III SA/KR 2247/24

III SA/Kr 2247/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-07-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /sprawozdawca/
Magdalena Gawlikowska
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
Art. 20 i 24  ust. 2b pkt 2
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. sprawy ze skarg M. L., K. L., J. L., B. S. oraz W. N. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 16 października 2024 r. nr IG-II.7221.107.2024.KG w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego solidarnie na rzecz skarżących M. L., K. L., J. L., B. S. kwotę 697(sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej W. N. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem dwóch skarg wniesionych do Wojewódzkiego w Krakowie była decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 16 października 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty Suskiego z dnia 31 lipca 2024 r. w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków.
Decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 25 maja 2023 r. W. N. (jedna ze skarżących) zwróciła się do Starosty Suskiego o sprostowanie mapy numerycznej działki nr [...] położonej w S., Gmina B., Powiat Suski stanowiącej jej własność. Podała, że w rejestrze gruntów powyższa działka posiadała powierzchnię 647 m2, natomiast według mapy ewidencji gruntów i budynków powierzchnia działki wynosiła tylko 412 m2.
Decyzją z 31 lipca 2024 r. Starosta Suski orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu S., jednostka ewidencyjna Gmina B., w zakresie danych ewidencyjnych, odnośnie:
– przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz
– powierzchni działki ewidencyjnej nr [...]; w oparciu o dokumentację geodezyjno-kartograficzną sporządzoną przez geodetę uprawnionego, wpisaną do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Suchej Beskidzkiej 21czerwca 2024 r. za numerem [...].
Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożyli M. L., K. L., J. L., B. S. zarzucając:
1. naruszenie art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) przez dokonanie zmiany przebiegu granicy przy istniejącym sporze granicznym w ramach prowadzonego na wniosek W. N. postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów, co należało uznać za niedopuszczalne;
2. niezastosowanie art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez brak wydania decyzji w przedmiocie odmowy aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w związku z wnioskiem W. N.;
3. naruszenie art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k p a. przez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności nienadanie odpowiedniej doniosłości faktowi, że: a) podczas modernizacji doszło do zgodnego wskazania granicy; b) nawet przyjmując, że operaty z roku 2018 posiadały pewne drobne wady techniczne, granice nimi wyznaczone zostały zaakceptowane przez ówczesnych właścicieli nieruchomości w tym zmarłego P. P. (poprzednika prawnego W. N.), były więc bezsporne, natomiast granice uaktualnione zaskarżoną decyzją miały charakter sporny, co uniemożliwiało ich ujawnienie w ewidencji w ramach postępowania aktualizacyjnego;
4. naruszenie normy § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.).w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę, że obowiązujące w 2018 r. poprzednie rozporządzenie (rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393).przy ustaleniu przebiegu granicy działki ewidencyjnej nakazywało dokonywać ustalenia granicy w pierwszej kolejności na podstawie zgodnych wskazań właścicieli. W ówczesnym stanie prawnym brak było bowiem jednoznacznej i wskazanej w normie prawnej dodatkowej przesłanki wymagającej zgodności zgodnego wskazania dokonanego przez właścicieli z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic;
5. naruszenie normy art. 28 k.p.a. przez uznanie S. M. za stronę postępowania w przedmiocie aktualizacji mimo, że osoba ta nie była właścicielem lub samoistnym posiadaczem nieruchomości będących przedmiotem zainteresowania organu I instancji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła również W. N nie zgadzając się z powierzchnią działki nr [...] i oznaczeniem budynku. Zdaniem odwołującej się, powierzchnia jej działki powinna wynosić 0,0647 ha, a oznaczenie budynku "m" a nie "i".
Wskazaną na wstępie decyzją z 16 października 2024 r. Małopolski Wojewódzki i Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w 2018 r. przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków dla obrębu S., jednostka ewidencyjna Gmina S. Celem było dostosowanie istniejących danych ewidencyjnych do wymogów określonych w rozporządzeniu, uzupełnienie bazy danych ewidencyjnych i utworzenie pełnego zakresu zbiorów danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami ww. rozporządzenia. W wyniku modernizacji powstała zintegrowana informatyczna baza danych ewidencji gruntów i budynków pozwalająca na pełne prowadzenie i udostępnianie danych w technologii informatycznej.
W dniach od 10 do 31 sierpnia 2018 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Suchej Beskidzkiej był wyłożony do publicznego wglądu projekt operatu opisowo-kartograficznego sporządzony m.in. dla obrębu S. Starosta Suski, działając w myśl przepisu art. 24a ust. 8 ustawy, ogłosił w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego z 8 października 2018 r. poz. 6758 informację, że dane objęte modernizacją zawarte w projekcie opisowo-kartograficznym stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 24a ust. 9 ustawy każdy, czyjego interesu prawnego dotyczyły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, mógł w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji o modernizacji zgłaszać zarzuty do tych danych (tj. do 7 listopada 2018 r.). Niezłożenie zarzutów we wskazanym terminie oznaczało, że dane ujawnione w operacie ewidencyjnym stawały się obowiązujące i wiążące. Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktować więc należało jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 ustawy).
Skoro W. N. wniosła dopiero 29 maja 2023 r. zastrzeżenia do zmodernizowanych danych ewidencji gruntów i budynków obrębu S. dotyczących działki nr [...], to z uwagi na powołany wyżej art. 24a ust. 12 ustawy należało stwierdzić, że pismo to zostało prawidłowo uznane przez Starostę Suskiego jako wniosek o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków i rozpatrzone zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy Pgik.
Pismem z 27 czerwca 2023 r. Starosta Suski zwrócił się do wykonawcy prac modernizacyjnych o ustosunkowanie się do zastrzeżeń wniesionych przez W. N. Następnie pismem z 14 września 2023 r. wystąpił o ponowną szczegółową analizę dokumentacji dotyczącej przebiegu granic działki ewidencyjnej nr [...], bowiem po analizie dokumentacji z przeprowadzonej modernizacji oraz operatu znajdującego się w zasobie nr [...] powziął wątpliwości co do prawidłowości ustalenia przebiegu granic przedmiotowej działki wykonanego w ramach modernizacji. Wykonawca w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dokonał ponownych czynności ustalenia przebiegu granic działki nr [...], których wyniki zawarł w nowo sporządzonym operacie technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 21 czerwca 2024 r. pod nr [...].
W operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu S. jednostka ewidencyjna B. są ujawnieni jako właściciele działek nr:
– [...] – W. N.;
– [...], [...], [...], [...], [...] -J. L., K. L., M. L., B. S.;
– [...], [...] – B. S.;
– [...] - Gmina B. (Wójt).
Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie dotyczyło przebiegu granic działki nr [...]. Podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu S. stanowiły dane zawarte w operacie technicznym nr [...].
Ustalono, że na opracowanej podczas modernizacji numerycznej mapie ewidencyjnej przebieg granicy działki nr [...] z działkami sąsiednimi został wykazany niezgodnie ze stanem wynikającym z analogowej mapy ewidencyjnej obowiązującej przed modernizacją oraz z operatu podziałowego nr [...], tym samym uzasadnione było przeprowadzenie ponownych czynności ustalenia przebiegu granic przedmiotowej działki.
W trakcie modernizacji przeprowadzanej w dniu 8 maja 2018 r. oraz 5 grudnia 2018 r. (w wyniku rozpatrzenia uwag) przebieg granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...], [...], [...], [...] (obecnie [...]), [...] ustalono na podstawie zgodnego wskazania stron, a więc według kryterium § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2001. Tak ustalone granice zaakceptowali ówcześni właściciele działek nr [...] P. P., nr nr [...] ([...]), [...], [...] K. L., nr [...] B. S. działająca przez pełnomocnika K. L. oraz nr [...] Wójta Gminy B.
Odnosząc się do zarzutów odwołania naruszenia normy § 39 ust. 1 poprzedniego rozporządzenia, organ podał, że przepis ten nie stawiał ograniczeń i nie zawierał żadnych unormowań co do sposobu ustalenia dokonywanego w tym trybie, jednakże ustalenie takie nie mogło naruszać stanu prawnego nieruchomości. Nie było więc dopuszczalne w postępowaniu ewidencyjnym bazującym na istniejącej dokumentacji geodezyjnej i prawnej. Organ podkreślił, że ewidencja gruntów i budynków pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów lub ich części i nie nadaje prawa własności do tych gruntów, nie rozstrzyga także o zasięgu prawa własności do nieruchomości. Rejestruje jedynie stany prawne ustalane w innym trybie przez inne organy. Za pomocą zmian w ewidencji gruntów i budynków zarówno podczas modernizacji jak i aktualizacji w zakresie tytułów prawnych do konkretnych działek czy ich części nie można dochodzić i udowadniać praw do gruntów (ich położenia, konkretnych granic). Organy ewidencyjne, rozpatrując przedmiotową sprawę, zobowiązane są więc do stwierdzenia, czy poprzez ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych dokonane na podstawie zgodnych wskazań ich właścicieli nie doszło do naruszenia stanu prawnego.
W ocenie organu odwoławczego wykonawca dokonując podczas prac modernizacyjnych ustalenia przebiegu granic w oparciu o zgodne wskazanie stron dokonał zmiany przebiegu granic, naruszając tym samym stan prawy nieruchomości.
Organ przyznał, że z uwagi na niską dokładność mapy ewidencyjnej w skali 1:2880 nie ma możliwości wykorzystania wprost danych na niej przedstawionych, jednakże wykonawca pracy winien przeanalizować, czy ustalając przebieg granic działki nr [...] na zgodne wskazanie stron i zmieniając jej kształt, nie powoduje naruszenia prawa własności, tym bardziej, że w zasobie geodezyjnym istnieje dokumentacja dotycząca przedmiotowych granic, tj. operat nr [...]. Ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji, nie może być natomiast źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. Rejestr ewidencji gruntów potwierdza jedynie stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej.
Powtórzenie czynności ustalenia przebiegu granic miało miejsce 8 grudnia 2023 r. Wyniki tej pracy zostały zawarte w operacie nr [...]. Geodeta uprawniony R. R. wykonał ustalenie przebiegu granic działki nr [...] z działkami nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz z działkami nr [...] i nr [...] (w jednym punkcie), których wyniki zostały utrwalone w protokole oraz na szkicu z ustalenia granic. Protokół dowodzi, że granice działki nr [...] w działkami sąsiednimi ustalono "na podstawie analizy dostępnych dokumentów zawierających informacje o położeniu znaków i śladów granicznych, w tym również oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków". W czynnościach tych brali udział: W. N. - obecna właścicielka działki nr [...], B. S. współwłaścicielka działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [....] oraz właścicielka działek nr [...] i nr [...], przedstawiciel Gminy B. - wójt Gminy S. T. właściciel działki nr [...]. W czynnościach nie brali udziału pozostali współwłaściciele działek o numerach: [...], [...], [...], [....], [...] J. L., K. L., M. L. pomimo prawidłowego zawiadomienia. B. S. odmówiła podpisu w protokole. Brak akceptacji przez wszystkie zainteresowane podmioty, nieusprawiedliwiona nieobecność na gruncie podmiotu prawidłowo zawiadomionego lub odmowa podpisania protokołu, nie powodują niemożności ustalenia przebiegu granic w trybie § 33 ust. 2 oraz ust. 3 rozporządzenia.
Ustalony 8 grudnia 2023 r. przebieg granic jest zgodny z granicami wynikającymi z dokumentacji zawartej w operacie przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 21 czerwca 1999 r. pod nr [...] dotyczącym podziału działek nr [...] i nr [...], w tym z treścią protokołu granicznego z 14 maja 1999 r. stwierdzającego zgodność granic podlegających podziałowi z ewidencją. Obecni wówczas K. L. i P. P. nie zgłosili zastrzeżeń co do przebiegu granic. Jak wynika z protokołu granice działek podlegających podziałowi oznaczono kamieniami w terenie.
Organ odwoławczy porównał ustalony 8 grudnia 2023 r. przebieg granic z analogową mapą ewidencyjną obowiązująca przed modernizacją i stwierdził, że jest z nią tożsamy w granicach błędu mapy.
Odnosząc się do prac wykonanych podczas modernizacji należy podkreślić, że rola ewidencji gruntów i budynków polega jedynie na dokumentowaniu niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego i, w ograniczonym zakresie, stanu prawnego dotyczącego nieruchomości. Organy prowadzące ewidencję sprawują wyłącznie funkcje ewidencyjne, dokumentacyjne, a nie są uprawnione do rozstrzygania sporów dotyczących stanu prawnego nieruchomości. Jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości nie pozwalają na prowadzenie postępowania w trybie administracyjnym służącym aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji konieczne jest wszczęcie odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym, który będzie władny rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. Tym samym zawarte w piśmie z 10 lipca 2023 r. stwierdzenie B. S. " Ponadto Pan P. otrzymał zapłatę z tego tytułu, nie może stanowić podstawy do zmiany granic nieruchomości ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków z uwagi na to, że materię tę regulują przepisy prawa cywilnego, co pozostaje poza kompetencjami organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków.
Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu naruszenia normy art. 28 k.p.a., organ odwoławczy wskazał, że okoliczność ta nie kwalifikuje wydanej decyzji jako naruszającej prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że S. M. (poprzedniej właścicielce działek nr [...] i nr [...]), której doręczono zaskarżoną decyzję, przysługiwał interes do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony do czasu kiedy go utraciła, tj. 2 listopada 2023 r., czyli do momentu zawarcia umowy zamiany i sprzedaży powyższych działek (Rep. A nr [...]). Wtedy to współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] stali się J. L., K. L., M. L., B. S., czyli strony już uczestniczące w postępowaniu. Organ prowadzący postępowanie ma na celu ochronę interesów wszystkich aktualnych stron postępowania. Tym samym powyższe zostało uwzględnione przez organ odwoławczy. Krąg stron został zaktualizowany, a decyzja skierowana wyłącznie do podmiotów będących obecnie stronami postępowania zgodnie z rozdzielnikiem do decyzji.
Odnosząc się do odwołania W. N. dotyczącego powierzchni działki ewidencyjnej organ podał, że powierzchnia działki jest pochodną jej granic. Obecnie zaktualizowana powierzchnia działki nr [...] zgodna jest z danymi zawartymi w operacie nr [...] i wynika z ustalonego przebiegu granic. Nie kształtuje się granic działek w taki sposób, aby uzyskać konkretną powierzchnię. W zakresie oznaczenia (funkcji) budynku nie było one przedmiotem postępowania, zgodnie bowiem z wnioskiem z 25 maja 2023 r. nie zawierał on zastrzeżeń w tym przedmiocie, kwestia ta nie była również poruszana przez wnioskującą na etapie przedmiotowego postępowania. Niemniej jednak należy wskazać, że budynek obecnie wykazany na działce nr [...] na materiałach archiwalnych, mapie sytuacyjnej w skali 1:2000 oraz mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1:500 w przeważającej części nie był oznaczony jako mieszkalny.
W świetle przytoczonego powyżej stanu faktycznego i prawnego organ odwoławczy stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji, a zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie. Okoliczności istotne dla niniejszego postępowania zostały dostatecznie wyjaśnione i udowodnione przez Starostę Suskiego.
W skardze na powyższą decyzję skarżący: M. L., K. L., J. L., B. S. (sprawa zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Kr 2247/24) wnieśli o uchylenie decyzji organu II instancji zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2b pkt 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, przez dokonanie zmiany przebiegu granicy przy istniejącym sporze granicznym w ramach prowadzonego na wniosek W. N. postępowania w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów, co w świetle aktualnie obowiązującego prawa niedopuszczalne. Organ I instancji, co zaakceptował organ II instancji, w trybie aktualizacji przywrócił bowiem granicę sporną w miejsce ustalonej w ramach modernizacji granicy bezspornej. Ponadto wobec istnienia sporu granicznego organ I instancji, ani organ II instancji nie był władny do modyfikacji ujawnionej w ewidencji granicy w trybie aktualizacji;
2. naruszenie prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu art. 24 ust. 2c Prawa geodezyjnego i kartograficznego tj. brak wydania decyzji odmawiającej aktualizacji ewidencji w związku z wnioskiem W. N.;
3. naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności nienadanie odpowiedniej doniosłości faktowi, że:
a) podczas modernizacji - na co wskazuje bez wątpienia protokół z ustalenia nr [...] z 8 maja 2018 r., a następnie protokół z ustalenia nr [...] z 5 grudnia 2018 r. doszło do zgodnego wskazania granicy. Co warte podkreślenia protokoły w szczególności podpisane zostały przez ówczesnego właściciela działki ewidencyjnej nr [...] P. P. Tym samym na podstawie modernizacji w roku 2018 ujawniona została granica bezsporna;
b) nawet przyjmując, że operaty z roku 2018 posiadają pewne drobne wady techniczne, granice nimi wyznaczone zostały zaakceptowane przez właścicieli nieruchomości w tym zmarłego P. P. (poprzednika prawnego W. N.), były więc bezsporne, natomiast granice uaktualnione zaskarżoną decyzją mają charakter sporny, co uniemożliwia ich ujawnienie w ewidencji w ramach postępowania aktualizacyjnego;
4. naruszenie prawa materialnego, tj. § 39 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę, że obowiązujące w roku 2018 poprzednie Rozporządzenie przy ustaleniu przebiegu granicy działki ewidencyjnej nakazywało dokonywać ustalenia granicy w pierwszej kolejności na podstawie właśnie zgodnych wskazań właścicieli. W ówczesnym stanie prawnym brak było bowiem jednoznacznej i wskazanej w normie prawnej dodatkowej przesłanki wymagającej zgodnego wskazania dokonanego przez właścicieli z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach dotyczących przebiegu ustalanych granic;
5. istotne naruszenie prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ten organ przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych powyżej;
6. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że M. L., K. L., J. L. nie brali udziału w czynnościach ustalenia przebiegu granic z 8 grudnia 2023 r. w sytuacji, w której działai oni przez ustawionego pełnomocnika - matkę B. S. (k. 247).
Skarżąca W. N. (sprawa zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Kr 2248/24) również wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego podnoszą zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. przez:
1. zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się w przyjęciu mapy uzupełniającej do ewidencji gruntów i budynków sporządzonej przez geodetę R. R. i wpisanie do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Suchej Beskidzkiej w dniu 21 czerwca 2024r. za numerem [...] stanowiącej m.in. wykaz zmian danych ewidencyjnych działki nr. [...], której powierzchnia zmieniła się z 0,0647 ha na 0,0617 ha, podczas gdy z zgodnie z ujawnioną w wypisie z rejestru gruntów powierzchnią działka ta posiada powierzchnię 0,0647 ha oraz błędne oznaczenie budynku nr [...] położonego na działce [...] jako "i" podczas gdy budynek od kilkudziesięciu lat był wykorzystywany jako budynek mieszkalny i spełnia cechy takiego budynku.
Na rozprawie w dniu 2 lipca 2025 r. Sąd połączył sprawy obu skarg (III SA/Kr 2247/24 i III SA/Kr 2248/24) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia prowadząc je pod sygnaturą III SA/Kr 2247/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Skarga w części zarzutów była usprawiedliwiona, ponieważ zasadne były argumenty, że tryb aktualizacji danych ewidencyjnych nie może zastępować rozgraniczenia pomiędzy spierającymi się właścicielami sąsiadujących działek, a tak było w stanie faktycznym sprawy.
Zaskarżona decyzja została podjęta m.in. w oparciu o art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz § 29-34 rozporządzenia z 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Powołane akty prawne stanowią, że ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami lub lokalami (art. 2 pkt 8 ustawy). Nośnikiem wskazanych informacji, zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy, jest operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Z kolei, zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy tzw. przedmiotowy zakres informacji w odniesieniu do gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Rzecz jednak w tym, że zaskarżona decyzja odwoływała się do danych ewidencyjnych wprowadzonych w wyniku prac modernizacyjnych przeprowadzonych w 2018 r. i porównywała wyniki tych prac z poprzednimi danymi z 21 czerwca 1999 r. Istotne jest również, że podstawą naniesionych w zaskarżonej decyzji zmian aktualizacyjnych, był nowo sporządzony przez uprawnionego geodetę operat techniczny nr [...] z 30 stycznia 2024 r. Operat ten został przyjęty do ewidencji gruntów i budynków pod numerem [...] (k. 171 akt administracyjnych), co potwierdza również treść uzasadnienia decyzji organu I instancji (str. 1 i 5 decyzji – k. 263 i 261 akt administracyjnych).
Z akt wynika, że bezspornie wyniki prac modernizacyjnych z 2018 r. nie zostały zaskarżone przez żadną ze stron (w tym poprzednika prawnego skarżącej W. N. – ówczesnego właściciela działki nr [...]). Zasadniczo więc organy prawidłowo potraktowały wniosek skarżącej W. N. jako wniosek o zmianę (aktualizację) danych złożony w trybie art. 24a ust. 12 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Podkreślić należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (zarówno I jak i II instancji) nie obowiązywał obecny §29a ww. rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 219 z późn. zm.). Przepis ten wszedł w życie z dniem 31 grudnia 2024 r. poprzez dodanie go przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2024 r. (Dz.U.2024.1954). Przepis ten stanowi, że: "Aktualizacja ewidencji następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:
1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub z obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub ze stanem prawnym oraz z obowiązującymi standardami technicznymi;
2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;
3) wyeliminowania danych błędnych.
2. Przez dane błędne rozumie się takie dane zawarte w ewidencji, które nie mają potwierdzenia w zbiorze dokumentów, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy".
Pomimo tej zmiany, która weszła w życie dopiero z dniem 31 grudnia 2024 r. orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszczało nawet przed nowelizacją ww. rozporządzenia, dokonywanie aktualizacji danych. Aktualizacja taka nastąpić mogła z urzędu lub na wniosek. Zgodnie z kolei z obowiązującym w dacie modernizacji § 46 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.) podstawę wprowadzenia zmian stanowić mogła również zmiana wynikająca z opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian ewidencyjnych (tu: operat modernizacyjny) z 2018 r.
Oznacza to, że w pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieściło się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Jak jednak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 kwietnia 2025 r., I OSK 834/22 "Czym innym jest jednak prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami. Podkreślić trzeba, iż postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość, czy jej część, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Dokonuje się jej niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych".
Rację więc mieli skarżący (z grupy rodziny L.) podkreślając, że jeżeli pomiędzy właścicielami nieruchomości sąsiadujących ze sobą działek ewidencyjnych powstaje spór, co do prawidłowego przebiegu poszczególnych granic, a tak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Organ administracyjny nie jest bowiem uprawniony do zmiany granic działek gruntowych należących do spierających się stron w zakresie prawa własności.
Z tych to powodów Sąd uznał, że organy dokonały błędnej interpretacji art. 20 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przyjmując, że organy ewidencyjne uprawnione są w trybie aktualizacji danych ewidencyjnych, do ponownego ustalenia przebiegu granic właścicieli sąsiadujących działek pozostających ze sobą w sporze co do przebiegu granic miedzy tymi działkami.
Podkreślić należy, że organ z uwagi na przeprowadzoną w 2018 r. modernizację gruntów, której skutki kwestionowała w 2023 r. nowa właścicielka działki nr [...] (W. N.), powinien był przede wszystkim rozważyć, czy w ogóle istnieje możliwość aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, skoro w aktach ewidencyjnych znajdowały się: operat techniczny sprzed modernizacji (z 1999 r.) i operat sporządzony w trybie modernizacji gruntów (z 2018 r.), co do którego jedna ze skarżących podnosiła zarzuty. Niewątpliwie obie grupy skarżących (rodzina L. i W. N.) pozostawali ze sobą w sporze co do przebiegu granic – zdaniem Sądu, nie było więc dopuszczalne, aby podstawą aktualizacji w 2024 r. traktowanej jako poprawienie błędów z operacie technicznym z 2018 r. był nowy operat techniczny sporządzony w na wyraźne zlecenie organu ewidencyjnego, co podkreślił sporządzający sprawozdanie techniczne, geodeta uprawniony (karta 167 str. 2 akt administracyjnych).
Niezasadne natomiast były zarzuty skarżącej W. N. co do błędnie wpisanej powierzchni działki nr [...] i symbolu położonego na działce budynku. Słusznie organ zaznaczał, że powierzchnia działki jest pochodną ustalenia granic działki – organ nie może wiec wskazywać powierzchni działki w oderwaniu od arytmetycznych reguł obliczania powierzchni ewidencjonowanych gruntów.
Z znajdującego się w aktach wniosku skarżącej W. N. z 25 maja 2025 r. i dołączonej do niego kopii mapy ewidencyjnej (k. 3-2 akt administracyjnych) nie wynika, aby przedmiotem wniosku był symbol budynku położonego na działce nr [...]. Nota bene to właśnie z mapy dołączonej do tego wniosku również wynika, że budynek wzniesiony na ww. działce został oznaczony symbolem "i".
W ponownym postępowaniu organy z uwzględnieniem stanowiska Sadu zawartego w niniejszym wyroku, rozważą zasadność aktualizacji danych ewidencyjnych w oparciu o wniosek skarżącej W. N.
Uwzględnienie skarg z uwagi na zarzuty chociażby jednej z grupy skarżących spowodowało (pkt I wyroku) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Uwzględnienie skarg spowodowało z kolei zasądzenie od organu na rzecz wszystkich skarżących zwrotu kosztów postępowania (200 zł wpisu i koszty zastępstwa procesowego) na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty postępowania (697 zł) zasądzone na rzecz skarżących w pkt II wyroku uwzględniają wydatki z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (200 zł. Wpis; 480 zł koszty zastępstwa; 17 zł oplata skarbowa), natomiast zasądzone w pkt III wyroku dotyczą sumy poniesionej opłaty za wpis i kosztów zastępstwa procesowego (200 zł i 480 zł) z uwagi na brak dowodu opłacenia opłaty skarbowej.