III SA/Kr 226/24

III SA/Kr 226/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-10-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1634
Art. 252  ust. 1  i 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji M. z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Tarnowie z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr SKO.E/4106/4/2023 w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowej za 2018 i 2019 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr SKO.E/4106/4/2023 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 15 grudnia 2022 r., znak WPW.RPL.3032.37.3.2022 (sprostowanej postanowieniem Prezydenta Miasta T. z dnia 5 kwietnia 2023 r. znak WPW.RPL.3032.37.3.2022) o określeniu należnej do zwrotu wysokości dotacji przyznanej na prowadzenie [...] Poradni [...] S. w T., dla której organem prowadzącym jest Fundacja M. z siedzibą w T. pobranej w nadmiernej wysokości:
I. w 2018 r. w kwocie 240 702,28 zł,
II. w 2019 r. w kwocie 158 308,83 zł
wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych zgodnie z art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od momentu stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, tj. 15 dni po dniu, w którym kontrolowany otrzyma wystąpienie pokontrolne. Odbiór wystąpienia pokontrolnego został potwierdzony przez Prezesa Fundacji w dniu 28 czerwca 2021 r.
W podstawie prawnej tej decyzji powołano m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000) w związku z art. 252 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1634).
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Rozstrzygnięciem z dnia 15 grudnia 2022 r. Prezydent Miasta T. orzeł o należnej do zwrotu dotacji przyznanej na prowadzenie [...] Poradni [...] S. w T., dla której organem prowadzącym jest Fundacja M. z siedzibą w T., pobranej w nadmiernej wysokości: w 2018 r. w kwocie 200 702,28 zł (pkt I), w 2019 r. w kwocie 158 308,83 zł (pkt II) wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych zgodnie z art 252 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od momentu stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, tj. 15 dni po dniu, w którym kontrolowany otrzyma wystąpienie pokontrolne. Odbiór wystąpienia pokontrolnego został potwierdzony przez Prezesa Fundacji w dniu 28 czerwca 2021 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 30 grudnia 2022 r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w odniesieniu do dotacji pobranej w 2018 roku organ wskazał, że przyczyną zakwalifikowania dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości były następujące okoliczności:
1. brak prawidłowo wystawionych opinii umożliwiających odroczenie spełnienia obowiązku szkolnego.
W dokumentacji poradni znajdowała się opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dla dziecka A. K. wydana przez Powiatową Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w T. jednak dziecko z uwagi na wiek musiało także posiadać opinię w sprawie odroczenia spełnienia przez dziecko obowiązku szkolnego. Opinie w sprawie odroczenia spełnienia przez dziecko obowiązku szkolnego zostały wystawione przez [...] Poradnię [...] S.:
1) opinia nr [...] z dnia 21 czerwca 2017 r, przy czym w składzie Zespołu Diagnostyczno -Terapeutycznego został ujęty lek. R. G., z którym do współpracy z [...] Poradnią [...] S. nie doszło,
2) opinia nr [...] z dnia 2 lipca 2018 r., przy czym w składzie zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego brak lekarza, który powinien wchodzić w skład zespołu opiniującego zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych
2. dwie wersje opinii o tych samych numerach, gdzie wskazano różny skład zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego.
Zaznaczono, że w czasie kontroli w 2018 r. okazano opinie, w których widniał lek. med. R. G., natomiast w czasie kontroli w roku 2020 r. nie stwierdzono tych opinii, z kolei w dokumentacji ujawniono opinie, w których widniał lek. med. P. B. Opinie, w których widnieje lekarz P. B. nie stanowią wiarygodnego materiału dowodowego, gdyż ani A. K., ani K. B. nie potwierdziły swojego uczestnictwa w pracach zespołu dlatego brak było podstaw do uznania, że na którekolwiek dziecko wymienione w tabeli zawartej na str. 42-43 decyzji organu pierwszej instancji dotacja mogła przysługiwać.
3. brak opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju
Organ wskazał, że w przypadku dzieci N. D. i A. D. stwierdzono brak opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dlatego brak było podstaw do uznania, że na którekolwiek z tych dzieci dotacja przysługiwała.
4. dwie wersje opinii o tych samych numerach, gdzie pojawiły się inne dane personalne dziecka
Wskazano, że w przypadku dzieci M. D. oraz J. S. ustalono, że opinie dla tych dzieci nie zostały wydane w kwietniu 2017 r. zatem poświadczały nieprawdę. Organ podkreślił, że wcześniej pod numerami opinii dla ww. dzieci widniały opinie odpowiednio dla K. K. oraz E. W. Dodatkowo ustalenia w tym zakresie znajdują potwierdzenie w zeznaniach A. Z. - matki M. D.
Niezależnie od powyższego organ wyjaśnił, że w odniesieniu do dzieci M. T., M. P. oraz L. B. zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju były realizowane na podstawie opinii wydanych przez inne poradnie, przy czym w aktach brak było oryginałów tych opinii lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii. W przypadku M. T., ze względu na zlikwidowanie [...] Poradni [...] w T. oraz brak przekazania dokumentacji przez tą jednostkę do Kuratorium Oświaty, organ zastosował zasadę wynikającą z art. 81a k.p.a. i przypisaną do zwrotu kwotę dotacji pomniejszono o dotację wypłaconą na to dziecko. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do dzieci M. P. oraz L. B., gdyż organ ustalił, że placówki do których skierowano stosowne wystąpienia przedłożyły kopię stosownych opinii (w przypadku L. B.) lub też nie zaprzeczyły, że takowa opinia została wydana (M. P.). W związku z tym także i w odniesieniu do tych dzieci organ przypisaną do zwrotu kwotę dotacji pomniejszył o dotację wypłaconą na te dzieci.
Obliczając wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przyjętą finalnie w rozstrzygnięciu organ, od kwoty dotacji pobranej przez placówkę wynoszącej 268 520,20 zł odjął kwotę 1842 zł oraz kwotę 21 339,60 zł, które to zostały zaliczone na poczet należności głównej pismem z dnia 8 stycznia 2020 r. w związku z dokonanym przez placówkę zwrotem dotacji odpowiednio w dniach 20 grudnia 2019 r. oraz 23 grudnia 2019 r. Dodatkowo odliczona została kwota 4 636,32 zł stanowiąca dotację wypłaconą na dzieci legitymujące się opiniami o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wystawionymi przez inne niż Poradnia S., poradnie psychologiczno- pedagogiczne.
W pierwotnym rozstrzygnięciu organ wskazał, że obliczona w ten sposób kwota dotacji podlegająca zwrotowi wynosi 200 702,28 zł.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wezwało Prezydenta Miasta T. do przedłożenia pisemnych wyjaśnień co do sposobu wyliczenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi za rok 2018. Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Prezydent Miasta T. przedłożył postanowienie tego organu z dnia 5 kwietnia 2023 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji Prezydenta Miasta T. z 15 grudnia 2022 r. znak WPW.RPL3032.37.3.2022 w ten sposób, że kwota 200702,28 zł została zastąpiona kwotą 240 702,28 zł.
Odnosząc się natomiast do dotacji za 2019 rok organ wskazał, że przyczyną zakwalifikowania dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokość były następujące okoliczności:
1. dwie wersje opinii o tych samych numerach, gdzie wskazano różny skład zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego
Organ zaznaczył, że w czasie kontroli w 2018 r. okazano opinie, w których widniał lek. med. R. G., natomiast w czasie kontroli w roku 2020 r. nie stwierdzono tych opinii, z kolei w dokumentacji ujawniono opinie, w których widniał lek. med. P. B. Opinie, w których widnieje lekarz P. B. nie stanowią wiarygodnego materiału dowodowego, gdyż ani A. K., ani K. B. nie potwierdziły swojego uczestnictwa w pracach zespołu dlatego brak było podstaw do uznania, że na którekolwiek dziecko wymienione w tabeli zawartej na str. 47-48 decyzji organu pierwszej instancji dotacja mogła przysługiwać.
2. brak opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju
Organ wskazał, że w przypadku dzieci N. D. i A. D. stwierdzono brak opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dlatego brak było podstaw do uznania, że na którekolwiek z tych dzieci dotacja przysługiwała
3. dwie wersje opinii o tych samych numerach, gdzie pojawiły się inne dane personalne dziecka
Wskazano, że w przypadku dzieci M. D. oraz J. S. ustalono, że opinie dla tych dzieci nie zostały wydane w kwietniu 2017 r. zatem poświadczały nieprawdę. Organ podkreślił, że wcześniej pod numerami opinii dla ww. dzieci widniały opinie odpowiednio dla K. K. oraz E. W. Dodatkowo ustalenia w tym zakresie znajdują potwierdzenie w zeznaniach A. Z. - matki M. D.
Nadto wyjaśniono, że w odniesieniu do dzieci M. T., F. Z., A. T., M. P., K. K., J. B., L. B., Ł. M., K. M. zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju były realizowane na podstawie opinii wydanych przez inne poradnie, przy czym w aktach brak było oryginałów tych opinii lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii. W przypadku M. T., ze względu na zlikwidowanie [...] Poradni [...] w T. oraz brak przekazania dokumentacji przez tą jednostkę do Kuratorium Oświaty, organ zastosował zasadę wynikającą z art. 81 a k.p.a. i przypisaną do zwrotu kwotę dotacji pomniejszono o dotację wypłaconą na to dziecko. Podobna sytuacja miała miejsce w odniesieniu do dzieci M. P. oraz L. B., gdyż organ ustalił, że placówki do których skierowano stosowne wystąpienia przedłożyły kopię stosownych opinii (w przypadku dzieci J. B., L. B., Ł. M., K. M.), potwierdziły że opinia została wydana (K. K.) lub też nie zaprzeczyły, że takowa opinia została wydana (w przypadku dzieci F. Z., A. T., M. P.). W związku z tym także i w odniesieniu do tych dzieci organ przypisaną do zwrotu kwotę dotacji pomniejszył o dotację wypłaconą na te dzieci.
Obliczając wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przyjętą finalnie w rozstrzygnięciu organ, od kwoty dotacji pobranej przez placówkę wynoszącej 208 364,00 zł odjął kwotę 24 410,37 zł która to została zaliczona na poczet należności głównej pismem z dnia 8 stycznia 2020 r. w związku z dokonanym przez placówkę zwrotem dotacji w dniu 20 grudnia 2019 r. Dodatkowo odliczona została kwota 25 644,80 zł, stanowiąca dotację wypłaconą na dzieci legitymujące się opiniami o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wystawionymi przez inne niż Poradnia S., poradnie psychologiczno-pedagogiczne.
Biorąc pod uwagę fakt, iż wszystkie dzieci realizujące zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju w [...] Poradni [...] S. w T. legitymowały się opiniami wydanymi w latach 2016-2017, to aby w pełni przedstawić stan faktyczny sprawy, w ocenie organu koniecznym było uzupełnienie ustaleń dokonanych w sprawie o zasadnicze ustalenia dokonane w ramach postępowania dotyczącego zwrotu dotacji za rok 2017 r.
Wskazano, że w miesiącach styczeń - luty 2018 r. przeprowadzono kontrolę, której przedmiotem była ocena prawidłowości przedstawionych danych o rzeczywistej liczbie uczniów oraz prawidłowości wykorzystania dotacji zgodnie z celem, o którym mowa w art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Kontrola dotyczyła okresu od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Z ustaleń kontroli wynika, że podmiot dotowany w tym okresie pobrał dotację w wysokości 221 404,66 zł. Kontrolujący jako dotację nienależnie pobraną potraktował kwotę 37 644,71 zł, natomiast kwota 59 469,23 zł została potraktowana jako dotacja wykorzystania niezgodnie z celem. Pismem z dnia 25 października 2018 r. Prezydent Miasta Tarnowa wystosował zalecenia pokontrolne, w których wezwał Fundację M. z siedzibą w B. do zwrotu dotacji we wskazanych powyżej kwotach.
Pismem z dnia 19 grudnia 2019 r. Dyrektor [...] Poradni [...] S. w T. poinformował organ administracyjny o zwrocie nienależnej dotacji na realizację zajęć wczesnego wspomagania rozwoju wraz ustawowymi odsetkami. Następnie pismem z dnia 23 grudnia 2019 r. Dyrektor [...] Poradni [...] S. w T. poinformował Skarbnika Urzędu Miasta T., że zwrot dotacji przez placówkę wyniósł 22 850 zł za rok 2017, 25 854 zł za rok 2018 oraz 25 308 zł za 2019 r.
Z pisma z dnia 8 stycznia 2020 r. wynika, że [...] Poradnia [...] S. w T. dokonała dwóch wpłat, tj. dnia 20 grudnia 2019 r. na kwotę 50 000 zł oraz dnia 23 grudnia 2019 r. na kwotę 24 012 zł.
W miesiącach czerwiec-październik 2020 r. przeprowadzono kontrolę, której przedmiotem była ocena prawidłowości przedstawionych danych o liczbie dzieci oraz prawidłowości wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu Gminy Miasta T. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r.
Z ustaleń kontroli wynika, że podmiot dotowany w 2018 r. pobrał dotację w wysokości 268 520,20 zł, natomiast w 2019 r. w wysokości 211 569,60 zł. Po uwzględnieniu kwot dotacji zwróconych przed rozpoczęciem kontroli, kontrolujący jako dotację nienależnie pobraną za rok 2018 potraktował kwotę 245 338,60 zł, natomiast za rok 2019 kwotę 183 953,63 zł. Pismem z dnia 25 października 2018 r. Prezydent Miasta T. wystosował zalecenia pokontrolne, w których wezwał Fundację M. z siedzibą w B. do zwrotu dotacji we wskazanych powyżej kwotach.
Protokół z kontroli został przekazany podmiotowi kontrolowanemu pismem z 22 grudnia 2020 r., które zostało doręczone Prezesowi Fundacji M. w dniu 11 stycznia 2021 r. z pouczeniem o możliwości wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Zastrzeżenia te zostały wniesione pismem z 25 stycznia 2021 r., kwestionując w całości ustalenia kontroli. Pismem z 7 kwietnia 2021 r. Prezydent Miasta T. poinformował, że zastrzeżenia te zostają uwzględnione w części odnoszącej się do faktur za energię elektryczną. W pozostałym zakresie ustalenia zawarte w protokole kontroli zostały podtrzymane. W związku z tym przekazano ostateczną wersję protokołu z kontroli. Pismo to zostało doręczone w dniu 27 kwietnia 2021 r.
Pismem z dnia 5 maja 2021 r. Prezydent Miasta T. skierował wystąpienie pokontrolne do K. D. - Prezesa Zarządu Fundacji M. Pismo to zostało zwrócone przez K. D. w dniu 4 maja 2021 r. ze wskazaniem, że nie pełni ona już funkcji Prezesa Zarządu Fundacji M. W związku z tym pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta T. ponownie skierował wystąpienie pokontrolne do Prezesa Zarządu Fundacji M. Pismo to zostało doręczone w dniu 28 czerwca 2021 r.
Pismem z dnia 28 października 2020 r. organ poinformował o pozyskaniu nowych dowodów w sprawie dotacji za rok 2017 r. W piśmie tym wskazano m.in. że w Księdze stanowiącej rejestr wydanych opinii psychologiczno-pedagogicznych oraz innych zaświadczeń przez [...] Poradnię [...] S. w T. znajdowały się opinie o tym samym numerze i z tą samą datą, co udostępnionej na etapie kontroli, ale wystawione na inne dzieci. Fakt ten został zgłoszony Komendzie Miejskiej Policji w T. jako podejrzenie popełnienia przestępstwa i Policja pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w T. prowadzi postępowanie wyjaśniające o sygnaturze [...]. W piśmie tym poinformowano także, iż dokumentacja Poradni została zabezpieczona przez Policję oraz że we współpracy z Komendą Miejską Policji prowadzona jest kontrola prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji przez Poradnię w latach 2018 -2019. Analizując dokumentację dostarczoną przez Policję dokonano jej porównania z dokumentacją zgromadzoną w trakcie kontroli prowadzonej w 2018 r. a dotyczącą roku 2017. Stwierdzono, że dokumenty te różnią się od siebie. W piśmie tym stwierdzono, że w Księdze zmieniono wpis pod poz. 113 oraz 116. Pod poz. 113 zamiast K. K. wpisano M. D., a pod póz. 116 zamiast E. W. wpisano J. S. W piśmie tym wskazano również, że zmieniono opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Opinie przedłożone organowi w trakcie kontroli prowadzonej w 2018 (dotyczącej 2017) w treści wskazywały, iż w zespole orzekającym brał udział lek. med. R. G. Natomiast w opiniach zabezpieczonych przez Policję został wpisany lek. med. P. B. Dyrektor Wydziału Audytu i Kontroli poinformował także, iż zarządzeniem Prokuratora z dnia 10 czerwca 2020 r. otrzymała wgląd do akt sprawy o sygn. [...]. Z akt tych wynika, że lek. med. R. G. nie uczestniczył w zespole orzekającym o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci w 2016 r. ani w 2017 r. w [...] Poradni [...] S. w T., a powołanie się przez Dyrektora Poradni w opiniach wydanych w 2016 i 2017 r. na jego nazwisko odbyło się bez jego wiedzy i zgody. W piśmie podkreślono również, że w trakcie kontroli w 2018 roku ustalono, że żadna z opinii wydanych przez Poradnię nie została doręczona rodzicom. Również z akt prowadzonego postępowania przygotowawczego wynika, że opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju nie zostały doręczone rodzicom w 2016 i 2017 roku, a więc bezpośrednio po ich wydaniu, ale dopiero na przełomie 2019/2020 roku. Rodzice otrzymali opinie ze zmienionym składem zespołu diagnostyczno-terapeutycznego. W ocenie Dyrektora Audytu i Kontroli do zwrotu jako dotację pobraną w nadmiernej wysokości należałoby zakwalifikować kwotę 212 352,34 zł, natomiast jako dotacje należną kwotę 9 052,32, gdyż ustalono, że dwoje dzieci posiadało opinie o wczesnym wspomaganiu rozwoju wydane przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne i zrealizowano z nimi zajęcia w ramach wczesnego wspomagania w wymiarze od 4 do 8 godzin. Do pisma załączono fotokopie opinii wydanych przez [...] Poradnię [...] S. w T. w roku 2016 i 2017, fotokopie Księgi stanowiącej rejestr wydanych opinii psychologiczno-pedagogicznych oraz innych zaświadczeń przez [...] Poradnię [...] S. w T. w wersji z nazwiskami K. K. pod poz. 113 i E. W. pod poz. 116 oraz w wersji z nazwiskami M. D. pod poz. 113 i J. S. pod poz. 116.
Pismem z dnia 26 listopada 2020 r, pełnomocnik strony odniósł się do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji za rok 2017. Stwierdził m in., że żadne opinie nie zostały przerobione, zaś jedynymi opiniami wydanymi przez Poradnię S., których wydanie poprzedzone było posiedzeniem zespołu, z którego zgodnie z właściwymi przepisami sporządzono protokół, są opinie wydane przez zespół orzekający, w skład którego wchodził lek. med. P. B. Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego o protokoły z przesłuchań lek med. R. G. oraz lek. med. P. B., względnie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania tych osób na okoliczność współpracy z Poradnią S. Do pisma została dołączona kopia pisma Fundacji M. z dnia 5 października 2020 r., z którego wynika, iż Poradnia nie wydała opinii K. K. oraz E. W. z uwagi na brak wniosku o wydanie takiej opinii i brak zgody rodzica oraz że od samego początku skład Zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego składał się z P. D., A. K., K. D., lek. med. P. B. oraz w późniejszym okresie także z K. B.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2021 r. organ administracyjny ponownie wezwał pełnomocnika strony do przedłożenia imiennych wykazów dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, którzy zostali uwzględnieni w liczbach ujętych w części III pkt 2 comiesięcznych informacji składanych w Urzędzie Miasta T. za poszczególne miesiące 2017 r. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony pismem z dnia 16 lutego 2021 r. ponownie wskazał, że bez dokumentów źródłowych niemożliwe jest odtworzenie, których dzieci dotyczyło comiesięczne zgłoszenie. Pełnomocnik podkreślił, że reprezentowana przez niego Fundacja nie jest stroną postępowania nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w T., zatem nie ma możliwości wglądu w akta sprawy celem zadośćuczynienia żądaniu organu.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2021 r. Prezydent Miasta T. wezwał pełnomocnika strony do złożenia materiału dowodowego w postaci protokołów z posiedzeń Zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego [...] Poradni [...] S. w T. dotyczących wszystkich opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydanych przez Poradnię i stanowiących podstawę objęcia dzieci wczesnym wspomaganiem rozwoju sfinansowanym ze środków budżetu Gminy Miasta T. w 2017 roku oraz dowodów potwierdzających realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania oraz współpracę zespołu z rodziną dziecka.
Oświadczeniem z 18 marca 2021 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej K. P. - główny specjalista w Wydziale Audytu i Kontroli potwierdziła, że podczas kontroli w styczniu i lutym 2018 r. w [...] Poradni [...] S. w T. od osób reprezentujących organ prowadzący Poradnię otrzymała opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci od nr 1 do nr 79 wydane przez [...] Poradnię S. (z wyjątkiem opinii nr 69). Oświadczyła także, że zgodnie z okazanymi opiniami w Zespole Diagnostyczno-Terapeutycznym [...] Poradni [...] S. w T. widniał lek. med. R. G.
Pełnomocnik strony pismem z dnia 22 marca 2021 r. podtrzymał dotychczasowe żądania w zakresie przeprowadzenia dowodów zgłoszone pismami z dnia 16 lutego 2021 r. oraz z dnia 11 stycznia 2021 r. Pełnomocnik podkreślił, że jedynymi opiniami wydanymi przez [...] Poradnię [...] S. w T., których wydanie poprzedzone było posiedzeniem zespołu, z którego zgodnie z właściwymi przepisami sporządzono protokół są opinie wydane przez zespół orzekający, w skład którego wchodził lek. med. P. B. Pełnomocnik zaznaczył także, iż w skład zespołu wydającego opinie w [...] Poradni [...] S. w T. nie wchodził lek. med. R. G. Jak wyjaśnił pełnomocnik, lekarz ten wyraził chęć współpracy z Poradnią lecz podczas rozmowy ze stroną okazało się, że nie ma właściwej specjalizacji. Poradnia nigdy nie wydała opinii, które w aktach postępowania znajdują się w formie fotokopii. Pełnomocnik zaznaczył, że Poradnia nie posiada takich opinii i jedynymi opiniami które funkcjonują w obrocie prawnym to opinie, w których w skład zespołu orzekającego wchodził lek. med. P. B. (...)
Pismem z dnia 20 kwietnia 2021 r. pełnomocnik strony ponownie podkreślił, że nie jest w posiadaniu najważniejszych dokumentów potwierdzających prowadzoną przez Poradnię terapię dla dzieci ze względu na fakt, iż dokumentacja ta została zabezpieczona przez Policję. Prokuratura odmówiła natomiast stronie dostępu do akt prowadzonego postępowania przygotowawczego. Pełnomocnik strony ponowił także wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka lek. med. R. G. oraz lek. med. P. B.
Pismem z dnia 1 czerwca 2021 r. pełnomocnik strony wystąpił o zwrócenie się przez organ do Prokuratury Rejonowej w T. o udostępnienie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka wydanych przez zespół działający w [...] Poradni [...] S. w T., w skład którego wchodził lek. med. P. B., a których brak jest w aktach przedmiotowego postępowania. Dodatkowo pełnomocnik strony wniósł o wskazanie, kto konkretnie przekazał kontrolującej opinie, w których jako członek zespołu wskazany został lek. med. R. G. Pełnomocnik podkreślił po raz kolejny, że jedynymi opiniami, które funkcjonują w obrocie prawnym to opinie, w których w skład zespołu orzekającego wchodził lek med. P. B.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta T. orzekł o określeniu należnej do zwrotu wysokości dotacji wysokości dotacji oświatowej przyznanej w 2017 r. na prowadzenie [...] Poradni [...] S. w T. pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 186592,75 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, wskazując że dla kwoty 11 885,12 zł jako datę stwierdzenia okoliczności przyjmuje się datę 22 listopada 2018 r. tj. datę z która doręczenie zaleceń pokontrolnych uznaje się za dokonane, natomiast dla kwoty 174707,63 zł jako datę stwierdzenia okoliczności przyjmuje się datę 28 października 2020 r. tj. datę przekazania ustaleń do Wydziału Podatków i Windykacji. Jak już wyżej wskazano, decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie na podstawie decyzji z dnia 15 października 2021 r. znak SKO.E/4106/26/2021.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta T. pismem z dnia 25 października 2021 r. wystąpił do Prokuratury Rejonowej w T. o wyrażenie zgody na dostęp do akt sprawy o sygnaturze [...] w celu wykorzystania do prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym m.in. protokołów z przesłuchań lek. med. P. B., lek. med. R. G. oraz K. D.
Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w T. wyraziła zgodę na wgląd do akt sprawy i wykonanie fotokopii.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w T. na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. postanowił zawiesić dochodzenie: 1) w sprawie oszustwa w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 15 października 2020 r. w T. gdzie sprawca działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej tj. uzyskania dla [...] Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej S. w T. dotacji z budżetu Gminy Miasta T. na wczesne wspomaganie rozwoju dzieci w krótkich odstępach czasu, poprzez przedłożenie w Urzędzie Miasta T. nierzetelnych dokumentów w postaci w postaci wniosków o jej przyznanie wg załącznika nr 2 do uchwały Rady Miejskiej o numerze XXXI/297/2016, poświadczających nieprawdę co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wsparcia finansowego tj. co do faktycznej liczby dzieci uprawnionych i korzystających z wczesnego wspomagania rozwoju, wprowadził w błąd pracowników Urzędu Miasta T. i doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie co najmniej 97.113,94 zł, w postaci udzielonej dotacji i jednocześnie będąc uprawniony do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania dzieci, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne w opiniach o wczesnym wspomaganiu dzieci co do faktu ich badania przez Zespół Diagnostyczno-Terapeutyczny i [...] Poradni [...] S. z siedzibą w T. a także w protokołach posiedzeń tego zespołu co do faktu ich odbycia jak również podrobił podpisy rodziców dzieci na wnioskach o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania dzieci, opiniach o potrzebnie wczesnego wspomagania dzieci oraz Wnioskach o objęcie dziecka Wczesnym Wspomaganiem Rozwoju oraz oświadczeniach w przedmiocie odrabiania zajęć, którymi to dokumentami następnie posłużył się okazując je wraz z rejestrem wydanych opinii w trakcie kontroli prowadzonej przez Wydział Audytu i Kontroli Urzędu Miasta T. w zakresie wykorzystania dotacji za rok 2017 w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 28 lutego 2018r. po czym dokumenty w postaci opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci oraz rejestr wy danych opinii ukrył bądź zniszczył a w ich miejsce wystawił nowe opinie potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci różniące się od poprzednich składem Zespołu diagnostyczno-terapeutycznego, w rejestrze zaś w dwóch pozycjach dotyczących opinii nr [...] i nr [...] wpisał inne niż poprzednio dzieci, których to dokumentów następnie użył okazując je pracownikom Wydziału Audytu i Kontroli Urzędu Miasta T. w toku kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji za rok 2018 i 2019 odbywającej się w okresie od 22 czerwca 2020 r. do 15 października 2020 r. tj. o przest. z art. 286 § 1 kk i art. 297 § 1 kk i art. 270 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i art. 273 kk i art. 276 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kkw w zw. z art. 11 § 2 kk wobec stwierdzenia, że zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca kontynuowanie dochodzenia. 2) w sprawie narażenia finansów publicznych na uszczuplenie w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2019 r. w T. gdzie sprawca działając imieniem [...] Poradni [...] S. w T., w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem tego samego zamiaru, naraził finanse publiczne na uszczuplenie poprzez nienależne pobranie i niezgodne z prawem wykorzystanie dotacji w nieustalonej kwocie, pobranej z Urzędu Miasta T. na wczesne wspomaganie rozwoju dzieci, tj. o przest. z art. 82 § 1 kks w zw. z art. 6§2 kks wobec stwierdzenia, że zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca kontynuowanie dochodzenia.
Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że dochodzenie zostało zawieszone z uwagi na fakt, iż uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej wysokość dotacji pobranej w nadmiernej wysokości - jak wskazują okoliczności sprawy będzie rozciągnięte w czasie (od kolejnej decyzji Prezydenta Miasta T. ew. utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Co wymaga podkreślenia, pismem z 25 stycznia 2022 r., A. K., w odpowiedzi na wezwanie organu, wyjaśniła m.in., że w dokumentacji widnieje jako członek zespołu, bo tak pracowała i pełniła wolontariat jako psycholog w Poradni S., choć nigdy nie spotkali się fizycznie i faktycznie w takim zespole posiedzeniowym. Podkreśliła, że nie zna Pana P. B. osobiście, wyjaśniła że jest psychologiem a nie pedagogiem. Jej podpis na dokumentacji uwarunkowany był zasadnością podpisania się pod opiniami dzieci, które miały z nią spotkanie i informacjami sporządzonymi na podstawie przebiegu spotkania. Na tych protokołach są przede wszystkim opinie neurologopedyczne. Protokoły są zbiorcze i zawierają dane kilkorga dzieci, w tym pojedyncze przypadki, które miały z nią konsultację psychologiczną. Nadmieniła, że konsultowała następujące dzieci: J. B. (nie jest pewna ), W. B., M. P., K. S., M. W., L. R., A. U., A. C., J. C., B. C., J. S. Pozostałych dzieci nie zna. Podkreśliła, że składając swój podpis odpowiada jedynie za dziecko, które było przez nią konsultowane. Nigdy nie potwierdzała postanowienia o wydaniu opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju tylko potwierdzała dane z opinii dotyczące konkretnego dziecka. Fizycznie, jako zespół, nie spotkali się w takim gronie. Swój podpis składała w obecności K. D. jako formalność w stosunku do opinii o konkretnym dziecku. Zaznaczyła, że "podpis na ostatniej stronie nie był wprost proporcjonalny do dat rzekomych posiedzeń, tak bynajmniej mi się wydaje". Podpisy były złożone w poradni S., niekiedy w pośpiechu wynikającego z dobrych intencji Pani K. o udzieleniu wsparcia potrzebującym dzieciom.
W piśmie z 26 stycznia 2022 r. K. B. oświadczyła, że nie była/nie uczestniczyła w zespole diagnostyczno-terapeutycznym [...] Poradni [...] S. w T. Podpis, który widnieje na ostatniej stronie każdego protokołu należy do niej. Podpisując dokumenty nie była świadoma, że są to protokoły rozpatrujące wnioski dotyczące wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Znała i pracowała tylko z dziećmi z Przedszkola Nr [...] w T. Dla nich przygotowywała opinie. Dzieci, z którymi pracowała to: A. K., V. W., A. M., D. W., A. F., W. K., N. M. Nie pamięta dat, w których składała podpisy na dokumentach. Podpisywała je w budynku Poradni, często w pośpiechu, na prośbę p. K. D., która tłumaczyła, że są niezbędne do dokumentacji poradni.
W piśmie z 15 lutego 2022 r. P. B. oświadczył, że bardzo aktywnie pracuje zawodowo, między innymi przyjmuje pacjentów w trzech placówkach, dodatkowo w weekendy z uwagi na brak lekarzy przyjmuje całodobowe dyżury, jest ponadto w trakcie trzeciej specjalizacji z medycyny sportu, co wymaga od niego uczestnictwa w dodatkowych zajęciach, podnoszenia kwalifikacji i zaliczania egzaminów. Z uwagi na tak duże obciążenie zawodowe, spoczywające na nim liczne obowiązki, jego dużą aktywność i upływ czasu nie może odnieść się do protokołu przesłuchania z dnia 20 października 2020 r. bez zapoznania się z jego treścią. Zawnioskował o przesłanie tego protokołu i zobowiązał się do udzielenia pisemnych odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu. Kopia protokołu z przesłuchania została przesłana pismem z 23 lutego 2022 r. niemniej jednak w aktach sprawy brak jest odpowiedzi na to pismo ze strony P. B.
Pismem z dnia 16 maja 2022 r. pełnomocnik strony podniósł, że nie polegają na prawdzie wnioski biegłego sądowego w zakresie ekspertyzy dokumentów mgr T. K., w szczególności w zakresie rzekomego nakreślenia przez K. D., P. D. lub M. M. jakichkolwiek podpisów w miejsce podpisów rodziców na dokumentach wskazywanych przez ww. biegłego sądowego. Podkreślił także, że w jego ocenie dowód zostały dopuszczone jedynie wybiórczo. Zawnioskował przy tym o dołączenie do akt sprawy kompletnej dokumentacji zgromadzonej w toku dokonywanej przez pracownika organu kwerendy akt postępowania przygotowawczego i umożliwienie stronie wypowiedzenie się co do pełnej dokumentacji zgromadzonej przez organ w przedmiotowym postępowaniu. (...)
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej do tut. Sądu decyzji z 18 kwietnia 2023 r. wskazał, że materialnoprawną podstawą wydanej decyzji był art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z tym przepisem dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
W tym przypadku sprawa dotyczy zwrotu dotacji oświatowej.
Do ustalenia zatem czy w sprawie doszło do wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem bądź pobrania dotacji nienależnie lub w nadmiernej wysokości, organ II instancji skonfrontował ustalenia faktyczne z treścią art. 15 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.
Zgodnie z tym przepisem, prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego, szkoły podstawowe, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, specjalne ośrodki wychowawcze, ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze oraz poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, które zgodnie z art. 127 ust. 5 ustawy - Prawo oświatowe prowadzą wczesne wspomaganie rozwoju dziecka, otrzymują na każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, niezależnie od dotacji, o których mowa w art. 16-21, art. 25 ust. 1 i 2, art. 26 ust. 1 i art. 28-30, dotację z budżetu odpowiednio gminy lub powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takie dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju w części oświatowej subwencji ogólnej odpowiednio dla gminy lub powiatu.
W przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę fakt, iż opinie zostały wydane w okresie od września 2016 r. do kwietnia 2017, Kolegium zwróciło uwagę na obowiązujący w tym okresie art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.
Jak natomiast stanowił art. 71 b ust. 3a ustawy o systemie oświaty, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do wydawania opinii stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 71b ust. 6, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości zespołu.
Zgodnie natomiast z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz, 1072), które zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 71 b ust. 6 ustawy o systemie oświaty, w skład zespołu wchodzą:
1.dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu;
2.psycholog, pedagog oraz lekarz.
Przytoczone wyżej przepisy zostały uchylone na podstawie art. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. póz. 60 z późn. zm.). Zgodnie natomiast z art. 314 ust. 1 tej ustawy, do postępowań dotyczących wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w art. 71b ust. 3 i 3a zmienianej w art. 15, wszczętych i niazakończonych przed dniem 1 lutego 2017 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak natomiast stanowi art. 314 ust. 2 ww. ustawy, od dnia 1 lutego 2017 r. opinie potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w art. 71b ust 3 i 3a ustawy zmienianej w art. 15, mogą wydawać wyłącznie zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Z kolei zgodnie z art. 315 ww. ustawy wprowadzającej, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wydane na podstawie art. 71b ust. 3 i 3a ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu dotychczasowym, zachowują ważność.
Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że podstawowym wymogiem dla przyznania dotacji oświatowej na rzecz placówki prowadzącej wczesne wspomaganie rozwoju dziecka jest legitymowanie się przez dziecko objęte tą formą kształcenia opinią wydaną przez właściwy zespół orzekający o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, w skład którego winien wchodzić m.in. lekarz.
Rozstrzygając przedmiotową sprawę Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji zebrał niezwykle obszerny materiał dowodowy, który został w sposób drobiazgowy poddany analizie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu II instancji, zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do rozstrzygnięcia tej sprawy. Aby ustalić, czy dotacja została pobrana należnie, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na treść przytoczonego wyżej art. 15 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, zgodnie z którym dotacja przysługuje na "każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju". Dla objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju niezbędne jest wydanie opinii przez zespół opiniujący działający w ramach publicznej lub niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jak się wskazuje w doktrynie, ustawa o systemie oświaty wprost przewiduje wyłącznie zaskarżanie orzeczeń poradni publicznych w sprawach wymienionych w art. 71 b ust. 3, z czego a contrario wynika, że od wymienionej w tym samym przepisie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania dziecka odwołanie jest niedopuszczalne, opinia taka nie jest bowiem decyzją administracyjną i nie stosuje się w tym zakresie k.p.a. (tak M. Pilich [w:] Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2015, art. 71(b) LEX el.). W podobnym tonie wypowiada się także orzecznictwo wskazując, że opinia ta jest aktem objętym zakresem art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jest ona kierowana do indywidualnego podmiotu, ma charakter władczego, jednostronnego działania zespołu orzekającego oraz wywołuje określone konsekwencje w sferze praw opiekunów dziecka, uniemożliwiając skorzystanie z tej szczególnej formy pomocy systemu oświaty. Stanowi bowiem podstawową przesłankę umożliwiającą powołanie zespołu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a brak opinii wskazującej na potrzebę wczesnego wspomagania zamyka możliwość podjęcia starań o objęcie dziecka tą formą wsparcia (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 lutego 2010 r, II SA/Sz 1180/09, wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r, l OSK 892/10). Bezpośrednią konsekwencją przyjęcia stanowiska, że opinia taka nie jest decyzją i nie stosuje się do niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jest to że do takiej opinii nie będą miały zastosowania przewidziane w Kodeksie konsekwencje wynikające chociażby z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.), czy zasady res iudicata (mającej swą normatywną podstawę w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wskazującym na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Oznacza to, że w przeciwieństwie do decyzji administracyjnych, w przypadku stwierdzenia wadliwości na etapie wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju brak jest podstaw do przeprowadzania odpowiedniego postępowania nadzwyczajnego (np. wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności) ani też nie można wykluczyć istnienia w obrocie prawnym dwóch różnych opinii, wydanych przez różne zespoły orzekające w odniesieniu do tego samego dziecka. Opinia taka jako dokument urzędowy cieszy się przy tym domniemaniem wynikającym z art. 76 § 1 k.p.a. właściwym dla dokumentów urzędowych. Tym samym opinia taka stanowi nie tylko dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone, ale też korzysta z domniemania, że została wydana zgodnie z przepisami prawa przez powołany do tego organ w przewidzianej prawem procedurze. Nie wyklucza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko autentyczności i treści takiego dokumentu - również w zakresie trybu jego wydania - za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych (tak w odniesieniu do paszportu jako dokumentu urzędowego - wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r. II OSK 1754/21).
W niniejszym przypadku procedura wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju została w sposób zupełny uregulowana w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072).
Biorąc pod uwagę treść przepisów zawartych w tym rozporządzeniu, Kolegium stwierdziło, że organem właściwym do wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju jest zespół orzekający działający w ramach publicznych i niepublicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (tak art. 71 b ust. 3 i 3a ustawy o systemie oświaty w związku z § 2 ww. rozporządzenia). Zespoły powołuje dyrektor poradni (§ 4 ust. 1 ww. rozporządzenia). W skład zespołu wchodzą: 1) dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu: 2) psycholog, pedagog oraz lekarz (§ 4 ust. 2 ww. rozporządzenia). Wniosek o wydanie orzeczenia albo opinii wraz z dokumentacją przewodniczący zespołu kieruje do członków zespołu oraz ustala termin posiedzenia zespołu (§ 6 ust. 8 rozporządzenia). Przewodniczący zespołu zawiadamia wnioskodawcę o terminie posiedzenia zespołu. Wnioskodawca może wziąć udział w posiedzeniu zespołu przedstawić swoje stanowisko (§ 6 ust. 10 rozporządzenia). Zespół wydaje orzeczenie oraz opinię większością głosów (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Z posiedzenia zespołu sporządza się protokół. Protokół zawiera w szczególności informację o podjętym rozstrzygnięciu wraz z uzasadnieniem oraz informację o zgłoszonym przez członka zespołu innym stanowisku dotyczącym podjętego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem. Protokół podpisują przewodniczący i członkowie zespołu (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Orzeczenie i opinię przygotowuje członek zespołu wyznaczony przez przewodniczącego (§ 7 ust. 4 rozporządzenia). Orzeczenie albo opinię doręcza się wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia posiedzenia zespołu (§ 16 ust. 1 rozporządzenia).
Mając powyższe na uwadze, SKO w Tarnowie stwierdziło, że w analizowanym przypadku w istocie żaden z powyższych przepisów regulujących tryb wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka nie został spełniony. Dotyczy to zarówno opinii, w których w składzie zespołu orzekającego został wymieniony lek. med. R. G. jak i opinii, w których w składzie zespołu orzekającego został wymieniony lek. med. P. B.
Wbrew bowiem stanowisku pełnomocnika odwołującego, zdaniem organu odwoławczego, nie można przyjąć, jakoby jedynymi opiniami wydanymi przez Poradnię S., których wydanie poprzedzone było posiedzeniem zespołu, z którego zgodnie właściwymi przepisami sporządzono protokół, są opinie wydane przez zespół orzekający, w skład którego wchodził lek. med. P. B. W toku prowadzonego postępowania pozyskano bowiem oryginał opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju datowany na dzień 26 stycznia 2017 r., w której jako członek zespołu widniał lek. med. R. G. (dot. dziecka S. W. -opinia nr [...] karta akt sprawy 433-434 oraz opinia nr [...] z dnia 29 grudnia 2016 r. wydana dla dziecka D. W. - karta akt sprawy 474-476). Co więcej kserokopia opinii nr 8/2016/2017 z dnia 29 grudnia 2016 r. wydanej dla dziecka D. W. przez [...] Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną S. w T. została przedłożona na wezwanie Prokuratury Rejonowej w T. przez Stowarzyszenie I. prowadzące [...] Poradnię [...] w T. Tym samym stanowisko pełnomocnika strony jakoby opinie, w których jako lekarz został wskazany lek. med. R. G. nie występowały w obiegu prawnym jest niezgodne z prawdą. Sam fakt, że w odniesieniu do danego dziecka wydano dwie różne opinie, przez różny zespół orzekający, nie wyklucza jednak możliwości pobrania dotacji na takie dziecko. Ważne jest przy tym aby przynajmniej jedna z tych opinii została wydana w sposób zgodny z przytoczonymi wyżej przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. Takimi opiniami nie mogą być z pewnością opinie, w których w składzie zespołu orzekającego występował lek. med. R. G. Jak bowiem wynika ze złożonych w trakcie postępowania przygotowawczego zeznań R. G. w charakterze świadka z dnia 8 września 2020 r., nigdy nie był on członkiem zespołu wydającego opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, żadnych dzieci nie badał i nie wie dlaczego jego nazwisko jest w dokumentach. Żadnego dziecka nie opiniował i nie brał udziału w spotkaniach zespołu orzekającego.
W ocenie Kolegium, takimi opiniami nie mogą być także opinie wydane przez zespół orzekający, w którym widniał lek. med. P. B. Podkreślono w tym miejscu, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na formalne powołanie zespołu orzekającego w ramach [...] Poradni [...] S. w T. Tym samym nie została spełniona dyspozycja § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia. Skoro przepis ten przyznaje dyrektorowi poradni kompetencję do powołania zespołu orzekającego, to nie można przyjąć jakoby powołanie takiego zespołu mogło nastąpić w sposób dorozumiany. W tej sprawie jest to o tyle istotne, że wskazani na opiniach jak i w protokołach z posiedzeń zespołu orzekającego jego domniemani członkowie nie wiedzieli w ogóle, że zostali do niego powołani lub też wprost zanegowali swój udział w pracach takiego zespołu. Wskazano tu na zeznania lek. med. P. B.: "Ja nigdy nie byłem mianowany członkiem zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego NPPP S. w T., chyba ze przyjąć, że mój udział w tych spotkaniach jest równoznaczny z udziałem w Zespole".
Dalej, na poparcie wyżej wskazanych tez powołano się na przytoczone wcześniej zeznania K. B. oraz A. K.
Podsumowując, Kolegium stwierdziło, że w [...] Poradni [...] S. w T. w istocie nie funkcjonował zespół orzeczniczy uprawniony do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Skoro taki organ nie funkcjonował, to podpisane przez Dyrektora tej Poradni opinie nie mogły stanowić podstawy do pobrania dotacji na podstawie 15 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Organ ten jest bowiem organem kolegialnym, co implikuje sposób jego działania i podejmowania przez niego rozstrzygnięć.
Podkreślono, że zgodnie z § 6 ust. 8 rozporządzenia wniosek o wydanie orzeczenia albo opinii wraz z dokumentacją przewodniczący zespołu kieruje do członków zespołu oraz ustala termin posiedzenia zespołu, natomiast zgodnie z § 6 ust. 10 rozporządzenia przewodniczący zespołu zawiadamia wnioskodawcę o terminie posiedzenia zespołu. Wnioskodawca może wziąć udział w posiedzeniu zespołu i przedstawić swoje stanowisko. Przytoczone wyżej przepisy wskazują, że złożony wniosek o wydanie stosownej opinii winien być przekazany każdemu z członków zespołu, natomiast samo rozstrzygnięcie winno zapaść na kolegialnym posiedzeniu, w którym udział mógł wziąć również wnioskodawca. Tym samym każdy z członków zespołu winien brać aktywny udział w wydawaniu finalnego rozstrzygnięcia w odniesieniu do każdego z opiniowanych dzieci. Jak natomiast wynika z zeznań P. B., "spotkania odbywały się bez udziału dzieci", "dzieci tych (dla których okazano opinie, w których P. B. występował w składzie zespołu orzekającego -przyp. Kolegium) nigdy nie widziałem". Z powyższych ustaleń wynika zatem, zespół nigdy nie zebrał się w składzie widniejącym w treści protokołów oraz na wydanych opiniach. Zarówno A. K. jak i K. B., mimo że zostały one wskazane jako członkinie zespołu orzekającego, zeznały, że nie znają lek. med. P. B., który rzekomo miał orzekać wraz z nimi w składzie tego zespołu. Spotkania, o których wspomina w swoich zeznaniach P. B. z pewnością nie mogły być posiedzeniami zespołu, o których mowa w § 6 ust. 8 i 10 rozporządzenia, gdyż w aktach brak jest jakiejkolwiek informacji o zapewnieniu Wnioskodawcy możliwości udziału w posiedzeniu takiego zespołu, a obecność na takim posiedzeniu nie została odnotowana w przypadku żadnego z Wnioskodawców. Ze złożonych przez nie zeznań i oświadczeń wynika ponadto, że samo podpisanie przez nie protokołów z posiedzeń zespołu nastąpiło w okolicznościach podważających wiarygodność tych dokumentów. Jak oświadczyła A. K., swój podpis składała w obecności Pani K. D. jako formalność w stosunku do opinii o konkretnym dziecku. Zaznaczyła, że "podpis na ostatniej stronie nie był wprost proporcjonalny do dat rzekomych posiedzeń, tak bynajmniej mi się wydaje". Podpisy były złożone w poradni S., niekiedy w pośpiechu wynikającego z dobrych intencji Pani K. o udzieleniu wsparcia potrzebującym dzieciom. Jak natomiast wskazała K. B., nie pamięta dat, w których składała podpisy na dokumentach. Podpisywała je w budynku Poradni, często w pośpiechu, na prośbę p. K. D., która tłumaczyła, że są niezbędne do dokumentacji poradni.
Co więcej, jak zaakcentowało Kolegium, sposób podejmowania rozstrzygnięć przez zespół został wskazany w § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia, a tym sposobem jest głosowanie większością głosów. Akta sprawy nie wskazują, aby takie głosowania w odniesieniu do poszczególnych dzieci w ogóle się odbywały. Co więcej, zarówno K. B. jak i A. K. zanegowały swój udział w diagnozowaniu poszczególnych dzieci, dla których opinie zostały wydane, za wyjątkiem tych, z którymi bezpośrednio prowadziły zajęcia.
SKO podkreślił, że w aktach sprawy brak jest także dowodów potwierdzających doręczenie opinii wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia posiedzenia zespołu. Jest to o tyle istotne, że w wielu zeznaniach złożonych przez rodziców dzieci uczęszczających do placówki zostało wskazane, że opinie te były doręczane bezpośrednio przez przedstawicieli Poradni w ich domach wiele miesięcy po dacie rzekomego posiedzenia zespołu. Tym samym w przypadkach tych doszło do naruszenia § 16 ust. 1 rozporządzenia. Uchybienie to, ze względu na brak przewidzianej dla opinii drogi do jej zaskarżenia nie miało jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, Kolegium stwierdziło, że co do zasady nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności nie są zasadne zarzuty dotyczące braku przedłożenia do akt sprawy wszystkich dokumentów zalegających w aktach postępowania przygotowawczego prowadzonego do sygn. akt [...] i przeprowadzenia z nich wnioskowanych przez stronę dowodów. Jak się bowiem wskazuje w orzecznictwie, zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Czynności procesowe przeprowadzane przez organ, powinny zmierzać do wykazania przy pomocy wszelkich dostępnych dowodów, że udzielona dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości. Zestaw środków dowodowych przewidzianych przez k.p.a. (art. 76-76a, art. 82, art. 84 -art 86 k.p.a.) ma charakter otwarty; organ powinien dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.) (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2013 r. l SA/Po 31/13).
Z punktu widzenia analizowanej sprawy kluczowe znaczenie miało natomiast ustalenie, czy dzieci, na które pobrana została dotacja były dziećmi "objętymi wczesnym wspomaganiem rozwoju" w rozumieniu art. 15 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych, a tym samym czy posiadały opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju wydane w sposób zgodny z przewidzianymi prawem wymaganiami. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie pozwoliło na wykazanie, że w NPPP S. w T. w istocie nie funkcjonował zespół orzekający jako kolegialny organ uprawniony do podejmowania rozstrzygnięć w sprawie wydania takich opinii, a tym samym sporządzone przez Poradnię dokumenty "opinie" nie mogą być podstawą do pobrania dotacji oświatowej. Potwierdzają to w szczególności zeznania i oświadczenia składane przez domniemanych członków tego zespołu tj. A. K. oraz K. B. Mimo, że nie były to jedyne wady w dokumentacji Poradni, gdyż przykładowo można zwrócić uwagę, że skoro w domniemanych posiedzeniach zespołu udokumentowanych protokołem nr 1 z dnia 29 września 2016 r., protokołem nr 2 z dnia 3 listopada 2016 r. oraz protokołem nr 3 z dnia 29 grudnia 2016 r. nie brał udziału pedagog to skład zespołu nie odpowiadał treści § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej, a tym samym brak było podstaw do wydania opinii przez taki zespół, niemniej jednak samo ich stwierdzenie nie wpływa na treść rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium nie wyklucza także, że część dokumentacji przedstawionej przez Poradnię mogła zostać sfałszowana. Wskazuje na to chociażby opinia biegłego grafologa pozyskana w toku postępowania przygotowawczego. Organy administracji publicznej nie są jednak władne do przesądzania tej kwestii. Jest to bowiem domena postępowania karnego. Z tego też względu ewentualna fałszywość dokumentacji, w tym podpisów składanych rzekomo przez rodziców dzieci uczęszczających do placówki nie miała wpływu na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
W niniejszym przypadku odwołujący zwrócił także uwagę, że organ potraktował odrębnie kwestię dzieci (N. D., A. D., B. G. i K. G.), w odniesieniu do których opinie zostały zagubione. Wskazał przy tym, że teczki osobowe dzieci zostały przekazane Policji w oryginale, co zostało udokumentowane spisem rzeczy TAG/RSD [...] z dnia 13 lutego 2020 r. Tym samym organ prowadzący nie dysponuje tymi opiniami, w związku z czym musiały one zaginąć albo na Policji albo w Urzędzie Miasta Tarnowa. Odnosząc się do tej kwestii podkreślono, że Policja zatrzymała powyższą dokumentację w dniu 13 lutego 2020 r., a zatem jeszcze przed rozpoczęciem kontroli prawidłowości pobrania dotacji za lata 2018 i 2019, które nastąpiło w dniu 2 czerwca 2020 r. Z pisma Komendy Miejskiej Policji w T. z dnia 10 września 2020 r. wynika, że w toku czynności procesowych od przedstawicieli [...] Poradni [...] S. w T. nie ujawniono opinii dla dzieci N. D., A. D., B. G. i K. G., w toku czynności wykonanych w dniu 7 września 2020 r. od E. G. - matki dzieci pozyskano opinie dla B. G. i K. G. Kopie tych opinii zostały przekazane przy ww. piśmie. Choć organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu wyodrębnił kwestię braku opinii dla dzieci N. D. i A. D., to jednak okoliczność ta nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia tej sprawy. Jak wynika z treści decyzji organu pierwszej instancji, w przypadku N. D. wniosek o wydanie opinii został złożony w dniu 20 stycznia 2017 r., natomiast w przypadku A. D. wniosek ten został złożony w dniu 11 stycznia 2017 r. Zgodnie z dokumentacją przekazaną przez pełnomocnika strony pismem z 8 kwietnia 2021 r. w ramach postępowania dotyczącego zwrotu dotacji za 2017 r., opinia dla N. D. miała zostać wydana w dniu 16 marca 2017 r. przez zespół w składzie P. D., A. K., K. B., M. S., P. B. (opinia nr [...]), natomiast opinia dla A. D. miała zostać wydana w dniu 26 stycznia 2017 r. przez zespół w składzie P. D., A. K., K. B., K. D., P. B. (opinia nr [...]). Nawet jeżeli więc opinie takowe zostały wydane i przekazane Policji za spisem rzeczy [...] z dnia 13 lutego 2020 r. na co powołuje się odwołujący, to tak nie można by przyjąć, że wydanie tych opinii nastąpiło w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 póz. 1072). Jak już wyżej wskazano, w [...] Poradni [...] S. z siedziba w T. nie funkcjonował zespół uprawniony do wydawania takowych opinii.
Podobnie sytuacja wygląda w odniesieniu do dzieci M. D. oraz J. S, które w ocenie organu pierwszej instancji poświadczają nieprawdę, gdyż nie zostały wydane w kwietniu 2017 r. Nawet gdyby przyjąć wyjaśnienia odwołującego jakoby księga rejestru opinii została przepisana wobec licznych błędów usuwanych przy pomocy korektora oraz wpisania w niej błędnie danych dzieci K. K. (K.) oraz E. W., dla których nie wydano opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka a w ich miejsce wpisano M. D. oraz J. S., to i tak nie miałoby to wpływu na treść rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odniesieniu do J. S. została bowiem wydana opinia nr [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r. przez zespół w składzie P. D., A. K., K. B., K. D., P. B., natomiast w odniesieniu do M. D. opinia nr [...] z dnia 5 kwietnia 2017 r. przez zespół w składzie P. D., A. K., K. B., K. D., P. B. W tym przypadku nie można więc przyjąć, że wydanie tych opinii nastąpiło w trybie przewidzianym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072). Jak już wyżej wskazano, w [...] Poradni [...] S. z siedziba w T. nie funkcjonował zespół uprawniony do wydawania takowych opinii.
W dalszej części Kolegium stwierdziło, że słusznie zakwestionowano także pobranie w 2018 r. dotacji na dziecko A. K., które z uwagi na wiek winno posiadać opinię w sprawie odroczenia spełnienia przez dziecko obowiązku szkolnego. Opinia nr [...] z dnia 21 czerwca 2017 r. nie mogła zostać wzięta pod uwagę gdyż w składzie Zespołu Diagnostyczno-Terapeutycznego został ujęty lek. R. G., z którym do współpracy z [...] Poradnią [...] S. nigdy nie doszło. Natomiast opinia nr [...] z dnia 2 lipca 2018 r. nie mogła zostać uwzględniona gdyż w składzie zespołu diagnostyczno-terapeutycznego brak jest lekarza, który powinien wchodzić w skład takiego zespołu opiniującego zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Z treści opinii nr [...] z dnia 2 lipca 2018 r., wynika bowiem jednoznacznie, że zespół diagnostyczny dla potrzeb wydania tej opinii tworzył P. D., jako przewodniczący, A. P. - psycholog, K. D. - logopeda oraz A. T. - pedagog. W skład zespołu bezsprzecznie nie wchodził zatem lekarz.
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującego dotyczących kwestii proceduralnych, organ II instancji wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Odwołujący poza gołosłownymi twierdzeniami nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dowodów, które miałyby zaprzeczyć ustaleniom dokonanym w toku postępowania. Nie zanegował także twierdzeń P. B., A. K. oraz K. B. wyartykułowanych zarówno w toku postępowania przygotowawczego jak i w odpowiedzi na wystąpienie organu pierwszej instancji dotyczących sposobu, w jaki nastąpiło podpisywanie przez nich stosownej dokumentacji, czy tego jak wyglądała sama procedura wydawania opinii. W ocenie Kolegium ze względu na otwarty katalog dowodów, jakie można przeprowadzić w toku postępowania administracyjnego nie zachodziła konieczność powoływania tych osób na świadka w ramach postępowania administracyjnego. Osoby te zeznawały bowiem w toku postępowania przygotowawczego pod rygorem odpowiedzialności karnej a także w toku postępowania udzieliły one stosownych wyjaśnień. Strona mogła się do nich odnieść zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji jak i na etapie postępowania odwoławczego. W treści odwołania skoncentrowano się natomiast na zdyskredytowaniu twierdzeń A. K. oraz K. B. poprzez podjęcie próby wykazywania ich nieścisłości, przy czym nie zanegowano ich prawdziwości. Odwołujący nie przedstawił także swojego stanowiska w sprawie, nie przedstawił żadnego dowodu na to, że zespół w istocie został powołany zgodnie z wymaganiami ww. rozporządzenia, rzeczywiście obradował i spotykał się w zaprotokołowanym składzie oraz we wskazanych datach. Gdyby odwołujący chciał wykazać, że stanowiska zaprezentowane w toku postępowania przez P. B., A. K. oraz K. B. nie mają pokrycia w rzeczywistości, mógł chociażby zawnioskować o przeprowadzenie dowodu z zeznań innych świadków, którzy mogliby potwierdzić, że posiedzenia zespołu rzeczywiście się odbywały. Takimi osobami mogliby być przykładowo inni pracownicy placówki, w tym obsługa lub tez rodzice dzieci, dla których zespół miał rzekomo wydać opinię, a którzy zgodnie z § 6 ust. 10 ww. rozporządzenia powinni zostać zawiadomieni przez przewodniczącego zespołu o terminie posiedzenia zespołu. Takimi dowodami mogłyby być także zawiadomienia wystosowane do rodziców dzieci w ww. trybie, niemniej jednak takie dowody nie zostały przedstawione. Odwołujący już na etapie postępowania odwoławczego pismem z dnia 20 lutego 2023 r. przedłożył co prawda oświadczenia dwojga dzieci uczęszczających na zajęcia w placówce tj. J. i D. Z. oraz J. S., niemniej jednak jak stwierdził sam odwołujący są to "opinie na temat jakości i skuteczności świadczeń" jakie dzieci otrzymały w placówce. Żadne z tych pism nie potwierdza, że w stosunku do tych dzieci opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju zostały wydane w przewidzianym prawem trybie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących uniemożliwienia przez organ pierwszej instancji realizacji przysługującego stronie prawa do czynnego udziału w sprawie, Kolegium stwierdziło, że zarzut ten jest bezpodstawny. Podkreślono, że ze względu na zaistniałe w sprawie okoliczności, rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w znacznej mierze w oparciu o dokumentację dotyczącą prawidłowości pobrania dotacji za 2017 r., która to została włączona przez organ jako dowód w niniejszej sprawie. Dotyczy to przede wszystkim trybu wydania opinii przedstawionych przez kontrolowaną placówkę. Kolegium z urzędu wiadomym jest, że odwołujący a także jego pełnomocnik na etapie prowadzonego wówczas postępowania wielokrotnie zapoznawali się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie. Miało to miejsce w dniach 23 listopada 2020 r., 19 marca 2021 r., 5 maja 2021 r. 1 czerwca 2021 r., 26 kwietnia 2022 r., 27 kwietnia 2022 r., 2 czerwca 2022 r, 28 czerwca 2022 r., oraz 4 lipca 2022 r. Okoliczności te zostały opisane w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 10 października 2022 r., sygn. akt SKO.E/4106/13/2022. W toku obecnie prowadzonego postępowania organ właściwie nie pozyskał żadnej nowej dokumentacji, za wyjątkiem stanowisk i dokumentów pochodzących z innych niż kontrolowana placówka poradni psychologiczno-pedagogicznych, dotyczących dzieci uczęszczających na zajęcia w placówce. Dokumentacja ta była jednak korzystna dla strony gdyż na skutek pozyskanych w toku postępowania wyjaśnień organ w stosunku do wszystkich tych dzieci z kwoty dotacji podlegającej zwrotowi odliczył dotację wypłaconą na te dzieci. Nawet jeżeliby przyjąć, że podczas zapoznawania się z materiałem dowodowym w sprawie w dniu 29 listopada 2022 r. ze względu na krótkotrwałą obecność pracownika Urzędu Miasta T. zajmującego się inwentaryzacją środków trwałych doszło do utrudnienia wykonywania czynności przez stronę, to jednak biorąc pod uwagę opisane powyżej okoliczności nie jest to równoznaczne z naruszeniem jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Co więcej, biorąc pod uwagę zasadnicze motywy rozstrzygnięcia, nawet jeżeliby stronie został wyznaczony kolejny termin na zapoznanie się z materiałem dowodowym to trudno oczekiwać, aby strona wypowiadając się co do tego materiału mogłaby zwrócić uwagę na okoliczności uzasadniające uchylenie wydanej w sprawie decyzji. Powodem, dla którego w niniejszym przypadku orzeczono o zwrocie dotacji był bowiem fakt, iż przedstawione w toku postępowania opinie nie mogły stanowić wiarygodnego materiału dowodowego. Przedstawiona przez stronę w toku postępowania dokumentacja nie potwierdza, że wydanie tych opinii nastąpiło w przewidzianym prawem trybie. Przeczyły ternu bowiem twierdzenia P. B., A. K. oraz K. B., Którzy zostali wskazani w tych opiniach jako członkowie zespołu diagnostyczno-terapeutycznego.
Co więcej, podkreślono, że dokumentacja zgromadzona w sprawie, w tym treść oświadczeń i zeznań ww. osób jest stronie dobrze znana, o czym świadczy fakt, iż w treści odwołania strona posługuje się niemal dosłownymi cytatami z poszczególnych dokumentów zgormadzonych w toku postępowania. Mimo to ani na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji ani na etapie postępowania odwoławczego strona nie przedstawiła jakiegokolwiek materiału dowodowego, który stanowiłby podstawę do zaprzeczenia zasadniczym ustaleniom dokonanym w sprawie. W związku z tym zarzuty te należy uznać za całkowicie bezpodstawne.
Od powyższego rozstrzygnięcia, pismem z 5 czerwca 2023 r. Fundacji M. z siedzibą w T., reprezentowana przez pełnomocnika - adw. D. L. wniosła skargę do WSA w Krakowie.
W skardze tej pełnomocnik skarżącego zaskarżył tę decyzję w całości i zarzucił organowi odwoławczemu:
1. naruszenie art.7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 78 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. a contrario w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji mimo zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ l instancji we własnym zakresie i poprzestaniu na wykonaniu fotokopii części (wybiórczej) dokumentacji zgromadzonej w aktach postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. (sygn. akt [...]), które to kopie, fotokopie oraz kopie fotokopii nie mogą stanowić dowodu (vide: l SA/Kr 1371/22), a także, pomimo że:
a. zawieszone postępowanie przygotowawcze nadzorowane przez Prokuratora
Prokuratury Rejonowej w T. (sygn. akt [...]) toczy w sprawie
(in rem - nikomu nie postawiono zarzutów), zatem brak jest podstaw do
stanowczych twierdzeń o wynikach postępowania przygotowawczego, a materiał
dowodowy gromadzony w ww. postępowaniu przygotowawczym nie został
zweryfikowany w postępowaniu sądowym, nie została wydana żadna decyzja
procesowa poza postanowieniem o zawieszeniu postępowania,
b. organy administracji publicznej obowiązane są do przeprowadzenia postępowania
dowodowego samodzielnie i nie są związane wynikiem postępowania przygotowawczego, niezależnie od tego jaką decyzją procesową się zakończy,
c. organ II instancji w pierwszej decyzji, z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt
SKO.E/4106/26/2021, zobowiązał organ l instancji do przeprowadzenia dowodów
samodzielnie, poprzez m.in. przesłuchanie, pod rygorem odpowiedzialności
karnej, świadków lek. med. P. B. czy K. D., czego organ l instancji nie uczynił;
2) naruszenie art.6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 83 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji mimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego z osobowych źródeł dowodowych, wbrew zasadzie bezpośredniości, tj.:
a. zaniechanie wezwania w charakterze świadków i osobistego przesłuchania m.in.
A. K., K. B., P. B. oraz R. G. oraz rodziców dzieci objętych opiniami o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka,
b. nie pouczenie osób składających oświadczenia na piśmie na wezwanie organu
(instancji o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz o
odpowiedzialności za fałszywe zeznania,
c. nie umożliwienie skarżącej udziału w postępowaniu dowodowym z osobowych
źródeł dowodowych, w tym zadawania pytań świadkom,
d. poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy z osobowych
źródeł dowodowych, z którymi organ l instancji nie zetknął się bezpośrednio;
3. naruszenie art.6 k.p.a. w zw. z art.7 k.p.a. w zw. z art.8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 50 § 1 k.p.a. a contrario w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. art.79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art.83 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji i oparcie ustaleń faktycznych na pisemnych oświadczeniach (wyjaśnieniach) m.in. A. K. oraz K. B. z dnia 25 stycznia 2022 roku oraz 26 stycznia 2022 roku, które to wyjaśnienia złożone zostały w wyniku sugerujących odpowiedź wezwań do złożenia wyjaśnień z dnia 19 stycznia 2022 roku oraz zawierających sugestię ścigania karnego adresatów wezwań, które to wyjaśnienia pozostają niespójne, nielogiczne i niewiarygodne w kontekście m.in. podpisów składanych przez A. K. oraz K. B. pod protokołami z posiedzeń zespołu [...] Poradni [...] S. w T., mimo że uzyskanie takich wyjaśnień nie było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem zasadą powinno być bezpośrednie przeprowadzenie dowodu i osobiste przesłuchanie ww. osób przez organ l instancji,
4. naruszenie art.7 k.p.a. w zw. z art.77 § 1 k.p.a, w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 2, § 6 ust.8 i 10 oraz § 7 ust. 1, 3-4 oraz § 16 ust. 1
rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych z dnia 18 września 2008 roku (Dz.U. z 2008 r., nr 173, póz. 1072) poprzez dokonanie nieprawidłowej, sprzecznej z zasadą prawdy materialnej oceny materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem faktycznym, że:
a. w [...] Poradni [...] S. w T. nie funkcjonował zespół orzekający uprawniony do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dowodom z dokumentów, przez uznanie, że nie zostały spełnione warunki funkcjonowania ww. zespołu wynikające z ww. rozporządzenia, w tym że w poradni nie funkcjonował zespół orzekający, że nie został powołany przez dyrektora poradni, że w skład zespołu nie wchodziły osoby o określonych przepisami rozporządzenia kwalifikacjach, że orzeczenie nie zostało wydane większością głosów, że z posiedzenia zespołu nie został sporządzony protokół, podczas gdy powołanie zespołu orzekającego oraz jego funkcjonowanie potwierdzają przedłożone w postępowaniu przed organem l instancji protokół nr 1 z dnia 29 września 2016 roku, protokół nr 2 z dnia 3 listopada 2016 roku, protokół nr 3 z dnia 29 grudnia 2016 roku, protokół nr 4 z dnia 26 stycznia 2017 roku, protokół nr 5 z dnia 16 lutego 2017 roku, protokół nr 6 z dnia 16 marca 2017 roku, protokół nr7 z dnia 4 kwietnia 2017 roku oraz protokół nr 8 z dnia 5 kwietnia 2017 roku (przedłożone wraz z pismem z dnia 8 kwietnia 2021 roku), zaś autentyczność podpisów członków zespołu orzekającego złożonych na ww. protokołach nie została przez żadnego z członków ww. zespołu zakwestionowana;
5. naruszenie art. 7b k.p.a. a contrario w zw. z art. 20 k.p.a. w zw. z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji, mimo dokonania ustaleń faktycznych w sprawie w ramach rzekomej, wskazywanej przez organ l instancji "wspólnej kontroli z Policją" (?) (vide: str. 31. oraz str. 48 decyzji organu l instancji), tj. Komendą Miejską Policji w T., pomimo że Komenda Miejska Policji nie jest organem administracji publicznej oraz do jej właściwości nie należy kontrola wydatkowania dotacji oraz prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia należności z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, a ponadto, postępowanie przygotowawcze nadal jest prowadzone, nie zostało zakończone, nikomu nie postawiono jakichkolwiek zarzutów;
6. naruszenie art.75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw.zart.77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 4 uchwały Nr XLVII/514/2017 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 28 grudnia 2017 roku (Dz. Urz. Woj. Mało p. z 2018 r, poz.393) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji i posłużenie się do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie jako podstawę rozstrzygnięcia nieprawidłowo (sprzecznie z prawem) pozyskanego materiału dowodowego (z przekroczeniem zakresu czasowego upoważnienia wydanego przez Prezydenta Miasta T. K. P.) w postaci wydruków fotokopii opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, poświadczonych za zgodność z oryginałem na dzień 28 października 2020 roku, których źródło pozyskania przez organ l instancji w 2020 roku nie jest skarżącej znane;
7. naruszenie art.76a § 2b k.p.a. a contrario w zw. z art. 268a k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji i dokonanie ustaleń w sprawie w oparciu o wydruki zdjęć opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci poświadczone za zgodność z oryginałem z dniem 28 października 2020 roku, pomimo że:
a. podpis widniejący na poświadczonych za zgodność z oryginałem wydrukach zdjęć jest wyłącznie parafą i wyklucza możliwość zidentyfikowana jego autora, w tym również czy był on upoważniony na zasadzie art. 268a k.p.a. do poświadczania za zgodność odpisów dokumentów na potrzeby prowadzonych postępowań z oryginałem;
b. pracownikowi organu l instancji nie zostały okazane żadne dokumenty, w tym jakiekolwiek oryginały w dniu 28 października 2020 roku;
8. naruszenie art 7 k.p.a. w zw. z art.8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji i zaniechanie, mimo składanych przez skarżącą wniosków w tym zakresie, wystąpienia do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. o przedłożenie do akt sprawy dokumentów zalegających w aktach postępowania przygotowawczego prowadzonego do sygn. akt [...] i zaniechanie przeprowadzenia dowodów z dokumentów w postaci:
a. teczek osobowych dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju wraz
z zawartością,
b. kart zajęć terapeutycznych dzieci,
c. oświadczeń rodziców dzieci uczęszczających na zajęcia do Poradni S.,
d. dzienników zajęć;
co stoi w sprzeczności zasadą prawdy obiektywnej, z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, albowiem skarżąca z uwagi na fakt, iż nie jest stroną ww. postępowania karnego (postępowanie toczy w sprawie - in rem) nie ma dostępu do akt tego postępowania i nie mogła dokumentacji tej dostarczyć we własnym zakresie do akt postępowania administracyjnego;
9. naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji z dnia 15 2022 r. sprostowanej postanowieniem organu l instancji z dnia 5 kwietnia 2023 r. znak: WPW.RPL3032.37.3.2022 poprzez podwyższenie o 40.000 zł określonej w decyzji kwoty do zwrotu z kwoty 200.702,28 zł do kwoty 240.702,28 zł w sposób wpływający niekorzystnie na ukształtowanie obowiązków strony skarżącej w wyniku błędnego ustalenia, że w sprawie zaszła oczywista omyłka pisarska;
10. naruszenie art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji i przyjęcie jako daty stwierdzenia okoliczności, iż dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości, ok której zależy rozpoczęcie naliczania odsetek w przypadku uznania, iż należność podlega zwrotowi - daty 28 czerwca 2021 r. podczas gdy nie jest to data jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie lecz tylko "odbioru wystąpienia pokontrolnego", a nadto pomimo, iż w analogicznej sprawie, także dotyczącej strony skarżącej, organ II instancji uznał za właściwy moment, od którego należy w takiej sprawie naliczać odsetki - datę doręczenia decyzji przez organ l instancji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji zwrócił uwagę, że pełnomocnik strony skarżącej w treści skargi się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2023 r, sygn. akt l SA/Kr 1371/22 odniósł się do dotacji pobranej przez stronę w roku 2017. Podkreślano, że wyrok ten nie jest wyrokiem prawomocnym, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie złożyło w stosunku do niego skargę kasacyjną. Co więcej, w niniejszej sprawie nie ma on charakteru wiążącego.
Odnosząc się do zasadniczego powodu uchylenia decyzji organu odwoławczego na podstawie wskazanego wyżej wyroku z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt l SA/Kr 1371/22 związanego z tym, że w aktach sprawy znajdują się nieuwierzytelnione kserokopie lub fotokopie albo kserokopie z kserokopii różnych dokumentów, w tym tych podstawowych jak protokoły z przesłuchania świadków, na podstawie których organ ustalił, że zespoły orzekające o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci nie spotykały się i nie wydawały opinii w sposób zgodny z przepisami prawa jak i opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, stwierdzono, że okoliczność ta nie powinna powodować uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz odstąpienia od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez WSA w Krakowie. SKO podkreśliło, że do akt sprawy dołączono uwierzytelnione kserokopie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, poza sporządzonymi przez pracowników Wydziału Podatków i Windykacji Urzędu Miasta T. fotokopiami dokumentacji, która znajduje się w posiadaniu Prokuratury Rejonowej w T. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z zarządzeniem z dnia 19 listopada 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w T. wyraził zgodę jedynie na dostęp do akt sprawy i wykonanie fotokopii. Skoro o udostępnienie akt sprawy zwracał się organ pierwszej instancji to ponowne występowanie o udostępnienie tej dokumentacji przez organ odwoławczy było całkowicie nieuzasadnione. Organ odwoławczy podniósł też, że ani strona ani jej pełnomocnik nie zgłaszała w toku postępowania jakichkolwiek uwag które mogłyby wskazywać, że treść fotokopii dokumentów nie odpowiada treści dokumentów zgormadzonych w toku postępowania przygotowawczego. W ocenie Kolegium, wyrażone przez WSA w Krakowie w ww. wyroku oczekiwanie pozyskania przez organ odwoławczy oryginałów akt sprawy może okazać się niemożliwe do zrealizowania. Dostęp do akt zgromadzonych na etapie postępowania przygotowawczego podlega ścisłej reglamentacji. Zwracała na to uwagę także strona postępowania oraz jej pełnomocnik, którym prokurator odmawiał dostępu do akt tego postępowania w jego ówczesnej fazie. Trudno zatem spodziewać się, aby prokurator wyraził zgodę na przekazanie akt sprawy dla potrzeb postępowania administracyjnego, gdzie stronom postępowania przysługuje do nich nieograniczony dostęp.
Zaakcentowano, że w przedmiotowej sprawie brak zatem było możliwości pozyskania oryginałów dokumentów wymienionych w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku WSA w Krakowie. Wydaje się zatem, że właśnie w odniesieniu do taki sytuacji sformułowano w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym kserokopia dokumentu może w pewnych okolicznościach zachować charakter środka dowodowego. Dotyczy to sytuacji, gdy organ, z przyczyn faktycznych, czy prawnych, nie może pozyskać oryginałów dokumentów lub odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem. W takich tylko okolicznościach można uznać, że istnieją podstawy do tego, by mimo braku właściwego uwierzytelnienia dokumentu, oceniać go w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lutego 2019r. sygn. akt II SA/Gd 15/19). W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie w związku z zabezpieczeniem dokumentacji dotyczącej dotacji przez Prokuraturę Rejonową w Tarnowie takie okoliczności zaistniały.
Zdaniem SKO, nie ulega wątpliwości, że organ był uprawniony wykorzystać dowody z postępowania karnego. Jednocześnie zwrócono uwagę, iż w procedurze administracyjnej nie istnieje konstrukcja prawna, która nakazuje uznać za wiarygodny materiał dowodowy tylko wtedy, gdy został oceniony prawomocnym wyrokiem sądu. Z tego też powodu w poczet materiału dowodowego włączono fotokopie zeznań świadków do akt postępowania administracyjnego. Podkreślono, że postępowanie przygotowawcze w tej sprawie było przeprowadzone na bardzo szeroką skalę. Przesłuchano bowiem nie tylko przedstawicieli organu prowadzącego i członków domniemanych zespołów wydających opinie w sprawie, ale także rodziców dzieci uczęszczających na zajęcia w placówce. Trudno sobie wyobrazić, aby organ administracyjny, biorąc pod uwagę kodeksowe terminy na załatwienie sprawy, był w stanie przeprowadzić postępowanie na aż tak szeroką skalę. W ocenie Kolegium, nie zaszła także potrzeba powielania tych dowodów, które już raz zostały przeprowadzone.
Organ II instancji stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut dotyczący wadliwości pozyskania przez organ pierwszej instancji pisemnych wyjaśnień ze strony K. B., A. K. czy P. B. Osoby te zeznawały w charakterze świadka w postępowaniu karnym, natomiast w postępowaniu administracyjnym organ pierwszej instancji uznał za zasadne pozyskanie jedynie dodatkowych wyjaśnień, których wartość dowodowa została szczegółowo omówiona w uzasadnieniu zarówno decyzji organu pierwszej instancji jak i decyzji organu odwoławczego. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tym przypadku ani przepisy ustawy o finansach publicznych ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zakładają przeprowadzania jakichkolwiek dowodów obligatoryjnych. Tym samym rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który w możliwie pełny sposób oddaje stan faktyczny sprawy. Kolegium podkreśliło, że ze względu na fakt, iż w tej sprawie uchybienia związane z procesem pozyskiwania dotacji miały charakter systemowy, gromadzenie materiału dowodowego było szczególnie utrudnione. W toku postępowania zostały jednak przeprowadzone dowody pozwalające na ustalenie wszelkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności niniejszej sprawy, a przeprowadzenie jakichkolwiek dodatkowych dowodów nie wpłynęłoby na jego treść. Nie doprowadziłoby bowiem do zaprzeczenia sformułowanemu przez organ odwoławczy wnioskowi, że w [...] Poradni [...] S. w T. nie funkcjonował zespół orzeczniczy uprawniony do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a znajdujące się w aktach sprawy opinie zostały wydane w sposób sprzeczny z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072).
Następnie Kolegium ustosunkowało się do podniesionych w skardze zarzutów, powtarzając zawartą w skardze argumentację, bowiem zarzuty skargi są zasadniczo tożsame z zarzutami zawartymi w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma też obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Skarga nie była zasadna, dlatego nie zasługiwała na uwzględnienie.
W kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, strona skarżąca (jako organ prowadzący [...] Poradnię [...] S. w T. dalej w skrócie: Poradnia) prawidłowo została obciążona obowiązkiem zwrotu otrzymanej w 2018 r. i 2019 r. dotacji oświatowej jako dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.
Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja wydana na podstawie art. 252 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz.1634 , zwanej dalej ustawą o finansach publicznych, w skrócie "u.f.p.").
Zgodnie z art. 252 ust. 1-6 u.f.p. – (1) dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. (2) W przypadku gdy termin wykorzystania dotacji, o których mowa w ust. 1, jest krótszy niż rok budżetowy, podlegają one zwrotowi w terminie 15 dni po upływie terminu wykorzystania dotacji. (3) Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. (4) Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. (5) Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości. (6) Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia: 1) przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem; 2) następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Na wstępie wskazać trzeba, że do spraw dotyczących środków publicznych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza uregulowań ustawy o finansach publicznych wskazuje, że przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych inaczej reguluje jedynie właściwość organu administracji, dlatego postępowanie w sprawie zwrotu dotacji prowadzone jest na podstawie wprost stosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności znajdą zastosowanie do tego postępowania przepisy dotyczące zasad ogólnych postępowania administracyjnego, terminów załatwienia spraw, doręczeń, wezwań, protokołów, dowodów, decyzji i postanowień, odwołań oraz nadzwyczajnych trybów wzruszania rozstrzygnięć (vide np. WSA w Krakowie w wyroku z 13 sierpnia 2024 r., III SA/Kr 316/24).
W ocenie Sądu, organy administracyjne w tej sprawie działały na podstawie przepisów prawa, zgodnie z brzmieniem art. 6 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz.1634, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i nie naruszyły wskazanych w zarzutach skargi przepisów k.p.a., w tym m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Stojąc na straży praworządności, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w postaci dokumentów a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceniły jakie okoliczności zostały udowodnione. Zastosowały zatem zasadę swobodnej oceny dowodów, przy czy ocena ta nie miała charakteru dowolnego stąd Sąd orzekający w tej sprawie, w pełni tę ocenę podzielił.
Odnosząc się do wyników tej oceny, wskazać trzeba, że organ nie czyni ustaleń faktycznych w próżni, lecz zawsze przez pryzmat normy prawa materialnego. Nie można zatem pomijać charakteru dotacji wynikającego z art. 126 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych. Skoro zatem dotacje pochodzą ze środków publicznych, to sposób ich wykorzystania jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany - do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania określone w umowie o dotację w terminie w niej określonym i w sposób tam opisany. Prawidłowość gospodarowania środkami dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie określonej m.in. przepisami o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić należało, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2022 r., poz.2082, zwanej dalej ustawą o finansowaniu zadań oświatowych), dotacja przysługuje na "każde dziecko objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju". Dla objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju niezbędne jest wydanie opinii przez zespół opiniujący działający w ramach publicznej lub niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
W analizowanym przypadku, biorąc pod uwagę bezsporny fakt, iż opinie zostały wydane w okresie od września 2016 r. do kwietnia 2017 r., organ odwoławczy wskazał na obowiązujący w tym okresie art. 71b ust. 3 ustawy z 2 grudnia 2016 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943). Zgodnie z tym przepisem, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Jak natomiast stanowił art. 71 b ust. 3a ww. ustawy, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do wydawania opinii stosuje się przepisy wydane na podstawie art. 71b ust. 6, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości zespołu.
Bezpośrednią konsekwencją przyjęcia zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie stanowiska, że opinia taka nie jest decyzją i nie stosuje się do niej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jest to że do takiej opinii nie będą miały zastosowania przewidziane w Kodeksie konsekwencje wynikające chociażby z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.), czy zasady res iudicata (mającej swą normatywną podstawę w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wskazującym na konieczność stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną). Opinia taka stanowi nie tylko dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone, ale też korzysta z domniemania, że została wydana zgodnie z przepisami prawa przez powołany do tego organ w przewidzianej prawem procedurze (tak M. Pilich [w:] Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2015, art. 71(b) LEX el.). Nie wyklucza to jednak możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko autentyczności i treści takiego dokumentu - również w zakresie trybu jego wydania - za pomocą wszelkich dostępnych środków dowodowych (tak w odniesieniu do paszportu jako dokumentu urzędowego - wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2022 r. sygn. akt II OSK 1754/21).
Prawidłowy, a zarazem bezsporny był zatem wniosek organu, że dla objęcia dziecka wczesnym wspomaganiem rozwoju, niezbędne było wydanie opinii przez zespół opiniujący działający w ramach publicznej lub niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Procedura wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju została w sposób zupełny uregulowana w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 173 poz. 1072), dalej w skrócie rozporządzenie. Biorąc pod uwagę treść przepisów zawartych w tym rozporządzeniu należało stwierdzić, że organem właściwym do wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju jest zespół orzekający działający w ramach publicznych i niepublicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (tak art. 71b ust. 3 i 3a ustawy o systemie oświaty w związku z § 2 ww. rozporządzenia). Zespoły powołuje dyrektor poradni (§ 4 ust. 1 ww. rozporządzenia). W skład zespołu wchodzą: 1) dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu; 2) psycholog, pedagog oraz lekarz (§ 4 ust. 2 ww. rozporządzenia).
Analiza akt sprawy potwierdziła zawartą w zaskarżonej decyzji konkluzję organu odwoławczego, że w [...] Poradni [...] S. w T., nie funkcjonował zespół orzeczniczy uprawniony do wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (znajdujące się w aktach sprawy opinie zostały wydane w sposób sprzeczny z prawem, w tym z przepisami rozporządzenia).
Należało bowiem zgodzić się z organem administracyjnym, że żaden z powołanych przez Kolegium w zaskarżonej decyzji przepisów regulujących tryb wydania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, nie został w przedmiotowej sprawie dochowany przez stronę skarżącą. Dotyczy to zarówno opinii, w których w składzie zespołu orzekającego został wymieniony lek. med. R. G. jak i opinii, w których w składzie zespołu orzekającego został wymieniony lek. med. P. B.
Za niezasługujące na uwzględnienie Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd podzielił zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko SKO w Tarnowie też w tym zakresie, w którym organ ustosunkował się pośrednio do wskazań powołanego przez pełnomocnika strony skarżącej w skardze, nieprawomocnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt l SA/Kr 1371/22, odnoszącego się do dotacji pobranej przez stronę skarżącą w roku 2017. Kolegium wskazało mianowicie, że "do akt sprawy dołączono uwierzytelnione kserokopie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, poza sporządzonymi przez pracowników Wydziału Podatków i Windykacji Urzędu Miasta T. fotokopiami dokumentacji, która znajduje się w posiadaniu Prokuratury Rejonowej w T. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 19 listopada 2021 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w T. wyraził zgodę jedynie na dostęp do akt sprawy i wykonanie fotokopii. Skoro o udostępnienie akt sprawy zwracał się organ pierwszej instancji to ponowne występowanie o udostępnienie tej dokumentacji przez organ odwoławczy było całkowicie nieuzasadnione. Podkreślenia wymaga, że ani strona ani jej pełnomocnik nie zgłaszała w toku postępowania jakichkolwiek uwag, które mogłyby wskazywać, że treść pozyskanych przez organ fotokopii dokumentów, nie odpowiada treści tych dokumentów zgormadzonych w toku postępowania przygotowawczego. Kolegium wyjaśniło przy tym dlaczego wyrażone przez WSA w Krakowie we wcześniej powołanym wyroku oczekiwanie pozyskania przez organ odwoławczy oryginałów akt sprawy, może okazać się niemożliwe do zrealizowania. Organ II instancji wskazał bowiem, że dostęp do akt zgromadzonych na etapie postępowania przygotowawczego podlega ścisłej reglamentacji. Zwracała na to uwagę także strona postępowania oraz jej pełnomocnik, którym prokurator odmawiał dostępu do akt tego postępowania w jego ówczesnej fazie. Trudno zatem spodziewać się, aby prokurator wyraził zgodę na przekazanie akt sprawy dla potrzeb postępowania administracyjnego, gdzie stronom postępowania przysługuje do nich nieograniczony dostęp." (vide str. 6 uzasadnienia odpowiedzi Kolegium na skargę)
Zatem w odniesieniu do takich uwarunkowań, które miały miejsce w przedmiotowej sprawie, sformułowano w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym kserokopia dokumentu może w pewnych okolicznościach zachować charakter środka dowodowego. Dotyczy to sytuacji, gdy organ, z przyczyn faktycznych, czy prawnych, nie może pozyskać oryginałów dokumentów lub odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem. W takich tylko okolicznościach można uznać, że istnieją podstawy do tego, by mimo braku właściwego uwierzytelnienia dokumentu, oceniać go w świetle całego materiału dowodowego (wyrok NSA z 21 sierpnia 2012 r., sygn. II GSK 1016/11; wyrok WSA z 6 października 2010 r., sygn. II OSK 1508/09; wyrok WSA z 31 stycznia 2014 r., sygn. I SA/Kr 1821/13; wyrok WSA z 11 marca 2009 r., sygn. IV SA/Wa 1936/08).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2021 r., sygn. akt II GSK 1016/11 zaznaczył, że "jednym ze środków dowodowych są dokumenty, przy czym w postępowaniu administracyjnym moc dowodową posiadają nie tylko oryginalne dokumenty, ale również ich uwierzytelnione odpisy. Należy przyjąć, że niuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 84/07, Legalis; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 203/04, Legalis; uchwała SN z dnia 29 marca 1994 r. sygn. akt III CZP 37/94, Lex nr 4066; wyrok NSA z dnia 21 września 1999 r. sygn. akt III SA 7375/98, Lex nr 40052, wyrok NSA z 6 października 2010 r. II OSK 1508/09). Niewłaściwe byłoby jednak wnioskowanie, że kserokopia dokumentu urzędowego nie może być środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym. Różnica w mocy dowodowej polega na tym, że kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego (por. uchwała SN z 29 marca 1994 r. III CZP 37/94)." Sąd w składzie orzekającym ten pogląd podziela. W przedmiotowej sprawie, organy administracji w uzasadnieniach wydanych orzeczeń przedstawiły taką ocenę. W świetle materiału zgromadzonego w aktach sprawy, należało zaakceptować stanowisko, że kserokopie przedmiotowych dokumentów stanowiły dowód na podjęte przez organy ustalenia w sprawie.
Ponadto zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów.
W ocenie Sądu, zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów są tylko wówczas słuszne, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego tj. gdy wyprowadzone ze zgromadzonych dowodów wnioski naruszają przesłanki swobodnej oceny dowodów. Zarzut nie może jednak sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca, nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w k.p.a. Wobec powyższego określenie wobec strony skarżącej obowiązku zwrotu dotacji jest pochodną szeregu prawidłowych ustaleń, czynionych zgodnie z wymogami prawa i odpowiada wysokości kwot, stanowiących dotację pobraną w nadmiernej wysokości.
Reasumując, Sąd stwierdził, że organy administracji podjęły szereg działań celem należytego zgromadzenia materiału dowodowego i choć nie uzyskano uwierzytelnionej kserokopii zgromadzonej w sprawie dokumentacji, poprzestając na fotokopiach dokumentacji, która znajdowała się w posiadaniu Prokuratury, to zebrany materiał dowodowy był wystarczający do poprawnego ustalenia stanu faktycznego. Brak uwierzytelnienia dokumentów nie mógł mieć żadnego wpływu na wynik analizowanej sprawy.
Kwestionując poczynione w sprawie ustalenia, nie wskazano jakie dowody dają do tego podstawę, z jakich dowodów wynikają okoliczności odmienne od przyjętych przez organy administracji. Wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, nie określono, o jakie konkretnie dowody materiał ten powinien być uzupełniony. Strona skarżąca nie przedstawiła też żadnego dowodu, za pomocą którego zakwestionowałaby treść zeznań świadków składanych w toku postępowania przygotowawczego (pod rygorem odpowiedzialności karnej) czy wyjaśnień złożonych przez P. B., A. K. oraz K. B. (przed organem I instancji i na jego wezwanie). Strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, że zespół został faktycznie powołany, obradował w zaprotokołowanym składzie oraz we wskazanych datach, zgodnie z wymogami ww. rozporządzenia.
Zarzuty stawiane poczynionym w sprawie ustaleniom faktycznym muszą być skonkretyzowane, albowiem skuteczność zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania zależy od stwierdzenia, że naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ocena taka nie jest możliwa, jeżeli zarzuty pozbawione są koniecznego stopnia konkretyzacji – powinny wskazywać konkretne pominięte dowody czy wykazywać błędy w ocenie materiały dowodowego, ewentualne sprzeczności z niego wynikające czy naruszenie standardów oceny dowodów, w tym zasad doświadczenia życiowego i wiedzy.
Jako niezasadne Sąd ocenił także zarzuty naruszenia art. 75 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez stronę skarżącą, co miało skutkować naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności. W ocenie Sądu, dowody, których przeprowadzenia domagała się strona skarżąca (przesłuchanie w charakterze świadka A. K., K. B., P. B., R. G. oraz rodziców dzieci objętych opiniami o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci) doprowadziłoby do nadmiernego wydłużenia postępowania, poza tym organ dysponował już protokołami zeznań, wyjaśnień ww. osób.
Sąd uznał, że brak przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę skarżącą dowodów sposób bezpośredni przed organem administracyjnym nie stanowi naruszenia prawa, mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ww. osoby zeznawały w charakterze świadka w postępowaniu karnym, natomiast w postępowaniu administracyjnym organ uznał za zasadne pozyskanie jedynie dodatkowych wyjaśnień, których wartość dowodowa została szczegółowo omówiona w uzasadnieniu zarówno decyzji organu I instancji, jak i decyzji organu odwoławczego. W kontrolowanej sprawie, ani przepisy ustawy o finansach publicznych, ani przepisy k.p.a. nie zakładają przeprowadzania jakichkolwiek dowodów obligatoryjnych. Tym samym rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, który w możliwie pełny sposób oddaje stan faktyczny sprawy. Nadto, strona skarżąca nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu pozwalającego obalić domniemania wynikające z przeprowadzonych dowodów. Nie można bowiem stracić z pola widzenia, że generalna moc dowodowa fotokopii dokumentu nie została przez stronę skarżącą zakwestionowana. Sąd uznał postępowanie dowodowe przeprowadzone w kontrolowanej sprawie za przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny.
Analiza akt sprawy wskazuje, że skala zaniedbań w kontrolowanej placówce była tak duża, że próba wytknięcia organowi pewnych uchybień proceduralnych (które jak wcześniej wyjaśniono, nie miały wpływu na wynik sprawy), nie mogła odnieść spodziewanego dla strony skarżącej skutku. Podkreślenia wymagało, że w realiach tej sprawy organ musiał się zastosować do zarządzenia z dnia 19 listopada 2021 r., w którym Prokurator Prokuratury Rejonowej w T. wyraził jedynie zgodę na dostęp do akt sprawy i wykonanie fotokopii. Na k. 721 akt administracyjnych (tom II) znajduje się sporządzona przez pracownika organu w dniu 21 lipca 2022 r. notatka urzędowa, z której wynika, że po wykonaniu fotokopii dokumentacji sprawy [...] zwrócono się do Prokuratury o uzyskanie kopii uwierzytelnionych dokumentów. Organ został poinformowany, że obecnie dokumentacja znajduje się w Sądzie i uzyskanie uwierzytelnionych kopii od Prokuratury Rejonowej w T. byłoby możliwe po zwrocie dokumentacji do Prokuratury, nie wcześniej niż za dwa miesiące. Zatem, w ocenie Sądu, organ był uprawniony wykorzystać dowody z postępowania karnego w formie mu udostępnionej, gdyż inna forma nie mogła - ze wskazanych wyżej przyczyn - wchodzić w rachubę.
Zaakcentowania też wymagało, że postępowanie przygotowawcze w tej sprawie było przeprowadzone na bardzo szeroką skalę. Przesłuchano bowiem nie tylko przedstawicieli organu prowadzącego i członków domniemanych zespołów wydających opinie w sprawie, ale także rodziców dzieci uczęszczających na zajęcia w placówce. Trudno sobie wyobrazić, aby organ administracyjny, biorąc pod uwagę kodeksowe terminy na załatwienie sprawy, był w stanie przeprowadzić postępowanie na aż tak szeroką skalę. Należy się więc zgodzić z Kolegium, że w tej sprawie nie zachodziła potrzeba powielania tych dowodów, które już raz zostały przeprowadzone.
Zdaniem Sądu, nie stanowi zatem naruszenia przepisów postępowania wykorzystanie przez organ w celu ustalenia stanu faktycznego dowodów pochodzących z innych prowadzonych postępowań (w tej sprawie postepowania karnego). Wbrew zarzutom skargi, organ administracyjny mógł powoływać się na kwestie ustalone w odrębnych postępowaniach. Nie ma bowiem bezwzględnego wymogu oparcia rozstrzygnięcia jedynie na dowodach przeprowadzonych przez organ rozstrzygający sprawę (zasada bezpośredniości postępowania dowodowego), a katalog środków dowodowych prowadzących do ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności ma charakter otwarty. Przepis art. 75 k.p.a. nie stwarza podstaw do pomniejszania znaczenia dowodów uzyskanych w innym postępowaniu. Przepis ten nie daje także podstaw do takiego wartościowania dowodów, nakazując jako dowód dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok NSA z 5 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 102/17). Nie istniały zatem żadne prawne przeszkody do tego, aby ustalenia organów czynione były także w oparciu o dokumenty/kseropie/fotokopie pochodzące z innych postępowań, w szczególności pochodzące z postępowania przygotowawczego prowadzonego przed organami ścigania. Natomiast powinnością organów włączających do akt sprawy dowody z innych postępowań jest umożliwienie stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co w niniejszej sprawie miało miejsce, jak i poddanie tak uzyskanych dowodów ocenie zgodnej z regułami z k.p.a., co również miało miejsce. (vide wyr. NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I FSK 1351/18).
Mając zatem na uwadze całokształt tej sprawy, a także jej faktyczne i prawne uwarunkowania, Sąd w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz powtórzone w odpowiedzi na skargę.
Akcentowana przez stronę skarżącą zasada formalizmu procesowego -
z przyczyn już wymienionych - nie mogła rzutować na kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy. Tym samym, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych. W kontrolowanej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów i uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo. Organ odwoławczy oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w k.p.a., a podjęte w tym zakresie rozstrzygniecie zostało uzasadnione w sposób wymagany przez normę prawa określoną w art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji należało uznać, że wydana w zgodzie z przepisami postępowania oraz przepisami prawa materialnego, zaskarżona decyzja nie narusza w sposób istotny wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Kolegium w sposób wyczerpujący wyjaśniło podstawy prawne oraz faktyczne podjętego rozstrzygnięcia i prawidłowo na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję I instancji.
Za chybiony Sąd uznał także zarzut zawarty w pkt 10 petitum skargi, dotyczący daty rozpoczęcia naliczania odsetek. Przyjęta przez organ data 28 czerwca 2021 r. to data doręczenia wystąpienia pokontrolnego, w którym stwierdzone zostały zasadnicze okoliczności związane z nienależnym pobraniem dotacji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie zachodzi tu tożsamość z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie zawartym w decyzji z dnia 10 października 2023 r. znak SKO.E/4106/13/2022. Organ odwoławczy uchylił wówczas decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie, gdyż Prezydent Miasta T. przyjął jako datę, od której należy naliczać odsetki datę "przekazania ustaleń" przez Wydział Audytu i Kontroli Urzędu Miasta T. do Wydziału Podatków i Windykacji Urzędu Miasta T. Nie była to zatem jakakolwiek czynność dokonana wobec strony. Było to o tyle istotne, że w tamtej sprawie wystąpienie pokontrolne nie uwzględniało okoliczności dokonanych dopiero na etapie postępowania administracyjnego. Stąd też datą stwierdzenia okoliczności stanowiących podstawę zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w odniesieniu do wskazanej w decyzji kwoty winna być data doręczenia decyzji w ramach postępowania administracyjnego. Sąd podzielił stanowisko SKO, że okoliczność taka nie zachodzi jednak w przedmiotowej sprawie, gdyż ustalenia dokonane w ramach kontroli pokrywają się w pełnym zakresie z ustaleniami dokonanymi w ramach postępowania administracyjnego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu państwa: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Z kolei w myśl art. 252 § 6 pkt 2 u.p.f. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w pkt 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją o zwrocie dotacji, która ma charakter deklaratoryjny (por. wyroku NSA z: 28 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 944/20 i 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 278/18). Jest to zatem rozstrzygnięcie, które nie tworzy zobowiązania do zwrotu dotacji, a jedynie stwierdza fakt jej pobrania (uzyskania) w wysokości wyższej niż należna, czy też powstaje z mocy zaistnienia określonych okoliczności faktycznych, którą jest wydatkowanie środków niezgodnie z przeznaczeniem. Tym samym do powstania zobowiązania nie jest wymagana decyzja (wbrew twierdzeniu skargi), gdyż rozstrzygnięcie to obowiązku tego nie tworzy. Słusznie zatem organy uznały jako dzień stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem dzień 28 czerwca 2021 r., tj. dzień odbioru przez organ fundacji wystąpienia pokontrolnego, a nie dzień (jak chciałaby tego strona skarżąca) wydanie decyzji w zakresie zwrotu dotacji oświatowej, która stanowi stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości i niezgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA z 28 lutego 2024 r., sygn. akt I GSK 944/20). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dniem stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości jest dzień zapoznania kontrolowanego z protokołem kontroli (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1610/18; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 797/19). Sąd w składzie orzekającym ten pogląd podziela.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako całkowicie bezzasadna.