III SA/Kr 25/25

III SA/Kr 25/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Ewa Michna
Maria Zawadzka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
Art. 33  par. 2  pkt 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 924
Art. 5  ust. 1  pkt 1  lit. b
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 30 października 2024 r. nr NE.906.1.82.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 30 października 2024 r. nr NE.906.1.82.2024 utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Myślenicach z dnia 9 września 2024 r. nr 70/2024, znak: NEP.90802.2.119.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...] z dnia 10 lipca 2024 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego syna skarżącego K. B., urodzonego w dniu 10 lutego 2020 r., szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae t. b., streptococcus pneumoniae, odrze śwince, różyczce.
Powyższe postanawiania zapadły w następującym stanie fatycznym i prawnym.
W dniu 6 kwietnia 2020 r. do PSSE w Myślenicach została przekazana przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Myślenicach, Oddział Neonatologiczny, "Lista osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych". W przedmiotowym dokumencie, w pozycji nr 3 dotyczącej dziecka "B. syn B." ur. 10 luty 2020 r., B. B. oraz skarżący M. B. - rodzice dziecka, zostali wykazani jako uchylający się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. Do listy dołączono oświadczenie z dnia 13 lutego 2020 r. w podpisie matki dziecka, cyt. "(...) Nie wyrażam zgody na wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego przeciwko ww./chorobom na Oddziale Neonatologicznym. Zgodę na szczepienie wyrazimy po wykluczeniu wszelkich przeciwskazań. Zgłosimy się w późniejszym czasie do odpowiedniego punktu szczepień."
W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 27 listopada 2023 r. przez PPIS w Myślenicach w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Praktyka Grupowa Pediatryczno – Internistyczna w K. dokonano sprawdzenia stanu zaszczepienia dzieci wykazanych na liście uchylających się od szczepień ochronnych z dnia 21 lipca 2023 r. W załączniku nr l dołączonym do protokołu kontroli z dnia 27 listopada 2023 r. pn. "Sprawdzenie stanu zaszczepienia dzieci wykazanych na liście osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 25.07.2023 r." wpisano dane rodziców B. i M. B., w pozycji pn. "Dane dziecka" wpisano datę ur. cyt: "10.02.2020", natomiast w pozycji "Brakujące szczepienia" wpisano cyt: "brak". Powyższe zostało potwierdzone przez kontrolującego wpisem na załączniku nr l cyt.: "Potwierdzam zgodność z kartami stanu uodpornienia". Na ww. liście uchylających z dnia 21 lipca 2023 r. dołączonej przez PPIS w Myślenicach do przekazanego zażalenia, w pozycji dotyczącej dziecka F. B. ur. 7 lipca 2017 r., na której zostali wykazani, jako osoby uchylające się od szczepień B. B. oraz M. B. widnieje zapis cyt.: "(...) Dziecko urodzone 2020 nie zgłoszone do POZ od urodzenia!!! Brak szczepień". W dniu 5 marca 2024 r. PPIS w Myślenicach skierował do Wójta Gminy P. pismo pn. "Wniosek o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL" celem uzyskania danych cyt.: "Imię i nazwisko (...) dziecka B. B. ur. 10.02.2020 adres zameldowania na pobyt stały, adres zameldowania na pobyt czasowy osoby". Powyższe dane zostały przekazane do PPIS w Myślenicach pismem z dnia 22 marca 2024 r.
W dniu 6 czerwca 2024 r. upomnieniem Nr [...] znak: NEP.90802.2.119.2024, PPIS w Myślenicach działający jako wierzyciel, wezwał skarżącego do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka K. B. Upomnienie zostało wystawione w oparciu o przekazany przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Grupowa Pediatryczno - Internistyczna w K. ww. wykaz osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, otrzymany w dniu 8 stycznia 2024 r., na podstawie którego stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych dot. zaszczepienia ww. dziecka ur. w 2020 r. nie został wykonany, pomimo wyznaczonego terminu. W treści Upomnienia, PPIS w Myślenicach zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane Upomnienie zostało odebrane za potwierdzeniem odbioru przez dorosłego domownika w dniu 10 czerwca 2024 r.
W dniu 9 lipca 2024 r. upoważniony przedstawiciel PPIS w Myślenicach sporządził adnotację służbową z rozmowy przeprowadzonej z pracownikiem Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Praktyka Grupowa Pediatryczno - Internistyczna w K., celem weryfikacji stanu zaszczepienia ww. dziecka. Uzyskano informacje, iż cyt.: " (...) Dzieci L. B. ur. 28.10.2021 r., K. B. ur. 10.02.2020 r., F. B. ur. 7.07.2017 r. - po otrzymaniu upomnienia nie zostały poddane żadnym szczepieniom ochronnym. Ponadto z powodu braku wszystkich danych dzieci L. i K. B. (nieznane numery PESEL, imiona dzieci - rodzice nie zapisali dzieci do POZ, wpłynęły jedynie karty szczepień z Oddziału Neonatologicznego (...)".
Pismem z dnia 10 lipca 2024 r. PPIS w Myślenicach przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Równocześnie wniósł o zastosowanie wobec niego środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1.000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 10 lipca 2024 r.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2024 r. skarżący zgłosił do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego ww. tytułem wykonawczym.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. Wojewoda Małopolski przekazał do PPIS w Myślenicach zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącego, celem zajęcia stanowiska w sprawie.
W efekcie rozpoznania zgłoszonych zarzutów oraz dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, PPIS w Myślenicach ww. postanowieniem z dnia 9 września 2024 r. oddalił zarzuty skarżącego.
W zażaleniu skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej zobowiązanego - kiedy obowiązek zaszczepienia jego syna stał się wymagalny;
- art. 6 k.p.a., art, 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieustosunkowanie się do twierdzeń strony dotyczących istotnych okoliczności faktycznych i prawnych co miało wpływ na wynik postępowania - organ w żaden sposób nie odniósł się do naruszenia art. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;
- art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych naruszenie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i uznanie zarzutów.
W wyniku rozpoznania zażalenia, MPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, organ odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia szeregu artykułów k.p.a., u.p.e.a., a także ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wskazał, iż nie ma uzasadnienia dla wskazanych naruszeń. PPIS w Myślenicach rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację skarżącego, przeanalizował cały materiał dowodowy i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do jego sytuacji faktycznej oraz prawnej. Organ I instancji zakwestionował przytaczane przez skarżącego okoliczności faktyczne oraz szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów. PPIS w treści uzasadnienia postanowienia w jasny i dokładny sposób wyjaśnił skarżącemu, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie nakłada na organ obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Działania prowadzone przez PPIS wobec skarżącego są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. PPIS w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z otrzymaną w dniu 6 kwietnia 2020 r. "Listą osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych", oraz dołączonego do niej oświadczenia z dnia 13 lutego 2020 r. w podpisie matki dziecka o nie wyrażeniu zgody na wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego wraz z informacją powziętą w dniu 8 stycznia 2024 r. o niezgłoszeniu dziecka do POZ od urodzenia oraz braku realizacji u niego szczepień ochronnych, podjął wobec rodziców dziecka działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o Program Szczepień Ochronnych. Postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego zostało wszczęte tytułem wykonawczym z dnia 10 lipca 2024 r. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Postawiony przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia zarzut, wskazujący na brak wymagalności obowiązku szczepień ochronnych w oparciu o PSO, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 uznany został za niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z obowiązującym prawem nie ma podstaw. Organ wyjaśnił, że informacje zawarte w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego (GIS) w sprawie PSO z dnia 27 października 2023 r. obowiązującego w dniu przesłania do skarżącego upomnienia nr [...], tj. na dzień 6 czerwca 2024 r., są zbieżne z wytycznymi rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i wyznaczają wspólny obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym zarówno w zakresie wymagalności, jak i liczby dawek. MPWIS podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny wydając w dniu 9 maja 2023 r. wyrok, nie zakwestionował istnienia obowiązku szczepień, a wskazał na konieczność dostosowania stanu prawnego PSO zgodnie z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Zdrowia realizując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego określił w drodze rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi terminy wymagalności oraz liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, natomiast PSO na dany rok ogłoszony przez GIS w formie komunikatu w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia ma charakter instrukcji co do sposobu realizacji szczepień ochronnych w określonych schematach.
MPWIS wskazał, iż organ administracyjny wydaje akty administracyjne, w tym zatem i postanowienia w sprawie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. W dacie rozpatrywania zażalenia na postanowienie o oddaleniu zarzutów, MPWIS działa w oparciu o § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określony został w załączniku nr l do rozporządzenia pn. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", wskazuje on szczegółowo terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień. Syn skarżącego, ur. 10 lutego 2020 r., na dzień wystosowania zażalenia na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów, tj. na dzień 17 września 2024 r., nie został poddany obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko ww. chorobom. Z wytycznych zawartych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" jednoznacznie wynika, iż dla dziecka urodzonego 10 lutego 2020 r. okresy realizacji schematu szczepienia ochronnego przeciwko ww. chorobom przypadają: - gruźlica -1 dawka szczepienia podstawowego; - wirusowe zapalenie wątroby typu B - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 7 m. ż. (przy zastosowaniu schematu 3 - dawkowego); - błonica, tężec, krztusiec - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m.ż.; - ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż.; - Haemophilus influenzae - ostatnia IV dawka szczepienia podstawowego na 16-18 m. ż.; - Streptococcus pneumoniae - ostatnia III dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m. ż. (przy zastosowaniu schematu 3 - dawkowego); - odra, nagminne zapalenie przyusznic (świnka), różyczka - I dawka szczepienia podstawowego na 13-15 m. ż.
Organ wskazał przy tym, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, by skarżący zgłosił się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne, a więc nie dopełnił ustawowego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Wobec tego PPIS w Myślenicach kierując w dniu 10 lipca 2024 r. wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej do Wojewody Małopolskiego, działał w ramach obowiązujących przepisów prawa i podejmował wobec skarżącego działania zmierzające do wyegzekwowania obowiązku szczepień ochronnych u małoletniego syna skarżącego. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia podnoszonych przez skarżącego zarzutów.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przez PPIS w Myślenicach szeregu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (RP), jak również Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, MPWIS wskazał, że wszystkie działania podejmowane przez organ znajdują swoje umocowanie w stosownych przepisach obowiązującego prawa, a zatem nie ma uzasadnienia dla tych naruszeń.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
- art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wdane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
- art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,
- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, utrzymującego go w mocy postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Myślenicach w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut skarżącego dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych dziecka (art. 33 § 2 pkt 6c u.p.e.a.).
W rozpoznawanej sprawie kluczową okolicznością faktyczną było stwierdzenie, że skarżący nie poddał obowiązkowym szczepieniom ochronnym dziecka. Okoliczność ta w istocie nie jest sporna. Dziecko nie zostało poddane szczepieniom przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, haemophilus influenzae t.b., streptococcus pneumoniae, odrze śwince, różyczce. Z akt sprawy nie wynika także, aby skarżący przedstawił aktualne zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień, czy też o konieczności odroczenia ich wykonania.
Zdaniem Sądu, mając na uwadze ww. stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa organy słusznie uznały ze niezasadny ww. zarzut skarżącego, zmierzający do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia dziecka.
Podkreślić nalży, że obowiązek szczepienia jest obowiązkiem znajdującym swoje umocowanie w obowiązujących powszechnie przepisach prawa (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r., II GSK 1240/21). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924) - dalej u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z., jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi".
Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.z., minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2). Stosownie do treści art. 17 ust. 11 u.z.z.z., Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.
W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Stwierdzić należy, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium RP obowiązywało, jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej, obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.
W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek nie został określony zatem na podstawie Komunikatu GIS w Sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Sąd nie dopatrzył się przy tym, by doszło do zarzucanego w skardze przekroczenia upoważnienia ustawowego przy wydaniu omawianego rozporządzenia.
Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, a jeżeli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.
Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika, jak już wyżej wskazano, z mocy przepisów ustawowych, wykonanie zaś tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedopełnienie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu (por. m.in. wyroki NSA z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 32/11, 5 czerwca 2025 r. sygn. akt II GSK 2456/21).
W niniejszej sprawie wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść obowiązku podlegającego egzekucji, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęło 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 4. (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. II OSK 3322/17 i II OSK 43/18; z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. II OSK 459/19). Podkreślić również należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie.
Obowiązujące przepisy prawa nakładają zatem na rodziców dzieci obowiązek poddania dzieci badaniu kwalifikacyjnemu oraz szczepieniu ochronnemu.
Skarżący nie wywiązał się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień dziecka ze względu na stan zdrowia. Z pełną świadomością uchylił się on zatem od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Wskutek powyższego syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko aż jedenastu chorobom zakaźnym, wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte wadami, które uzasadniałyby jego uchylenie. W zaskarżonym postanowieniu dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W badanej sprawie nie doszło też do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów.
W odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, wskazać należy na wyrok Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13 (Vavrićka i inni), w którym ETPC jakkolwiek uznał, że przymus szczepienia wchodzi w zakres stosowania art. 8 Konwencji, to nie stanowi naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego, a nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne, zdaniem Trybunału, realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa (zob. Warecka Katarzyna, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., 47621/13, opubl. LEX/el. 2021).
W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze, jak również do zawieszenia niniejszego postępowania.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.