III SA/Kr 249/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-12-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
dotacja oświatowazwrot dotacjipostępowanie upadłościowesyndyk masy upadłościprawo upadłościowe WSA KrakówSKO Tarnówkontrolaprotokół kontroliskarżący

WSA w Krakowie uchylił decyzję SKO w Tarnowie o zwrocie dotacji oświatowej, stwierdzając, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone z syndykiem masy upadłości, a nie z upadłym.

Syndyk masy upadłości O. S. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie nakazującą zwrot dotacji oświatowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie art. 144 Prawa upadłościowego. Sąd stwierdził, że po ogłoszeniu upadłości postępowanie administracyjne powinno być prowadzone z syndykiem, a nie z upadłym, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z tym, decyzja SKO została wydana z naruszeniem prawa.

Syndyk masy upadłości O. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 czerwca 2023 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 21 lipca 2020 r. o zwrocie dotacji oświatowej w kwocie 232.518,36 zł. Wcześniejsze postępowanie administracyjne i sądowe (sygn. akt I SA/Kr 266/21) zostało uchylone przez WSA w Krakowie z powodu licznych braków formalnych i dowodowych. W ponownym postępowaniu SKO utrzymało decyzję organu I instancji, powołując się na uzupełnione dokumenty i argumentując, że protokół kontroli stanowił podstawę ustaleń, a brak podpisu kontrolowanego nie wpływa na jego ważność. Syndyk w skardze podniósł m.in. zarzut naruszenia art. 144 Prawa upadłościowego, wskazując, że postępowanie administracyjne powinno być prowadzone z syndykiem, a nie z upadłym, który został ogłoszony przed wydaniem decyzji przez SKO. WSA w Krakowie przychylił się do tego zarzutu, stwierdzając, że decyzja SKO została wydana po ogłoszeniu upadłości O. S. i wyznaczeniu syndyka, a mimo to nie prowadzono jej z syndykiem, lecz z upadłym. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania administracyjne mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. W związku z tym, że decyzja SKO nie została skierowana do właściwego podmiotu, sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd odstąpił również od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, uznając to za uzasadniony przypadek ze względu na brak wiedzy SKO o ogłoszeniu upadłości i ustanowieniu syndyka.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Po ogłoszeniu upadłości postępowania administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 144 Prawa upadłościowego stanowi, iż po ogłoszeniu upadłości postępowania administracyjne mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. W niniejszej sprawie decyzja SKO została wydana po ogłoszeniu upadłości O. S. i wyznaczeniu syndyka, jednak postępowanie było prowadzone z upadłym, a nie z syndykiem, co stanowi naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.n. art. 144 § ust. 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Syndyk prowadzi postępowania na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Określa przesłanki zwrotu dotacji.

u.f.z.o. art. 35 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych

Reguluje kwestie finansowania zadań oświatowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu dotacji, prowadzone po ogłoszeniu upadłości dłużnika, powinno być prowadzone z syndykiem masy upadłości, a nie z upadłym, zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego.

Godne uwagi sformułowania

po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. podstawienie procesowe bezwzględne. legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Sąd administracyjny dokonuje oceny prawidłowości wydania decyzji administracyjnej na dzień orzekania – uwzględniając istniejący na ten moment stan faktyczny i stan prawny sprawy. uchylenie przez Sąd kontrolowanej decyzji organu odwoławczego nastąpiło wyłącznie w oparciu o podstawę, o istnieniu której ten organ administracji nie wiedział, albowiem nie został o tym poinformowany przez stronę żywotnie zainteresowaną wynikiem tej sprawy.

Skład orzekający

Ewa Michna

przewodniczący

Jakub Makuch

sprawozdawca

Ewelina Dziuban

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 144 Prawa upadłościowego w kontekście postępowań administracyjnych prowadzonych po ogłoszeniu upadłości."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których ogłoszono upadłość podmiotu będącego stroną postępowania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z ogłoszeniem upadłości i jego wpływem na toczące się postępowania administracyjne, co jest kluczowe dla praktyków prawa upadłościowego i administracyjnego.

Upadłość firmy blokuje postępowanie administracyjne? WSA wyjaśnia, kto musi reprezentować dłużnika.

Dane finansowe

WPS: 232 518,36 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 249/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
Art. 144  ust. 1  i ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi syndyka masy upadłości O. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 czerwca 2023 r. nr SKO.E/4106/31/2022 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej przyznanej w 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Syndyk Masy Upadłości O. S. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 23.06.2023 (nr SKO.E/4106/31/2022) w przedmiocie zwrotu dotacji przyznanej za 2018 r.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
1. Prezydent Miasta Tarnowa decyzją z 21.07. 2020 r. (znak WPW.RPL.3032.37.4.1.2019/2) określił O. S. prowadzącemu N. "C." należną kwotę zwrotu dotacji przyznanej w 2018 r. w łącznej kwocie 232.518,36 zł. W decyzji tej organ I instancji określił wysokość dotacji:
- wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w kwocie 36.198,28 zł wraz z odsetkami,
- pobranej w nadmiernej wysokości w łącznej kwocie 196.270,88 zł wraz z odsetkami,
- niewykorzystanej do końca roku kalendarzowego na jaki została przyznana w kwocie 49,20 zł wraz z odsetkami.
2. Od decyzji tej O. S. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na odstąpieniu przez organ I instancji od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, czego konsekwencją było dowolne ustalenie, że dotacje pobrane przez podmiot zostały wykorzystane nieprawidłowo, pobrane w nadmiernej wysokości lub niewykorzystane w okresie, na jaki dotacja została przyznana, a wszelkie wątpliwości organ interpretował wyłącznie na niekorzyść podmiotu kontrolowanego,
- art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na Stronę obowiązku zwrotu dotacji, w sytuacji kiedy udzielone dotacje zostały wykorzystane prawidłowo i w sposób uzgodniony z organem.
Na podstawie tych zarzutów domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i skierowania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. nr SKO.E/4106/50/2020 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia 21.07.2020 r.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu skargi O. S. wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 266/21 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał m.in. na: brak w aktach upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, brak informacji, czy skarżący był powiadomiony o miejscu i zakresie kontroli, brak pełnomocnictwa do działania na rzecz skarżącego przez adwokata, zaniechanie omówienia na egzemplarzu protokołu kontroli braku podpisu skarżącego, brak potwierdzenia otrzymania przez skarżącego protokołu kontroli, brak dokumentów źródłowych będących podstawą stwierdzenia nieprawidłowości np. faktur Vat, brak informacji, czy zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało skarżącemu doręczone. Sąd wskazuje, że stwierdzone braki w aktach sprawy nie pozwalały rozstrzygnąć, czy dowody przeprowadzone w trakcie kontroli nie zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa. SKO nie dysponując powyższymi dokumentami przedwcześnie uznało, że protokół z kontroli i dokumenty zgromadzone w trakcie postępowania kontrolnego są dowodami odpowiadającym wymogom prawa, a tym samym przedwcześnie uznało za udowodnione okoliczności uzasadniające zwrot dotacji. Sąd podkreślił, ze rodzaj sformułowanych przez stronę zarzutów w postępowaniu administracyjnym nakazywał, aby organ odwoławczego drobiazgowo zbadał, czy dowody z postępowania kontrolnego zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa obowiązującego w tym zakresie.
5. Prowadząc ponownie postępowanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 23 czerwca 20223 r. nr SKO.E/4106/5310/2022 ponownie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z dnia 21 lipca 2020 r. Organ odwoławczy podał, że w dniu 22.06.2022 r. wpłynęło pismo z organu I instancji przekazujące oryginalną dokumentację dotycząca kontroli prowadzonej w N., w tym: upoważniania do przeprowadzenia kontroli, zawiadomienie O. S. o miejscu i terminie kontroli ze zwrotnym poświadczeniem odbioru, kopia pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi przez skarżącego, oryginał protokołu kontroli. W piśmie tym wskazano także dokumenty jakie miały zostać udostępnione przez kontrolowanego i poddane kontroli zaznaczając, iż stanowią one własność kontrolowanego. Podkreślono m.in., że wszystkie ustalenia kontrolujących zostały opisane ze wskazaniem źródła (nr dokumentu, jego daty, itp.), a z uwagi na szeroki zakres kontroli oraz ilość poddanej analizie dokumentacji, z przyczyn technicznych nie było możliwe jej sfotografowanie.
Następnie SKO w Tarnowie przedstawiło szeroką argumentację obrazującą okoliczności ustalonego stanu faktycznego świadczącego – w ocenie tego organu – o spełnieniu przesłanek określenia wysokości podlegającej zwrotowi dotacji udzielonej O. S. z 2018 r. Kolegium Odwoławcze akcentowało m.in., że organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe z poszanowaniem zasad prowadzenia postępowania wynikających z przepisów k.p.a. Podstawowym dokumentem w sprawie był protokół z kontroli placówki oświatowej przeprowadzonej w okresie od 4 lutego 2019r. do 30 kwietnia 2019r. Protokół ten wraz z załącznikami został przekazany pełnomocnikowi organu prowadzącego z informacją o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 14 dni od jego otrzymania. Protokół pomimo jego otrzymania nie został przez beneficjenta dotacji podpisany, bez podania przyczyny braku podpisu, natomiast zarzuty do ustaleń protokołu nigdy nie zostały wniesione. Podpis kontrolowanego nie jest natomiast warunkiem ważności protokołu z kontroli (wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II FSK 97/12). Nadto, jeżeli protokół nie jest kwestionowany przez kontrolowanego, a taka sytuacja miała miejsce w sprawie, to może on stanowić samodzielną podstawę dokonania wiążących ustaleń w postępowaniu administracyjnym. Ustalenia protokołu, w niniejsze sprawie zostały oparte o materiały źródłowe przedstawione przez kontrolowanego. Dokumentami o których mowa były: rejestry podopiecznych poradni zawierające imiona i nazwiska podopiecznych, daty urodzenia, numery PESEL, adresy zamieszkania oraz daty przyjęcia i opuszczenia poradni (księga założona w dniu 1 września 2014r. oraz księga założona w dniu 1 października 2017r.), opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dzienniki terapeutyczne, faktury oraz rachunki stanowiące dokumenty księgowe ujęte w rozliczeniu dotacji, listy płac, dzienniki zajęć terapeutycznych, dowody księgowe dotyczące wynagrodzeń, faktury wystawione za świadczone usługi. Wszystkie te dokumenty zostały przekazane przez kontrolującego o czym świadczy pismo podpisane przez v-ce Dyrektor z 30.04.2019 r. o przedłożeniu organowi kontrolującemu całości dostępnej dokumentacji. Podkreślało SKO, iż dokumenty placówki oświatowej stanowią jego własność, zaś zgodnie z art. 36 ust 2 ustawy kontrolujący mają jedynie prawo wglądu do prowadzonej przez jednostki systemu oświaty dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Akcentowało brak współpracy personelu zatrudnionego przez O. S. z organem kontrolującym podając, iż organ prowadzący placówkę nie wywiązał się w sposób zupełny ze spoczywającego na nim obowiązku udowodnienia prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej. Ponadto nie podważył w jakikolwiek sposób, stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących pobrania jak i niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystania dotacji. Wskazało także, iż O. S. będący w sprawie organem prowadzącym placówki pismem z dnia 11 maja 2020 r. znak: WPW.RPL.3032.37.4.1.2019 został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie należnej do zwrotu kwoty dotacji udzielonej w latach 2017 i 2018. Przesyłka z przedmiotowym zawiadomieniem byłą dwukrotnie awizowana w dniu 18 maja 2020r. oraz w dniu 26 maja 2020r. i zwrócona nadawcy z adnotacją - "nie podjęto w terminie". Brak dokładnej informacji o miejscu umieszczenia powiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, jak też miejscu odbioru przesyłki nie powinien automatycznie w każdym przypadku przesądzać o bezskuteczności trybu zastępczego, o czym świadczy bogate orzecznictwo sądowe.
Odnośnie zaś braku podpisu kontrolowanego na protokole z kontroli jaka miała miejsce w okresie od 4 lutego 2019r. do 30 kwietnia 2019r. to SKO zgodziło się należy z organem I instancji, iż przepisy prawa nie przewidują takiej konieczności bowiem protokół kontroli jest sprawozdaniem z działań podjętych przez urzędników w celu weryfikacji prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji zgodnie z celem określonym w przepisach oświatowych. Podpis kontrolowanego nie jest warunkiem ważności protokołu z kontroli (wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II FSK 97/12).
Końcowo organu wskazał, iż wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne zostały ustalone w sposób zupełny i szczegółowo prezentujący fakt pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jak i niewykorzystanej w okresie na jaki dotacja został przyznana.
6. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję wniósł Syndyk Masy Upadłości O. S. Zarzucił naruszenie:
- art 144 ust 1 Prawa upadłościowego poprzez przeprowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do strony, wobec której zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, w sytuacji gdy sprawa dotyczy wierzytelności, która podlega zgłoszeniu do masy upadłość
- art 10 § 1 k.p.a., art. 136 k.p.a. oraz art 81 k.p.a. w zw. z art 140 k.p.a. poprzez nie wyznaczenie stronie 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez organ II instancji w postępowaniu odwoławczym, przez co odmówiono stronie skarżącej prawa do czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, ergo wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego;
- art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie przez organ wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartych w wyroku z 26 stycznia 2022 r., I SA/Kr 266/21 (nie wskazał dokumentów źródłowych, na których organy obu instancji oparły swoje ustalenia w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, w sytuacji gdy dokonane przez organ oparcie się wyłącznie na treści protokołu kontroli jest niewystarczające dla poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie; organ II instancji ponownie bezpodstawnie i w oderwaniu od zarzutów odwołania, po raz kolejny stwierdził, że odwołujący się nie zakwestionował ustaleń kontroli, w sytuacji gdy WSA wyraźnie wskazał, że rolą organu II instancji było drobiazgowe zbadanie, czy dowody zgromadzone w trakcie postępowania kontrolnego dowody zostały zebrane zgodnie z przepisami prawa);
- art. 75 § 1 w z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art 140 k.p.a. poprzez odstąpienie od przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w instancji odwoławczej (brak jest dokumentów źródłowych stanowiących podstawę dokonanych przez organy ustaleń);
- art, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy, mimo wadliwości rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego;
- art 7 k.p.a. art. 77§ 1 oraz art. 80 w zw. z art 140 k.p.a. poprzez powielenie przez organ odwoławczy nieprawidłowej oraz dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
- art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r, o finansach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowania i nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu dotacji, w sytuacji kiedy udzielona dotacja nie została pobrana niezgodnie z celem ustawowym.
Skarga domagała się uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Do skargi dołączono postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XIV Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 20.04.2023 r. (sygn. akt [...]), którym – w punkcie 1. ogłoszona została upadłość dłużnika O. S.
7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia.
8. Na rozprawie pełnomocnik organu wskazał, iż ten sam pełnomocnik reprezentował O. S. i działającego później syndyka i na żadnym z etapów Kolegium Odwoławcze nie zostało poinformowane o wydanym w tej sprawie postanowieniu sądu upadłościowego. Wskazał, że w postępowaniu uzupełniono dokumenty, w których posiadaniu były organu administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza prawo w sposób nakazujący pozbawienie go mocy wiążącej.
Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z 28.02.2003 r. – Prawo upadłościowe (aktualny publikator Dz.U. z 2024 r., poz. 794; dalej "ustawa") po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że postępowania o których mowa w ustępie 1 syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Regulacja powyższa, z mocy odesłania zawartego w art. 491[2] ust. 1 ustawy, ma zastosowanie także w przypadku postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Do skargi wniesionej w tej sprawie przez syndyka masy upadłości O. S. załączone zostało postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi, XIV Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 20.04.2023 r. (sygn. akt [...]), którym – w punkcie 1. ogłoszona została upadłość dłużnika O. S., jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, a w punkcie 4. opisywanego postanowienia, sąd wyznaczył syndyka masy upadłości O. S. w osobie M. A.
Z akt sprawy wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie prowadząc - po wydanym wcześniej przez WSA w Krakowie wyroku z 26.01.2022 r. - postępowanie w przedmiocie zwrotu dotacji przyznanej w 2018 r. dla prowadzonej przez O. S. – N. "C.", po rozpoznaniu odwołania O. S., wydało w dniu 23.06.2023 r. decyzję (znak SKO.E/4106/31/2022) utrzymującą w mocy decyzję o Prezydenta Miasta Tarnowa z 21.07.2020 r. o określeniu wysokości dotacji należnej do zwrotu przez O. S. (232 518,36 zł z odsetkami). Stwierdzić należy, że wskazana wyżej decyzja organu odwoławczego zapadła już po ogłoszeniu upadłości O. S. i wyznaczeniu syndyka masy upadłości tej osoby. Zatem, zgodnie z wyżej przytoczonymi regulacjami, w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym powinien był uczestniczyć syndyk masy upadłości, a samo postępowanie mogło być prowadzone wyłącznie przeciwko niemu. Jednak w postępowaniu przed organem II instancji, w przedmiotowym postępowaniu - nie uczestniczył syndyk masy upadłości – M. A. Nie był on także adresatem wydanej przez organ decyzji z 23.06.2023 r. Dostrzec przy tym także należy, iż rozdzielnik do tej decyzji obrazujący podmioty, którym akt ten został doręczony wskazuje m.in. O. S., działającego przez zawodowego pełnomocnika (adwokata). To, iż pełnomocnik ten został następnie także ustanowiony w postępowaniu sądowym przez wyznaczonego syndyka (k. 13 akt sądowych) – nie ma znaczenia dla oceny zaistniałej na dzień orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie sytuacji faktycznej i prawnej sprawy. Sąd administracyjny dokonuje oceny prawidłowości wydania decyzji administracyjnej na dzień orzekania – uwzględniając istniejący na ten moment stan faktyczny i stan prawny sprawy. Wskutek ogłoszenia upadłości O. S. organ administracji winien zawiadomić syndyka o toczącym się postępowaniu, a samą decyzję skierować do niego, a nie – jak to uczynił – w stosunku do O. S. Podzielić bowiem należy poglądy wyrażone w wyrokach NSA z 1.06.2022 r. (sygn. III OSK 5034/21), oraz z 5.10.2021 r. (sygn. akt III OSK 3961/21), iż udział w procesie syndyka zamiast upadłego jest rodzajem zastępstwa procesowego pośredniego, bowiem zastępca działa na rzecz zastąpionego, ale w imieniu własnym. Dokonywanie czynności prawnej przez zastępcę pośredniego we własnym imieniu oznacza, że skutki tej czynności – nabycie praw lub zaciągnięcie zobowiązań – dotykają jego sfery majątkowej. Syndyk nie jest jednak typowym zastępcą pośrednim upadłego, który w przeciwieństwie do typowego zastępcy pośredniego staje się zastępcą z mocy samego prawa, niezależnie od woli upadłego, który nie ma również wpływu na zakończenie bytu prawnego zastępcy oraz podejmuje czynności, które wykraczają poza zakres kompetencji typowego zastępcy. Zastępstwo pośrednie określane jest mianem podstawienia procesowego, które polega na tym, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnym występuje jako strona w znaczeniu formalnym inny podmiot, eliminując przy tym w sposób pierwotny albo następczy możliwość takiego wystąpienia przez stronę w znaczeniu materialnym. W przypadku spraw dotyczących masy upadłości legitymację procesową ma tylko syndyk, który działa na rzecz upadłego, ale w imieniu własnym, co należy zakwalifikować jako podstawienie procesowe bezwzględne. W sytuacji tej legitymację procesową ma tylko podmiot podstawiony. Tym samym zarządca realizuje w procesie dotyczącym masy upadłościowej prawa upadłego w imieniu własnym dochodząc prawa podmiotowego upadłego lub przeciwstawiając się żądaniom skierowanym do upadłego (por. też wyroki NSA z: 24.11.2022 r., sygn. akt I OSK 1362/19, z 7.10.2022 r. I OSK 984/19).
Nie kwestionując zatem tego, że stroną stosunku materialnoprawnego pozostaje upadły, to nie może być on - od daty ogłoszenia upadłości - uznawany za stronę postępowania administracyjnego. Stroną tą jest bowiem wyłącznie syndyk masy upadłości – co jednoznacznie wynika z art. 144 ust. 1 i 2 ustawy.
Oceniając natomiast jaki jest zakres podstawienia procesowego syndyka należy mieć na względzie sprawy odnoszące się do majątku upadłego w rozumieniu art. 44 k.c., przy czym chodzi tutaj o pozycje czynne i bierne (tak D. Chrapoński [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. II, red. A. J. Witosz, Warszawa 2021, art. 144, uwagi 4 i 5). Niewątpliwie więc sprawa o zwrot uzyskanej dotacji objęta jest zakresem regulacji art. 144 ust. 1 ustawy.
Mając powyższe na uwadze uznać należało, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie nie została skierowana do właściwego (na chwilę jej wydawania) podmiotu (adresata), dlatego też podlegała uchyleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie 1. sentencji na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935; dalej p.p.s.a.). Podkreślić przy tym należy, iż z perspektywy stwierdzonego naruszenia art. 144 ust. 1 i ust. 2 ustawy bez znaczenia pozostawało to, że Kolegium Odwoławcze, w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie dysponowało wiedzą o ogłoszeniu upadłości O. S., jak też o ustanowieniu syndyka, a przez to - że nie ponosiło winy w określeniu strony postępowania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni przedstawioną ocenę tej sprawy.
O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na zasadzie 206 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. Według Sądu, okoliczności ocenianej sprawy wskazują na wystąpienie - określonego przywołanym wyżej przepisem - "uzasadnionego przypadku" przemawiającego przeciwko zasądzeniu stronie wygrywającej sprawę zwrotu kosztów postępowania, które – wobec zwolnienia syndyka od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienia referendarza sądowego z 9.10.2024 r.) – obejmować mogły w istocie wynagrodzenie działającego jego imieniem zawodowego pełnomocnika (adwokata). Dostrzec bowiem należy, iż przyjęty przez Sąd kierunek rozstrzygnięcia był wynikiem stwierdzenia braku uwzględnienia przez SKO w Tarnowie zmiany uwarunkowań tej sprawy będących następstwem ogłoszenia upadłości O. S. W istocie więc, uchylenie przez Sąd kontrolowanej decyzji organu odwoławczego nastąpiło wyłącznie w oparciu o podstawę, o istnieniu której ten organ administracji nie wiedział, albowiem nie został o tym poinformowany przez stronę żywotnie zainteresowaną wynikiem tej sprawy. W takiej sytuacji poniesienie przez SKO w Tarnowie konsekwencji finansowych wyroku w oparciu o art. 200 p.p.s.a., jawi się jako uchybiające poczuciu sprawiedliwości, czy zasadzie słuszności i aktualizowało konieczność skorzystania przez Sąd z regulacji art. 206 p.p.s.a. Wskazać przy tym należy, iż również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając identyczną do zaprezentowanej w niniejszej sprawie podstawę uchylenia wyroku sądu I instancji, także przyjmował wystąpienie "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu cytowanej wyżej regulacji (por. np. wyrok NSA z 24.11.2022 r., sygn. akt I OSK 1362/19).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI