III SA/Kr 354/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę studenta na decyzję odmawiającą przyznania stypendium rektora, uznając, że przekroczył on ustawowy limit 12 semestrów studiowania, nawet jeśli część studiów odbyła się przed wejściem w życie obecnej ustawy.
Student K.S. zaskarżył decyzję odmawiającą przyznania stypendium rektora, argumentując, że okres studiów sprzed wejścia w życie obecnej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie powinien być wliczany do limitu 12 semestrów. Sąd uznał jednak, że zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów, łączny okres studiowania, niezależnie od daty jego rozpoczęcia i faktycznego pobierania świadczeń, decyduje o prawie do stypendium. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, stwierdzając brak naruszenia prawa materialnego ani procesowego.
Sprawa dotyczyła skargi studenta K.S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Tarnowskiej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024. Głównym powodem odmowy było przekroczenie przez studenta ustawowego limitu 12 semestrów studiowania, zgodnie z art. 93 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (p.s.w.n.). Student argumentował, że okresy studiów odbytych przed wejściem w życie obecnej ustawy (w latach 2014-2017) nie powinny być wliczane do tego limitu, powołując się na zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z aktualnym brzmieniem p.s.w.n., limit 12 semestrów (lub 14 w przypadku jednolitych studiów magisterskich) dotyczy łącznego okresu studiowania, bez względu na to, czy student faktycznie pobierał świadczenia, i niezależnie od tego, pod rządami jakiej ustawy studia były prowadzone. Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdza, że nowe przepisy stosuje się do trwających stosunków prawnych, a wliczanie okresu studiów rozpoczętych przed wejściem w życie nowej ustawy nie stanowi naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, jeśli prawo to reguluje stan faktyczny, który rozpoczął się, ale nie zakończył przed wejściem w życie nowej ustawy, a z poprzedniego stanu faktycznego nie powstały jeszcze żadne prawa. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania ani zasady równości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, łączny okres studiowania, niezależnie od daty jego rozpoczęcia i faktycznego pobierania świadczeń, decyduje o prawie do stypendium rektora.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że aktualne brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jasno stanowi, iż limit 12 semestrów dotyczy łącznego okresu studiowania, bez względu na pobieranie świadczeń i datę rozpoczęcia studiów. Wliczanie okresu studiów rozpoczętych przed wejściem w życie nowej ustawy do tego limitu nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz, gdyż reguluje trwający stan faktyczny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.s.w.n. art. 93 § ust. 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta.
Pomocnicze
p.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Stypendium rektora jest jednym z rodzajów świadczeń dla studentów.
p.s.w.n. art. 91 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Określa przesłanki przyznania stypendium rektora (wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe) oraz limit procentowy studentów.
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania na podstawie prawa.
k.p.a. art. 8 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Konstytucja RP art. 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego (w tym niedziałanie prawa wstecz).
k.c. art. 3
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Zasada niedziałania prawa wstecz.
Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 art. 1
Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Data wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Dz. U. z 2021 r., poz. 2232 art. 16
Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw
Przepisy przejściowe dotyczące świadczeń w roku akademickim 2021/2022.
Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 art. 184 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Poprzednie ograniczenia dotyczące świadczeń przy kontynuacji studiów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce do okresów studiowania sprzed jej wejścia w życie narusza zasadę niedziałania prawa wstecz. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji było niezasadne. Organy nie działały na podstawie prawa (art. 6 k.p.a.). Organy odstąpiły od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw (art. 8 § 2 k.p.a.). Organy nierzetelnie rozpatrzyły materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta nie można mówić o naruszeniu zasady niedziałania prawa wstecz, w sytuacji gdy przepis nowego prawa odnosi się do stanu faktycznego, który rozpoczął się, lecz nie zakończył, do czasu wejścia w życie nowej ustawy, a z istniejącego przed wejściem w życie nowej ustawy stanu faktycznego nie powstały dla skarżącego żadne prawa.
Skład orzekający
Maria Zawadzka
przewodniczący
Bogusław Wolas
sędzia
Marta Kisielowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących limitu semestrów studiowania dla stypendiów rektora, zwłaszcza w kontekście przepisów przejściowych i zasady niedziałania prawa wstecz."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu prawnego i jego interpretacji w odniesieniu do okresów studiowania przed nowelizacją ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego dla studentów tematu stypendiów i interpretacji przepisów, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i edukacyjnym.
“Czy wcześniejsze studia liczą się do limitu semestrów na stypendium rektora? WSA wyjaśnia.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 354/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-10-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Bogusław Wolas Maria Zawadzka /przewodniczący/ Marta Kisielowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów Hasła tematyczne Szkolnictwo wyższe Skarżony organ Inne Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 742 Art. 93 Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: Sędzia WSA Bogusław Wolas Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Tarnowskiej z dnia 25 stycznia 2024 r. znak PRSD-dpm/OKS.SR.WOZ.F/0041-16/23/24 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Tarnowskiej utrzymała w mocy decyzję z 13 listopada 2023 r. Uczelnianej Komisji Stypendialnej Zespołu/Wydziału Ochrony Zdrowia odmawiającą przyznania K. S. (dalej: "skarżący") stypendium Rektora w roku akademickim 2023/2024. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 86 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 i 3, art. 91 i art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742, dalej: "p.s.w.n.") oraz art. 104 i art. 107, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), § 1 ust. 8, § 11 i § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 16-23 Regulaminu świadczeń dla studentów Akademii Tarnowskiej, stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 106/2023 Rektora Akademii Tarnowskiej z 29 września 2023 r. (dalej: "regulamin"). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 27 lipca 2023 r. skarżący wystąpił o przyznanie stypendium Rektora w roku akademickim 2023/2024 na podstawie: wyróżniających się wyników w nauce, osiągnięć naukowych, osiągnięć sportowych. Skarżący uzyskał 44,85 punków z tytułu wyróżniających się wyników w nauce, osiągnięć naukowych i sportowych. Skarżący oświadczył, że nigdy nie pobierał żadnego stypendium w czasie studiowania na Politechnice Krakowskiej oraz Uniwersytecie Rolniczym. Z wydruku z bazy POL-on wynika, że skarżący studiował na następujących kierunkach: Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Wydział [...] od 1.10.2014 r. do 04.03.2015 r. (2 semestry), Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja Wydział [...] od 1.10.2015 do 10.11.2017 (rozpoczęty piąty semestr); Akademia Tarnowska od 1.10.2019 r. (9 semestrów). Decyzją z 13 listopada 2023 r. Uczelniana Komisja Stypendialna Akademii Tarnowskiej odmówiła przyznania skarżącemu stypendium Rektora na rok akademicki 2023/2024. W uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy danych z systemu POL-on wynika, że skarżący łącznie studiował przez 17 semestrów w Politechnice Krakowskiej, Uniwersytecie Rolniczym, Akademii Tarnowskiej. W rezultacie, organ stwierdził, że skarżący przekroczył ustawowy okres uprawniający do pobierania stypendium rektora, ponieważ art. 93 ust. 4 p.s.w.n. stanowi, że łączny okres studiowania przez studenta wynosi maksymalnie 12 semestrów bez względu na pobieranie świadczeń przez studenta. W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że prawo nie może działać wstecz, a zatem okres zamykający się w czasie do 2017 r. nie może być brany pod uwagę, nie dopuszczalne jest utożsamianie pojęcia świadczenie przysługuje z pojęciem możliwości ubiegania się o świadczenie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia. Decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej odmawiającą przyznania skarżącemu stypendium Rektora. Organ wskazał, że skarżący przekroczył ustawowy okres studiowania, który umożliwia pobieranie stypendium rektora, o którym mowa w art. 93 p.s.w.n. Organ nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu, w świetle których zaliczenie czasu studiowania mającego miejsce przed wejściem w życie p.s.w.n. przy ocenie przesłanek z art. 93 p.s.n.w., stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Organ wskazał, że ustawa nie przewidziała przepisów przejściowych, które nakazywałyby liczyć czas studiowania dopiero od wejścia w życie p.s.w.n. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że zachodzi negatywna przesłanka przyznania stypendium rektora, stypizowana w w/w ustawie, podczas gdy nie upłynął okres 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta; - naruszenie przepisów prawa ustrojowego poprzez nieposzanowanie jednej z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U, Nr 78, poz. 483) niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) i art. 3 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r (t. j. Dz. U. z 2023 r, poz. 1610) poprzez przyjęcie, że przepisy ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) mogą działać wstecz, co miało wpływ na wynik postępowania; - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek niezasadnego utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I stopnia, chociaż należało na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedopełnieniu przez organ obowiązków wynikających z art. 6 k.p.a. działania na podstawie prawa; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedopełnieniu przez organy obu instancji obowiązków wynikających z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedopełnieniu przez organy obu instancji obowiązków wynikających z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierzetelne rozpatrzenie we wniosku materiału dowodowego. W oparciu o podniesiona zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Akademii Tarnowskiej wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Ocena zaskarżonej decyzji dokonana we wskazanych granicach doprowadziła Sąd do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga zasługuje na oddalenie. W niniejszej sprawie niesporną okolicznością był fakt studiowania przez skarżącego na następujących kierunkach: Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, Wydział [...] od 1.10.2014 r. do 04.03.2015 r. (2 semestry), Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja Wydział [...] od 1.10.2015 do 10.11.2017 (rozpoczęty piąty semestr); Akademia Tarnowska od 1.10.2019 r. (9 semestrów). W ocenie Sądu rację ma skarżący, że łączny okres studiowania obejmował w dacie wydawania decyzji 16, a nie jak przyjęto w zaskarżonych decyzjach, 17 semestrów. Błąd ten nie miał jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. Okolicznością sporną w sprawie była możliwość przyznania skarżącemu stypendium rektora w przypadku, gdy skarżący był studentem przez ponad 12 semestrów w czasie orzekania o przyznaniu stypendium rektora, a studia rozpoczął pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy. W ocenie organu brzmienie aktualnie obowiązującego p.s.w.n. w sposób jednoznaczny odnosi się do czasu, w którym istniała możliwość pobierania stypendium (a nie faktycznego pobierania stypendium), natomiast w ocenie skarżącego zastosowanie przepisów ustawy do okresów studiowania (bez równoczesnego pobierania stypendium rektora) na innych kierunkach, w czasie w którym nie obowiązywała ustawa p.s.w.n., stanowi niedopuszczalne naruszenie zakazu niedziałania prawa wstecz. Zdaniem organu, skoro skarżący w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie stypendium Rektora studiował przez okres dłuższy niż wskazany w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., stypendium nie może zostać skarżącemu przyznane. Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej. Zasadnie bowiem organy administrujące przyjęły, że rozpoznanie wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 podlega regulacjom zawartym w aktualnie obowiązujących przepisach p.s.w.n., w tym w szczególności w zakresie przesłanek wykluczających jego przyznanie. Materialnoprawną podstawę działania organu administrującego stanowiły przepisy p.s.w.n. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2019 r. W sprawie zastosowanie mają przepisy p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym od dnia 18 grudnia 2021 r., nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Zgodnie z treścią art. 16 ustawy zmieniającej, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, jedynie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Przepisy p.s.w.n., wprowadziły w art. 86 ust. 1 następujące rodzaje świadczeń dla studentów: 1) stypendium socjalne, 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych, 3) zapomogę, 4) stypendium rektora, 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego, 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 3 p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, przy czym stypendium to przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane jednemu studentowi. Zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Stosownie do art. 93 ust. 5 p.s.w.n., łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Istotą sporu w niniejszym postępowaniu jest odpowiedź na pytanie, czy organ rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2023/2024 i ustalając zaistnienie przesłanek warunkujących jego przyznanie, powinien uwzględniać wszystkie okresy studiowania, czy tylko te w których skarżący rzeczywiście pobierał świadczenie, czy też uwzględniać wyłącznie okresy studiowania, które miały miejsce pod rządami nowej ustawy. Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.), również przewidywała w pewnym zakresie ograniczenie możliwości uzyskania świadczenia, w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdyż art. 184 ust. 5 tej ustawy studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów, kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Nowelizacja p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania, jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać. Powyższe twierdzenie potwierdza analiza uzasadnienia do ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP (https://www.sejm.gov.pl, druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw). Odnośnie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., art. 16 ustawy nowelizującej przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Przyznawanie świadczeń w pierwszym semestrze roku akademickiego 2023/2024 (którego dotyczył wniosek skarżącego), podlega reżimowi ustawy w wersji znowelizowanej. Sąd podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2697/23), w którym wskazano, że na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Warstwa językowa tego przepisu prowadzi do wyniku jednoznacznego (...)". W rezultacie, nie budzi wątpliwości Sądu, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ocenie podlega łączny okres studiowania przez osobę wnioskującą o przyznanie stypendium rektora, a nie czas rzeczywistego pobierania przez studenta wnioskowanego stypendium. W niniejszej sprawie, skarżący bezspornie posiadał status studenta przez okres przekraczający 12 semestrów. Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia zasady lex retro non agit, którego skarżący upatruje w zaliczeniu do okresu studiowania uwzględnianego przy ocenie spełnienia kryteriów przyznania stypendium rektora, czasu studiów mającego miejsce pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy. W ocenie Sądu nie można mówić o naruszeniu wskazanej zasady, w sytuacji gdy przepis nowego prawa odnosi się do stanu faktycznego, który rozpoczął się, lecz nie zakończył, do czasu wejścia w życie nowej ustawy, a z istniejącego przed wejściem w życie nowej ustawy stanu faktycznego nie powstały dla skarżącego żadne prawa. Podkreślić bowiem należy, że odróżnić należy sytuację, w której normy nowego prawa, rzeczywiście działają z mocą wsteczną od sytuacji, w której działanie wsteczne normy ma charakter wyłącznie pozorny. Sąd podziela w pełni i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 7 lipca 2024 r., sygn. akt II FSK 1242/21), w którym znalazła się następująca wypowiedź na temat zasady lex retro non agit: "Zasada ta oznacza zakaz stanowienia norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowo ustanowionych norm prawnych i z którymi prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych normami tymi przewidzianych. Należy jednak stwierdzić, że konieczne jest odróżnienie retroakcji właściwej od pozornej (czyli retrospektywności). W orzecznictwie TK przyjmuje się, że retrospektywność dotyczy stosunków zaistniałych wcześniej i nadal trwających (por. wyroki TK z: 31 stycznia 1996 r., sygn. akt K 9/95, publ. OTK 1996/1/2; z 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, publ. OTK 1998/2/13; z 20 stycznia 2009 r., sygn. akt P 40/07, publ. OTK-A 2009/1/4). Wówczas nowe prawo stosuje się bezpośrednio do trwających stosunków prawnych. Unormowania prawne mogą mieć charakter retroaktywny jeśli działają wstecz, czyli regulują zdarzenia sprzed dnia wejścia ich w życie. Z kolei retrospektywność dotyczy stosunków zaistniałych wcześniej i nadal trwających, a nowe prawo stosuje się bezpośrednio do trwających stosunków prawnych. O tym, że przepisy mają charakter retrospektywny, a nie retroaktywny, możemy mówić wówczas, gdy nowe przepisy stosuje się do sytuacji prawnych zastanych w chwili wejścia w życie nowelizacji i nie wywołujących skutków dla stosunków i sytuacji prawnych, w zakresie, w jakim istniały one przed ich wejściem w życie (por. np. wyroki TK z 10 lipca 2008 r., sygn. akt K 33/06, publ. OTK-A 2008/6/106 oraz z 18 października 2006 r., sygn. akt P 27/05, publ. OTK-A 2006/9/124). Regulacja intertemporalna, zwana retrospektywnością, polegająca na nakazie zastosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale wówczas nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie istotne elementy tych stosunków, nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem wstecznego działania prawa (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, publ. OTK 1998/2/13)". Mając na względzie powyższe, należało stwierdzić, że przepisy p.s.w.n., w świetle których brak jest możliwości przyznania stypendium rektora osobie, która była studentem przez ponad 12 semestrów, a rozpoczęła studia przed wejściem w życie zmiany p.s.w.n., nie narusza zasady rex retro non agit. Sąd nie podziela podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia zasady równości. Zdaniem Sądu naruszeniem zasady równości byłoby stosowanie innych zasad oceny spełnienia warunków przyznania stypendium rektora względem osób, które rozpoczęły studia w czasie obowiązywania p.s.w.n., a innych do osób, które tak jak skarżący, rozpoczęły studia w czasie poprzednio obowiązującej ustawy. Sąd nie podzielił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 8 k.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych (por. wyrok z dnia 5 marca 2024 r., I OSK 2195/22). Tymczasem, brak jest podstaw do przyjęcia, aby stanowisko skarżącego znajdowało oparcie w utrwalonej linii orzeczniczej sądów i organów administracji publicznej (por. wyr ok NSA z 19 kwietnia 2024 r., III OSK 2697/23). Mając na względzie powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI