III SA/Kr 267/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2024-11-13
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnaopłaty parkingowestrefa płatnego parkowaniamiejsca dla niepełnosprawnychkarta parkingowazarzut nieistnienia obowiązkuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o drogach publicznychuchwała rady miasta

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia dotyczące egzekucji administracyjnej opłat za parkowanie, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej postoju na miejscu dla niepełnosprawnych z powodu niewłaściwego umieszczenia karty parkingowej.

Skarżący R.R. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa, które oddaliło zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej opłat za postój. Sprawa dotyczyła postojów w dniach 13 lipca 2021 r., 30 września 2021 r. i 22 października 2022 r. na miejscach dla niepełnosprawnych oraz ogólnodostępnych. WSA w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że organy nieprawidłowo oceniły zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej postoju na miejscu dla niepełnosprawnych, gdyż opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty, a nie za niewłaściwe umieszczenie dowodu jej uiszczenia. Sąd wskazał również na nieprawidłowości w sposobie wystawienia tytułów wykonawczych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę R.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa oddalające zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej opłat za postój. Sprawa dotyczyła postojów pojazdu marki BMW o nr rej. [...] w dniach 13 lipca 2021 r., 30 września 2021 r. (na miejscach dla niepełnosprawnych) oraz 22 października 2022 r. (na drodze publicznej). Skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, argumentując m.in. posiadaniem karty parkingowej, użyczonym sprzętem służącym w przypadku klęski żywiołowej oraz kwestionując sposób ustalania czasu przez kontrolerów. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały, że zerowa stawka opłat dla niepełnosprawnych obowiązuje tylko przy spełnieniu wszystkich warunków, w tym prawidłowego umieszczenia karty parkingowej, a posiadanie sprzętu łączności nie uprawnia do zwolnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, a nie za niewłaściwy sposób umieszczenia dowodu jej uiszczenia. Podkreślono, że Rada Miasta nie ma upoważnienia do pobierania opłat dodatkowych za inne zdarzenia niż te wymienione w ustawie. Sąd wskazał, że skarżący powinien mieć możliwość wykazania posiadania ważnej karty parkingowej uprawniającej do zerowej stawki, a organy powinny wezwać go do przedstawienia dowodu. W odniesieniu do postoju z 22 października 2022 r. na miejscu nieprzeznaczonym dla niepełnosprawnych, sąd uznał obowiązek opłaty za zasadny, niezależnie od ewentualnych utrudnień związanych z pracami budowlanymi. Sąd uznał również za bezzasadny zarzut dotyczący zwolnienia z opłat z tytułu posiadania sprzętu łączności na wypadek klęski żywiołowej. Dodatkowo, sąd zwrócił uwagę na nieprawidłowości w sposobie wystawienia tytułów wykonawczych, które powinny być rozpoznane osobno lub prawidłowo skonsolidowane. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia organów obu instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty za postój, a nie za niewłaściwy sposób umieszczenia dowodu jej uiszczenia lub uprawnienia do ulgi.

Uzasadnienie

Ustawa o drogach publicznych stanowi, że opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłat za postój. Rada gminy nie ma upoważnienia do pobierania opłat dodatkowych za inne zdarzenia niż te wymienione w ustawie. Osoba niepełnosprawna powinna mieć możliwość wykazania posiadania ważnej karty parkingowej uprawniającej do zerowej stawki, nawet jeśli karta nie była umieszczona w sposób idealny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji.

u.e.a. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

u.e.a. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, w tym nieistnienie obowiązku.

u.d.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Opłaty za postój pojazdów w strefie płatnego parkowania.

u.d.p. art. 13 § 3

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Zwolnienia z opłat za postój pojazdów.

u.d.p. art. 13f § 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Pobieranie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłat za postój.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.

prd art. 8 § 3

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Konieczność umieszczenia karty parkingowej w widocznym miejscu.

u.s.k.ż. art. 17 § 1

Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej

Podmioty uczestniczące w zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty, a nie za niewłaściwe umieszczenie dowodu jej uiszczenia lub uprawnienia do ulgi. Brak podstawy prawnej do pobierania opłaty dodatkowej za inne zdarzenia niż te wymienione w ustawie. Skarżący powinien mieć możliwość wykazania posiadania ważnej karty parkingowej uprawniającej do zerowej stawki.

Odrzucone argumenty

Posiadanie sprzętu łączności w pojeździe, w ramach porozumienia z MON, uprawnia do zwolnienia z opłat jako pojazd wykorzystywany w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej. Postój na miejscu dla niepełnosprawnych, nawet jeśli karta nie była widoczna, powinien być traktowany jako spełnienie warunków do zerowej stawki, jeśli opłata została uiszczona. Niewłaściwe umieszczenie karty parkingowej nie powinno skutkować opłatą dodatkową, jeśli faktycznie przysługuje zerowa stawka.

Godne uwagi sformułowania

opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty, a nie za niewłaściwy sposób umieszczenia dowodu jej uiszczenia. brak jest natomiast upoważnienia dla Rady Miejskiej do pobierania opłat dodatkowych w razie zaistnienia innych zdarzeń, nie wymienionych w ustawie. posiadanie pozwolenia radiowego w służbie radiokomunikacyjnej nie powoduje takiego zwolnienia.

Skład orzekający

Elżbieta Czarny-Drożdżejko

sprawozdawca

Janusz Kasprzycki

przewodniczący

Magdalena Gawlikowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat dodatkowych za postój w strefach płatnego parkowania, zwłaszcza w kontekście miejsc dla niepełnosprawnych i wymogów formalnych dotyczących dokumentów uprawniających do ulg."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki uchwały Rady Miasta Krakowa i przepisów o drogach publicznych. Kwestia prawidłowości wystawiania tytułów wykonawczych może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat parkingowych i miejsc dla niepełnosprawnych, a sądowa interpretacja przepisów dotyczących formalności i podstaw pobierania opłat dodatkowych jest istotna dla wielu kierowców.

Czy niewłaściwie umieszczona karta parkingowa może kosztować mandat? Sąd wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 267/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a  i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 320
Art. 13f ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.EA/418/77/2023 w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) postanowieniem z dnia 28 września 2023 r. nr SKO.EA/418/77/2023 po rozpatrzeniu zażalenia R. R. (dalej: skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 maja 2023 r. nr 200/2023 w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku oraz jego wygaśnięcia w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z 22 lutego 2023 r. oraz [...] z 22 lutego 2023 r.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 30 września 2021 r. kontroler strefy, wystawił zawiadomienie z uwagi na brak w pojeździe o nr rej. [...] dowodu wniesienia opłaty za postój o godz. 15:14, na drodze publicznej – ul. P. w podstrefie B na miejscu wyznaczonym dla osób niepełnoprawnych oraz w dniu 13 lipca 2021 r. za postój o godz. 12:17, na drodze publicznej – ul. W., w podstrefie C na miejscu wyznaczonym dla osób niepełnosprawnych.
W dniu 29 października 2021 r. Zarząd Dróg Miasta Krakowa wystosował do skarżącego upomnienie o numerze [...], wzywające do zapłaty opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu o nr rej. [...], w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania w Krakowie, w dniu 30 września 2021 r. oraz 13 lipca 2021 r.
W dniu 22 października 2022 r. kontroler strefy, wystawił kolejne zawiadomienie z uwagi na brak w pojeździe o nr rej. [...] dowodu wniesienia opłaty za postój o godz. 19:59, na drodze publicznej – ul. P.
W związku z powyższym, w dniu 12 stycznia 2023 r. Zarząd Dróg Miasta Krakowa wystosował do skarżącego kolejne upomnienie o numerze [...], wzywające do zapłaty opłaty dodatkowej za nieopłacony postój pojazdu o nr rej. [...], w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania w Krakowie
Z uwagi na nieuregulowanie w terminie należności ujętej w ww. upomnieniach, sprawa została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, poprzez wystawienie w dniu 22 lutego 2023 r., tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] i skierowanie go do organu egzekucyjnego.
Pismem z 23 marca 2023 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, domagając się umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący jako podstawę złożonego zarzutu wskazał, nieistnienie obowiązku, który w swojej treści odpowiada zarzutowi z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Po rozpoznaniu podniesionego przez skarżącego zarzutu, Prezydent Miasta Krakowa, postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. oddalił zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji odnosząc się do zdarzeń nieopłaconych postojów pojazdu samochodowego marki BMW o nr rej. [...], na drogach publicznych - ul. W. oraz ul. P. - w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania w Krakowie, w dniach 13 lipca 2021 r. oraz 30 września 2021 r. wskazał, że zgodnie z pkt 2.5.1. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa; "Ustala się zerową stawkę opłat dla niepełnosprawnych posiadających ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ, wyłącznie za postój w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla tych osób. Oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności". W świetle powyższej regulacji prawnej w dniu zdarzenia, osoba niepełnosprawna jest każdorazowo zwolniona z obowiązku wnoszenia opłat za postój pojazdu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, wyłącznie w wypadku zaparkowania pojazdu na miejscu specjalnie wydzielonym dla takich osób oraz umieszczenia za przednią szybą pojazdu karty osoby niepełnosprawnej, w sposób widoczny i czytelny dla kontrolera (widoczne zabezpieczenia oraz data ważności i numer karty), przy czym warunki te muszą zostać spełnione jednocześnie. Sam postój pojazdu należącego do osoby posiadającej ważną kartę osoby niepełnosprawnej, poza miejscem specjalnie wyznaczonym dla tej osoby, nie uprawnia do bezpłatnego korzystania z ogólnodostępnego miejsca postojowego. Również zaparkowanie pojazdu przez osobę niepełnosprawną lub przewożącego ją kierowcę, na miejscu specjalnie wyznaczonym dla takich osób, bez karty pozostawionej w widocznym miejscu w pojeździć, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności, a tym samym potwierdzenie jej autentyczności - nie zwalnia z obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej.
Na rewersie karty parkingowej zawarte jest pouczenie: korzystając z karty należy ją umieścić za przednią szybą pojazdu samochodowego, a jeśli pojazd nie posiada przedniej szyby - w widocznym miejscu w przedniej części pojazdu, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. O konieczności umieszczenia karty parkingowej za przednią szybą pojazdu samochodowego w określony powyżej sposób przesądza również art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 988). Dla zajęcia miejsca postojowego wyznaczonego wyłącznie dla osób niepełnosprawnych i korzystania z zerowej stawki opłat za postój pojazdu w strefie płatnego parkowania, konieczne jest umieszczenie karty w widocznym miejscu w pojeździć, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. Powołany w sprawie pkt 2.5.1. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa, nadal obowiązuje i nie stwierdzono nieważności uchwały w tym zakresie. Zerowa stawka opłat dla niepełnosprawnych posiadających ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ obowiązuje jeśli postój odbywa się w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla tych osób, z zastrzeżeniem iż, oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. Zerowa stawka opłat za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, przysługuje wyłącznie po spełnieniu wszystkich przywołanych przesłanek, opisanych w uchwale.
W ocenie organu I instancji brak w pojeździć dokumentu potwierdzającego uprawienia do korzystania z miejsca postojowego dla osób niepełnosprawnych, umieszczonego w sposób umożliwiający potwierdzenie autentyczności dokumentu i uprawnień wynikających z jego wydania, nie uprawnia do bezpłatnego korzystania z miejsca postojowego wyznaczonego w ramach śródmiejskiej strefie płatnego parkowania i rodzi w stosunku do kierującego pojazdem obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej.
Ponadto analizując dokumentację sprawy oraz wyjaśnienia skarżącego, w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego wykazania zaistnienia przesłanki nieistnienia obowiązku. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z dokumentacją zdjęciową wykonaną przez kontrolera, jak również lokalizacją GPS zarejestrowaną przez urządzenie ([...]), udokumentowany nieopłacony postój pojazdu marki BMW o nr rej. [...], odbywał się na drodze publicznej - ul. P. - na wysokości budynku nr 6a. Po przeprowadzeniu dwukrotnej kontroli opłaty wniesionej za postój pojazdu, pracownik stwierdził, że na pojazd o nr rej. [...] nie została wniesiona opłata za postój, w związku z czym wystawił zawiadomienie nr [...], które zgodnie z § 4 ust. 1 obowiązującej w dniu zdarzenia uchwały, pozostawił za wycieraczką pojazdu - co potwierdza sporządzona przez pracownika dokumentacja zdjęciowa. Pierwsza kontrola została przeprowadzona o godz. 19:39, natomiast druga kontrola, podczas której wystawione zostało zawiadomienie, miała miejsce o godz. 19:59, co daje dowód na wykorzystanie postoju przez co najmniej 20 minut bez wniesienia opłaty. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 3 przywołanej uchwały Rady Miasta Krakowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 maja 2023 r.), opłatę za parkowanie w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania wnosi się "z góry", za cały deklarowany czas parkowania, a na mocy § 3 ust. 4 opłatę wnosi się bez uprzedniego wezwania, niezwłocznie z chwilą zaparkowania pojazdu w miejscu postojowym i nie później niż 5 minut od czasu zajęcia miejsca postojowego. Tym samym, wobec faktu, iż skarżący nie posiadał uprawnień do bezpłatnego zajęcia ogólnodostępnego miejsca postojowego wyznaczonego w ramach obszaru płatnego parkowania, był zobligowany do wniesienia opłaty za postój pojazdu na zasadach ogólnych, tj. w parkomacie, poprzez kupienie abonamentu postojowego lub za pomocą innych elektronicznych form płatności - czego zaniechał.
W stosunku zaś do podniesionej przez skarżącego kwestii urządzeń wykorzystywanych przez kontrolerów, organ I instancji wskazał, iż są one terminalami mobilnymi służącymi do sporządzania dokumentacji zdjęciowej oraz wystawiania zawiadomień, natomiast nie są urządzeniami pomiarowym i nie muszą posiadać żadnych świadectw, tym samym nie jest wymagana ich homologacja ani atestowanie. Natomiast system informatyczny, na którym opiera się aplikacja kontrolna, działa w oparciu o zegar centralny, gdzie dokładny czas jest synchronizowany automatycznie ze standaryzowanym czasem środkowoeuropejskim poprzez łączenie się serwera ZDMK z Internetem, do którego to serwera dostęp mają wyłącznie uprawnieni pracownicy działu IT. Zatem czas widoczny na Wydruku zawiadomienia, jak również na dokumentacji zdjęciowej, zaciągany jest każdorazowo z serwera ZDMK. Ponadto kontroler pracujący z użyciem danego urządzenia nie ma możliwości ingerencji w jego wewnętrzne ustawienia (np. w celu zmiany godziny). Brak jest również możliwości wystąpienia jakichkolwiek różnic czasowych pomiędzy terminalem, a serwerem.
Odnosząc się natomiast do zwolnienia skarżącego z obowiązku wnoszenia opłat za postój pojazdu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, z tytułu "posiadania pojazdu wyposażonego w użyczony specjalistyczny sprzęt służący w przypadku klęski żywiołowej tj. sprzęt łączności" oraz z uwagi na powołanie się na Porozumienie o współpracy między Ministrem Obrony Narodowej i Polskim Związkiem Krótkofalowców z dnia 20 sierpnia 2010 r. (Dz.Urz.MON.2010.17.238), organ I instancji wskazał, iż w myśl art. 13 ust. 3 pkt 1 lit. d ustawy o drogach publicznych, a także pkt. 1.4. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa, zwolnione z opłat są pojazdy wykorzystywane w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej. W ślad jednak za art. 17 ust. 1 ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. z 2017 r. póz. 1897), w zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu uczestniczą: Państwowa Straż Pożarna i inne jednostki ochrony przeciwpożarowej, Policja, Straż Graniczna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, podmioty lecznicze, w tym w szczególności dysponenci jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, oraz inne właściwe w tych sprawach państwowe urzędy, agencje, inspekcje, straże i służby. Natomiast posiadanie pozwolenia radiowego w służbie radiokomunikacyjnej, o którym zobowiązany wspomniał w złożonym zarzucie, nie powoduje takiego zwolnienia. Zwolnienia z ponoszenia opłat zawarte w ustawie o drogach publicznych dla pojazdów wykorzystywanych w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej nie mają bowiem charakteru hipotetycznego. Pojazd samochodowy korzystający z drogi publicznej w celu innym niż wykorzystanie w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej, nie jest zatem zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty za postój w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania.
Od powyższego postanowienia, skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że Rzecznik Praw Obywatelskich, w piśmie [...], z dnia 7 września 2022 roku, stwierdził iż wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie nieważności poszczególnych zapisów załącznika Nr2 do uchwały Rady Miasta Krakowa Nr LXXXIX/2177/17, ze względu na ustanowienie przepisów, które mają negatywny wpływ na prawa i wolności obywatelskie. Skarżący wskazał, że Zarząd rozpisuje się również o "awaryjnych pracach" po stronie nieparzystej, co rodzi pytanie dlaczego wykonywano rozkopy również po stronie parzystej ulicy P., ponieważ zamieszkuje budynek nr 2, do którego również doprowadzono nowe przyłącze wody. W międzyczasie wiele razy pozostawiano maszyny budowlane na miejscach osób niepełnosprawnych. Nadto podniósł, że ma na to świadków i dokumentację zdjęciową oraz podniósł, że jeżeli brak jest możliwości ustalenia miejsc zastępczych należało odstąpić od pobierania opłat na placu budowy. Skarżący podkreślił, że ZDMK podaje dokładną lokalizację GPS miejsc parkingowych oraz rzekomo posiada wiedzę na temat ich dostępności. Natomiast nie posiadał przez ponad tydzień specjalistycznych wiadomości o prowadzonych pracach na podległych miejscach, które pozbawiły mieszkańców chodników. Co naraziło lokalną społeczność, w tym dzieci z okolicznych szkół, na poruszanie się dość ruchliwą ulicą wśród autobusów i pojazdów budowy. Dopiero interwencja skarżącego w nadzorze budowlanym doprowadziła do stworzenia kładek nad wykopami. Przedłożył trzy zdjęcia obrazujące wiedzę Zarządu nad drogami i pracami którymi ponoć zarządza. Zwrócił również uwagę na przenośną toaletę podwykonawców firmy I., umiejscowioną na miejscach parkingowych w dniu 30 grudnia 2022 r., gdzie prace "awaryjne" miały trwać - zgodnie z treścią pisma - jedynie do 30 listopada. Wskazała, że ZDMK w rzeczywistości nie panuje nad tym czym ma się zajmować, opierając swoją działalność na ściąganiu opłat, które jako żywo wynikają z przepisów prawa.
W dalszej części zażalenia wskazał, że "zaskakującą historią jest bajka o zegarze centralnym, ustalającym czas urządzeń wykorzystywanych przez kontrolerów, użyciu "aplikacji" i "internetu" do łączenia się z magicznym serwerem, gdzie występuje absolutny "brak możliwości różnic czasowych". W ocenie skarżącego jedyną instytucją zajmującą się dystrybucją czasu UTC jest Główny Urząd Miar w Warszawie.
Skarżący podkreślił, że dysponuje pojazdem specjalistycznym, zwolnionym z opłat ustawowo, wyposażonym fizycznie a nie jak twierdzi Zarząd hipotetycznie, w użyczony sprzęt łączności. W związku z pozwoleniem [...], wydanym w służbie radiokomunikacyjnej, będąc częścią stowarzyszenia zrzeszającego użytkowników fal radiowych. Pomimo szeregu porozumień z Ministerstwem Obrony Narodowej (D.Urz.MON.20i0.17.238), § 2, pkt 7, etyce i procedurach IARU - Region l, czy procedurach ITU, w każdej chwili skarżący może bezinteresownie uczestniczyć w ratownictwie lub w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej.
Po rozpoznaniu zażalenia, SKO w Krakowie wydało opisane na wstępie postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu I instancji jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany lub uchylenia.
Następie powołał treść przepisów na których oparł swoje rozstrzygnięcie.
W motywach rozstrzygnięcia SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, że w pojeździe marki BMW o nr rej. [...], zajmującym w dniach 13 lipca 2021 r. oraz 30 września 2021 r., miejsca postojowe specjalnie wyznaczone dla osób niepełnosprawnych, znajdowała się karty, których sposób umieszczenia w pojeździe uniemożliwił kontrolerowi odczytanie numeru karty i daty jej ważności (zdarzenie z dnia 13 lipca 2021 r.), a także weryfikację zabezpieczenia karty, a tym samym ocenę jej oryginalności (zdarzenie z dnia 30 września 2021 r.). Zgodnie zaś z pkt 2.5.1. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXX1X/2177/17 Rady Miasta Krakowa: "Ustala się zerową stawkę opłat dla niepełnosprawnych posiadających ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ, wyłącznie za postój w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla tych osób. Oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności". Kolegium podkreśliło, że również na wersie karty parkingowej zawarte jest pouczenie: korzystając z karty należy ją umieścić za przednią szybą pojazdu samochodowego, a jeśli pojazd nie posiada przedniej szyby - w widocznym miejscu w przedniej części pojazdu, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. O konieczności umieszczenia karty parkingowej za przednią szybą pojazdu samochodowego w określony powyżej sposób przesądza również art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Nadto powołany w sprawie pkt 2.5.1. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa, nadal obowiązuje i nie stwierdzono nieważności uchwały w tym zakresie (skarga Rzecznika Praw Obywatelskich została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie). A zatem zerowa stawka opłat dla niepełnosprawnych posiadających ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ obowiązuje jeśli postój odbywa się w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla tych osób, z zastrzeżeniem iż, oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. Zerowa stawka opłat za postój pojazdów samochodowych w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, przysługuje wyłącznie po spełnieniu wszystkich przywołanych przesłanek, opisanych w uchwale.
Kolegium w pełni podzieliło, stanowisko organu I instancji, iż brak w pojeździe dokumentu potwierdzającego uprawienia do korzystania z miejsca postojowego dla osób niepełnosprawnych, umieszczonego w sposób umożliwiający potwierdzenie autentyczności dokumentu i uprawnień wynikających z jego wydania, nie uprawnia do bezpłatnego korzystania z miejsca postojowego wyznaczonego w ramach śródmiejskiej strefie płatnego parkowania i rodzi w stosunku do kierującego pojazdem obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej.
Kolegium odnosząc się do zarzutu nieistnienie obowiązku zapłaty opłaty dodatkowej, wynikającej z nieopłaconego postoju pojazdu samochodowego marki BMW o nr rej. [...], na drodze publicznej - ul. P. - w dniu 22 października 2022 r., podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż na drodze publicznej - ul. P. - w okresie od 30 sierpnia 2022 r. do 30 listopada 2022 r., prowadzono awaryjne prace na sieci wodociągowej. Zgodnie ze stałym projektem organizacji ruchu nr [...] z dnia 15 listopada 2019 r., na ul. P., na odcinku od ul. S. do ul. S.1, wyznaczone zostały łącznie 3 stanowiska zastrzeżone dla osób niepełnosprawnych: jedno po stronie numerów nieparzystych, na wysokości budynku nr 5, a także dwa stanowiska po stronie numerów parzystych, na wysokości budynków o numerach 6a i 2. W dniu 22 października 2022 r., przypadającym w okresie prowadzonych prac ziemnych, wyłączone z korzystania było wyłącznie jedno miejsce postojowe dla osób niepełnosprawnych, natomiast pozostałe dwa miejsca (po stronie parzystej) były dostępne, w okolicy znajdowały się również inne stanowiska. Należy zauważyć, że w piśmie z dnia 5 czerwca 2023 r. Kierownik Działu Zarząd Dróg Miasta Krakowa, odnosząc się do dołączonej do zażalenia dokumentacji zdjęciowej wskazał, że zdjęcia dołączone przez skarżącego dotyczą skrzyżowania ulic K. i S.1 oraz miejsca wyznaczonego na ul. P. na wysokości budynku nr 29, a nie omawianego w zaskarżonym postanowieniu odcinka ul. P. od ul. S. do ul. S1.
Z akt sprawy wynika (w tym dokumentacji zdjęciowej), iż nieopłacony postój pojazdu marki BMW o nr rej. [...], odbywał się na drodze publicznej - ul. P. - na wysokości budynku nr 6a, poza miejscem specjalnie wyznaczonym dla tej osoby niepełnosprawnej. Po przeprowadzeniu dwukrotnej kontroli opłaty wniesionej za postój pojazdu, pracownik stwierdził, że na pojazd o nr rej. [...] nie została wniesiona opłata za postój, w związku z czym wystawił zawiadomienie nr [...], które zgodnie z § 4 ust. 1 obowiązującej w dniu zdarzenia uchwały, pozostawił za wycieraczką pojazdu - co potwierdza sporządzona przez pracownika dokumentacja zdjęciowa. Pierwsza kontrola została przeprowadzona o godz. 19:39, natomiast druga kontrola, podczas której wystawione zostało zawiadomienie, miała miejsce o godz. 19:59, co daje dowód na wykorzystanie postoju przez co najmniej 20 minut bez wniesienia opłaty. W uzasadnieniu postanowienia organ l instancji podkreślił, że kontroler pracujący z użyciem danego urządzenia nie ma możliwości ingerencji w jego wewnętrzne ustawienia (np. w celu zmiany godziny). Brak jest również możliwości wystąpienia jakichkolwiek różnic czasowych pomiędzy terminalem, a serwerem.
Zgodnie z § 3 ust. 3 przywołanej uchwały Rady Miasta Krakowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 maja 2023 r.), skarżący był zobligowany do wniesienia opłaty za postój na zasadach ogólnych, tj. w parkomacie, poprzez wykupienie abonamentu postojowego lub za pomocą innych elektronicznych form płatności.
Odnosząc się natomiast do zwolnienia skarżącego z obowiązku wnoszenia opłat za postój pojazdu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, z tytułu "posiadania pojazdu wyposażonego w użyczony specjalistyczny sprzęt służący w przypadku klęski żywiołowej tj. sprzęt łączności" oraz z uwagi na powołanie się na Porozumienie o współpracy między Ministrem Obrony Narodowej i Polskim Związkiem Krótkofalowców z dnia 20 sierpnia 2010 r. (Dz.Urz.MON.2010.17.238), Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji iż w myśl art. 13 ust. 3 pkt l lit. d ustawy o drogach publicznych, a także pkt. 1.4. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa, zwolnione z opłat są pojazdy wykorzystywane w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej. W ślad za art. 17 ust. l ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, w zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu uczestniczą: Państwowa Straż Pożarna i inne jednostki ochrony przeciwpożarowej, Policja, Straż Graniczna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, podmioty lecznicze, w tym w szczególności dysponenci jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, oraz inne właściwe w tych sprawach państwowe urzędy, agencje, inspekcje, straże i służby. Natomiast posiadanie pozwolenia radiowego w służbie radiokomunikacyjnej nie powoduje takiego zwolnienia. Zwolnienia z ponoszenia opłat zawarte w ustawie o drogach publicznych dla pojazdów wykorzystywanych w ratownictwie lub m przypadku klęski żywiołowej nie mają bowiem charakteru hipotetycznego. Pojazd samochodowy korzystający z drogi publicznej w celu innym niż wykorzystanie w ratownictwie lub w przypadku kieski żywiołowej, nie jest zatem zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty za postój w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania.
Na powyższą decyzję skarżący, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznanie prawa pomocy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r. Sąd zwolnił skarżącego z kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 września 2023 r. utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 19 maja 2023 r. w przedmiocie oddalenia zarzutu nieistnienia obowiązku oraz jego wygaśnięcia w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z 22 lutego 2023 r. oraz [...] z 22 lutego 2023 r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.)., zwanej dalej u.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z § 4 art. 33 u.e.a. wynika, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Jak wynika zatem z powyższej regulacji zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do sądu administracyjnego, nie można organowi egzekucyjnemu skutecznie zarzucić, że nie uwzględnił on okoliczności będącej przeszkodą w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, jeżeli wcześniej nie wniesiono zarzutu w sprawie prowadzenia tej egzekucji, obejmującego tę okoliczność. Zobowiązany nie jest zatem uprawniony do podnoszenia dopiero na etapie skargi złożonej do sądu administracyjnego zupełnie nowych podstaw zarzutów odnoszących się do prowadzonej egzekucji administracyjnej, skoro nie są one związane z zarzutem będącym przedmiotem badania i wypowiedzi organu egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie skarżący oparł zarzuty na art. 33 § 2 pkt 1 u.o.p.e.a. tj.: nieistnieniu obowiązku
Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych (zob. wyrok WSA w Krakowie z 30.09.2024 r., III SA/Kr 852/24, LEX nr 3775097).
Zgodnie z pkt 2.5.1. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa ustala się zerową stawkę opłat dla: 2.5.1. Niepełnosprawnych posiadających ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ, wyłącznie za postój w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla tych osób. Oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności.
Zgodnie z art. 13f ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 z późn. zm.), zwanej dalej u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania lub w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania), pobiera się opłatę dodatkową. Dalej powołany przepis stanowi, że rada gminy (rada miasta) określa wysokość opłaty dodatkowej, o której mowa w ust. 1, oraz sposób jej pobierania. Wysokość opłaty dodatkowej nie może przekroczyć 10% minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.
W niniejszej sprawie zostały połączone do wspólnego rozpoznania sprawy wynikające z dwóch odrębnych tytułów wykonawczych: [...] z 22 lutego 2023 r. oraz [...] z 22 lutego 2023 r. Obie te sprawy odnoszą się do odrębnych zdarzeń i związanych z tym problemów prawnych i powinny były zostać rozpoznane przez organ osobno, jako dwie osobne sprawy.
Tytuł wykonawczy nr [...] z 22 lutego 2023 r. dotyczy zdarzenia z dnia 13 lipca 2021r. oraz 30 września 2021r. (upomnienie nr [...] – opłata dodatkowa 300 zł oraz 16 zł koszty upomnienia) natomiast tytuł wykonawczy nr [...] z 22 lutego 2023 r. dotyczy zdarzenia z dnia 22 października 2022r. (upomnienie nr [...] – opłata dodatkowa 150 zł oraz 16 zł koszty upomnienia). Należy jednak zauważyć, że z samych załączonych do akt tytułów wykonawczych nie wynika jasno jakich spraw one dotyczą. Tytuł wykonawczy nr [...] został dostarczony w dwóch egzemplarzach – każdy wskazujący na należności pieniężnej w wysokości 150 zł plus do każdego zostały dodane koszty upomnienia – podczas, gdy tytuł ten dotyczy tylko jednego zdarzenia mającego miejsce 22 października 2022r. Z kolei tytuł wykonawczy nr [...] został dostarczony w jednym egzemplarzu i wskazuje na należność pieniężną w wysokości 150 zł plus koszty upomnienia, chociaż tytuł ten powinien dotyczyć dwóch zdarzeń z dnia 13 lipca 2021r. oraz 30 września 2021r., a należność pieniężna powinna wynosić 300 zł plus koszty upomnienia. Zdaniem Sądu tytuł wykonawczy nr W-26/4813/2023 powinien zostać wydany albo w jednym egzemplarzy wskazującym na kwotę 300 zł, albo w dwóch przy czym każdy powinien opiewać na kwotę 150 zł a koszty upomnienia powinny być wspólne, gdyż co do zdarzeń z dnia 13 lipca 2021r. oraz 30 września 2021r. zostało wysłane jedno upomnienie. Nie wiadomo natomiast jak należy traktować tytuł wykonawczy nr [...] wydany w dwóch egzemplarzach, a więc czy są to dwa odrębne tytuły wykonawcze w sprawie [...], czy też jeden. Sąd ma nieodparte wrażenie, że organ egzekucyjny wydający tytuły wykonawcze pomylił zdarzenia. Konieczne jest więc uporządkowanie tej materii przez organ I instancji, którego postanowienie również zostało uchylone w niniejszej sprawie.
Na wstępie należy podkreślić, że orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie wskazuje się, że z istoty opłat parkingowych wynika ich związek z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania. Natomiast użycie przez ustawodawcę w przytoczonych powyżej regulacjach prawnych sformułowania: "pobiera" wskazuje jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie i opłaty dodatkowej, jeżeli ta pierwsza nie zostanie uiszczona, jest obowiązkiem wynikającym z mocy prawa (ex lege). W tym zakresie nie jest zatem wymagane konkretyzowanie obowiązku w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (vide: wyroki NSA z dnia: 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 767/16; 6 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1859/11; 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1816/12; 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2783/15). Tak więc przyjęcie poglądu, że obowiązek ten powstaje z mocy prawa, prowadzi do wniosku, że w sprawie obowiązku uiszczenia opłaty parkingowej oraz opłaty dodatkowej nie prowadzi się postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej, a zatem nie prowadzi się również postępowania wyjaśniającego poprzedzającego rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.
Ponadto należy zauważyć, że biorąc pod uwagę treść art. 13f ust. 1-3 u.d.p. oraz art. 40d ust. 2 u.d.p. zasadnym jest twierdzenie, że skoro obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z mocy prawa to przyjąć należy, że możliwość dochodzenia swych racji przez korzystającego z drogi publicznej powstaje dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku czy błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. (vide: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 767/16, uchwała SN z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt III CZP 88/10).
Z konstrukcji art. 13f ust. 1 u.d.p. wynika wprost, iż za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową. Przepis ten nie zostawia organowi żadnej dowolności, co do uznania, kiedy pobranie opłaty jest zasadne, a kiedy nie. Źródło powstania obowiązku wynika bezpośrednio z przepisu prawa (ustawy i przepisu prawa miejscowego) (wyrok NSA z 13.10.2021 r., I GSK 416/21, LEX nr 3269242).
Przechodząc do meritum w pierwszym rzędzie zostanie przeanalizowany stan prawny dotyczący zdarzeń z dnia 13 lipca 2021r. oraz 30 września 2021r. Bezsprzecznie Rada Miasta Krakowa wprowadziła regulację, na podstawie której ustalono zerową stawkę opłat dla osób niepełnosprawnych za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych na obszarze określonym w załączniku nr 1 do uchwały nr LXXXIX/2177/17. Jednak, aby osoba niepełnosprawna mogła uzyskać zerową stawkę, zgodnie z powołanym przepisem uchwały musi spełnić trzy warunki. Po pierwsze, musi posiadać ważną kartę parkingową wydaną przez właściwy organ, po drugie, wyżej wskazane osoby musza zajmować miejsce specjalnie dnia nich wydzielone i przeznaczone. Po trzecie, oryginał karty parkingowej powinien być umieszczony za przednią szybą pojazdu samochodowego, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności. Zdaniem organu niespełnienie przesłanki umieszczenia za przednią szybą pojazdu samochodowego ważnej karty parkingowej, w sposób eksponujący widoczne zabezpieczenia karty oraz umożliwiający odczytanie jej numeru i daty ważności, skutkuje koniecznością wymierzenia opłaty dodatkowej. Tymczasem przepis art. 13f ust. 1 ustawy o drogach stanowi jednoznacznie, iż opłatę dodatkową wnosi się za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, a nie za niewłaściwy sposób umieszczenia w pojeździe samochodowym dowodu uiszczenia opłaty. Brak jest natomiast upoważnienia dla Rady Miejskiej do pobierania opłat dodatkowych w razie zaistnienia innych zdarzeń, nie wymienionych w ustawie. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 9 sierpnia 2012 r., I OSK 1154/11, przyjęte rozwiązanie, że stosowny dowód opłaty umieszcza się za przednią szybą pojazdu samochodowego w sposób widoczny, jest racjonalne zarówno z punktu widzenia wnoszącego opłatę, jak i pobierającego. Podkreślić przy tym należy, iż przyjęta w kwestionowanej uchwale forma dokumentowania dokonania opłaty nie stanowi dodatkowego pozaustawowego obowiązku, którego niewykonanie oznacza konsekwencję w postaci opłaty dodatkowej. Opłatę dodatkową pobiera się bowiem jedynie za nieuiszczenie opłaty, a nie za nieumieszczenie w określonym miejscu dowodu jej dokonania. Jeżeli więc uiszczono obowiązującą opłatę za parkowanie, to zawsze można to wykazać, nawet w sytuacji gdy nie umieszczono stosownego dowodu w określonym miejscu w samochodzie w czasie postoju.
Zgodnie §4 ust. 5 uchwały osoba zobowiązana do zapłaty opłaty dodatkowej może skutecznie zwolnić się z tego obowiązku wykazując w trakcie postępowania reklamacyjnego fakt uiszczenia opłaty. Należy więc wskazać, że na podstawie wyżej wymienione uchwały, skoro jest dopuszczalne wykazanie faktu uiszczania opłaty, to tym bardziej możliwe jest wykazanie, że posiada się ważną kartę parkingową uprawniającą do stawki zerowej. Należy jednak zauważyć, że w powołanym już wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.10.2021 r. I GSK 416/21 trafnie zauważono, że nie jest dopuszczalne ukształtowanie w akcie prawa miejscowego trybu odwoławczego od nałożenia opłaty dodatkowej w oparciu o wskazane wyżej przepisy ustawy o drogach publicznych. §4 uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa nie był jedna skutecznie zaskarżony i zbadany w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Z wyroku WSA w Krakowie z 26.04.2023 r. (III SA/Kr 1523/22, LEX nr 3559254) wynika, że zaskarżony został jedynie pkt 2.5.1.załącznika nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa. Należy jednak zauważyć, że skarżący w postępowaniu egzekucyjnym poprzez złożenie zarzutu nieistnienia obowiązku - art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. może wykazywać fakt posiadania stosownego uprawnienia do stawki zerowej za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej. W aktach niniejszego postępowania brak jest materiału dowodowego w postaci ważnej karty parkingowej w dniach 13 lipca 2021r. oraz 30 września 2021r. Organ powinien więc wezwać skarżącego do wykazania, że we wskazanych dniach posiadał uprawnienie do stawki zerowej, a jeżeli dowód taki zostanie skutecznie przeprowadzony uznać, że prawidłowy jest zarzut nieistnienia obowiązku.
Przechodząc do analizy stanu prawnego dotyczącego zdarzenia z dnia 22 lutego 2023 r. należy zauważyć, że skarżący zostawił swój pojazd w miejscu parkingowym, które nie był przeznaczone dla osób niepełnosprawnych. Jego tłumaczenie sprowadza się do tego, że w tym czasie były prowadzone roboty remontowo-budowlane i sprzęt wykorzystywany podczas ich wykonywania był pozostawiony na miejscu postoju dla osób niepełnosprawnych. Nie załączył przy tym materiału dowodowego ściśle dotyczącego wyżej wymienionej okoliczności, która by miała miejsce w tym konkretnie dniu tj. 22 lutego 2023r. Nie kwestionował także samego pozostawienia pojazdu w miejscu nie przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych. W tym miejscu należy przypomnieć, że stawka zerowa dotyczy jedynie postoju w miejscach specjalnie wydzielonych i przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Nie ma więc znaczenia samo posiadanie ważnej karty parkingowej wydanej dla osoby niepełnosprawnej – konieczne jest również zajmowanie ściśle określonego miejsca parkingowego. Nawet więc, gdyby miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych były zajęte sprzętem budowlanym, czy również przez inne uprawnione do postoju na nich pojazdy, to nadal stawka zerowo dotyczy tylko postoju na ściśle określonych miejscach parkingowych. Skoro nie było wolnych miejsc na ulicy, na której skarżący parkował, to był on zobligowany do szukania wolnego miejsca na innych ulicach, a nie stawania w miejscu nie wyznaczonym dla osób niepełnosprawnych. Skoro natomiast skarżący wybrał takie miejsce postoju (nawet w sytuacji, gdy inne były niedostępne) to jest on zobligowany do opłaty za postój. Stąd Sąd nie widzi podstaw do zwolnienia skarżącego z opłaty dodatkowej za postój pojazdu samochodowego w miejscu nie przeznaczonym dla osób niepełnosprawnych w dniu 22 lutego 2023r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego dotyczącego zwolnienia go z obowiązku wnoszenia opłat za postój pojazdu w śródmiejskiej strefie płatnego parkowania, z tytułu posiadania pojazdu wyposażonego w użyczony specjalistyczny sprzęt służący w przypadku klęski żywiołowej tj. sprzęt łączności oraz z uwagi na powołanie się na Porozumienie o współpracy między Ministrem Obrony Narodowej i Polskim Związkiem Krótkofalowców z dnia 20 sierpnia 2010 r. Sąd podobnie jak organ, uznał tenże zarzut za bezzasadny.
Zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt l u.d.p. od opłat, o których mowa w ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, są zwolnione pojazdy:
a) Policji, Inspekcji Transportu Drogowego, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Służby Więziennej, Krajowej Administracji Skarbowej wykorzystywane przez Służbę Celno-Skarbową, służb ratowniczych,
b) zarządów dróg,
c) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, a także sił zbrojnych państw obcych, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi,
d) wykorzystywane w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej,
e) pojazdy elektryczne, o których mowa w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych.
Identyczny zakres zwolnienia został określony w pkt. 1.4. Załącznika Nr 2 do uchwały Nr LXXXIX/2177/17 Rady Miasta Krakowa. Zwolnienie dotyczące pojazdów wykorzystywanych w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej nie dotyczy osoby posiadającej jedynie pozwolenie radiowego w służbie radiokomunikacyjnej. Pojazd w którym takie urządzenie jest zainstalowane nie jest bowiem pojazdem obowiązkowo wykorzystywanym w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej. Nie ulega wątpliwości, że skarżący mając takie pozwolenie może pomóc w takim stanie nadzwyczajnym, tym niemniej jego samochód nie należy do pojazdów, które zgodnie z przepisami są w takich stanie wykorzystywane. Zgodnie z art. 17 ust. l ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej, w zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu uczestniczą: Państwowa Straż Pożarna i inne jednostki ochrony przeciwpożarowej, Policja, Straż Graniczna, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, podmioty lecznicze, w tym w szczególności dysponenci jednostek systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne, oraz inne właściwe w tych sprawach państwowe urzędy, agencje, inspekcje, straże i służby. Trafne jest więc stanowisko organu, że samo posiadanie pozwolenia radiowego w służbie radiokomunikacyjnej nie powoduje takiego zwolnienia. Nie odnosi się ono bowiem do pojazdów cywilnych, które hipotetycznie mogą być wykorzystywane w ratownictwie lub w przypadku klęski żywiołowej. Jeżeli więc skarżący korzysta z postoju na drodze publicznej w innym celu niż ratownictwo lub stan klęski żywiołowej, to jest zobligowany do ponoszenia opłat.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu postanowienia organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI