III SA/Kr 353/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2006-09-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
drogi publicznezjazdpas drogowysamowolna budowawłaściwość rzeczowanadzór budowlanydecyzja administracyjnarozbiórkaustawa o drogach publicznychprawo budowlane

WSA w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nakazującej rozbiórkę zjazdu z drogi krajowej, uznając organ za niewłaściwy rzeczowo do wydania takiej decyzji.

Sprawa dotyczyła decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nakazującej rozbiórkę zjazdu z drogi krajowej, który został wybudowany niezgodnie z udzielonym zezwoleniem co do lokalizacji i parametrów. Sąd administracyjny uznał jednak, że organ drogowy był niewłaściwy do wydania takiej decyzji, ponieważ samowolna budowa zjazdu, będącego obiektem budowlanym, leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dotyczyła skargi S. D. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nakazującą rozbiórkę zjazdu z drogi krajowej nr 79. Zjazd został wybudowany niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu z 1998 roku, zarówno pod względem lokalizacji, jak i parametrów technicznych (szerokość, promień łuku, średnica rur przepustowych). Organ administracji uznał to za samowolne zajęcie pasa drogowego i na podstawie art. 36 ustawy o drogach publicznych nakazał przywrócenie stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę zjazdu. Po rozpoznaniu sprawy przez NSA, która uchyliła wcześniejszy wyrok WSA i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania, WSA w Krakowie stwierdził nieważność decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą samowolna budowa zjazdu z drogi publicznej, będącego obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego, a nie zarządcy drogi. W związku z tym, decyzja wydana przez Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych została uznana za nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu wydania jej przez organ niewłaściwy rzeczowo.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządca drogi nie jest właściwy do wydania takiej decyzji, jeśli zjazd stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego. Właściwy jest organ nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

Samowolna budowa zjazdu z drogi publicznej, będącego obiektem budowlanym, podlega przepisom Prawa budowlanego. Nakazanie rozbiórki takiego obiektu leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego, a nie zarządcy drogi, nawet jeśli zjazd został wybudowany w pasie drogowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

Pomocnicze

u.d.p. art. 36

Ustawa o drogach publicznych

Artykuł ten nie upoważniał zarządcy drogi do orzekania o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego w przypadku, gdy samowolne zajęcie pasa drogowego nastąpiło poprzez wybudowanie obiektu budowlanego.

u.d.p. art. 40 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

u.d.p. art. 40 § ust. 4

Ustawa o drogach publicznych

p.b. art. 3 § pkt 1 lit. b

Ustawa - Prawo budowlane

Zjazd z drogi publicznej stanowi obiekt budowlany.

p.b. art. 48

Ustawa - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 134 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 190

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wykładnia prawa dokonana przez NSA jest wiążąca dla sądu, któremu sprawa została przekazana.

k.p.a. art. 19

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek przestrzegania właściwości przez organ administracji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji drogowej był niewłaściwy rzeczowo do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zjazdu, ponieważ samowolna budowa obiektu budowlanego leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego.

Odrzucone argumenty

Argumenty strony skarżącej dotyczące możliwości zastosowania art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych (kara pieniężna) zamiast art. 36 (przywrócenie stanu poprzedniego). Argumenty dotyczące potencjalnej przyszłej budowy obwodnicy lub zmiany planów zagospodarowania przestrzennego jako podstawy do odroczenia rozbiórki.

Godne uwagi sformułowania

Zjazd z drogi publicznej stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego. Nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego leży w kompetencji organów nadzoru budowlanego, a nie zarządcy drogi. Decyzja wydana przez organ niewłaściwy rzeczowo jest nieważna.

Skład orzekający

Halina Jakubiec

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Piotr Lechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości rzeczowej organów w sprawach samowolnej budowy zjazdów z dróg publicznych oraz skutków prawnych wydania decyzji przez organ niewłaściwy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnej budowy obiektu budowlanego (zjazdu) w pasie drogowym i rozbieżności między przepisami prawa budowlanego a prawa o drogach publicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest ustalenie właściwości organu i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji, nawet jeśli stan faktyczny (samowolna budowa) jest bezsporny.

Błąd w ustaleniu, kto ma decydować o rozbiórce zjazdu, unieważnił decyzję administracyjną.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 353/06 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2006-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Halina Jakubiec /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Piotr Lechowski
Symbol z opisem
6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Piotr Lechowski AWSA Kazimierz Bandarzewski (Spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych w [...] z dnia 25 września 2001r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji tego samego organu, II. orzeka, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane.
Uzasadnienie
Naczelny Dyrektor Okręgu Dróg Publicznych decyzją z dnia [...] .1998 r. wyraził zgodę na wykonanie zjazdu z drogi krajowej nr 914 do budynku mieszkalnego na działkach nr [...] i [...] w [...] pod następującymi warunkami: przeniesienia istniejącego zjazdu na wschodnią granicę działki; włączenia zjazdu do drogi pod kątem prostym; wykonania korony zjazu o szerokości 4,5 metra; wyokrąglenia krawędzi nawierzchni zjazdu na połączeniu z drogą główną łukiem o promieniu od 3 do 5 metrów; pochylenia podłużnego zjazdu dostosowanego do pochylenia poprzecznego korony drogi przy założeniu, że pochylenie zjazdu na długości 5 metrów od krawędzi drogi nie powinno przekraczać 5 %; zastosowania twardej nawierzchni zjazdu na długości 5 metrów od krawędzi nawierzchni drogi oraz zapewnienia ciągłości odwodnienia wzdłuż drogi.
W dniu [...] .2001 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie samowolnego zajęcia pasa drogowego przez wykonanie zjazdu. W toku postępowania organ administracji przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym dwukrotnie dokonano oględzin nieruchomości, z których wynika, że zjazd z drogi krajowej na działki nr [...]i [...] ma szerokość 9,7 metra; wykonano betonowe murki osłonowe; wstawiono rury przepustowe o średnicy 50 i nawierzchnie zjazdu na całej długości utwardzono tłuczniem. W protokole z dnia [...] .2001 r. ustalono również, że zjazd wybudowano w odległości 25,5 metra od wschodniej granicy działki, zaś rura przepustowa ma średnicę 40 cm.
Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia [...] .2001 r. znak [...] , działając na podstawie art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, nałożył na S. D. obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego pasa drogi krajowej nr 79 [...] w km. 54+300 strona lewa w miejscowości [...] poprzez rozebranie zjazdu z drogi krajowej i uporządkowania pasa drogowego z ukształtowaniem rowu i obsianiem terenu trawą jak w przyległym odcinku w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wykonanie lub przebudowa zjazdu z drogi do pól uprawnych i zabudowań wymaga, zgodnie z art. 29 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, uzyskania zgody zarządu drogi. Strona uzyskała zgodę na budowę zjazdu do działek nr [...] i [...] na podstawie decyzji Naczelnego Dyrektora Okręgu Dróg Publicznych z dnia 12.11.1998 r. Decyzja ta określała miejsce podłączenia jak i parametry zjazdu których nie przestrzegała strona. Wybudowano bowiem zjazd w kierunku zachodnim na wprost wejścia do budynku, a nie wschodnim jak wynikało to z uzyskanej zgody. Ponadto naruszono parametry techniczne zjazdu. Zgoda obejmowała budowę zjazdu o szerokości 4,5 metra w koronie drogi z wyokrągleniem lukami na włączeniu do drogi publicznej, natomiast wybudowany zjazd ma szerokość od 9,5 metra do 9,9 metra. Pod zjazdem umieszczono rury przepustowe o średnicy 50 cm, podczas gdy minimalna średnica rur przepustowych pod zjazdami powinna wynosić 60 cm. Organ wskazał również, iż prace zostały wykonane bez powiadamiania zarządcy drogi i w związku z tym nie uzyskano zezwolenia wymaganego art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Takiego zezwolenia nigdy nie wydano stronie. Podniesiono również, iż w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego zarządca drogi w myśl art. 36 ustawy o drogach publicznych orzeka o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego.
Decyzję tą doręczono stronie w dniu [...].2001 r., która dnia [...].2001 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy.
W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, że przed przystąpieniem do robót telefonicznie powiadomił o zamierzonej inwestycji Zarząd Dróg w [...], która to jednostka okazała się nie zainteresowana tą budową w związku z jej przeniesieniem do [...]. W takiej sytuacji kierownik budowy i wykonawca zdecydowali się na budowę zjazdu z ominięciem kolizyjnych punktów infrastruktury technicznej (studzienki kanalizacyjnej, słupa energetycznego) oraz z zachowaniem ochrony istniejącego drzewostanu. Zjazd wykonano w formie trapezu, ponieważ jest to powszechnie praktykowane w Zabierzowie. Odwołujący się podniósł, iż z zawodu jest lekarzem weterynarii i całkowicie zdał się na kierownika budowy, który w dzienniku budowy zasygnalizował odstępstwo od zatwierdzonego projektu. Przyznano, iż zamiast usytuowania zjazdu w odległości 17 metrów od osi zjazdu, zjazd wykonano w odległości 29,5 metra od wschodniej granicy działki między dwoma bardzo wysokimi jesionami naprzeciw wejścia do budynku. Odwołujący się wskazał, iż gdyby Zarząd Dróg nie zmienił swojej siedziby, wówczas pełniłby nadzór nad budową zjazdu i w ten sposób uniknięto by błędów w jego budowie. We wniosku wyjaśniono również, iż strona może dokonać niezbędnych korekt w wybudowanym zjeździe oraz przeprowadzenia radykalnych zmian w przypadku przełożenia drogi krajowej nr 79. Podniesiono również, że odwołujący się nie posiada wystarczających środków finansowych na wykonanie decyzji, a ponadto musi wyprowadzić się z dotychczas zajmowanego mieszkania spółdzielczego i przeprowadzić się - w związku z rozpoczęciem roku szkolnego - do nowego domu.
Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją z dnia z dnia 25.09.2001 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nakładając na stronę obowiązek przeprowadzenia rozbiórki zjazdu w terminie 30 dni od daty jej doręczenia.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja zezwalająca na budowę zjazdu dokładnie określała jego położenie oraz parametry techniczne i wykonawca robót nie mógł samowolnie dokonać w tym zakresie żadnych zmian. Wybudowany zjazd nie odpowiada warunkom technicznym przewidzianym dla zjazdów i dlatego musi zostać rozebrany i wykonany od nowa. Nie jest uzasadniona przebudowa zjazdu, ponieważ jego lokalizacja nie jest zgodna z treścią zezwolenia. Organ administracji wskazał, iż utrzymanie istniejącego zjazdu nie jest możliwe ponieważ spowodowałoby to w przyszłości jego kolizję ze skrzyżowaniem planowanej obwodnicy [...]. Podniesiono również, iż rosnące w rejonie wschodniej granicy działki młode drzewa iglaste mogą być przeniesione na inne miejsce, co może być utrudnione w późniejszych latach.
Decyzję tą doręczono stronie w dniu [...].2001 r. Skarżący S.D. w dniu [...].2001 r. wniósł na nią skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w [...], zarzucając naruszenie art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych poprzez brak zastosowania tego przepisu w tej sprawie i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że istotnie budowa zjazdu z drogi krajowej [...] do budynku skarżącego nastąpiła w innym miejscu, niż wynikało to z zezwolenia, tym niemniej przesuniecie zjazdu zostało podyktowane zaistniałą sytuacją i potrzebą dostosowania w terenie tego zjazdu. Wyjaśniono, że przesunięcie zjazdu umożliwiło zachowanie drzew iglastych, zapobiegło przesunięciu słupa energetycznego oraz studzienki kanalizacyjnej. Skarżący przyznał, iż budowa zjazdu w innym miejscu niż wynikającym z zezwolenia stanowi samowolę budowlaną, tym niemniej naruszenie pasa drogowego może uzasadniać podjęcie przez organ administracji dwóch różnych rozstrzygnięć: nałożenia na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych kary pieniężnej lub nakazania - na podstawie art. 36 ustawy o drogach publicznych - przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego. Wybór jednej z tych możliwości należy do zakresu uznaniowego działania administracji. Skarżący zarzucił, iż organ administracji skorzystał w tej sprawie z najbardziej drastycznego środka działania, jakim była decyzja nakazująca rozbiórkę wykonanego zjazdu i tym samym przekroczył granice uznania. Zaskarżona decyzja narusza również zasadę sprawiedliwości i stanowi wyłącznie realizację abstrakcyjnej litery prawa. W ocenie skarżącego nakazanie rozbiórki wybudowanego zjazdu jest sankcją zbyt surową i nieadekwatną do naruszenia prawa, ponieważ nie znajduje ona uzasadnienia w treści samej decyzji. Jeżeli bowiem organ uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podnosi, że lokalizacja wybudowanego zjazdu w nieokreślonej przyszłości kolidowałaby ze skrzyżowaniem planowanej obwodnicy i zjazd ten nie zagraża bezpieczeństwu ruchu, to bardziej zasadnym byłoby nałożenie na skarżącego kary pieniężnej z równoczesnym zobowiązaniem strony do rozbiórki zjazdu w chwili przystąpienia do realizacji planowanej obwodnicy Zabierzowa. Skarżący wyraża przy tym pełną gotowość rozbiórki wykonanego zjazdu w przypadku zmiany planów zagospodarowania przestrzennego.
Generalny Dyrektor Dróg Publicznych w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wskazano, że art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych obliguje do nakładania kar pieniężnych w przypadku umieszczenia w pasie drogowym urządzeń nie związanych z funkcjonowaniem drogi, a zjazd z drogi publicznej jest urządzeniem związanym z funkcjonowaniem drogi. Ponadto zastosowanie tego przepisu nie wyłącza orzekania o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego. Nielegalna budowa zjazdu skutkuje obowiązkiem orzeczenia o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego, bez jednoczesnego nakładania kar pieniężnych. Strona przeciwna wskazała, iż przebudowa zjazdu wymaga zgody zarządcy drogi a w tej sprawie skarżący wykonał zjazd niezgodnie z uzyskanym zezwoleniem.
Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy postanowieniem z dnia 15.01.2002 r., sygn. akt II SA/Kr 3310/01 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Kr 3310/01 skargę oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w tej sprawie nie ma zastosowania art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych, który zobowiązuje do nakładania kar pieniężnych tylko za takie zajęcie pasa drogowego, które zostało określone w art. 40 ust. 1 tejże ustawy. Artykuł ten nie obejmuje prac polegających na wybudowaniu zjazdu. Ponadto zjazd z drogi publicznej jest urządzeniem związanym z funkcjonowaniem drogi. W ocenie Sądu organ administracji prawidłowo zastosował art. 36 ustawy om drogach publicznych, który nakazywał wydanie decyzji o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego w każdym przypadku dokonania samowolnego naruszenia tego pasa, bez względu na powód naruszenia pasa drogowego. W związku z tym nie ma znaczenia podnoszone przez skarżącego prawdopodobieństwo budowy obwodnicy bądź zmiany planów zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wskazano na pozorność deklaracji skarżącego o chęci przeprowadzenia rozbiórki wykonanego zjazdu w zależności od zmiany planów zagospodarowania przestrzennego w przyszłości.
Na ten wyrok skargę kasacyjną wniósł skarżący S. D., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi niewłaściwe zastosowanie art. 36 ustawy o drogach publicznych oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 134 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Uzasadniając zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej wyjaśniono, iż do skutków samowolnego zajęcia pasa drogowego polegającego na budowie zjazdu stosuje się przepisy Prawa budowlanego, a nie ustawy o drogach publicznych. Tym samym samowolna budowa zjazdu rodzi po stronie organów nadzoru budowlanego obowiązki wynikające z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zatem art. 36 ustawy o drogach publicznych znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy zajęcie pasa drogowego w sposób sprzeczny z treścią zezwolenia nie prowadzi do powstania samowoli budowlanej. W związku z tym w ocenie skarżącego wydanie zaskarżonej decyzji przez Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych było przedwczesne. Zarządca drogi nie miał kompetencji do orzekania w przedmiocie samowoli budowlanej, zaskarżona decyzja obarczona jest bowiem wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W skardze kasacyjnej podniesiono również, iż art. 36 ustawy o drogach publicznych nie przewidywał możliwości nałożenia obowiązku polegającego na rozbiórce zjazdu z drogi krajowej, ani do oznaczenia terminu wykonania tego obowiązku. Nie zawiera również podstawy do określenia terminu rozbiórki obiektu budowlanego art. 48 Prawa budowlanego.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podniesiono, że Sąd powinien stwierdzić naruszenie prawa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i stwierdzić jej nieważność.