III SA/Kr 295/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2023-05-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
dodatek węglowyogrzewanieCEEBdeklaracjakorektaprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesamorządowe kolegium odwoławczewsa

WSA w Krakowie uchylił decyzję odmawiającą przyznania dodatku węglowego, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące weryfikacji źródła ogrzewania.

Skarżąca G. L. wniosła o przyznanie dodatku węglowego, wskazując kocioł na paliwo stałe jako główne źródło ogrzewania. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku, opierając się na danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) z dnia 11 sierpnia 2022 r., które wskazywały na kocioł gazowy. WSA w Krakowie uchylił decyzje organów, stwierdzając, że błędnie zinterpretowały one przepisy ustawy o dodatku węglowym, ignorując możliwość korekty deklaracji po 11 sierpnia 2022 r. oraz nie przeprowadzając wystarczającego postępowania wyjaśniającego.

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącej G. L. dodatku węglowego. Organy administracji, opierając się na danych z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) z dnia 11 sierpnia 2022 r., stwierdziły, że głównym źródłem ogrzewania skarżącej jest kocioł gazowy, a nie kocioł na paliwo stałe, jak wskazywała w swojej deklaracji. Skarżąca argumentowała, że pierwotna deklaracja została wypełniona błędnie i złożyła korektę, wskazując kocioł na paliwo stałe. Organy obu instancji uznały jednak, że liczy się jedynie wpis w CEEB na dzień 11 sierpnia 2022 r., a późniejsze korekty nie mają znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, nadmiernie skupiając się na dacie 11 sierpnia 2022 r. i ignorując możliwość uwzględnienia późniejszych korekt deklaracji oraz innych dowodów potwierdzających faktyczne źródło ogrzewania. Sąd podkreślił, że nowelizacja ustawy wprowadziła przepisy (art. 2 ust. 15a-15e) umożliwiające szerszą weryfikację wniosków, w tym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co organy zignorowały. Sąd wskazał, że organy miały obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, późniejsza korekta deklaracji może być uwzględniona, a organy mają obowiązek przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym rozważyć wywiad środowiskowy, aby ustalić faktyczne źródło ogrzewania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy ustawy o dodatku węglowym, nadmiernie koncentrując się na dacie 11 sierpnia 2022 r. i ignorując możliwość uwzględnienia późniejszych korekt deklaracji oraz innych dowodów. Nowelizacja ustawy wprowadziła przepisy umożliwiające szerszą weryfikację wniosków, co organy zignorowały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

u.d.w. art. 2 § 1

Ustawa o dodatku węglowym

Dodatek węglowy przysługuje, gdy głównym źródłem ogrzewania jest urządzenie na paliwo stałe, wpisane lub zgłoszone do CEEB do 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu w przypadku pierwszego zgłoszenia.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pomocnicze

u.d.w. art. 2 § 3

Ustawa o dodatku węglowym

Definicja paliwa stałego (węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego).

u.d.w. art. 2 § 15

Ustawa o dodatku węglowym

Weryfikacja wniosku o dodatek węglowy przez organ.

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa o dodatku węglowym

Informacje brane pod uwagę przy weryfikacji wniosku (m.in. deklaracje opłat za odpady, dane z postępowań o świadczenia rodzinne, wychowawcze, osłonowe, mieszkaniowe, rejestr PESEL).

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa o dodatku węglowym

Możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w przypadku wątpliwości.

u.d.w. art. 2 § 15c

Ustawa o dodatku węglowym

Miejsce przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (miejsce zamieszkania wnioskodawcy).

u.d.w. art. 2 § 15d

Ustawa o dodatku węglowym

Cel wywiadu środowiskowego (ustalenie zgodności stanu faktycznego z wnioskiem).

u.d.w. art. 2 § 15e

Ustawa o dodatku węglowym

Podstawa odmowy przyznania dodatku (niewyrażenie zgody na wywiad środowiskowy).

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27a § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Centralna ewidencja emisyjności budynków.

u.w.t.i.r.c.e.b. art. 27g § 1

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków

Termin zgłoszenia źródła ciepła do CEEB po 11 sierpnia 2022 r.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie materiału dowodowego.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu wykładnią prawa przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

u.o.s.z.c.z.p.p. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw

Nowelizacja ustawy o dodatku węglowym.

u.d.w. art. 2 § 15a

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Katalog informacji branych pod uwagę przy weryfikacji wniosku.

u.d.w. art. 2 § 15b

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym

Możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące weryfikacji źródła ogrzewania, nadmiernie skupiając się na dacie 11 sierpnia 2022 r. i ignorując możliwość uwzględnienia późniejszych korekt deklaracji. Organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego, w tym nie rozważyły przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co jest możliwe na mocy nowelizacji ustawy o dodatku węglowym.

Godne uwagi sformułowania

W ocenie Sądu wyżej wskazane istotne dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie nie zostały jednakże jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania, jak tego nakazują przepisy postępowania Zdaniem Sądu tak poczynione przez organy ustalenia należało uznać za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącej. W ocenie Sądu powyższe w dostateczny sposób ilustruje, że dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie oraz organ pierwszej instancji wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia tego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. W niniejszej sprawie organy nie uwzględniły także, że na mocy art. 50 ust. 1 pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r., poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 ustawy o dodatku węglowym do treści tej ustawy ustępów 15a-15e.

Skład orzekający

Katarzyna Marasek-Zybura

przewodniczący

Janusz Kasprzycki

sprawozdawca

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dodatku węglowego, w szczególności w kontekście weryfikacji danych w CEEB, znaczenia daty 11 sierpnia 2022 r. oraz możliwości uwzględniania późniejszych korekt deklaracji i przeprowadzania postępowań wyjaśniających."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dodatkiem węglowym i przepisami obowiązującymi w określonym czasie. Może mieć znaczenie dla podobnych spraw dotyczących innych świadczeń, gdzie weryfikacja danych w ewidencjach ma kluczowe znaczenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia (dodatek węglowy) i pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja przepisów przez organy administracji oraz jak ważna jest możliwość korygowania błędów w deklaracjach. Pokazuje też rolę sądów administracyjnych w ochronie praw obywateli.

Dodatek węglowy: Czy błąd w deklaracji CEEB przekreśla szansę na pomoc? WSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 295/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 3106/23 - Wyrok NSA z 2024-11-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
art. 2 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 15, art. 2 ust. 15a i 15 b
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2023 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 16 grudnia 2022 r. nr SKO.PS/4110/759/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez G. L., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia
16 grudnia 2022 r., nr SKO.PS/4110/759/2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r.,
poz. 2000) i art. 2 ust. 1, ust. 3, ust. 15 i ust. 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r.
o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm., zwanej dalej ustawą o dodatku węglowym) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia 7 listopada 2022 r., znak: [...], o odmowie przyznania skarżącej dodatku węglowego.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych:
Decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., znak: GOPS.741.O.1891.2022.PA, Wójt Gminy R. odmówił skarżącej, przyznania dodatku węglowego.
W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie danych uzyskanych w bazie CEEB ustalono, że źródło ogrzewania wskazane
w deklaracji złożonej w dniu 28 czerwca 2022 r., które jest wykorzystywane
w gospodarstwie domowym skarżącej, to kocioł gazowy wskazany jako zainstalowany, eksploatowany z funkcja c.o. oraz kolektory słoneczne z funkcja c.w.u., natomiast źródło ogrzewania wskazane w deklaracji złożonej w dniu 16 sierpnia 2022 r.,
które jest wykorzystywane w gospodarstwie domowym skarżącej to kocioł na paliwo stałe/węgiel i paliwa węglopochodne zainstalowany, eksploatowany z funkcja c.o.
oraz kolektory słoneczne z funkcja c.u.w.
Zdaniem organu w przypadku gdy po 11 sierpnia 2022 r. dokonano modyfikacji złożonej deklaracji CEEB, która to modyfikacja spowodowałaby uzyskanie uprawnienia do pobrania dodatku węglowego świadczenie nie może być przyznane.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliwa została wypełniona błędnie, dlatego została złożona korekta. Dodała, że głównym źródłem ogrzewania budynku jest kocioł, którego zdjęcie przedłożyła jako załącznik.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Tarnowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało treść przepisów art. 2 ust. 16 ustawy
o dodatku węglowym, stanowiących podstawę wydania decyzji przez organ pierwszej instancji oraz wskazało, że dodatek węglowy przysługuje osobie
w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada
2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r., poz. 438, 1561 i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych
lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków,
o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
W zakresie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego podstawą weryfikacji wniosku są informacje zawarte w centralnej ewidencji emisyjności budynków,
o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,
które zostały zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia
11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu, ale wyłącznie w odniesieniu do głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.
W rozpoznawanej sprawie w dniu 11 października 2022 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy R. o wypłatę dodatku węglowego podając, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe,
a gospodarstwo domowe znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania.
Kolegium wyjaśniło, że podstawę wypłaty dodatku węglowego stanowi deklaracja złożona do centralnej ewidencji emisyjności budynków do dnia 11 sierpnia 2022 r. Organ rozpoznając wniosek o wypłatę dodatku węglowego dokonuje weryfikacji wniosku, "w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia
11 sierpnia 2022 r.", albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Stosownie do treści ostatnio przywołanego przepisu (art. 27g ust. 1), właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła
lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio w art. 27a ust. 2 pkt 1
lit. a i c, zwaną dalej "deklaracją", w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw, przy czym dla starych budynków termin ten był do 30 czerwca 2022 r. i wynika z art. 15 ust. 1 ustawy z 28 października
2020 r. o zmianie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2127 ze zm.).
Kolegium ustaliło, że w niniejszej sprawie skarżąca jako właścicielka budynku mieszkalnego w miejscowości B. zgłosiła w dniu 28 czerwca 2022 r.
dla ww. nieruchomości jako zainstalowane i eksploatowane źródło ciepła – kocioł gazowy służący do centralnego ogrzewania (c.o.). W deklaracji tej wskazano również na zainstalowane kolektory słoneczne do ciepłej wody użytkowej. Następnie w dniu
16 sierpnia 2022r. złożona została do CEEB nowa deklaracja w której skarżąca
jako źródło centralnego ogrzewania wskazała niewymieniony wcześniej zainstalowany
i eksploatowany - kocioł na paliwo stałe, zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi.
Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił stan wynikający z centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia
2022 r., do której to wprost odsyła przytoczony wyżej art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym. Wyłączną podstawę prawną ustalenia stanu faktycznego pod tym względem jest bowiem stan nadzień 11 sierpnia 2022 r. Wszelkie ewentualne zmiany (korekty) deklaracji dokonywane po tej dacie w zakresie rodzaju zainstalowanego
i używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku węglowego. W złożonej przed
11 sierpnia 2022 r. deklaracji piec na paliwa stałe nie został w ogóle wymieniony (konsekwentnie nie wskazano rodzaju stosowanego paliwa stałego). Obowiązujące przepisy prawa nie zabraniają zmiany treści deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, jednakże z woli ustawodawcy dokonanych po 11 sierpnia 2022 r. zmian deklaracji w zakresie rodzaju używanego źródła ogrzewania i stosowanego w nim paliwa, nie uwzględnia się przy przyznawaniu dodatku węglowego. Stąd też argumenty zaprezentowane w odwołaniu nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca powtórzyła, że dokonała błędnego wpisu nie podając kotła na paliwa stałe. Dokonała korekty deklaracji. Wówczas została poinformowana przez pracownika,
że jej poprzednio wniosek jeszcze nie widnieje w systemie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone
w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji
z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1692
ze zm.; zwanej dalej ustawą o dodatku węglowym), a w szczególności art. 2 ust. 1
tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji, który stanowi, że dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym
w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561
i 1576), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Z analizy powyższej regulacji wynika, że dla otrzymania dodatku węglowego koniecznym do spełnienia warunkiem jest ogrzewanie gospodarstwa domowego (główne źródło ciepła) przez wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy urządzenie grzewcze, to jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, kozę, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnię, kuchnię węglową lub piec kaflowy, w których spalane jest paliwo stałe, czyli zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym - węgiel kamienny, brykiet lub palet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
W ocenie Sądu wyżej wskazane istotne dla treści rozstrzygnięcia w tej sprawie nie zostały jednakże jednoznacznie przez organy ustalone w toku prowadzonego przez nie postępowania, jak tego nakazują przepisy postępowania – art. 7, 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze. zm.; zwanej dalej w skrócie "k.p.a.").
Mianowicie w rozpoznawanej sprawie organy ustaliły jedynie okoliczności,
które zostały ujawnione w centralnej ewidencji emisyjności budynków we wskazanej
w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym dacie, to jest w dniu 11 sierpnia 2022 r. Zdaniem organów wszelkie ewentualne zmiany (korekty) deklaracji dokonywane
po tej dacie w zakresie rodzaju używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania w przedmiocie przyznania dodatku węglowego. Z widniejącego zaś na dzień 11 sierpnia 2022 r. wpisu deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw wynika, jak podniosły organy,
że skarżąca stosuje w swoim domu kocioł gazowy, pełniący funkcję centralnego ogrzewania (c.o.) oraz zainstalowane kolektory słoneczne do ciepłej wody użytkowej, dlatego nie można uznać, że zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie dodatku węglowego.
Zdaniem Sądu tak poczynione przez organy ustalenia należało uznać
za niewystarczające dla dokonania oceny wniosku skarżącej. Wobec sprzeczności pomiędzy treścią pierwotnego oświadczenia skarżącej, skorygowanego następnie,
a treścią ujawnioną w centralnej ewidencji emisyjności budynków zaistniały bowiem wątpliwości co do faktycznego źródła, jakim ogrzewane jest gospodarstwo domowe skarżącej, szczególnie, że skarżąca wypełniła w dniu 16 sierpnia 2022 r. nowy formularz wniosku wpisując w rubryce "B01" formularza jako zainstalowane
i użytkowane źródło ciepła kocioł na paliwo stałe, zaznaczając jako jego funkcję "co".
Wobec tego wskazane wątpliwości powinny być usunięte, zaś istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności zweryfikowane i jednoznacznie ustalone.
W ocenie Sądu powyższe w dostateczny sposób ilustruje, że dokonana
przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie oraz organ pierwszej instancji wykładnia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym prowadzi do rezultatów sprzecznych z celem wprowadzenia tego przepisu, jakim jest zagwarantowanie przyznania dodatku węglowego tym osobom, które faktycznie ogrzewają swoje gospodarstwo domowe węglem. Organy zajęły bowiem stanowisko, że wskazana
w powołanym przepisie data, to jest 11 sierpnia 2022 r., stanowi jedyny wyznacznik
dla weryfikacji źródła ogrzewania danego gospodarstwa domowego poprzez sprawdzenie jakie źródło ogrzewania figurowało w tej dacie w centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Tak dokonaną przez organy wykładnię wskazanego przepisu należało uznać
za błędną. Z literalnego brzmienia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym, w ocenie Sądu, przede wszystkim nie wynikają przyjęte przez organy wnioski, to jest powiązanie go z art. 2 ust. 15 ustawy o dodatku węglowym. w ten sposób, że dokonywana przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta weryfikacja wniosku o dodatek węglowy,
o której mowa w tym przepisie, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, musi
i może być dokonywana przez organ jedynie poprzez ustalenie jakiego rodzaju źródło ogrzewania figurowało w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień
11 sierpnia 2022 r., nawet jeśli okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że w tej dacie mieszkanie było ogrzewane w inny sposób niż to wykazano w ewidencji.
W niniejszej sprawie organy nie uwzględniły także, że na mocy art. 50 ust. 1
pkt g ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r.,
poz. 1967 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa zmieniająca") doszło do istotnej nowelizacji ustawy o dodatku węglowym, to jest do dodania po art. 2 ustępie 15 ustawy o dodatku węglowym do treści tej ustawy ustępów 15a-15e. Zgodnie z art. 64 ustawy zmieniającej weszła ona w życie z dniem następującym po dniu jej ogłoszenia,
co nastąpiło w dniu 20 września 2022 r.
Mając na uwadze powyższą nowelizację, organy rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 11 października 2022 r. (a więc p wskazanej dacie 20 września
2022 r.) miały obowiązek respektować treść art. 2 ust. 15a-15e ustawy
o dodatku węglowym.
Zgodnie z art. 15a ustawy o dodatku węglowym dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze
pod uwagę w szczególności:
1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1297, 1549 i 1768);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie:
a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 i 1265),
b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego
2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577),
c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia
2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1, 202 i 1692),
d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca
2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 oraz z 2022 r.,
poz. 1561);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191).
Już z treści wskazanego przepisu wynika więc, że weryfikacja wniosku
o przyznanie dodatku węglowego musi być dokonywana wszechstronnie i nie może polegać jedynie na sprawdzeniu danych widniejących w ewidencji emisyjności budynków i tylko na dzień 11 sierpnia 2022 r., jak to uczyniły w niniejszej sprawie organy. Stan faktyczny sprawy istotny z punktu widzenia art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym może być zatem ustalony w oparciu o inne dostępne organowi dane,
które zostały przykładowo wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy. Oznacza to, że katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku
o dodatek węglowy ma w tym zakresie charakter otwarty. Tym samym brak ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w zakresie źródła ciepła w gospodarstwie domowym skarżącego jest w ocenie Sądu nie do zaakceptowania, tak w świetle art. 2 ust. 15a
i następnych ustawy o dodatku węglowym, jak i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania tak z urzędu jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek
w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy
nie uczyniły zadość postanowieniom art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 i 80 k.p.a. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło bowiem pomimo posiadania przez organ informacji, że stan ujawniony w deklaracji może różnić się od stanu rzeczywistego.
Wprowadzone nowelizacją przepisy art. 2 ust. 15b-15e ustawy o dodatku węglowym w ocenie Sądu potwierdzają, że stanowisko organu zasadzające się
na tym, że w sprawach dotyczących dodatku węglowego nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego wykraczającego poza zbadanie stanu ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., nie znajduje oparcia w przepisach prawa.
Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 15b u stawy o dodatku węglowym jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 3 ust. 2 stosuje się. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c), a w toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku
o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d), gdzie niewyrażenie zgody
na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 2 ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust. 15e)
Wobec tego stanowisko organów, że wszelkie ewentualne zmiany (korekty) deklaracji dokonane co prawda jeszcze przed wejściem w życie ustawy nowelizującej ustawę o dodatku węglowym, tj. przed 20 września 2022 r., lecz przed wydaniem decyzji co do istoty sprawy w zakresie rodzaju używanego w zainstalowanym kotle paliwa, nie mogą być uwzględniane w toku postępowania, nie mogło zostać zaaprobowane.
W świetle bowiem wskazanych przepisów art. 7 i art. 77 § k.p.a. oraz art. 2
ust. 15a i następnych ustawy o dodatku węglowym stanowisko w tym zakresie orzekających organów, by nie miały znaczenia dokonywane korekty wpisów
w deklaracjach, a liczył się jedynie ten wpis dokonany w centralnej ewidencji emisyjności budynków na dzień 11 sierpnia 2022 r., jest błędne. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie i wyjaśnienie rozbieżności w tym zakresie było wręcz obowiązkiem organów. W konsekwencji stanowi również naruszenie przepisów prawa materialnego
(art. 2 ust. 1, ust. 15, ust. 15a-15e ustawy o dodatku węglowym) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Rozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie dodatku węglowego powinno zatem nastąpić z uwzględnieniem dokonanej przez Sąd wykładni art. 2 ust. 1, ust. 15,
ust. 15a-15e ustawy o dodatku węglowym oraz ogólnych zasad postępowania dowodowego, stosownie do postanowień art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259
ze zm.). Zadaniem zatem organów będzie jednoznaczne ustalenie źródła ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącej, na podstawie już posiadanych informacji
oraz rozważenie przeprowadzenia w sprawie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej, bądź innych dowodów po wskazaniu stronie potrzeby
ich przeprowadzenia.
W tym stanie rzeczy, wobec błędnej wykładni art. 2 ust. 1 w zw. z art. art. 2
ust. 15 i ust. 15 a i 15 b ustawy o dodatku węglowym. oraz naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. następnych ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) uchylił zaskarżoną decyzję
oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI