II SA/SZ 44/21

II SA/Sz 44/21 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2021-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Maria Mysiak
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 7016/21 - Wyrok NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 4, art. 53 par. 2, art. 146
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1610
art. 1 pkt 16, art. 9
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra  właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2020 poz 360
art. 114 ust. 2 , art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 31 ust.1, art. 66 ust.2, art. 178 ust.1, art. 190 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2021 r. sprawy ze skargi E. K. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. w przedmiocie czynności naliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej naliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za okres do dnia 6 listopada 2018 r.
Uzasadnienie
E. K., dalej jako "Skarżący", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. w przedmiocie naliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, przysługujący mu przed dniem
6 listopada 2018 r.
Zaskarżonej czynności zarzucił:
- art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną uchylonego Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. K 7/15 z dnia 30 października 2018r. jako niezgodnego
z art. 66 ust. 2 w zw. art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP,
- art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw mimo jego niezgodności z Konstytucją RP polegającej na dopuszczeniu stosowania niekonstytucyjnego przepisu prawa, tj. art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r.
o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy
o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy
o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną,
- art. 115 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, poprzez jego niezastosowanie w odniesieniu do urlopu przysługującego mi przed dniem
6 listopada 2018 r. i tym samym odebranie uprawnienia do pełnego ekwiwalentu
w wysokości ustalonej ww. przepisem prawa,
- art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, poprzez naliczenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w kwocie która nie stanowi odpowiedniej rekompensaty za niewykorzystany urlop.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał między innymi, że jego uprawnienie do ekwiwalentu powstało z datą zwolnienia ze służby w Policji to jest z dniem [...] lutego 2020 r., a więc po dacie derogacji niekonstytucyjnego przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym mu ustawą z 2001 r. Podkreślił, że organ dokonał jego naliczenia po dniu 6 listopada 2018 r., a zatem nie mógł już zastosować przy tej czynności derogowanego przepisu ustawy.
Ponadto podniósł, iż samo uprawnienie do wypłacenia mu ekwiwalentu powstało już po dacie 6 listopada 2018 r. Zgodnie bowiem z art. 114 ust. 1 pkt. ustawy o Policji, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wypłacany jest policjantowi zwalnianemu ze służby. Do czasu zwolnienia policjanta ze służby przysługuje mu urlop wypoczynkowy w naturze. Niewykorzystane świadczenie w postaci urlopu zamienia się w pieniężną rekompensatę w postaci ekwiwalentu dopiero w chwili zwalniania policjanta ze służby. Dopiero od tej chwili ma zastosowanie przepis art. 115 a ustawy o Policji, regulujący wysokość tego ekwiwalentu.
W jego przypadku uprawnienie do ekwiwalentu powstało z datą zwolnienia ze służby, tj. [...].lutego 2020r, a więc po dacie derogacji niekonstytucyjnego przepisu art. 115 a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym mu ustawą z 2001r.
Nie ulega, zdaniem Skarżącego, wątpliwości, iż przepis art. 9 ust. 1 zdanie drugie i trzecie ustawy z 2020 r., który nakazuje naliczać ekwiwalent za urlop przysługujący przed dniem 6 listopada 2018r. w oparciu o derogowany przepis prawa pozostaje w kolizji z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.
W niniejszej sprawie, z uwagi na kolizję art. 9 ust. 1 zd. drugie i trzecie ustawy z 2020 r., Komendant Wojewódzki Policji powinien kierować się zasadą nadrzędności Konstytucji i tym samym zaniechać zastosowania niekonstytucyjnego przepisu - a za nim przepisu art. 115 a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym mu ustawą z 2001 r., wyeliminowanego z polskiego porządku prawnego na mocy orzeczenia TK.
Skarżący podniósł, że w wyniku zastosowania przez organ niekonstytucyjnego przepisu, a wraz z nim "przelicznika" 1/30, zamiast 1/21, kwota wypłaconego, ekwiwalentu została pomniejszona o ok. [...] zł.
W związku z powyższym Skarżący wniósł o:
- uznanie, iż za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy należny przed dniem 6 listopada 2018r. przysługuje mu uprawnienie do ekwiwalentu w wymiarze ustalonym przepisem art. 115 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z 2020 r.,
- zobowiązanie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. do ponownego naliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przysługujący przed dniem 6 listopada 2018 r., uwzględniającego wymiar ustalony przepisem art. 15 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z 2020 r.,
- przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności wskazane w uzasadnieniu.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w S. wniósł o jej oddalenie.
Organ podkreślił, że Skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem
[...] lutego 2020 r., a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie wypłaty funkcjonariuszowi środków za niewykorzystane przed zwolnieniem urlopy, powinien mu zostać wypłacony ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy
i dodatkowy, w sytuacji gdy w czasie odbywania służby nie zdążył wykorzystać go w naturze. Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. poinformowano Skarżącego
o okolicznościach, które na dzień jego zwolnienia ze służby uniemożliwiły wyliczenie i wypłatę ekwiwalentu, tj. z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 częściowej niezgodności
z Konstytucją RP przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ustalającego wysokość ekwiwalentu pieniężnego należnego funkcjonariuszowi za
1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Organ poinformował jednocześnie funkcjonariusza, iż w momencie ukazania się stosownych przepisów ekwiwalent zostanie mu niezwłocznie naliczony i wypłacony.
W dniu [...] listopada 2020 r. organ, po otrzymaniu środków finansowych, wypłacił Skarżącemu wszystkie środki naliczone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, przede wszystkim zaś zgodnie z regulacjami ustawy z dnia
14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610), której zapisy otworzyły organowi drogę do prawidłowego wyliczenia i wypłaty należnych środków poprzez wskazanie czynnika mnożenia (1/21), według którego konkretny ekwiwalent powinien zostać obliczony i wypłacony.
Organ wyjaśnił, że na mocy tych przepisów (tj. art. 115a i art. 9 ust.1) od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. zastosowanie znajdą wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc z obowiązującym przelicznikiem 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego). Policjantom tym nie przysługuje więc skuteczne roszczenie
o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości. Policjanci (w tym Skarżący) zwolnieni ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. otrzymują omawiany ekwiwalent na dotychczasowych zasadach za niewykorzystany urlop za lata sprzed 2018 r. oraz za część 2018 r. proporcjonalnie (według proporcji liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018r.). Natomiast za określoną proporcjonalnie pozostałą część 2018 r. oraz lata kolejne otrzymują ekwiwalent pieniężny zgodnie z "nowymi zasadami’’.
Zdaniem organu, nie zasługuje na akceptację domaganie się przez Skarżącego stosowania przepisów ustawy wybiórczo. Organy administracji publicznej obowiązane są działać w oparciu o istniejące przepisy prawa, co miało miejsce w omawianym przypadku, gdyż organ w zakresie dokonania czynności materialno-technicznej naliczenia i wypłaty ekwiwalentu zastosował przepisy zgodnie z ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r., które zostały wprowadzone właśnie z uwagi na brak dotychczasowej regulacji ustawowej w tym przedmiocie. Ustawodawca precyzyjnie uregulował sporne kwestie w ustawie, prowadząc tym samym do uzupełnienia istniejącej w przepisach luki prawnej powstałej po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2018 r., a pierwszeństwo w zakresie stosowania przepisów powinny mieć przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
Organ podkreślił, że nie posiada uprawnienia do jakiejkolwiek ingerencji
w powyższe regulacje, tym bardziej rozstrzygania, czy przepisy powszechnie obowiązującego prawa są zgodne z Konstytucją czy też nie. Organ wypłacił Skarżącemu cały należny ekwiwalent, zgodnie z ustalonymi w tym zakresie regulacjami, stąd też jakiekolwiek roszczenia Skarżącego w tym zakresie należy uznać za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.
Na wstępie należy przypomnieć, iż w myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem ocena zaskarżonej czynności, dokonana w oparciu o kryterium zgodności z prawem doprowadziła Sąd do przekonania, iż została ona podjęta z naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., polegająca na naliczeniu i wypłacie Skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, do którego prawo zmaterializowało się z dniem zwolnienia ze służby
w Policji.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że naliczenie i wypłata byłemu policjantowi ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy jest czynnością materialno-techniczną, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż dotyczy uprawnień funkcjonariusza wynikających z przepisów prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym podnosi się, że wypłata przedmiotowej rekompensaty funkcjonariuszowi służb mundurowych podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2749/19, wyrok NSA z dnia
29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1457/19, WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1146/10 oraz z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt
II SA/Wa 2645/19 czy postanowienie WSA w Kielcach z dnia 12 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 134/09, dostępne w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).).
Oznacza to, że dopuszczalne jest złożenie skargi na taką czynność do sądu administracyjnego. Jednocześnie w rozpoznawanej sprawie, spełnione zostały warunki do wniesienia skargi, bowiem zachowany został 30 dniowy termin od daty kiedy Skarżący dowiedział się o dokonaniu tej czynności. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że o podjęciu czynności dowiedział się w dniu wypłacenia ekwiwalentu, tj. [...] listopada 2020 r., i data ta znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Z kolei skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu [...] grudnia 2020 r., a więc w terminie, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonej czynność wskazać należy, że w sprawie bezsporne jest, iż Skarżący został zwolniony z służby w Policji z dniem [...] lutego 2020 r., zaś w dniu [...] listopada 2020 r. wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za [...] dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego (2016 r. – [...] dni, 2017 r. – [...] dni, 2018 r. – [...] dni, 2019 r. – [...] dni, 2020 r. – [...] dni).
Nie jest również kwestionowane, że otrzymany przez Skarżącego ekwiwalent za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. wynikał z zastosowanego przez organ obowiązującego w poprzednim stanie prawnym przelicznika w wymiarze 1/30 części uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu, zaś za okres od dnia 6 listopada 2018 r. korzystniejszego nowowprowadzonego przelicznika w wymiarze 1/21.
Spór w badanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organ wyliczając Skarżącemu ekwiwalent za niewykorzystany urlop przysługujący przed dniem 6 listopada 2018 r. prawidłowo zinterpretował art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (dalej: "ustawa nowelizująca") w odniesieniu do treści i skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. w sprawie
K 7/15 oraz zgodności tego przepisu ze standardem konstytucyjnym.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że powołanym wyrokiem, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102), Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. W uzasadnieniu TK wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. Stosownie do art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny.
Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Trybunał wyjaśnił, że ustawodawca przyznał policjantom prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roboczych, zaś wcześniejsza regulacja przewidywała 30 dni kalendarzowych. Tym samym kwestionowany art. 115a nawiązuje do poprzednich unormowań wymiaru urlopu wypoczynkowego, bowiem przyjęty w nim współczynnik 1/30 odnosi się do wymiaru urlopu obliczanego według dni kalendarzowych, nie zaś roboczych. Przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.
Skutkiem ww. wyroku była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. (data publikacji
w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
W myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W momencie opublikowania wyroku Trybunału zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie,
a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie. Oznacza to usunięcie danej normy prawnej z przepisu, co w niniejszej sprawie skutkuje, że współczynnik ułamkowy 1/30, zaniżający policjantowi wysokość należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, nie może mieć zastosowania.
Na skutek wyroku TK wymiar ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został zmieniony. Od dnia 1 października 2020 r., na mocy art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej, art. 115a stanowi, że: ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Jednakże w myśl art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem
6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
Dokonując wykładni art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w oparciu o które dokonana została zaskarżona czynność, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że mamy w tym przypadku do czynienia z wtórną niekonstytucyjnością normy odkodowanej z obu tych przepisów, która polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Innymi słowy, wystąpiła wtórna niekonstytucyjność bowiem pomimo zmiany stanu prawnego nowa norma nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Nie może budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny
w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, niekonstytucyjność normy wywodzonej z kontrolowanego wówczas art. 115a ustawy o Policji, odnosi się nadal do normy, jaką należy zrekonstruować z treści obowiązującego aktualnie art. 115a tej ustawy (w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. Podkreślenia wymaga, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej stanowi przepis przejściowy, co oznacza, że nie może być stosowany autonomicznie,
z wyłączeniem art. 115a ustawy o Policji. Nie jest więc możliwa jego wykładnia bez odniesienia się do art. 115a ustawy o Policji. Skoro ustawodawca na mocy art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy nowelizującej przywrócił zastosowanie art. 115a w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., tym samym ponownie wprowadził do porządku prawnego przepis prawa materialnego ujęty pierwotnie w art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu bezpośrednio poddanym w tym wyroku negatywnej ocenie Trybunału.
Wystąpiła zatem sytuacja, w której norma prawna w wyniku kontroli konstytucyjności dokonanej przez Trybunał została uznana za niekonstytucyjną,
a pomimo to ponownie powtórzono ją w procesie stanowienia prawa.
W ocenie Sądu, nie można zaakceptować jako realizującego skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego unormowania art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, który w odniesieniu do przysługującego funkcjonariuszowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować niekonstytucyjne zasady określone w poprzednio obowiązującym art. 115a ustawy
o Policji, przy zastosowaniu zaniżonego przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia, zamiast prawidłowego wynoszącego 1/21, odpowiadającego wynagrodzeniu za jeden dzień roboczy.
Stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności przepisu ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów (norm) o tożsamej bądź analogicznej treści. Podkreślić należy, że z mocy art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania wynikającej
z przepisu normy prawnej sprzecznej w sposób oczywisty z Konstytucją. Oczywista niekonstytucyjność występuje zwłaszcza w przypadku gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem Trybunału. Z oczywistą niekonstytucyjnością mamy do czynienia również, gdy ustawodawca zmienia co prawda kontrolowany przepis, ale nie usuwa stwierdzonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku niezgodności, stwarzając tylko pozory restytucji konstytucyjności.
Przypomnienia wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w powołanym orzeczeniu wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą, świadczeniem ekwiwalentnym za niewykorzystany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy.
Tym samym przyznał policjantowi prawo do wyższego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Odmienne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej z uwagi na konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych.
W przedmiotowej sprawie jest to prawo gwarantowane treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, czyli prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego, które jak to podkreślono w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, mają charakter bezwarunkowy.
Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że wyinterpretowana przez organ z art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej norma prawna, która wobec należnego policjantom ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. nakazuje stosować zaniżony przelicznik 1/30, jest w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, oczywiście niekonstytucyjna i jako taka nie powinna stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Unormowanie wynikające z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej narusza bowiem nie tylko zasadę mocy wiążącej ostatecznych wyroków TK, lecz również zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne, zawartą w art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Do jej istoty należy nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się podobnymi cechami prawnie istotnymi, znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania tych podmiotów. Przepis ten faktycznie różnicuje sytuację prawną funkcjonariuszy poprzez wskazanie dwóch wymiarów mnożnika ułamkowego należnego im ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, w tym jednego nieodpowiadającego standardom konstytucyjnym.
Należy podzielić przy tym wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, niezgodność przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przez sąd zastosowania norm niekonstytucyjnych. W takich oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, aby sądy uruchamiały procedurę kolejnych pytań prawnych (por. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2466/19, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując należy stwierdzić, że organ naruszył art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej poprzez błędne zastosowanie normy zrekonstruowanej w oparciu o te przepisy, co uzasadnia wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej czynności polegającej na naliczeniu i wypłacie Skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nie może bowiem stanowić przeszkody do zastosowania
w sprawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od dnia
1 października 2020 r., co oznacza, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie nie w wysokości 1/30 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, lecz w wysokości jednego dnia roboczego, odpowiadającego przelicznikowi 1/21.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 146 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części, w jakiej czynność ta dotyczyła naliczenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za kres do dnia 6 listopada 2018 r.