III SA/KR 263/24

III SA/Kr 263/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 1618/24 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
Par. 3  ust. 1
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
Art. 28 ust. 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 listopada 2023 r. nr UP-883/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. G. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr UP–883/2023 z dnia 24 listopada 2023 r. (znak 180000/71/424543/2023) utrzymująca w mocy własną decyzję z 12 lutego 2021 r. nr 329/2021 r. (210000/71/CUM-2021/329/MŁ) o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Wnioskiem z 28.07.2020 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ") skarżący, który prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu instalacji elektrycznych, zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
W zakresie sytuacji rodzinnej wskazał, że od 2010 r. pozostaje z żoną w faktycznej separacji, niemniej jednak wciąż z żoną mieszka. Skarżący zaznaczył, że zamieszkiwanie to nie skutkuje jednak prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, sam reguluje przypadające na niego koszty opłat za to mieszkanie. Nadto, z wniosku wynika, że w małżeństwie skarżącego od 2006 r. obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej.
W zakresie sytuacji materialnej skarżący wskazał m.in., że w latach 2014-2017 stracił płynność finansową, gdyż nie uzyskał zapłaty od kontrahentów i z tego powodu zaciągnął zobowiązania, których nie spłacał. Podał, że jeden z wierzycieli (D. sp. z o.o.) wystąpił o orzeczenie zakazu prowadzenia działalności przez skarżącego, a inny kontrahent (M. sp. z.o.o.) uzyskał nakaz zapłaty od skarżącego kwoty 7 977,77 zł. Skarżący wskazał, że w latach 2014 i 2015 z prowadzonej działalności osiągnął stratę, w 2018 r. dochód z tej działalności był pomniejszony o kwotę 62 294,84 zł, a w 2019 r. dochód został pomniejszony o 25 711,90 zł. Zwrócił uwagę na prowadzone względem niego postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Podkreślił, że może zostać wszczęte w stosunku do niego kolejne postępowanie egzekucyjne, gdyż nie spłacił zadłużenia wobec U. Fundusz Inwestycyjny Zamknięty - w kwocie 15 305,57 zł. Dalej skarżący wskazał na pandemię Covid-19 i brak z tego powodu dochodu z działalności gospodarczej przez 3 miesiące.
W zakresie sytuacji zdrowotnej skarżący podał, że na przełomie 2017 r. i 2018 r. przeszedł ostry zawał mięśnia serca ściany dolnej. Ma on problemy z nadciśnieniem, ma dislipidemię, dnawe zapalenie stawów, dnę moczanową, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa z dyskopatią C5-C7 oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego z dyskopatią L5/S1, kamicę pęcherzyka żółciowego oraz artropatię w przebiegu chorób współistniejących. Nadmienił, że w związku ze swoimi problemami zdrowotnymi co miesiąc ponosi wydatki. Wskazał, że w latach 2018-2019 trzykrotnie przebywał w szpitalu, a ponadto musi wykonywać specjalistyczne badania.
Podkreślił, że nie ma możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia ponieważ nie przejdzie wymaganych badań na stanowisko pracownika fizycznego. Wskazał, że jeśli nie będzie się leczył i nie będzie miał możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, będzie musiał starać się o zasiłek socjalny. Akcentował, że nie ma środków na zatrudnienie pracownika, który mógłby pomóc w realizacji inwestycji zlecanych skarżącemu przez kontrahentów. Nadmienił, że pracuje sam i ze względu na problemy zdrowotne ma ograniczone możliwości zarobkowania. Wskazał, że uzyskiwany dochód wystarcza mu jedynie na utrzymanie.
2. Prezes ZUS decyzją z 12.02.2021 r. nr 329/2021 odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 39 218,09 zł na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, za okresy od lutego 2018 r. do czerwca 2020r. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy decyzją z 30.06.2021 r. (nr UP-566/2021). Organ rentowy ocenił, że w przypadku wnioskodawcy nie zostały spełnione przesłanki z art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423; dalej "ustawa") w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365; dalej "rozporządzenie"). Organ w szczególności wskazał, że w przypadku skarżącego nie występuje całkowita nieściągalność należności, nadal prowadzi on działalność gospodarczą i osiąga dochód przez co nie zachodzi niebezpieczeństwo pozbawienia skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 grudnia 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1192/21) uchylił decyzję Prezesa ZUS z 30 czerwca 2021 r. nr UP-566/2021. Sąd wskazał, że organ nie dokonał rzetelnej oceny przesłanki całkowitej nieściągalności. Zwrócił uwagę na postępowania egzekucyjne, które nie doprowadziły do wyegzekwowania należności, na brak jakiegokolwiek majątku skarżącego oraz nieznajdującą oparcia w realiach życiowych hipotezę organu co do tego, że sytuacja skarżącego może się w przyszłości poprawić, zwłaszcza z uwagi na zły stan zdrowia i wiek skarżącego. Bezzasadnie również - zdaniem Sądu - organ stwierdził, że brak jest w sprawie podstaw do uznania, by wysokość aktualnych dochodów przy deklarowanych kosztach utrzymania powodowała, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a zatem, że nie została spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ nie wykazał też, by w realiach sprawy nie występowała u skarżącego przewlekła choroba uniemożliwiająca opłacenie należności. Sąd wskazał ponadto na liczne niekonsekwencje w argumentacji organu i podkreślił, że z punktu widzenia interesu społecznego, nie jest korzystne zmuszanie dłużnika do korzystania z pomocy społecznej.
W zaleceniach do organu Sąd nakazał, aby rozpoznając sprawę ponownie miał on na uwadze przede wszystkim to, że nie wykazał braku wystąpienia przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy. Dodatkowo, w sytuacji spełnienia przez skarżącego przesłanek wskazanych w art. 28 ust. 3a ustawy w zw. z § 3 rozporządzenia, winien Prezes ZUS rozważyć możliwość przychylenia się do wniosku o umorzenie należności składkowych. W przeciwnym razie, w uzasadnieniu podjętej odmowy umorzenia należności składkowych organ winien wykazać w sposób jednoznaczny, jakie widzi konkretne możliwości odzyskania należności i jakie podjął rzeczywiste działania w tym celu. Sąd zalecił też, aby organ rozważył ziszczenie się przesłanki z § 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia w kontekście pandemii COVID-19.
4. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes ZUS decyzją z 2.08.2022 r. utrzymał w mocy własną decyzję z 12.02.2021 r. W ramach poczynionych ustaleń organ wskazał w szczególności, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości 2 000 zł brutto (1.300 zł netto) miesięcznie, nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłków ani żadnych form pomocy, nie posiada też żadnego majątku. Przysługują mu wierzytelności w kwotach 157 000 zł, 300 000 zł oraz 34 000 zł. Organ wskazał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która osiąga dochód 3 000 zł netto miesięcznie. Skarżący oszacował stałe wydatki związane z utrzymaniem na 2 000 zł (w tym: 800 zł czynsz, 200 zł opłaty eksploatacyjne, 1.000 zł koszty związane z leczeniem). Ponadto ma on zobowiązania pieniężne z tytułu podatków - 80 000 zł oraz kredytów - 30 000zł.
Analizując sytuację skarżącego organ przywołał art. 28 ust. 3 ustawy i stwierdził, że przytoczone tam przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż zachodzi całkowita nieściągalność, a w przypadku skarżącego nie występuje żadna z nich. W szczególności nie występuje przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wprawdzie postanowieniem z 5.04.2016 r. Komornik Sądowy umorzył prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne ale tego rodzaju postanowienie nie świadczy o zrealizowaniu tej przesłanki. Ponadto, Komornik Sądowy nie wydał względem skarżącego postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego co do należności składkowych, z uwagi na brak majątku, co też wyklucza wystąpienie ocenianej przestanki. Zdaniem organu, nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6, bowiem nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, do czasu stwierdzenia przez właściwy w sprawie organ egzekucyjny braku majątku. Tą część rozważań organ skonstatował stwierdzeniem, że możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane.
W zakresie sytuacji związanej z pandemią COVID-19 organ stwierdził, że nie była ona trwała, a aktualnie wszystkie obostrzenia zostały zniesione.
Jeżeli chodzi o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to organ opisał choroby i dolegliwości skarżącego i stwierdził, że pomimo problemów zdrowotnych prowadzi wciąż działalność gospodarczą. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że stan zdrowia pozbawia skarżącego definitywnie możliwości uzyskiwania dochodów.
Organ podał też, iż skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, która ma dochód 3956 zł netto miesięcznie. Wprawdzie małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej, to jednak nie wpływa to na ocenę sytuacji finansowej rodziny. Aktualny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego to około 5256 zł netto miesięcznie, co przewyższa minimum socjalne wynoszące dla dwuosobowego gospodarstwa 2362 zł. W przypadku skarżącego nie ma więc mowy o ubóstwie.
Organ ustalił ponadto, że skarżący ma trzy córki i zwrócił uwagę na ich ustawowy obowiązek wsparcia skarżącego. Jeżeli chodzi o miesięczne wydatki na energię, gaz czy wodę, to organ ocenił, że nie są to nadzwyczajne czy nieprzewidziane koszty, natomiast zobowiązania względem innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek.
Przeciwko umorzeniu przemawiać ma również fakt, że skarżący posiada wierzytelności z nieuregulowanych faktur w łącznej wysokości 491 000 zł, a w momencie ich odzyskania, sytuacja finansowa skarżącego ulegnie znacznej poprawie.
Finalnie organ uznał, że w przedmiotowej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja materialna skarżącego ma charakter trwały.
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30.01.2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 1128/22) uchylił opisaną wyżej decyzję Prezesa ZUS z 2 sierpnia 2022 r. Sąd wskazał m.in., że:
a) w zasadzie całość uzasadnienia poprzedniego wyroku oraz lista wymienionych tam uchybień pozostaje aktualna;
b) ocena organu, że w trakcie egzekucji nie stwierdzono formalnie braku majątku nie pozwala z kolei na ocenę, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjnym - jest sprzeczna z postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 8.04.2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu. Podstawą tego postanowienia był art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., zgodnie z którym postępowanie umarza się jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Ponadto Sąd akcentował, że w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednią decyzję stwierdzone zostało, że stwierdzenie braku przesłanki całkowitej nieściągalności nie może nastąpić bez jednoczesnego wskazania majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Tymczasem organ nie tylko, że ponownie nie wskazał żadnych źródeł, które mogłyby służyć do skutecznego wyegzekwowania zaległości składkowych ale wręcz ustalił, że skarżący nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego. Sąd podkreślił, że kolejny raz organ zdaje się upatrywać możliwości egzekucyjnych w podwyższeniu dochodów skarżącego, które to założenie - już we wcześniejszym wyroku - Sąd uznał za chybione i niezgodne z doświadczeniem życiowym. Odnośnie do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy organ w trakcie postępowania dotyczącego umorzenia zaległości, może samodzielnie ocenić tę przesłankę porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku zobowiązanego;
c) organ rentowy w sposób nieprawidłowy uznał, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z materiału dowodowego wynika bowiem jednoznacznie, że skarżący nie posiada żadnego majątku, do którego można by było skierować egzekucję, co potwierdza postanowienie komornika, który umorzył postępowanie w wyniku stwierdzenia, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, a organ - wbrew zaleceniom Sądu - nie wskazał realnych możliwości dochodzenia zaległości składkowych;
d) chybiona była – w ocenie Sądu – argumentacja w odniesieniu do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, której efektem było stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności składkowych, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zły jego stan zdrowia jest bezdyskusyjny i potwierdzony dokumentacją medyczną. Stan ten pozwala obecnie na uzyskiwanie dochodu w wysokości około 1 300 zł miesięcznie, a w związku z tym, że praca skarżącego ma charakter fizyczny, to biorąc pod uwagę jego liczne choroby, nie widać realnych perspektyw na zwiększenie jej wymiaru, który mógłby spowodować poprawę sytuacji finansowej skarżącego. Założenie natomiast, że z powyższego dochodu skarżący jest w stanie się utrzymać, a ponadto spłacać zaległości jest – w ocenie Sądu – sprzeczne z elementarnym doświadczeniem życiowym;
e) w zakresie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, to Sąd zgodził się z wnioskiem, że nie została w przedmiotowej sprawie spełniona. Choć pandemię COVID-19 można traktować w kategoriach zdarzeń nadzwyczajnych, to w przedmiotowej sprawie problemy skarżącego, które spowodowały jego niewypłacalność oraz trudną sytuację majątkową i życiową zaczęły się dużo wcześniej, a zatem nie można twierdzić, że to pandemia sama w sobie sprawiła, że opłacenie należności mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej;
W ramach ponownego rozpoznania sprawy Sąd zalecił, aby organ raz jeszcze ocenił zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, biorąc pod uwagę stan majątkowy skarżącego, mające miejsce wcześniejsze umorzenie postępowania egzekucyjnego i wskaże ewentualne - realne - możliwości odzyskania zaległych należności.
W razie ustalenia, że w sprawie powyższa przesłanka nie została zrealizowana, organ winien zbadać możliwości płatnicze skarżącego, przy uwzględnieniu jego stanu zdrowia oraz faktu, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe.
6. Zaskarżoną decyzją z 24.11.2023 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy własną decyzję z 12.02.2021 r. Wskazał, iż 21.08.2023 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i materialną. To wezwanie pełnomocnik skarżącego odebrał 7.09.2023 r. Do akt skarżący dołączył:
a) zestawienie do zaliczki na rozliczenie PIT na marzec 2023 (przychód 68 680 zł, dochód 32.985,95 zł) – k. 121;
b) zestawienie do zaliczki na rozliczenie PIT na luty 2023 (przychód 17 000 zł, strata 6 509,26 zł) – k. 123;
c) zestawienie do zaliczki na rozliczenie PIT na styczeń 2023 (przychód 0 zł, strata 7 422,55 zł) – k. 125;
d) PIT za 2022 (przychód 368 646,81, dochód 182 041,32 zł) – k. 145;
e) PIT za 2021 (przychód 94.851, 24 zł, strata 5.018,55 zł) – k. 157;
f) dokumentację medyczną;
g) oświadczenie "ROF" (o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości) datowane na 19.06.2023 (k. 269) – wpływ do organu 30.10.2023 r. (prezentata). W rubryce "Ocena jakościowa przedsiębiorcy" skarżący podał, że dane są takie, jak w dotychczas składanych oświadczeniach według stanu na 30.06.2021 r., tj. że nie pracuje zarobkowo, że osiąga dochód z działalności gospodarczej 2 000 zł netto, wydatki związane z utrzymaniem to: 500 zł tytułem miesięcznych opłat, 550 zł – opłaty eksploatacyjne, 650 zł koszty leczenia, 300-400 inne wydatki, zobowiązania to podatki (100 tys. zł) i kredyty (200 tys. zł), nie ma żadnego majątku ruchomego i nieruchomości, jego wierzytelności są przedawnione;
h) oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy indywidualnej na naprawę szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia;
i) dwa zawiadomienia z 4.05.2023 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie wyroków Sądu Okręgowego w Krakowie Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (z 28.10.2020 r. oraz 1.10.2020 r.) gdzie wierzycielem jest ZUS.
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą z zakresu wykonywania instalacji elektrycznych. Nadto, od 20.06.2023 r. skarżący jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako pracownik w G. Sp. z o.o. i z tego tytułu osiągnął w sierpniu 2023 r. dochód w kwocie 12 400 zł brutto (8 782,96 zł netto), we wrześniu 2023 r w kwocie 12 400 zł brutto (8 782,96 zł netto), w październiku 2023 w kwocie 8 000 zł brutto (5 783,91 zł netto) oraz wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy finansowane ze środków pracodawcy w okresie od 20 września 2023 r. do 30 września 2023 r. w kwocie 3 037,43 zł.
Organ ustalił też, że skarżący nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych, ani nieruchomości.
Oceniając kolejne przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, określone art. 28 ust. 3 ustawy – organ stwierdził, że żadna z tych przesłanek w sprawie nie zachodzi. W zakresie przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 5 (stwierdzenie przez komornika sądowego lub naczelnika urzędu skarbowego braku majątku z którego można prowadzić egzekucję) – organ zwrócił uwagę na postanowienie Komornika Sądowego z 8.04.2016 r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek D. sp. z o.o. wobec bezskuteczności tegoż postępowania. Jednakże organ podał, że aktualnie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a nadto skarżący podjął zatrudnienie, z którego uzyskuje dochód.
W zakresie natomiast przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy (oczywistość braku uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne) – organ wskazał, że zaległości skarżącego z tytułu składek zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez ZUS. To przymusowe dochodzenie należności nie zostało jeszcze zakończone jako bezskuteczne, a nadto wysokość pobieranego przez skarżącego wynagrodzenie (12 400 zł brutto) pozwala na egzekwowanie należności. Dopóki istnienie możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych, organ rentowy (tj. wierzyciel) nie może stwierdzić, że nie zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania. Nieściągalność należności związana jest z aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenia w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania.
W ocenie organu, brak jest przesłanek pozwalających na stwierdzenie całkowitej nieściągalności obciążającej skarżącego należności z tytułu składek.
Organ przywołał art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 ustawy i § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zwrócił uwagę na przychody i koszty z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (styczeń koszty 2023 r. - 7 422,55 zł przy braku przychodów, luty: przychód 17 000 zł, koszty 23 509 zł , co daje stratę 6 509 zł, marzec: przychód 68 680 zł, koszty 35 694 zł, co daje dochód – 32 986 zł). Dalek wskazał, że:
– dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest przychód, a nie osiągnięty dochód z tej działalności. Dochód jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych;
– skarżący od 20.06.2023 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako pracownik w G. sp. z o.o. oraz dodatkowo osiąga dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - miesięczny w kwocie 2 000 zł;,
– ZUS dokonując rozeznania sytuacji finansowej klienta każdorazowo zobligowany jest do analizy dochodów osiąganych przez zobowiązanego i zestawiania ich z minimum socjalnym (wynosi ono 1 741,01 zł), a kryterium to, w przypadku skarżącego jest znacznie niższe względem uzyskiwanego dochodu;
– skarżący oświadczył, że jego comiesięczne wydatki wynoszą 1 450 zł (czynsz i opłaty eksploatacyjne), a koszty leczenia 650 zł. Organ podał, że powyżej wskazane koszty (utrzymania i leków) nie zostały udokumentowane;
– koszty bieżących opłat, jak również wyżywienia - są stałymi miesięcznymi opłatami, które ponosi większość społeczeństwa. Wydatków tych nie można nazwać nieprzewidywalnymi oraz nadzwyczajnymi, a ZUS nie może umarzać należności z tytułu składek każdej osobie, która ponosi koszty swego utrzymania;
– skarżący nie wykazał, aby zaciągnięte kredyty były niezbędne i służyły zaspokojeniu niezbędnych i podstawowych potrzeb życiowych lub sfinansowaniu innych koniecznych i uzasadnionych wydatków (np. koszty leczenia lub rehabilitacji);
– ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę umorzenia zaległości (par. 3 ust. 1 rozporządzenia). Przepis ten nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia składek, lecz oznacza obiektywną wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny;
– skarżący ma 61 lat i do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało mu 4 lata aktywności zawodowej. Pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej jest aktywny zawodowo oraz prowadzi działalność gospodarczą. Organ nie może więc uznać, że nie posiada on środków finansowych na spłatę zadłużenia, np. w ratach;
– w sprawie nie zachodziła też przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (klęska żywiołowa, inne nadzwyczajne wydarzenie) - nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, gdyż skarżący nadal ją prowadzi. Organ podkreślił, że przesłanka ta ma zastosowanie jedynie w sytuacji, w której bezwzględna konieczność uregulowania ciążących zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie jedynego źródła zarobkowania, albo do ubóstwa;
– problemy zdrowotne skarżącego, są utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, gdyż nie pozbawiają one skarżącego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą, a nadto od 20.06.2023 r. jest też zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód);
– stan zdrowia lub fakt pozostawania w stałym leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń (m.in. stan po zawale, miażdżyca, implanty stentu, zaburzenia gospodarki lipidowej, nadciśnienie, stan przedcukrzycowy, otyłość, nikotynizm, bezdech, dna moczanowa, zwyrodnienie kręgosłupa, stan po operacji przepukliny, stawy skokowego) nie jest samoistną przesłanką do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacanie należności (wyrok WSA w Gliwicach z 19.08.2019 r. sygn. akt. l SA/GI 628/19). Powołana sytuacja zdrowotna nie pozbawia skarżącego możliwości zarobkowania. Skarżący nie udowodnił, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny.
7. W skardze podniesiono zarzuty dotyczące m.in. naruszenia:
I. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia poprzez:
- uznanie, iż podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na obecnym etapie postępowania, byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym, w sytuacji gdy niniejsze postępowanie toczy się od połowy 2018 r., a wiec 5,5 roku, a zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję z 12 lutego 2021 r.;
- przyjęcie, że skarżący nie jest w szczególnie trudnej sytuacji (przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) – mimo, że nie stać go na zorganizowanie sobie własnego mieszkania, korzysta na zasadach użyczenia z lokalu swojej żony, a gdyby nie to - byłby bezdomny, a dodatkowo jego stan zdrowia jest bardzo zły, nie stać go na prywatne leczenie;
- wbrew twierdzeniu organu nastąpiły nadzwyczajne zdarzenia (przesłanka § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia) polegające na tym, że w dniu 6.07.2023 r. urodził się wnuk skarżącego cierpiący na poważną wadę genetyczną i już w maju 2023 r. konieczne było organizowanie dla niego specjalistycznej opieki i w Polsce i w Niemczech, aby zapewnić bezpieczny poród i leczenie. Skarżący dołączył do skargi wydruk ze strony internetowej na której organizowana jest zbiórka na niepełnosprawnego chłopca;
Nadto, takim nadzwyczajnym zdarzeniem – wg skarżącego – były:
a) pandemia Covid-19 (o czym wskazywał WSA w poprzednich wyrokach) i brak z tego powodu dochodu przez 3 miesiące oraz
b) brak zapłacenia skarżącemu przez kontrahentów należności na łączną kwotę ok. 250 tys. zł na przełomie 2013/2014 r., co spowodowało popadnięcie w długi i utratę zdrowia uniemożliwiający skuteczne zarobkowanie;
- skarżący spełnia przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia – jest przewlekle chory, a choroba ta uniemożliwia mu opłacenie należności. Jest to m.in. przewlekły zespół wieńcowy, nadciśnienie, stan przedcukrzycowy;
- wadliwie przyjął organ, że przewlekła choroba pozbawiająca możliwości zarobkowania ma być stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy lub o znacznym stopniu niepełnosprawności
II. art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez uznanie, iż umorzenie należności wobec ZUS w sprawie skarżącego stanowiłoby pomoc de minimis.
III. art. 28 ust. 3 pkt 5 ) i pkt 6) ustawy poprzez przyjęcie, że w sytuacji materialno-faktycznej skarżącego nie stwierdzono braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, w sytuacji gdy:
- organ samodzielnie również takiego majątku nie ustalił by wykazać okoliczność przeciwną, a nadto poprzez przyjęcie niepoparte żadnymi ustaleniami ponad domysły, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne;
- organ prawidłowo ustalił, iż skarżący nie posiada ruchomości oraz nieruchomości, a wierzytelności, jakie ma są przedawnione i nie może ich skutecznie dochodzić;
- z postanowienia Komornika Sądowego z 8.04.2016 r. wynika, iż skarżący nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić egzekucje, przez co postępowanie egzekucyjne zostało umorzone;
- Dyrektor ZUS Oddział w Krakowie w toku toczących się postępowań egzekucyjnych przeciwko skarżącemu nie ściągnął skutecznie żadnej kwoty od 2016 r., a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym skarżący dowiedział się w lipcu 2022 r., kiedy to zostało mu zajęte konto bankowe, po 5 latach od rzekomego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał, że dotychczas w toku postępowania egzekucyjnego (do 4.01.2024 r.) wyegzekwowano od niego kwotę 3,56 zł;
- co do zatrudnienia od czerwca 2023 r., to skarżący wskazał, że "nie został zatrudniony na stałe, a jedynie na czas nieokreślony", zatrudnił go znajomy (kolega), w celu uzyskania przez skarżącego środków na leczenie wnuka, przy czym wynagrodzenie nie zostało ustalone w sposób stały, a jedynie jest uzależnione od faktycznie wykonanej pracy, a powyższe było też podyktowane zagwarantowaniem skarżącemu opieki z NFZ, aby nie musiał wykonywać badań na własny koszt;
IV. art. 22 oraz art. 32 Konstytucji oraz art. 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 12 ustawy z 6 marca 2018 roku Prawo Przedsiębiorców poprzez:
- celowe pomijanie przez ZUS faktu, że skarżący wielokrotnie już próbował zaskarżyć postępowanie egzekucyjne, pomija fakt, że toczy się postępowanie o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do [...], [...], od [...] do [...], [...], które nie zostały skutecznie doręczone przez ZUS, jak również nie wie jakie okresy składkowe są objęte poszczególnymi tytułami wykonawczymi, w tym nie ma możliwości weryfikacji ich prawidłowości, w tym wydawane postanowienia odmowne zostały uchylone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie;
- ograniczenia możliwości prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej,
IV. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 153 k.p.a. (poprawnie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – przyp. Sądu) poprzez brak zastosowania wytycznych prawnych wskazanych w treści wyroku WSA w Krakowie z 30.01.2023 r. (I SA/Kr 1128/22) oraz z 8.12.2021 r. (I SA/Kr 1192/21) poprzez:
- brak zakwalifikowania stanu zdrowia skarżącego, jego chorób jako przewlekłych, w sytuacji gdy stan zdrowia się pogorszył od 2018 r., a więc w przypadku skarżącego została spełniona przesłanka przewlekłej choroby pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności;
- wskazanie sprzecznej z treścią ww. wyroku wykładni "innego nadzwyczajnego zdarzenia" w kontekście pandemii Covid-19, mimo wyraźnego wskazania przez WSA w Krakowie, że pandemię COVID-19 w przypadku skarżącego, ze względu na udokumentowaną utratę zleceń usług w tym czasie, należy traktować jako spełnioną przesłankę z art. 28 ust. 3a ustawy w zw. par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia;
- brak uwzględnienia stanowiska WSA w Krakowie w myśl którego, w przypadku skarżącego zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, jak również Sąd wskazał aby wziąć pod uwagę możliwość umorzenia należności.
V. art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:
- nieprawidłowe dokonanie ustaleń faktycznych co do sytuacji majątkowej skarżącego poprzez brak ustaleń w zakresie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego, braku określenia miesięcznych dochodów i przychodów oraz kosztów utrzymania;
- dowolną ocenę zgromadzonego materiału polegającą na stwierdzeniu, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia zadłużenia z tytułu składek w okolicznościach obiektywnego braku możliwości uregulowania tychże zaległości przez skarżącego bez pozbawienia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, a to tego, że skarżący nie osiąga stałego dochodu pomimo zatrudnienia z uwagi na uzależnienie jego wysokości od wykonanych usług, przy czym powyższe stanowi pomoc znajomego kolegi celem zapewnienia skarżącemu leczenia w ramach NFZ ze względu na drogie koszty leczenia prywatnego skarżącego, tak aby zapewnić również możliwość pomocy w finansowaniu leczenia, operacji oraz zabiegów, sprzętu medycznego dla niepełnosprawnego wynuka skarżącego - stąd praca została podjęta od lipca 2023 r., albowiem po narodzinach wnuka było już oczywiste, że bez operacji, zabiegów oraz sprzętu medycznego dziecko nie będzie żyło. Natomiast z każdym dniem życia chłopca wiążą się nie tylko koszty ale też wyrzeczenia jego rodziców, którzy na ten moment nie mają możliwości zarobkowych, ze względu na opiekę. Pominięcie faktu, że skarżący jest zatrudniony na zasadzie B2B, w związku z czym od otrzymywanego dochodu zmuszony jest on do pokrywania stałych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a więc nie jest to dochód "na czysto";
- brak uwzględnienia w ustaleniach, iż oprócz starych należności wobec ZUS skarżący zmuszony jest uiszczać bieżącej składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, na które go również nie stać, a ponadto wszelkie bieżące wpłaty są zaliczane na poczet najstarszych należności objętych niniejszym postępowaniem, co wyklucza możliwość spłaty bieżących i zaległych składek, a w wyniku tego skarżący zostaje bez możliwości ubezpieczenia chorobowego;
- nieprawidłowe uznanie, iż fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej jednoznacznie przemawia za osiąganiem dochodu umożliwiającego spłatę zaległości, pomijając jednocześnie, że pomimo tego skarżącego nie stać na opłacenie składek zaległych i bieżących wobec zadłużenia na rzecz ZUS - ponad kwotę 100 000 zł oraz wobec zadłużenia u innych podmiotów gdzie egzekucja jest bezskuteczna i skutkuje wszczęciem (bezzasadnych) postępowań karnych wobec skarżącego;
- pominięcie faktu umorzenia postępowania egzekucyjnego na mocy postanowienia Komornika Sądowego z dnia 8.04.2016 r. z uwagi na bezskuteczność egzekucji (braku majątku nadającego się do ściągnięcia), co jednoznacznie przemawia za brakiem dysponowania majątkiem, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję, a stan majątkowy i sytuacja zarobkowa skarżącego się nie poprawiła od 2016 r.
Skarga domagała się zobowiązania organu do wydania w terminie miesięcznym decyzji umarzającej należności z tytułu składek względnie uchylenia zaskarżonych decyzji. Skarga zwierała żądanie przeprowadzenia dowodów z:
a) wyroków WSA uprzednio wydanych w sprawie skarżącego oraz
b) postanowienia Dyrektora Izby Administracji w Krakowie z 20.07.2023 r. i postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie z 14.11.2023 r., postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie z 4.01.2024 r., zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w Krakowie z 4.01.2024 r. - celem wykazania czterokrotnej odmowy przez ZUS przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zarzutów przeciwko wydanym tytułom wykonawczym, braku możliwości ochrony swoich praw i interesów przez skarżącego, dowiedzenia się o wydanych tytułach wykonawczych dopiero w lipcu 2022 r., w sytuacji kiedy zostały one wydane w latach 2017-2028, objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres od 2014 r., ściągnięcia od tego czasu do 4 stycznia 2023 r. jedynie 3, 56 zł, co jednoznacznie świadczy o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego przez około 9 lat;
c) wydruku strony internetowej ze zbiórką na rzecz N. S. celem wykazania, że wnuk skarżącego urodził się niepełnosprawny oraz wymagane są znaczne środki pieniężne na jego leczenie, oraz zapewnienie mu rozwoju przy pomocy specjalistycznych aparatur.
Skarga domagała się też zasądzenia kosztów postępowania.
8. Na rozprawie w dniu 25 czerwca 2024 r. sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Kontrolowana decyzja została wydana po uchyleniu przez WSA w Krakowie wyrokiem z 30.01.2023 r. (sygn. akt I SA/Kr 1128/22) decyzji Prezesa ZUS utrzymującej w mocy własną decyzję o odmowie umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek. Jak stanowi art. 153 ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634; dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10.01.2012 r. (sygn. akt II FSK 1328/10) wyjaśnił, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się temu w pełnym zakresie. Jednakże ocena prawna i wskazania nie mają absolutnego charakteru. Tracą one moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. też np. wyrok NSA z 23 października 1998 r., sygn. akt I SA 1663/96).
Sąd uprzednio orzekający w sprawie sformułował względem Prezesa ZUS zalecenie ponownej oceny przesłanki całkowitej nieściągalności, biorąc pod uwagę stan majątkowy skarżącego i fakt wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd akcentował, że stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności nie może nastąpić bez jednoczesnego wskazania majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. W związku z powyższym Sąd nakazał, aby organ przedstawił realne możliwości odzyskania od skarżącego zaległych należności. W razie zaś ustalenia braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności – rzeczą organu winno być zbadanie możliwości płatniczych skarżącego, przy uwzględnieniu stanu jego zdrowia oraz tego, że samodzielnie prowadzi on gospodarstwo domowe.
Według Sądu aktualnie orzekającego, Prezes ZUS wydając kontrolowaną decyzję zastosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym wcześniej wyroku.
Dostrzec należy, że po wyroku 30.01.2023 r., organ administracji podjął działania zmierzające do ustalenia aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego (na potrzebę ustalenia właśnie bieżącej sytuacji skarżącego zwracał także uwagę Sąd w wyroku z 8.12.2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1192/21 – pkt 3 uzasadnienia). W aktach sprawy znajduje się bowiem przedłożone przez skarżącego na wezwanie organu oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej datowane na 19.06.2023 r. (por. niżej), jak też dokumenty obrazujące przychody i koszty z działalności gospodarczej skarżącego za lata 2020-2022 r. oraz za pierwszy kwartał 2023 r. Akta zawierają też obszerną dokumentację medyczną skarżącego oraz dwa zawiadomienia komornika sądowego z maja 2023 r. o wszczęciu względem skarżącego postępowania egzekucyjnego. Organ ustalił też, że skarżący z dniem 20.06.2023 r. podjął zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę. Analiza zaś zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ administracji realizując wytyczne Sądu zbadał wystąpienia po stronie skarżącego przesłanek całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny publikator Dz. U. z 2024 r. poz. 497; dalej "ustawa"), jak też przesłanek uzasadniających umorzenie należności wynikających z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej "rozporządzenie").
Kontrola objętej skargą decyzji, przy uwzględnieniu zawartości akt sprawy wskazuje, iż wyrażona przez Prezesa ZUS odmowa umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek, była zasadna.
Zwróć należy uwagę, że z art. 28 ust. 1 i 3a ustawy wynika, że do umorzenia należności z tytułu składek może dojść w dwóch sytuacjach: całkowitej nieściągalności, bądź w uzasadnionych przypadkach pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Należy zatem przyjąć, że "całkowita nieściągalność" oraz "uzasadnione przypadki" (pomimo braku całkowitej nieściągalności) stanowią prawnomaterialne przesłanki zastosowania omawianej instytucji (P. Dobrowolski [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, komentarz do art. 28.). Uogólniając należy przyjąć, że całkowita nieściągalność zachodzi, kiedy dłużnik nie posiada źródeł dochodu i majątku, z którego można efektywnie dochodzić należności oraz brak jest możliwości potrącenia zadłużenia ze świadczeń (por. wyrok WSA w Kielcach z 3.11.2016 r., I SA/Ke 549/16). W art. 28 ust. 3 ustawy sformułowano jednak definicję wyliczającą całkowitej nieściągalności, a katalog ten ma charakter zamknięty. Podkreślić jednakże trzeba, że wystąpienie z przesłanek umorzenia należności nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem, w razie stwierdzenia wystąpienia tych przesłanek, organ może także podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób niebudzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2023 r., I SA/Kr 462/23).
W sprawie było bezsporne, iż nie zachodziły przesłanki z pkt 1-4b wskazanego przepisu (skarżący żyje, prowadzi działalność gospodarczą i nie było względem niego prowadzone postępowanie upadłościowe). W sprawie nie występowały także przesłanki z puntu 5 i 6 (tj. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję oraz jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne). Oceniając powyższe należy bowiem zwrócić uwagę na poczynione przez organ w toku postępowania ustalenia wskazujące na wystąpienie istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy względem tego stanu, który był przedmiotem wcześniejszych ocen Sądu. Odnotować należy, iż Prezes ZUS działając z urzędu ustalił, że z dniem 20.06.2023 r. skarżący zawarł umowę o pracę z G. sp. z o.o. Ustalenie to, tak co do samego faktu zawarcia tejże umowy, jak też i wysokości miesięcznego wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego z powyższego źródła – nie było kwestionowane. Skarga prezentowała zasadniczo motywację skarżącego, która miała być podstawą decyzji o zawarciu tej umowy oraz nie wskazywała wyliczeń i dowodów mogących podważyć powyższe ustalenie organu. Brak zakwestionowania tychże ustaleń nakazywał natomiast przyjąć, że z powyższego źródła skarżący uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 12 400 zł brutto, co daje 8 782 zł netto miesięcznie. Jak wskazał Prezes ZUS w wydanej decyzji, wynagrodzenie skarżącego w sierpniu i wrześniu 2023 r. odpowiadało każdorazowo właśnie wskazanej wyżej kwocie, a w październiku wyniosło ono 8 000 zł brutto (tj. 5 784 zł netto), a kwotę tę zwiększyło wynagrodzenie za czas niezdolności skarżącego do pracy - w wysokości 3 037 zł. Niewątpliwie więc fakt zawarcia przez skarżącego, już po wyroku wydanym w jego sprawie – wysokopłatnej umowy o pracę – rzutował w istotny sposób na obecnie czynione oceny odnoszące się do wyrażonej art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 przesłanki "całkowitej nieściągalności", rzutującej na możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Wyrażone przez Prezesa ZUS stanowisko celnie akcentowało fakt istnienia aktualnych możliwości egzekwowania od skarżącego istniejącej należności z tytułu składek, z powołaniem się zarówno na wskazaną wyżej wysokość pobieranego wynagrodzenia za pracę (ok. 9 000 tys. zł netto miesięcznie) oraz z dochodu z działalności gospodarczej (por. niżej). Trafnie też organ zwracał uwagę, że przy uwzględnieniu wysokości kosztów życia (ok. 2000 zł) istnieje możliwość spłaty, w tym ratalnej, zadłużenia składkowego z dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z przedstawionych wyżej źródeł jego dochodów. Organ, w ramach ponownie prowadzonego postępowania, zrealizował więc wytyczne Sądu obejmujące powinność wskazania realnych możliwości i źródeł odzyskania od skarżącego zaległych należności. W tym też aspekcie należy zaakcentować, że zaistniała zmiana stanu faktycznego tej sprawy nie pozwalała przyjąć zasadności twierdzeń skarżącego o braku majątku, wywodzonych z odwoływania się do postanowienia komornika sądowego z 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, skoro dowiedzione w postępowaniu zostało, iż uzyskuje skarżący dochody, których wysokość pozwala na spłatę należności składkowej, a nadto – jak trafnie podkreślał organ, postępowanie egzekucyjne jest obecnie w toku. Należy przy tym wskazać, że w orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z 21 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 14/99). Jak zaś wyżej wskazano, ustalony dochód skarżącego oraz fakt wdrożenia postępowania egzekucyjnego nie uzasadniały umorzenia należności, albowiem zgodzić należało się z Prezesem ZUS, że postępowanie egzekucyjne, które jest nadal w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dopóki postępowanie to jest w toku, dopóty nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczność egzekucji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 grudnia 2009 r., V SA/Wa 969/09).
Także jako trafne, albowiem usprawiedliwione w okolicznościach kontrolowanej sprawy ocenić należało te wnioski organu administracji, które akcentowały, że stwierdzony stan zdrowia skarżącego, nie wpływa na możliwości jego zarobkowania. Podnoszony bowiem w toku całego postępowania zły stan zdrowia skarżącego – jak trafnie przyjął organ administracji – nie stał jednak na przeszkodzie zawarciu i wykonywaniu wysokopłatnej umowy o pracę. Dostrzec przy tym trzeba, że sam skarżący akcentował, iż wynagrodzenie uzyskiwane z ocenianej umowy, wypłacane ma być właśnie za efektywnie wykonaną przez niego pracę. Ustalony zatem przez organ fakt odprowadzenia przez pracodawcę skarżącego składek od zawartej umowy o pracę świadczy bez wątpienia o tym, że G. sp. z o.o. wypłaca skarżącemu wynagrodzenie za realnie wykonaną pracę, co jasno dowodzi też tego, że skarżący – mimo podnoszonej kondycji zdrowotnej – zdolny jest umowę tę realizować. Aktualny więc na moment orzekania przez Prezesa ZUS w tej sprawie stan zdrowia skarżącego, nie rzutował tak na samo podjęcie przez niego pracy, jak i na uzyskiwanie m.in. z tego tytułu wynagrodzenia, co świadczy o braku wystąpienia przesłanki umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
W tym miejscu odnotować należy, że skarżący ubiegając się o umorzenie przez ZUS należności składkowych – nie prezentował organowi swojej sytuacji majątkowej w sposób w pełni transparentny. Wszak dostrzec należy, iż ZUS pismem z 21.08.2023 r. (k. 59) wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i materialną, w tym do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Wezwanie to pełnomocnik skarżącego odebrał 7.09.2023 r. Przy piśmie z 27.10.2023 r. (k. 173) skarżący przedłożył formularz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a pismo to wpłynęło do organu w dniu 30.10.2023 r. (prezentata k. 173 oraz na k. 269). Symptomatyczne dla sprawy jest przy tym to, że skarżący składając 30.10.2023 r. oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał datę 19.06.2023 r. – jako moment złożenia tegoż oświadczenia, a przez to moment aktualności treści w nim zawartych. Ostatnio zaś wskazana data, poprzedza dzień zawarcia przez skarżącego wskazanej już wyżej, wysokopłatnej umowy o pracę (20.06.2023 r.). Przedkładając więc w ostatnich dniach października 2023 r. oświadczenie o swoim stanie majątkowym, skarżący prezentował dane sprzed prawie 4 miesięcy, co – jak należy przyjmować – miało na celu uniknięcie podania organowi aktualnych, istotnych informacji, rzutujących na możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym trzeba, że od osoby ubiegającej się o analizowaną w sprawie ulgę, oczekiwać jednak należy skrupulatności i rzetelności, a przede wszystkim transparentności w prezentowaniu danych wpływających na podejmowane przez organ rozstrzygnięcie, zaś przedstawione wyżej uwarunkowania przeczą dopełnieniu przez skarżącego powyższym wymogom. W tym też aspekcie zwrócić należy uwagę, że na etapie postępowania sądowego skarżący nie negował tych ustaleń organu administracji publicznej, które wskazywały, iż poza przedstawionym wyżej źródłem dochodu (umowa o pracę) uzyskiwał on jeszcze dochody z wciąż prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący podawał jednakże, iż z działalności gospodarczej uzyskuje ok. 2 000 zł miesięcznie i kwotę tę wskazał organ w części motywacyjnej kontrolowanej decyzji. Twierdzenie o wskazanej wysokości dochodu skarżącego z działalności gospodarczej nie znajduje jednak oparcia w realiach kontrolowanej sprawy i – w ocenie Sądu – nie oddaje rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej skarżącego. Wszak dostrzec należy, iż z akt sprawy, w oparciu o które orzeka Sąd (por. art. 133 par. 1 p.p.s.a.) wynika, iż z działalności gospodarczej skarżący w styczniu 2023 r. poniósł stratę w wysokości 7 422 zł (jest to wysokość kosztów, przy braku przychodów we wskazanym miesiącu). Z kolei w lutym 2023 r. przychody skarżącego wyniosły 17 000 zł, przy kosztach wynoszących 23 509 zł, co także oznacza stratę, tym razem w wysokości 6 509 zł. Natomiast w marcu 2023 r. przychód skarżącego stanowiła kwota 68 680 zł, przy kosztach działalności gospodarczej wynoszących 35 690 zł. Powyższe oznacza dochód wynoszący 32 985 zł. Odejmując od wskazanego dochodu wysokość straty ze stycznia i lutego 2023 r. (suma kwot: 6 509 zł i 7 422 zł = 13 931zł) otrzymujemy kwotę 19 059 zł – stanowiącą dochód skarżącego osiągnięty w pierwszym kwartale 2023 r. Oznacza to natomiast, że średniomiesięczne dochody skarżącego (po odjęciu kosztów uzyskania przychodu) we wskazanym okresie - wyniosły 6 353 zł miesięcznie (19 059 dzielone na 3). Kwota ta, rozmija się więc z deklarowaną przez skarżącego wysokością dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej (2 tys. zł). Odejmując wskazaną w rubryce G.4 dokumentu "zestawienia do zaliczki na rozliczenie roczne Pit 36" (k. 121) kwotę podatku (5 951 zł) przypadającego do zapłaty od wskazanego wyżej dochodu, otrzymujemy wartość netto miesięcznych dochodów skarżącego z ocenianego źródła wynoszącą 4 370 zł (19 059 zł – 5 951 zł = 13 108 zł dzielone na 3 miesiące), co ponad dwukrotnie przewyższa deklarowaną przez skarżącego wysokość jego zarobków z działalności gospodarczej. Zauważyć przy tym należy, że choć Prezes ZUS odmawiając skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek zasadnie zwrócił uwagę na fakt złożenia przez skarżącego do akt administracyjnych dokumentu PIT 36 za rok 2022 r., to jednak organ ten zaniechał oceny danych zawartych w tym dokumencie, jak też nie przeprowadził analizy innych dokumentów złożonych przez skarżącego, tj. PIT za 2021 i zapisów w księdze za 2020 r. (k. 143 i nast.), a obrazujących jego sytuację majątkową. Zaniechanie to ocenić należało krytycznie z perspektywy powinności czynienia przez organ kompleksowych ocen rozstrzyganej sprawy (art. 7, art. 80, art. 107 par. 3 k.p.a.), niemniej jednak uchybienie to nie miało istotnego wpływu na przyjęty kierunek rozstrzygnięcia (por. art. 145 par. 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przeprowadzona bowiem przez Sąd analiza tych dokumentów potwierdza trafność rozstrzygnięcia organu o odmowie umorzenia skarżącemu należności składkowych, albowiem prezentowane przez skarżącego stanowisko o wysokości dochodów z działalności gospodarczej (polegającej na świadczeniu usług w zakresie instalacji elektrycznych) i jego sytuacji finansowej, rozmija się także z danymi wynikającymi ze wskazanych wyżej dokumentów, a wnioski z tego płynące przeczą także twierdzeniu o braku dochodów na pokrycie należności składkowych. Dostrzec bowiem trzeba, że w zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2022 r. (k. 145 i nast.) wskazano przychód skarżącego w kwocie 368 646 zł, zaś koszt uzyskania tego przychodu wyniósł 186 605 zł. Dochód skarżącego w 2022 r. wyniósł więc 182 041 zł, a wskazany - w rubryce 49 - dochód po odliczeniach, wyniósł 168 950 zł. Uwzględniając, że podatek do zapłaty od wskazanej kwoty wyniósł 28 362 (kolumna 145, k. 151), to dochód netto stanowiła kwota 140 588 zł. Dzieląc powyższą wartość przez 12 (miesięcy) można uzyskać informację o średniomiesięcznym dochodzie skarżącego w 2022 r., który wyniósł 11 715 zł miesięcznie. Z kolei z dokumentu PIT za rok 2021 r. wynika, że skarżący poniósł stratę w wysokości 5 018 zł, choć odnotować trzeba, że otrzymał on zwrot podatku w wysokości 2 765 (kolumna 137). Natomiast z dokumentu "zapisów w księdze" za 2020 r. (k. 143 i nast.) wynika, że przychód skarżącego stanowiła kwota 229 590 zł, a koszt uzyskania przychodu to 52 591 zł. Przy braku bliższych danych obrazujących inne (poza wskazanymi w ocenianym dokumencie) kosztami działalności, należało oprzeć się na danych tam zawartych i konsekwentnie przyjąć, że skarżący uzyskał w 2020 r. dochód (przychód minus koszt uzyskania przychodu) w wysokości 176 999 zł, co średniomiesięcznie daje 14 750 zł netto. Podkreślić przy tym trzeba, że rok 2020 r., to czas w którym rozpoczęła się pandemia Covid-19, co do której skarżący podnosił, iż zdarzenie to miało być powodem utraty przez niego dochodu przez 3 miesiące, a to uzasadniać miało – w jego ocenie – całkowite umorzenie należności składkowych. Zestawiając jednak przychody i koszty działalności skarżącego z lat 2020-2022, w tym uwzględniając stratę w roku 2021 r. stwierdzić należy, iż orientacyjne (z uwagi na brak przedłożenia przez skarżącego dokładnych danych o swojej sytuacji majątkowej) miesięczne dochody z tej działalności kształtują się na poziomie ponad 9 000 zł. Podanie więc przez skarżącego na k. 4 formularza o stanie rodzinnym, majątkowym oraz sytuacji materialnej (k. 272) kwoty 2 000 zł – jako miesięcznej wysokości netto dochodu z działalności gospodarczej wskazuje na nierealistyczną ocenę swojej sytuacji majątkowej, a przez to błędne postrzeganie wystąpienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek.
Podkreślić trzeba, że skarżący od lat prowadzi działalność gospodarczą, dysponując pożądanym na rynku pracy zawodem i umiejętnościami (wykonywanie instalacji elektrycznych), co – mimo stanu zdrowia – pozwala na osiąganie dochodów o wskazanej wyżej wysokości, z dwóch różnych źródeł (umowa o pracę, działalność gospodarcza). Uzupełniony zatem przez organ materiał dowodowy, w tym ukształtowanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o podjęte z urzędu ustalenie faktu zawarcia przez skarżącego - po wydanym w sprawie wyroku umowy - o pracę (wynagrodzenie ok. 9 tys. zł netto miesięcznie), nie uzasadniało przyjęcia wystąpienia którejkolwiek przesłanki warunkującej umorzenie należności. W szczególności także, przy wskazanej wysokości i strukturze dochodów skarżącego, nie sposób w ogóle przyjmować, iż opłacenie należności z tytułu składek (np. ratalnie), pozbawiałoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (przesłanka z par. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Wszak sam skarżący podawał, że koszty jego życia kształtują się na poziomie jedynie ok. 2 tys. złotych (por. oświadczenie k. 273). Dostrzec zaś trzeba, że na zasadzie użyczenia, korzysta skarżący z mieszkania żony (z którą jest w separacji faktycznej), co niewątpliwie pozwala koszty zamieszkiwania ograniczyć, a nadto – jak deklarował skarżący – nie ma on pojazdów mechanicznych, które generowały by wydatki (na marginesie dostrzec trzeba, że w wykazie kosztów działalności gospodarczej skarżącego widnieje m.in. zakup paliwa – k. 131 wers 21, k. 133 wers 11, k. 135 wers 19 i 28, k. 137 wers 1, k. 139 wers 19 – co również poddaje w wątpliwość rzetelność deklaracji skarżącego odzwierciedlającej jego sytuację majątkową). Niemniej jednak stwierdzić należy, że sumaryczne dochody skarżącego z umowy o pracę (ok. 9 tys. zł) oraz orientacyjnie przyjęte z działalności gospodarczej (na żadnym etapie postępowania nie akcentował skarżący, że zaprzestał działalności gospodarczej z uwagi na zawarcie umowy o pracę), przy uwzględnieniu kosztów życia (ok. 2 tys. zł), bez wątpienia pozwalają na podjęcie spłat należności składkowych bez utraty możliwości zaspokojenia niezbędnych swoich potrzeb. W tym aspekcie organ zasadnie odwołał się do kryterium minimum socjalnego wyznaczonego kwotą 1 741 zł. Konfrontacja ostatnio wskazanej wartości z wysokością uzyskiwanego przez skarżącego wynagrodzenia za pracę i dochodu z działalności gospodarczej (por. wyżej) wskazuje na wielokrotne przekroczenie progu minimum socjalnego.
Reasumując, całokształt sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego nakazywał przyjąć, że w sprawie organ trafnie stwierdził, że istnieje majątek skarżącego (wynagrodzenie za pracę, dochód z działalności gospodarczej), z którego można prowadzić egzekucję, a jak już wyżej wskazano, dopóki istnieje możliwość prowadzenia czynności egzekucyjnych, organ rentowy, działając jako wierzyciel, nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.
Przedstawione wyżej rozważania stanowią zarazem zasadniczo ustosunkowanie się do zarzutów skargi, które Sąd uznał za nietrafne. W zakresie zarzutu odnoszącego się do przesłanki z par. 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia (poniesienia strat materialnych w wyniku innego nadzwyczajnego zdarzenia – pandemii Covid-19 - powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności) dostrzec trzeba, że w uprzednio wydanym wyroku Sąd nie podzielił już stanowiska skarżącego, co do tego, że pandemia Covid-19 mogłaby być w jego przypadku postrzegana jako zdarzenie, które wpłynęłoby na pozbawienie skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd akcentował w tym względzie, że problemy skarżącego zaczęły się dużo wcześniej, a sama pandemia już dawno ustała. Nadto, jak już wykazano wyżej, także w trakcie pandemii (2020 r.) skarżący uzyskiwał istotne dochody (przychody 229 590 zł, dochód 176 999 zł).
W zakresie zarzutu wskazującego wadliwość stanowiska organu, iż choroba pozbawiająca skarżącego możliwości zarobkowania ma być stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy lub o znacznym stopniu niepełnosprawności – stwierdzić należy, iż zarzut ten opiera się na niedokładnej analizie treści kontrolowanej decyzji. Takiego stanowiska organ w zaskarżonej decyzji nie sformułował. To samo stwierdzenie odnieść należy do zarzutu naruszenia art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Nie sposób było też podzielić zarzutu naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 5 i pkt 6 ustawy, poprzez "przyjęcie niepoparte żadnymi ustaleniami ponad domysły, iż w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne". Podkreślić bowiem należy, że nie stanowią domysłów stwierdzenia organu o dochodach skarżącego. Ustalenie w tym zakresie wynika z weryfikacji danych o składkach odprowadzanych przez G. sp. z o.o. od dochodu skarżącego, jak też z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (por. wyżej). Przeprowadzone oceny wskazują, że istotnej zmianie uległa sytuacja finansowa skarżącego (wbrew skardze nie jest ona taka sama jak w 2016 r.), co wyklucza "oczywistość" uznania, że postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki. W kontrolowanej decyzji organ niewadliwie powołał się i wskazał na konkretne źródła dochodów, z których możliwe jest odzyskanie należności składkowych, a wywodów w tym zakresie nie sposób uznać za dowolne.
Całkowicie niezrozumiały jest przy tym zarzut odnoszący się do zatrudnienia skarżącego od czerwca 2023 r., a wskazujący na to, iż "skarżący nie został zatrudniony na stałe, a jedynie na czas nieokreślony".
Niezasadny był zarzut akcentujący to, że skarżący został zatrudniony przez znajomego, w celu uzyskania środków na leczenie wnuka, jak też motywem zawarcia tej umowy była chęć zapewnienia sobie przez skarżącego opieki zdrowotnej finansowanej z NFZ. W zakresie tego zarzutu stwierdzić należy, że zaprezentowana motywacja skarżącego mająca warunkować podjęcie przez niego zatrudnienia nie może przemawiać za umorzeniem należności z tytułu składek. Bez wątpienia bowiem (co wyżej już akcentowano), stan zdrowia skarżącego nie wyklucza podjęcia pracy i uzyskiwania dochodów, a to uzasadnia przyjęcie, iż nie zaktualizowała się przesłanka "przewlekłej choroby zobowiązanego" umożliwiająca umorzenia należności (par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).
W kwestii argumentu wskazującego na inicjowanie przez skarżącego postępowania o przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne (o wskazanych w skardze tytułach wykonawczych) stwierdzić należy, że powyższe zagadnienie nie stanowiło przedmiotu ocen w kontrolowanej sprawie. Skarżący nie wykazał też, aby w ogóle odpadła podstawa dochodzenia należności składkowych, dezaktualizująca potrzebę oceny ich umorzenia na zgłoszony przez niego wniosek.
Zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. był także niezasadny. Poza przedstawionymi wyżej już rozważaniami dostrzec trzeba, że sformułowane przez Sąd we wcześniejszym wyroku stanowisko, nie determinowało kierunku rozstrzygnięcia sprawy przez organ (byłoby to zresztą sprzeczne z istotą sądowoadministracyjnej kontroli decyzji), a poczynione przez Sąd zalecenia, obejmowały konieczność ponownej oceny przez organ przesłanki "całkowitej nieściągalności" w kontekście stanu majątkowego skarżącego, jego możliwości płatniczych, przy uwzględnieniu stanu zdrowia. Z zaleceń tych organ bez wątpienia się wywiązał (por. wyżej).
Nie sposób było podzielić też zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie ustaleń faktycznych co do sytuacji majątkowej skarżącego, poprzez brak ustaleń w zakresie samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego, braku określenia miesięcznych dochodów i przychodów oraz kosztów utrzymania. Dostrzec bowiem trzeba, że Prezes ZUS w zakresie ustaleń obejmujących miesięczne dochody oraz koszty utrzymania skarżącego - oparł się na danych zaoferowanych przez skarżącego w trakcie postępowania. W oświadczeniu skarżącego zawartym formularzu o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej – skarżący jasno podał swoje wydatki (ok. 2 tys. zł, k. 273) oraz odwołał się do danych o przychodach i kosztach życia złożonych w 2021 r. (k. 270). Z uwagi na powyższe, nie sposób więc dostrzec wadliwości organu w przyjęciu za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia ustaleń opartych na informacjach wprost zaoferowanych przez skarżącego. Faktu natomiast samodzielnego prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego, organ nie kwestionował, a zarzut ten, podobnie jak wcześniejsze, opera się na braku dokładnej analizy zaskarżonej decyzji.
Niezasadny był też zarzut skargi wskazujący, że w sprawie wystąpiło nadzwyczajne zdarzenie, które spowodowało trudności w opłacaniu składek, tj. urodzenie się w dniu 6.07.2023 r. niepełnosprawnego wnuka skarżącego i konieczność zorganizowania już w maju 2023 r. specjalistycznej opieki w Niemczech i Polsce. Dostrzec trzeba, iż wskazana wyżej okoliczność została przywołana dopiero w skardze do Sądu i nie była podana przez skarżącego organowi w toku postępowania administracyjnego. Nie sposób w związku z powyższym czynić organowi zasadnie zarzut, że okoliczności powyższej nie rozważył, czy też ją pominął, skoro skarżący nie przedstawił jej w ogóle organowi w toku postępowania. Nie jest zaś rolą Sądu administracyjnego prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sytuacji zaniechania przez stronę zgłoszenia argumentów i dowodów na etapie postępowania przed organem. W tym też aspekcie Sąd oddalił wnioski dowodowe zgłoszone w skardze. Podkreślić bowiem należy, że art. 106 par. 3 p.p.s.a. jedynie wyjątkowo zezwala na przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, a celem tego przepisu nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy w postępowaniu sądowym.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, a podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 151 p.p.s.a.