III SA/Kr 335/23

III SA/Kr 335/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2962/23 - Wyrok NSA z 2024-12-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 141
Art. 2  ust. 1, ust. 15a-15g
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 20 grudnia 2022 r., SKO.PS/4110/830/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 20.12.2022 r. (znak SKO.PS/4110/830/2022) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza N. z 31.10.2022 r. (znak [...]) o odmowie przyznania dodatku węglowego J. W. (dalej: "skarżący").
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Motywem rozstrzygnięcia organu I instancji odmawiającego skarżącemu przyznania dodatku węglowego było to, że złożona przez niego – w terminie wynikającym z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym – deklaracja dotycząca źródeł ciepła wskazywała, że do spalania w piecu używa skarżący drewna kawałkowego. Organ uznał przy tym, że kolejne deklaracje złożone przez skarżącego (w dniu 22.08.2022 r. oraz w dniu 30.08.2022 r.) dotyczące źródeł ciepła i źródeł spalania, a modyfikujące rodzaj stosowanego paliwa w kotle, zostały złożone po ustawowym terminie do dokonania tej czynności (tj. po 11.08.2002 r.), a jednocześnie z deklaracji nie wynikało, aby dotyczyły one źródła ciepła (spalania) uruchomionego po 1.07.2021 r. Organ I instancji podkreślił, że samo zadeklarowanie posiadania kotła na paliwo stałe nie jest jednoznaczne ze stosowaniem w nim węgla lub paliw węglopochodnych. W ocenie Burmistrza, z deklaracji złożonej przed 11.08.2022 r. musi jednoznacznie wynikać, że w danym budynku główne źródła ciepła pochodzą z urządzenia zasilanego węglem lub paliwem węglopochodnym. Modyfikacja deklaracji o źródłach ciepła dokonana po wskazanej wyżej dacie, nie mogła zostać uwzględniona.
W odwołaniu skarżący podał, że do 11.08.2022 r. złożył deklarację w sprawie ogrzewania, a kocioł w którym ogrzewa dom jest na paliwo stałe, w którym pali węglem, a drewno służy mu jako podpałka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, wskazaną wyżej decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium, podobnie jak organ I instancji wskazało, że zgodnie z danymi widniejącymi w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) skarżący w deklaracji z 29.03.2022 r. zgłosił kocioł na paliwo stałe z funkcją c.o. i c.w.u., a jako stosowane paliwo – "drewno kawałkowe". W kolejnej deklaracji, z 30.08.2022 r. wskazał kocioł na paliwo stałe jako źródło c.o. i c.w.u., a jako stosowane paliwo – węgiel i paliwa węglopochodne oraz drewno kawałkowe. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium Odwoławczego, organ I instancji prawidłowo uwzględnił stan rzeczy wynikający z CEEB na dzień 11.08.2022 r., a wszelkie oświadczenia oraz korekty pierwotnej deklaracji, zgłoszone po wskazanej wyżej dacie, nie mogły być uwzględniane w toku postępowania o przyznanie dodatku węglowego.
W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący akcentował, że błędna jest wykładania art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym polegająca na przyjmowaniu, iż dla przyznania przedmiotowego dodatku znaczenie ma wyłącznie treść wpisu w centralnej ewidencji emisyjności – istniejąca na dzień 11.08.2022 r. i bez znaczenia jest faktyczny sposób ogrzewania nieruchomości, jak też nie mają znaczenia korekty deklaracji – tj. uściślenia dotyczące rodzaju stosowanego w kotle opału. Do skargi załączona została fotografia obrazująca piec zainstalowany w domu skarżącego. Z tabliczki znamionowej tego pieca wynika, że jest to urządzenie, w którym stosuje się węgiel kamienny.
W odpowiedzi na skargę SKO w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wrażone w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5.08.2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r., poz. 141; dalej: "u.d.w."). Z art. 2 ust. 1 tej ustawy wynika, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym jest więc ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w cytowanym przepisie urządzenie grzewcze, w którym spalane jest paliwo stałe. Paliwem tym, zgodnie z art. 2 ust. 3 u.d.w. jest: węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego. Ustalenie zatem w toku sprawy, że w budynku zainstalowany jest kocił na paliwo stałe, którym jest inny rodzaj paliwa (np. drewno kawałkowe) istotnie wyklucza możliwość przyznania dodatku węglowego.
W kontrolowanej sprawie organy administracji uznały, że jeżeli wymienione w art. 2 ust. 3 u.d.w. paliwo stałe, które spalane jest w głównym źródle ogrzewania gospodarstwa domowego, nie zostało ujawnione w ewidencji emisyjności budynków na dzień 11.08.2022 r., to okoliczność ta stanowi wystarczającą podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego. W ocenie Sądu, stanowisko to nie jest trafne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że do wniosku o przyznanie dodatku węglowego skarżący załączył oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (k. 2), iż ogrzewa gospodarstwo domowe kotłem na paliwo stałe. Treść tego oświadczenia pozostawała zatem w oczywistej sprzeczności z danymi ujawnionymi w ewidencji na dzień 11.08.2022 r., gdzie wskazano na inny niż paliwo stałe, rodzaj nośnika energii używanego przez skarżącego. Dostrzec trzeba, że z podejmowanych przez skarżącego czynności aktualizacji danych w ewidencji (w dniu 22.08.2022 r. oraz w dniu 30.08.2022 r.) wynika, że dokonał on korekty pierwotnie złożonej deklaracji poprzez wskazanie, iż w zainstalowanym kotle spalany jest węgiel i paliwa węglopochodne, jak też drewno kawałkowe. Wątpliwości więc, co do kluczowej dla sprawy okoliczności, tj. rodzaju paliwa używanego przez skarżącego w piecu znajdującym się w jego budynku, wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi, nie zostały jednoznacznie wyjaśnione w toku przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania.
W kontrolowanej sprawie organy nie uwzględniły faktu, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19.09.2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967, dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, polegającej na dodaniu po art. 2 ustępie 15 - ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej, weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia, czyli w dniu 20.09.2022 r. Jednocześnie na mocy przepisu przejściowego (art. 52 ustawy zmieniającej) doprecyzowano, że do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzonych na postawie ustawy o dodatku węglowym stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą zmieniającą. Dostrzec należy, że decyzja organu I instancji pochodzi z 31.10.2022 r., a więc w dacie orzekania przez ten organ, obowiązywały już wskazane wyżej przepisy art. 2 ust. 15a-15e.
Z kolei regulacje zawarte w art. 2 ust. 15f i 15g u.d.w. zostały wprowadzone z dniem 3.11.2022 r. na mocy ustawy z 27.10.2022 r. o zakupie preferencyjnym paliwa stałego dla gospodarstw domowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2236), której art. 31 ust. 1 stanowi, iż do postępowań w sprawie wypłaty dodatku węglowego wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, prowadzonych na podstawie u.d.w., należy stosować przepisy w nowym brzmieniu. Powyższe oznacza, że wskazane regulacje (art. 2 ust. 15a – 15g u.d.w.) obowiązywały też w dacie orzekania przez organ II instancji.
Całokształt wskazanych wyżej przepisów pozwala natomiast stwierdzić, że zmierzają one do objęcia pomocą finansową w postaci dodatku węglowego jak największej liczby gospodarstw domowych, nakazując organom gminy wnikliwe zbadanie sytuacji faktycznej, w tym obejmującej źródła ciepła, rodzaj stosowanych paliw w gospodarstwach domowych i to nie tylko tych, co do których wpłynął wniosek o wypłatę dodatku węglowego, ale także tych, co do których organ jest w posiadaniu informacji wskazujących na to, że osoba, która nie złożyła wniosku o wypłatę dodatku węglowego, spełnia warunki jego przyznania wynikające z ustawy. Przepisy u.d.w. zobowiązują bowiem organ do ustalenia, np. w drodze wywiadu środowiskowego, rzeczywistego rodzaju źródła ciepła stosowanego w gospodarstwach domowych prowadzonych na terenie gminnym, jak również rodzaju paliwa używanego do ogrzewania budynków w tych gospodarstwach (por. wyrok WSA w Poznaniu z 9 marca 2023 r., IV SA/Po 112/23).
Mając na uwadze powyższe nowelizacje oraz datę złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie dodatku węglowego (22.08.2022 r.) stwierdzić należy, iż organy rozpoznając ten wniosek, miały obowiązek uwzględniać treść art. 2 ust. 15a – 15e oraz ust. 15f i 15g u.d.w.
Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 2 ust. 15a u.d.w., dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych,
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci,
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym,
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych;
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.
Już z treści wskazanego przepisu wynika więc, że weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny i nie polega jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11.08.2022 r. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 w zw. z ust. 3 u.d.w. może być bowiem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane, które zostały przykładowo wymienione w cytowanym wyżej przepisie. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym, brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie rodzaju paliwa stosowanego w źródle ciepła w gospodarstwie domowym skarżącego było, w ocenie Sądu, nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W kontrolowanym przypadku, do wydania zaskarżonej decyzji doszło pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego i przy jednoczesnym braku poczynienia kroków, zmierzających do usunięcia istniejących rozbieżności. Wprowadzone nowelizacją przepisy art. 2 ust. 15b-15e i 15g u.d.w. w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu opierające się na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11.08.2022 r. - nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Wymienione wyżej przepisy przewidują bowiem możliwość przeprowadzenia także wywiadu środowiskowego celem ustalenia lub zweryfikowania okoliczności istotnych dla przyznania dodatku węglowego. W świetle więc art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Sąd uznał za nieuprawnione stanowisko, iż wyłączną podstawą ustalenia stanu faktycznego stanowią informacje zawarte w CEEB aktualne na dzień 11.08.2022 r., a organy nie są uprawnione do badania ewentualnych rozbieżności między wpisami w centralnej ewidencji emisyjności budynków, a stanem rzeczywistym. Przeciwnie, ustalenie powyższego stanowiło obowiązek organu w tej sprawie.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15, ust. 15a-15e i ust. 15g u.d.w. oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego. Zadaniem organów administracji będzie więc jednoznaczne ustalenie rodzaju paliwa w źródle ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego, na podstawie już posiadanych informacji i dokumentów oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu jego zamieszkania, bądź innych niezbędnych dowodów.
Z uwagi więc na błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 15 u.d.w. oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 15a i następnych u.d.w. Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.