III SA/KR 250/25

III SA/Kr 250/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
Art. 3, art. 119, art. 120, art. 134, art. 145, art. 151
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2012 poz 572
Art. 7, art. 77, art. 80, art. 107
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
Dz.U. 2024 poz 1151
Art. 24, art. 40
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2025 poz 341
Art. 5
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 219
Par. 29, par. 29a
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Marta Kisielowska WSA Bogusław Wolas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. Ć. i E. Ć. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 grudnia 2024 r. znak sprawy IG-II.7221.131.2024.EG w przedmiocie odmowy aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 4 grudnia 2024 r. znak sprawy: IG-II.7221.131.2024.EG na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 572 - dalej: k.p.a.) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1151 ze zm. - dalej: ustawa Pgik), po rozpatrzeniu odwołania skarżących – E. i G. Ć. od decyzji Starosty Olkuskiego z 15 października 2024 r. znak: WGE.6620.1.7167.2024 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta Olkuski decyzją z 15 października 2024 r. znak: WGE.6620.1.7167.2024 orzekł o odmowie aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków obręb T. w zakresie ujawnienia w ewidencji gruntów powierzchni:
dziatki nr [...] wynoszącej 0,1130 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0140 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0600 ha
działki nr [...] wynoszącej 5,2110 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,1010 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0230 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0500 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0210 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0410 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,2030 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,0840 ha
działki nr [...] wynoszącej 0,2010 ha
zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 4 grudnia 2006 r. oraz treścią księgi wieczystej [...].
II. aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków obręb T. w zakresie ujawnienia w ewidencji gruntów użytków gruntowych:
dla działki nr [...] użytku gruntowego B/RIVb o pow. 0,0600 ha
dla działki nr [...] użytków gruntowych: RIVb o pow. 1,1985 ha, RV o pow. 2,9510, PsV o pow. 0,3100 ha, LsVI o pow. 0,4518 ha, B/RIVb o pow. 0,2769 ha, B/PsV o pow. 0,0228ha.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli skarżący wnosząc o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez dokonanie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z ich wnioskiem z 16 sierpnia 2024r. ewentualnie, na wypadek nie uwzględnienia ww. wniosku o uchylenie decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, wnieśli o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji ze wskazaniem, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stwierdził że:
Pismem z 16 sierpnia 2024 r. skarżący zwrócili się do Starosty Olkuskiego o sprostowanie powierzchni działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz użytków w działkach nr [...] i nr [...] położonych w obrębie T. wskazując m.in., że działka nr [...] to użytek klasy B-RIVb o pow. 0.0600 ha (aktualnie w EG/B nieprawidłowo ujawniono użytek klasy jako Br-RIVb o pow. 0.0624 ha), (...) działka nr [...] składa się z użytków klasy RIVb o pow. 1.1985 ha, RV o pow. 2.9510 ha, PsV o pow. 0.3100 ha, LsVI o pow. 0.4518 ha, B-RIVb o pow. 0,2769 ha, B-PsV o pow. 0,228 ha (aktualnie w EG/B nieprawidłowo ujawniono użytki klasy RIVb o pow. 1.1924 ha, RV o pow. 2.9161 ha, PsV o pow. 0.3100 ha, LsVI o pow. 0.4444 ha, Br-RIVb o pow. 0.2766 ha, Br-PsV o pow. 0.0320 ha). Łączna powierzchnia ww. działek wynosi 6.1220 ha (aktualnie w EG/B nieprawidłowo ujawniono łączną powierzchnię ww. działek jako 6.0764 ha).
Jako podstawę żądanych zmian wnioskodawcy wskazali akt notarialny Rep. A Nr [...] z 4 grudnia 2006 r. oraz zapisy w dziale l księgi wieczystej [...].
Organ wskazał, że prowadzenie przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy Pgik oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 2024 poz. 219 - dalej: rozporządzenie egib) i powołał treść art. 7d pkt 1 lit. a ustawy Pgik art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c oraz art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. h ustawy Pgik i § 30 i § 34 ust.1 rozporządzenia egib).
Organ, jak wskazuje art. 24 ust. 2a ustawy Pgik, może dokonać aktualizacji ewidencji z urzędu lub na wniosek właścicieli oraz władających gruntami na zasadzie samoistnego posiadania. Odbywa się to, stosownie do art. 24 ust. 2b ustawy Pgik, w trybie czynności materialno-technicznej albo decyzji administracyjnej, a wybór trybu uzależniony jest od dokumentacji stanowiącej podstawę zmiany, a także żądania zainteresowanych.
Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje zawsze w drodze decyzji administracyjnej (art. 24 ust.2c ustawy Pgik).
Aktualnie w rejestrze gruntów obrębu T., jednostka ewidencyjna O. w jednostce rejestrowej [...] ujawnione są działki: nr [...] o pow. 0,1059 ha, nr [...] o pow. 0,0121 ha, nr [...] o pow. 0,0624 ha, nr [...] o pow. 5,1715 ha, nr [...] o pow. 0,1013 ha, nr [...] o pow. 0,0225 ha, nr [...] o pow. 0,0502 ha, nr [...] o pow. 0,0100 ha, nr [...] o pow. 0,0217 ha, nr [...] o pow. 0,0425 ha, nr [...] o pow. 0,1998 ha, nr [...] o pow. 0,0814 ha i nr [...] o pow. 0,2051 ha stanowiące własność skarżących.
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że w 2023 roku Starosta Olkuski przeprowadził aktualizację ewidencji gruntów i budynków m.in. dla obrębu T. w ramach zadania pn.: Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków dla jednostki ewidencyjnej: Olkusz Gmina, powiat: olkuski, województwo: małopolskie będącego częścią projektu "Zwiększenie dostępności do cyfrowego zasobu geodezyjnego w powiecie olkuskim" współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014 -2020. Celem tych prac była weryfikacja i poprawa jakości danych ewidencyjnych między innymi poprzez pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych, modyfikację i uzupełnienie danych działek ewidencyjnych stosownie do przepisów § 16 rozporządzenia egib.
Dokumentami stanowiącymi podstawę zmiany powierzchni działek w trakcie ww. prac były dane z operatów technicznych nr: [...] ([...]) - podział działek nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie B. oraz nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie B. (karty 253-268 akt); [...] ([...]) - regulacja stanu prawnego drogi powiatowej 1090K, tj. działek nr [...] i nr [...] (karty 269-288 akt); [...] ([...]) - modernizacja ewidencji gruntów i budynków w zakresie założenia ewidencji budynków na obiekcie Gmina Olkusz, obręb ewidencyjny T. (karty 290-300); [...] ([...]) -modernizacja ewidencji gruntów - zmiana nazwy obrębu (karty 301-328 akt); [...] ([...]) - założenie numerycznej mapy ewidencji gruntów dla Nadleśnictwa Olkusz (karty 329-374 akt); [...] ([...]) -podział działki nr [...] położonej w obrębie T. (karty 375-390 akt); [...]
- operat z ustalenia przebiegu granic wsi P. z wsiami B. i T. (karty 438-454 akt); [...] ([...]) - operat klasyfikacji gruntów i założenia operatu ewidencyjnego wsi T. (karty 391-436 akt).
Na podstawie ww. operatów przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego obliczono powierzchnie przedmiotowych działek, tj.:
dla działki nr [...] na podstawie wykazanych współrzędnych punktów granicznych zgodnych z operatem nr [...] ([...]), a także współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności,
dla działki nr [...] na podstawie wykazanych współrzędnych punktów granicznych
zgodnych z operatami nr [...] ([...]), a także współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności,
dla działki nr [...] na podstawie wykazanych współrzędnych punktów granicznych zgodnych z operatami nr [...] ([...]), [...] ( [...]), a także współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności,
dla działki nr [...] na podstawie wykazanych współrzędnych punktów granicznych
zgodnych z operatem nr [...] ([...]), a także współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności,
dla działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] na podstawie współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności,
dla działki nr [...] na podstawie wykazanych współrzędnych punktów granicznych
zgodnych z operatem nr [...] ([...]), a także współrzędnych wyliczonych na podstawie operatu założenia ewidencji gruntów nr [...] ([...]) po uprzednim wyrównaniu lub transformacji punktów osnowy i uzyskaniu odpowiednich dokładności.
Ponadto podczas opisanej wyżej aktualizacji na działkach nr [...] i nr [...] zmieniono formę zapisu użytku gruntowego "B-PsV" i "B-RIVb" - grunty rolne zabudowane na użytek gruntowy "Br-RIVb" i "Br-PsV" - grunty rolne zabudowane, czyli zgodnie z obowiązującym załącznikiem Nr 1 do rozporządzenia egib, w oparciu o który dokonuje się zaliczenia gruntów do poszczególnych użytków gruntowych (§ 10). Przy czym rozróżnienie rodzajów użytków gruntowych w ramach postępowania aktualizacyjnego powinno odbywać się na podstawie przypisania ich cech, właściwości i sposobu zagospodarowania, charakterystycznych dla danego rodzaju użytku.
Operat techniczny z ww. czynności geodezyjnych dla obrębu T. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 23 listopada 2023 r. pod nr [...].
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji podkreślił, iż ujawnione zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu T. wynikały z aktualizacji, a nie modernizacji operatu ewidencyjnego, co w znaczący sposób wpływa na tryb postępowania administracyjnego. Ponadto wyjaśnił, że w aktach sprawy znajdują się jedynie części operatu dotyczące przedmiotowych działek, co powoduje, iż nie jest zachowana kolejność numeracji stron. Całość operatu przechowywana jest w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym i może być udostępniona właścicielom poszczególnych nieruchomości. Nie ma jednak konieczności by był w całości dołączony do akt sprawy. Jednocześnie, wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu należy stwierdzić, iż współrzędne punktów oraz ID pracy (operatu), z której pochodzą, podane są dla poszczególnych działek na stronach 91-106 akt sprawy jako Informacja z części graficznej ewidencji gruntów. Informacja ta jest w pełni czytelna i organ odwoławczy nie widzi potrzeby uzupełniania akt sprawy o archiwalne dokumenty, które bez znajomości zasad transformacji z jednego układu odniesienia (obecnie nieobowiązującego układu "65") do obowiązującego układu "2000" nie wniosą nic dla odwołujących. Jednak organ odwoławczy nie widzi przeszkód, aby odwołujący, skoro nie wierzą w poprawność obliczeń zastosowanych w operacie nr [...], zwrócili się do jednostki wykonawstwa geodezyjnego o ponowne przeliczenie powierzchni działek będących ich własnością.
Odnosząc się do zarzutu, że powierzchnia ww. dziatek jest łącznie o 456 m2 mniejsza niż wcześniej przed modernizacją, jak również, że powierzchnia użytków położonych na ww. działkach uległa zmniejszeniu o 456 m2, podczas gdy punkty graniczne ww. działek nie uległy zmianie w związku z czym nie powinna ulec zmianie również ich powierzchnia organ wskazał, że powierzchnia jako jedna z cech fizycznych działki wykazanych w operacie ewidencji gruntów i budynków może ulegać zmianie w wyniku np. zmiany metody i dokładności pomiaru położenia punktów granicznych lub zmiany sposobu obliczenia współrzędnych punktów granicznych (transformacja), co z kolei nie wiąże się ze zmianą ich położenia (zmiana układu odniesienia z "65" na "2000"). Ustalenie przebiegu granic działki ewidencyjnej następuje przez ustalenie położenia jej punktów granicznych, co miało miejsce i przy zakładaniu operatu ewidencyjnego w latach 60-tych XX w. i w trakcie wszystkich innych pomiarów wymienionych na wstępie niniejszej decyzji. Z kolei powierzchnia działki ewidencyjnej nierozerwalnie wiąże się z przebiegiem jej granic oraz położeniem punktów granicznych. To przebieg granic decyduje o powierzchni działki, a nie odwrotnie. Nie dopasowuje się przebiegu granic w celu uzyskania żądanej powierzchni działki. Wynika to wprost z przepisu § 16 rozporządzenia egib. Wykonawca pracy przy wykonywaniu obliczeń pól powierzchni działek ewidencyjnych zastosował również zasady określone w § 41 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1670). Skutkiem zmiany numerycznego opisu granic była zatem zmiana pola powierzchni działek objętych opracowaniem.
Odnosząc się do zarzutu, iż zmianie uległo oznaczenie działek nr [...] i [...] z terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br, podczas gdy nie uległ zmianie sposób użytkowania tych gruntów, ich charakterystyka, ani przeznaczenie (a w każdym bądź razie organ l instancji nie poczynił w przedmiocie takiej zmiany ustaleń faktycznych), a zatem brak było podstaw do zmiany ich oznaczenia z terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poinformował co zalicza się do gruntów rolnych zabudowanych.
Zdaniem organu odwoławczego, ujawniony podczas aktualizacji w działkach nr [...] i nr [...] użytek gruntowy Br - grunty rolne zabudowane odpowiada powyższej definicji użytku jako grunt zajęty pod budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej oraz grunty położone między budynkami i urządzeniami o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki. Jeżeli odwołujący nie prowadzą gospodarstwa rolnego i nie są rolnikami mogą na własną odpowiedzialność zlecić sporządzenie operatu, z którego będzie wynikać, iż części działek nr [...] i nr [...] należą tylko i wyłącznie do terenów mieszkaniowych niewchodzących w skład gruntów rolnych zabudowanych, o których mowa powyżej.
Organ podkreślił, iż rodzaj użytków gruntowych z grupy gruntów zabudowanych i zurbanizowanych (B) związany jest nierozerwalnie z funkcją budynków. To rodzaj i przeznaczenie budynków znajdujących się na nieruchomości determinuje rodzaj użytku gruntowego.
Należy pamiętać, że w postępowaniu prowadzonym na wniosek to strona określa zakres postępowania i to na niej ciąży obowiązek udokumentowania żądanej zmiany. W przedmiotowej sprawie takimi dokumentami będzie operat techniczny określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, spełniający wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierający wykaz zmian danych ewidencyjnych (§ 30 i § 34 rozporządzenia egib). Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że organ może dokonać aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków z urzędu, ale jedynie w przypadku stwierdzenia zaistnienia w niej danych błędnych. Tymczasem użytek gruntowy Br w działkach nr [...] i nr [...] ujawniony został prawidłowo, na podstawie danych pozyskanych w toku aktualizacji przeprowadzonej w oparciu o przepisy rozporządzenia egib oraz ustawy Pgik.
Organ podkreślił, iż żądanie sprostowania wprowadzonych zmian w ewidencji gruntów i budynków w ramach aktualizacji nie jest możliwe w obecnym stanie prawnym i faktycznym bez przedłożenia przez strony postępowania dokumentacji geodezyjnej (sporządzonej w oparciu o załącznik Nr 1 rozporządzenia egib) przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, która potwierdzałaby odmienny niż wykazany w ewidencji użytek gruntowy Br oraz jego zasięg. W operacie ewidencyjnym dla działek nr [...] i nr [...] położonych w obrębie T. stan aktualny wykazany jest zgodnie z dokumentacją państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i stanem faktycznym w terenie. Jego zmiana jest możliwa jedynie w oparciu o późniejszy co do daty powstania lub obowiązywania jeden z dokumentów o jakich mowa w art. 23 ust. 1 - 4 ustawy Pgik w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 tej ustawy.
W odwołaniu skarżący wnieśli również na zasadzie art. 136 § 1 k.p.a. o przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w szczególności poprzez przeprowadzenie oględzin ww. działek z udziałem biegłego geodety i zasięgnięcie opinii biegłego geodety co do rzeczywistej powierzchni ww. działek (ewentualnie o zlecenie przeprowadzenia tego postępowania Staroście Olkuskiemu).
Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Możliwość skorzystania z tego środka dowodowego jest pozostawiona do uznania organu prowadzącego postępowanie. Tym samym organ nie ma obowiązku przeprowadzania dowodu, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy strony dotyczy okoliczności wyjaśnionych w postępowaniu. W realiach niniejszej sprawy organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż same oględziny przedmiotowych działek przez powołanego biegłego nie wpłyną na rozstrzygnięcie sprawy. Jak już wcześniej podkreślono podstawę zmian danych ewidencyjnych stanowi zamknięty katalog dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b ustawy Pgik, w którym nie mieszczą się oględziny biegłych.
Wnioskodawcy jako podstawę żądanych zmian wskazali akt notarialny Rep. A Nr [...] z 4 grudnia 2006 r. oraz zapisy w dziale l księgi wieczystej [...]. Tymczasem zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz.1984 ze zm.) podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że dział l księgi wieczystej aktualizuje się w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie. Aktualizacja ewidencji następuje w oparciu o kolejno powstałe (nowe) dokumenty dostarczone organowi ewidencyjnemu. Polega ona na rejestrowaniu nowych danych w oparciu o nowe dokumenty, organ ewidencyjny nie może zaktualizować bazy ewidencji w oparciu o dokumenty archiwalne. W przedmiotowej sprawie strony nie przedłożyły nowych dokumentów, tj. dokumentacji geodezyjnej odnoszącej się do przedmiotowych działek, która wskazywałaby inny stan niż wykazany w ewidencji gruntów i budynków po przeprowadzonej aktualizacji.
Zatem niezasadne jest żądanie wpisu do ewidencji gruntów powierzchni nieruchomości sprzed jej odnowy. Negowana przez skarżących powierzchnia działek nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [....] i [...] ujawniona jest zgodnie z dokumentacją przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, tj. zgodnie z operatem aktualizacji (odnowienia) ewidencji gruntów. Należy przy tym podkreślić, że powierzchnia działki jest pochodną jej granic. Nie kształtuje się granic działek w taki sposób, aby uzyskać konkretną powierzchnię. Powierzchnia określona w dokumencie własności, czy w księdze wieczystej nie jest chroniona wiarą publiczną ksiąg wieczystych i może ulec zmianie na skutek różnych zdarzeń prawnych lub faktycznych. Organy ewidencyjne są zaś tylko rejestratorem tym zmian, a ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Dlatego też nieskuteczne są zarzuty skargi co do bezpodstawnego zmniejszenia powierzchni działek skarżących.
W ocenie organu analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że Starosta Olkuski przeprowadził postępowanie we właściwym trybie oraz zgodnie z przytoczonymi przepisami. W związku z zarzutami skargi należy podkreślić, że w okolicznościach niniejszej sprawy różnica pomiędzy postępowaniem modernizacyjnym, a postępowaniem o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków sprowadza się do tego, że zgodnie z art. 24a ust. 11 ustawy Pgik, do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w art. 24a ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące. Natomiast zgodnie z art. 24a ust. 12 ustawy Pgik, zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżący G. Ć. i E. Ć., zaskarżyli ją całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie powołania biegłego geodety i przeprowadzenia oględzin ww. działek celem ustalenia rzeczywistej powierzchni działek, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego w postaci operatu pomiarowego [...], data przyjęcia 23 listopada 2023 r. i błędne ustalenie, że powierzchnia użytków położonych na ww. działkach uległa zmniejszeniu o 456 m2, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie zapoznania się skarżącym z pełną treścią opracowania (operatu pomiarowego), na podstawie którego dokonano aktualizacji powierzchni ww. działek w EGiB, przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;
naruszenie § 9 ust. 1 pkt 1) lit. e oraz § 9 ust. 3 pkt 1) rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ustalenie, że zmianie uległo oznaczenie działek nr [...] i [...] z terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br;
a skutkiem tego
5) naruszenie art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 2c ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: "PGK") poprzez odmowę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków;
i w konsekwencji powyższego
6) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ II instancji powinien był uchylić decyzję organu I instancji w całości.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości i rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji.
Skarżący podnieśli, ze zawiadomieniem z dnia 2 grudnia 2023 r., znak sprawy [...], zostali poinformowani o zmianach wprowadzonych w ewidencji gruntów i budynków względem powierzchni działek i klas użytków wyżej wymiecionych. Jak wynikało z zawiadomienia, zmiany zostały dokonane na podstawie operatu pomiarowego [...] ([...]) - data przyjęcia 23 listopada 2023 r., który został sporządzony w ramach aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (dalej: "Operat"). W wyniku dokonanej aktualizacji — na podstawie Operatu - stwierdzono, że:
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.1059 ha, a nie tak jak poprzednio 0.1130 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0121 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0140 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0624 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0600 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 5.171 5Jrta, a nie tak jak poprzednio 5.2110 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.1013 ha, a nie tak jak poprzednio 0.1010 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0225 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0230 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0502 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0500 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0217 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0210 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0425 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0410 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.1998 ha, a nie tak jak poprzednio 0.2030 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.0814 ha, a nie tak jak poprzednio 0.0840 ha,
powierzchnia działki nr [...] wynosi 0.2051 ha, a nie tak jak poprzednio 0.2010 ha,
działka nr [...] to użytek klasy Br-RlVb o pow.0.0624 ha, a nie tak jak poprzednio
użytek klasy B-RIVb o pow. 0.0600 ha,
działka nr [...] składa się z użytków klasy RlVb o pow. l .1924 ha, RV o pow. 2.9161 ha, PsV o pow. 0.3100 ha, LsVI o pow. 0.4444 ha, Br-RIVb o pow. 0.2766 ha, Br- PsV o pow. 0.0320 ha, a nie tak jak poprzednio z użytków klasy RJVb o pow. 1.1985 ha, RV o pow. 2.9510 ha, PsV o pow. 0.3100 ha, LsVI o pow. 0.4518 ha, B-RIVb o pow. 0.2769 ha, B-PsV o pow. 0.228 ha.
Wskutek dokonanych zmian ustalono, że łączna powierzchnia ww. działek wynosi 6.0764 ha, a nie tak jak poprzednio 6.1220 ha. Na podstawie Operatu ustalono więc, że powierzchnia ww. działek zmniejszyła się aż o 456 m2. Na podstawie Operatu ustalono również, że zmianie uległa klasyfikacja użytków, chociaż w rzeczywistości nie uległa zmianie charakterystyka, ani przeznaczenie tych użytków.
Skarżący nie byli świadomi, że w stosunku do ww. działek toczy się aktualizacja i nie wiedzieli o sporządzeniu Operatu. O zmianie powierzchni działek dowiedzieli się dopiero w dniu 23 lutego 2024 r., kiedy otrzymali ww. zawiadomienie Starosty Olkuskiego o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych z dnia 2 grudnia 2023 r., znak sprawy: [...].
Niezwłocznie po dowiedzeniu się o zmianie powierzchni działek, tj. w dniu 26 lutego 2024 r., wnieśli zarzuty do zmian i Operatu wraz z wnioskiem o udzielenie wyjaśnień do Starostwa Powiatowego. Starosta Powiatowy udzielił pisemnej odpowiedzi z dnia 26 marca 2024 r.
Następnie, wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2024 r. - kwestionując ustalenia Operatu - zgłosili zmiany i zawnioskowali o ich ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków -dążąc do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków stanu sprzed zmian spowodowanych sporządzeniem Operatu.
Łączna powierzchnia ww. działek wynosi 6.1220 ha (aktualnie w ewidencji gruntów i budynków na podstawie Operatu nieprawidłowo ujawniono łączną powierzchnię ww. działek jako 6.0764 ha).
Wskutek rozpoznania ww. wniosku z 16 sierpnia 2024 r. Starosta Olkuski wydał decyzję z 15 października 2024 r., znak WGE.6620.1.7167.2024, którą odmówił dokonania w ewidencji gruntów i budynków wnioskowanych zmian dot. powierzchni ww. działek i rodzaju użytków. Od decyzji tej skarżący wnieśli odwołanie.
Na skutek rozpoznania odwołania, decyzją z 4 grudnia 2024 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, znak sprawy TG-II.7221.131.2024.EG, utrzymał w mocy decyzję Starosty Olkuskiego z 15 października 2024 r., znak sprawy WGE.6620.1.7167.2024.
Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy i wątpliwości co do powierzchni działek. Organ I instancji, ani organ II instancji nie udzieliły odpowiedzi na pytanie dlaczego powierzchnia działek uległa zmniejszeniu aż o 456 m2 w porównaniu do stanu sprzed aktualizacji tych danych w ewidencji gruntów i budynków. Na pytanie to nie daje również odpowiedzi treść Operatu, w którym nie wyjaśniono dlaczego wcześniejsze ustalenia powierzchni działek uznano za błędne. Organy nie przedstawiły w niniejszej sprawie żadnych dowodów - powołały się jedynie na treść samego Operatu, który jest niewiarygodny. W sytuacji tak znacznej różnicy w powierzchni działek przed i po aktualizacji danych ewidencyjnych, organy powinny były podjąć działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Zdaniem, skarżących w niniejszej sprawie okoliczność mająca być wyjaśniona za pomocą dowodu z opinii biegłego (powierzchnia działek) miała istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy, w związku z czym organy były zobligowane do przeprowadzenia tego dowodu.
Na gruncie niniejszej sprawy zachodzą istotne wątpliwości co do rzeczywistej powierzchni działek i znajdujących się na nich użytków gruntowych.
Skarżący podkreślili, że przed sporządzeniem Operatu, ani w trakcie jego opracowania, ani też później - punkty graniczne działek nie uległy zmianie (granice działek są niekwestionowane). Skoro punkty graniczne (ani granice) działek nie uległy zmianie, to również powierzchnia działek powinna pozostać taka sama. Tymczasem wskutek pomiarów powierzchnia działek została ustalona w Operacie na aż o 456 m2 mniejszą niż na podstawie wcześniejszych operatów. Zasadne jest oczekiwanie, że w przypadku braku zmiany punktów granicznych, ani granic nieruchomości, powierzchnia nieruchomości nie ulegnie zmianie. Dokonanie przez organ administracji publicznej bezkrytycznie zmiany poprzez zmniejszenie niemal o 500 m2 powierzchni nieruchomości w oparciu o Operat - niewyjaśniający dokładnie skąd wynika taka różnica w stosunku do wcześniej ustalonej na podstawie innych operatów powierzchni nieruchomości - stanowi rażące naruszenie konstytucyjnego prawa własności, o którym stanowi art. 21 ust. 1 Konstytucji RP. Już sam tylko fakt pomniejszenia powierzchni działek o 456 m2 powinien stanowić podstawę do podjęcia przez organy dodatkowych czynności dowodowych mających na celu wyjaśnienie skąd dokładnie wynika tak duża rozbieżność. Operat, ani uzasadnienie decyzji organu I instancji, jak również zaskarżonej Decyzji nie dają odpowiedzi na to pytanie.
Skarżący zarzucili, że Operat oraz decyzje organów powinny również wprost wskazywać, w jaki sposób zmiana współrzędnych punktów granicznych wpływa na powierzchnię poszczególnych działek. Co więcej, z Operatu oraz uzasadnienia decyzji powinno wprost wynikać - w odniesieniu do każdego punktu granicznego - dlaczego uległy zmianie jego współrzędne (innymi słowy - dlaczego podmiot sporządzający Operat uznał wcześniej ustalone współrzędne punktów granicznych za błędne).
Podkreślili, że wielu stron Operatu brakuje, zaś strony znajdujące się w aktach są ułożone nie po kolei. To, że w aktach sprawy znajduje się jedynie wyciąg z Operatu, nie uzasadnia ułożenia kart Operatu nie po kolei - w sposób uniemożliwiający w sposób prosty i zrozumiały zapoznanie się z treścią Operatu. Sprawia to, że Operat jest niejasny i mało czytelny. Ponadto, z części Operatu znajdujących się w aktach sprawy nie sposób ustalić, jakie współrzędne punktów granicznych działek objętych nin. postępowaniem przyjęto do obliczenia powierzchni działek.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie części Operatu znajdującego się w aktach sprawy nie sposób ustalić jakie współrzędne punktów granicznych działek przyjęto do ustalenia powierzchni działek (nie wiadomo w szczególności czy wszystkie te punkty udało się odnaleźć), a także które z tych współrzędnych przyjęto odmiennie niż we wcześniejszych operatach i dlaczego te wcześniejsze współrzędne uznano za błędne -a więc z Operatu nie wynika jak ustalono powierzchnię działek i dlaczego jest ona aż o łącznie 456 m2 mniejsza niż wcześniej.
Organy powinny wyjaśnić, czemu przyjęto do zasobu Operat sprzeczny z wcześniejszymi przyjętymi do zasobu materiałami, według których łączna powierzchnia działek była większa.
Przez wzgląd na powyższe, przypisanie przez organ I instancji wiarygodności Operatowi i podzielenie tych ustaleń przez organ II instancji, a następnie dokonanie na jego podstawie zmian w ewidencji gruntów i budynków, w wyniku których doszło do pomniejszenia powierzchni ww. działek o niemal 500 m2, stanowi naruszenie przepisów postępowania wymienionych na wstępie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik nin. postępowania.
W ocenie skarżących należy uznać, że organy w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 85 § 1 k.p.a., jak również art. 80 k.p.a..
Podnieśli, że aktualizacją grunty znajdujące się na działkach nr [...] i [...] - oznaczone symbolem B - zakwalifikowane były jako tereny mieszkaniowe, zaś w toku aktualizacji ewidencji organ I instancji dokonał zmiany tego oznaczenia na symbol Br, tj. grunty rolne zabudowane. Jednakże skoro ani przed ani po aktualizacji nie uległa zmiana sposobu użytkowania tych gruntów, ich charakterystyka, ani przeznaczenie - to brak było podstaw do zmiany ich oznaczenia z terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem B na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br. Zmiana oznaczenia użytków mogła zaś mieć w sposób oczywisty istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżących powinno dojść do uchylenia zaskarżonej Decyzji organu II instancji, jak również decyzji organu l instancji, a organy powinny uzupełnić postępowanie dowodowe zmierzając do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego w niniejszej sprawie (w szczególności poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety połączonej z dowodem z oględzin działek celem określenia rzeczywistej powierzchni działek).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 grudnia 2024 r. znak sprawy: IG-II.7221.131.2024.EG utrzymująca w mocy decyzję Starosty Olkuskiego z 15 października 2024 r. znak: WGE.6620.1.7167.2024
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1151 ze zm. - dalej: ustawa pgik).
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odmowa aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia powierzchni wskazanych działek zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 4 grudnia 2006 r. i treścią księgi wieczystej [...] oraz aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków obręb T. w zakresie ujawnienia w ewidencji gruntów użytków gruntowych. Czego domagali się skarżący zarzucając, ze obecnie ich działki zmniejszyły się o 456 m2.
Stosownie do art. 40 ust. 3 pkt 3 pgik, prowadzenie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz weryfikacja opracowań przyjmowanych do zasobu należy do starostów - w zakresie powiatowych zasobów geodezyjnych i kartograficznych.
Natomiast art. 24 ust. 2a punkt 1 i 2 oraz ust. 2b pgik stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.
Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2c pgik odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zmian więc w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych. Organy administracji geodezyjno-kartograficznej, prowadząc ewidencję gruntów, rejestrują jedynie stany prawne w oparciu o określone dokumenty i nie mogą samodzielnie rozstrzygać w kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Ewidencja gruntów jest zbiorem informacji, a rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych organowi dokumentów i stąd też ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.
Zatem nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej.
Należy również podkreślić, że postępowanie z zakresu aktualizacji danych ewidencyjnych jest - rodzajem administracyjnego postępowania rejestrowego - i w związku z tym wykazuje daleko idącą specyfikę, która nie upoważnia organów administracji geodezyjno-kartograficznej do samodzielnego ustalania stanu prawnego nieruchomości lub danych podlegających ujawieniu w ewidencji. Organy te są jedynie uprawnione i zobowiązane do deklaratoryjnej rejestracji zmian w zakresie danych ewidencyjnych, które wynikają z przedłożonych lub uzyskanych z urzędu dokumentów (§ 29 Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy I Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2024.219)
Jak wynika z § 29a rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
Z kolei § 29 rozporządzenia egib jednoznacznie stanowi, iż źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:
1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym;
2) wyniki pomiarów geodezyjnych lub oględzin;
3) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach;
4) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne;
Analiza powyżej przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że na staroście ciąży obowiązek aktualizacji ewidencji gruntów, która powinna być odzwierciedleniem stanu prawnego i faktycznego. Niewątpliwie, do zadań starosty, związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Przy czym, do materiałów źródłowych, należy zaliczyć nie tylko materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym czy w innych rejestrach ale również dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez organy czy wyniki oględzin (§ 29 pkt 2 i 4 rozporządzenia egib).
Szczególnie podkreślić trzeba, że na skutek przyjęcia dokumentacji geodezyjnej do zasobu ukształtował się określony stan ewidencyjny, mający charakter trwały i dotyczący sytuacji innych osób (por. np. postanowienie WSA w Warszawie z 24 maja 2012 r., IV SAB/Wa 43/12).
Ma to miejsce także wówczas, gdy dokumenty odzwierciedlające ten stan, są uznawane przez właściciela nieruchomości za wadliwe. Istotą ewidencji gruntów i budynków jest, jak sama nazwa wskazuje, spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu lub budynku. Ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji o gruntach i budynkach. Wpis do ewidencji gruntów i budynków stanowi potwierdzenie istniejącego stanu prawnego nieruchomości (wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., II SA 1283/97).
Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem, tych zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a mogą tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zwarte są dane objęte ewidencją gruntów czy dokumentację geodezyjną. Zapisy w ewidencji gruntów mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, nie zaś konstytutywny. Organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie aktualizacji istniejących w ewidencji wpisów (por. wyrok WSA w Krakowie z 26 lutego 2014 r., III SA/Kr 910/13).
W żadnym razie rolą ewidencji i prowadzących ją organów nie jest dokonywanie ustaleń dotyczących danych zawartych w dokumentach stanowiących podstawę wpisu do ewidencji czy rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących takich kwestii jak to, komu przysługuje prawo własności, jaki jest jego zasięg lub jakie są jego ograniczenia (wyrok NSA z 1 października 2014 r., I OSK 281/13, wyrok WSA w Krakowie z 26 lutego 2014 r., III SA/Kr 910/13). Wszelkie spory zaistniałe w wyniku przeprowadzonych zmian ewidencyjnych dotyczące między innymi przebiegu granic, własności oraz przedmiotu własności nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu z zakresu ewidencji gruntów (por. wyrok NSA z 14 listopada 1996 r., SA 1824/95).
Trzeba zauważyć, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kontrola legalności aktualizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu T. przeprowadzona w 2023 r., ale kontrola legalności decyzji odmawiającej aktualizacji bazy ewidencji gruntów i budynków.
Procedura aktualizacji danych ewidencyjnych ma sformalizowany charakter i obejmuje dwie sytuacje. Przede wszystkim jest to wymiana (uaktualnienie) danych ewidencyjnych polegająca na wprowadzeniu nowych informacji wynikających z dokumentów źródłowych. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy mające charakter oczywistych, w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, omyłek. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty takie jak: odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także aktów notarialnych. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości.
Operat techniczny z czynności geodezyjnych dla obrębu T. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 23 listopada 2023 r. pod nr [...]. Należy podkreślić, że w trakcie postępowania administracyjnego skarżący nie powołali się na dokumenty powstałe po sporządzeniu operatu z 2023 r., które mogłyby stanowić podstawę zmian w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący domagali się zmian zgodnie z aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 4 grudnia 2006 r. i treścią księgi wieczystej [...].
Dlatego podnieść należy, że na wniosek strony można wprowadzić do ewidencji gruntów i budynków jedynie zmiany nieaktualnych już danych, wynikające z nowych zdarzeń prawnych. Nie jest zaś dopuszczalne w postępowaniu prowadzonym na wniosek dokonywanie korekty wcześniejszych wpisów na podstawie powtórnej oceny istniejących dokumentów archiwalnych.
Odnośnie zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych wskazać należy, że to dane z ewidencji gruntów są podstawą wpisu w księdze wieczystej danych dotyczących powierzchni. Z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece Dz. U. 2025.341) wynika bezspornie, że zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych dotyczy stanu prawnego nieruchomości, natomiast wpisy w dziale I-O księgi wieczystej, a więc dziale dotyczącym określenia charakteru nieruchomości, rodzaju użytku gruntowego, powierzchni nieruchomości nie są objęte i nie są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podstawą wpisu w księdze wieczystej danych w dziale I-O jest ewidencja gruntów.
Nieskuteczne jest zarzucanie organowi naruszenia przepisów k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ nie naruszył bowiem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), ani też obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). W przeprowadzonym postępowaniu nie doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Zajęte w sprawie stanowisko organu i przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentacja odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawierają wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających zastosowanie w sprawie.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.