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2.02.2006 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie nie ulega wątpliwości samowolne wybudowanie zjazdu z drogi publicznej, wbrew treści zezwolenia tak co do lokalizacji zjazdu, jak i parametrów technicznych. Zjazd z drogi publicznej stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Na wybudowanie zjazdu wymagane jest pozwolenie na budowę, poprzedzone zgodą zarządcy drogi na jego budowę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zakwalifikowanie zjazdu z drogi publicznej do obiektu budowlanego skutkuje tym, że w przypadku samowolnej budowy zjazdu nakazanie jego rozbiórki należy nie do kompetencji zarządcy drogi, ale do organów nadzoru budowlanego. Art. 36 ustawy o drogach publicznych upoważniający zarządcę drogi do orzekania w przedmiocie przywrócenia pasa drogowego do poprzedniego stanu w przypadku jego samowolnego naruszenia nie wyłącza właściwości organów nadzoru budowlanego w przypadku, gdy samowolne zajęcie pasa drogowego zostało dokonane poprzez wybudowanie obiektu budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił drugiego zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej, dotyczącego naruszenia art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę w tej sprawie nie pogorszył sytuacji skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Skarżący w dniu [...] 2001 r. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia z dnia 25 września 2001 r.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.
Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 P.p.s.a. uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przepisów prawa, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny jest właściwy miejscowo do rozpatrywania tej sprawy, ponieważ Gmina [...] znajduje się w Powiecie [...] w Województwie [...]
W niniejszej sprawie Generalny Dyrektor Dróg Publicznych w drodze decyzji administracyjnej nakazał, działając na podstawie art. 36 ustawy o drogach publicznych, rozbiórkę zjazdu zlokalizowanego w pasie drogowym. Skarżący wybudował bowiem zjazd z drogi krajowej nr 79 w miejscowości [...] niezgodnie z udzielona zgodą Naczelnego Dyrektora Okręgu Dróg Publicznych z dnia 12.11.1998 r., określającą parametry zjazdu oraz jego lokalizację. Zgodnie z tą zgodą zjazd ten powinien być wybudowany z zachowaniem następujących warunków: włączenie zjazdu do drogi pod kątem prostym; wykonanie korony zjazdu o szerokości 4,5 metra; wyokrąglenie krawędzi nawierzchni zjazdu na połączeniu z drogą główną łukiem o promieniu od 3 do 5 metrów; pochylenie podłużnego zjazdu dostosowanego do pochylenia poprzecznego korony drogi przy założeniu, że pochylenie zjazdu na długości 5 metrów od krawędzi drogi nie powinno przekraczać 5 %; zastosowania twardej nawierzchni zjazdu na długości 5 metrów od krawędzi nawierzchni drogi oraz zapewnienie ciągłości odwodnienia wzdłuż drogi.
Zjazd zaś wybudowano w odległości 25,5 metra od wschodniej granicy działki o szerokości od 9,5 metra do 9,9 metra. Pod zjazdem umieszczono rury przepustowe o średnicy 50 cm, podczas gdy minimalna średnica rur przepustowych pod zjazdami wynosi 60 cm. Tym samym należy stwierdzić, iż skarżący jako inwestor nie posiadał zgody na wybudowanie zjazdu o takich parametrach i takim usytuowaniu. Stąd wybudowany zjazd stanowi samowolne zajęcie pasa drogowego i jednocześnie jest on obiektem budowlanym.
Należy również mieć na uwadze wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 388/05, zgodnie z którym w przypadku, gdy zjazd z drogi publicznej jest obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego, to w przypadku wybudowania go w ramach samowoli budowlanej na terenie pasa drogowego likwidacji takiej samowoli poprzez jego rozbiórkę winien nakazać nie zarząd drogi publicznej, ale organ nadzoru budowlanego. Wykładania prawa dokonana w powołanym wyroku NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 388/05, jest wiążąca dla Sądu, któremu sprawa została przekazana (art. 190 P.p.s.a.).
Wprawdzie art. 36 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji nakładał na zarządcę drogi obowiązek orzekania o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego, jednakże artykuł ten nie mógł być interpretowany jako zawierający upoważnienie do orzekania o przywróceniu pasa drogowego w przypadku, gdy został on zajęty poprzez wybudowanie obiektu budowlanego.
Takie stanowisko zajął NSA w postanowieniu z dnia 16.01.1996 r., sygn. akt IV SA 913/94, opub. w Prokuraturze i Prawie 1998, nr 4, s. 46. Zgodnie z tym postanowieniem zjazd z drogi krajowej jako obiekt budowlany wybudowany na terenie pasa drogowego lub zarezerwowanego pod przyszłą budowę lub modernizację dróg pasa terenu podlega przepisom ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r., Nr 89, poz. 414). Do likwidacji samowoli budowlanej, a w tym do orzeczenia o rozbiórce takiego obiektu jest więc właściwy organ państwowego nadzoru budowlanego. Jest to właśnie "właściwy organ administracji państwowej", o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 21 maja 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm). Pogląd zaprezentowany w powołanym postanowieniu akceptuje Sąd w tej sprawie.
Ponadto za przyjęta przez Sąd w tej sprawie interpretacją art. 36 ustawy o drogach publicznych przemawia treść art. 36 tej ustawy po zmianie z dnia 12.09.2003 r. Artykuł ten po zmianie ma następującą treść: w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu właściwy zarządca drogi orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o jego przywróceniu do stanu poprzedniego. Przepisu tego nie stosuje się w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu, wymagającego podjęcia przez właściwy organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego.
W związku z tym należy uznać, iż w tej sprawie zarządca drogi krajowej - Generalny Dyrektor Dróg Publicznych nie posiadał właściwości rzeczowej do orzekania w zakresie nakazania rozbiórki zjazdu z drogi publicznej. Organem właściwym w tym zakresie powinien być organ nadzoru budowlanego - właściwy powiatowy inspektor nadzoru budowlanego.
Tym samym spełniona została przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie, skutkuje uznaniem jej za nieważną.
Przestrzeganie właściwości przez organ administracji jest jego obowiązkiem w toku całego postępowania administracyjnego, o czym wprost stanowi art. 19 k.p.a. Naruszenie tej właściwości, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowi przesłankę nakazującą stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego podjętego przez niewłaściwy w sprawie organ administracji.
W orzecznictwie sądowym niepodzielnie panuje pogląd, iż naruszenie jakiejkolwiek właściwości organu administracji stanowi wystarczającą przesłankę do stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego podjętego przez niewłaściwy sprawie organ. Przykładowo NSA w wyroku z dnia 17.01.2002 r., sygn. akt I SA 1477/00, opub. w LEX nr 81665, wyraził pogląd, zgodnie z którym "prowadząc postępowanie administracyjne organy są obowiązane do przestrzegania przepisów dotyczących ich właściwości, bowiem decyzja wydana z naruszeniem takich przepisów jest nieważna, jak to wynika z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepisy dotyczące różnego rodzaju właściwości: rzeczowej i miejscowej - art. 19 i nast. kpa, instancyjnej - art. 127 kpa, a także związanej z organizacją i trybem działania organów kolegialnych. Niezachowanie przez organ wymagań określonych tymi przepisami stanowi naruszenie przepisów o właściwości, prowadząc w konsekwencji do wady decyzji powodującej jej nieważność". Stanowisko to w całości akceptuje Sąd w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do podjętego przez niewłaściwy w sprawie organ rozstrzygnięcia administracyjnego musi być stwierdzona nieważność niezależnie od oceny merytorycznej zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie.
Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje jego nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (tak NSA w wyroku z dnia 29.11.1999 r., sygn. akt V SA 955/99, opub. w LEX nr 49943; NSA w wyroku z dnia 20.08.1998 r., sygn. akt II SA 701/98, opub. w LEX nr 41872; wyrok NSA z dnia 03.04.1998 r., sygn. akt II SA 207/98, opub. w LEX nr 41755; wyrok NSA z dnia 12.07.1994 r., sygn. akt II SA 781/93, opub. w OSP 1995/1/25).
Uwzględniając powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono, iż zaskarżone postanowienie dotknięte jest przesłanką określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc zawiera wadę, której zaistnienie nakazuje stwierdzenie nieważności takiego postanowienia.
O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi, sąd określa w wyroku czy i w jakim zakresie nie mogą być wykonywane zaskarżone decyzje.
Mając na uwadze przytoczona wykładnię przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI