III SA/Kr 216/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Skarżący A. G. wniósł sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie, która uchyliła decyzję organu I instancji o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. SKO wskazało na potrzebę wyjaśnienia kwestii prowadzenia przez skarżącego nierejestrowanej działalności gospodarczej oraz wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw, uznając, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. z uwagi na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Krakowie. SKO, działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2023 r., która uznała A. G. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. Organ I instancji wskazał, że A. G. nie wywiązał się z obowiązku rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie uiszczał co najmniej 50% zasądzonych alimentów. A. G. odwołał się, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym bezpodstawne zastosowanie art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz brak należytej oceny dowodów, wskazując na prowadzenie nierejestrowanej działalności gospodarczej i regularne przekazywanie środków alimentacyjnych. SKO, uchylając decyzję organu I instancji, zwróciło uwagę na potrzebę wyjaśnienia, czy skarżący miał obowiązek rejestracji w PUP, skoro prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą, a także czy faktycznie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego. SKO zaleciło organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia tych okoliczności. A. G. wniósł sprzeciw od decyzji SKO, zarzucając naruszenie art. 105 K.p.a. i brak podstaw do prowadzenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw. Sąd uznał, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, a zakres sprawy wymagający wyjaśnienia miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd podkreślił, że nie jest władny rozstrzygać merytorycznie sprawy w postępowaniu sprzeciwowym, a jedynie ocenić, czy istniały przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Sąd podzielił ocenę SKO co do konieczności wyjaśnienia kwestii prowadzenia nierejestrowanej działalności gospodarczej oraz wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, wskazując, że organ I instancji nie zebrał i nie ocenił materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, a zakres sprawy wymagający wyjaśnienia miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego, a zebrany materiał dowodowy był niewystarczający i budził wątpliwości, co stanowi naruszenie przepisów procesowych (art. 7, 77, 107 § 3 K.p.a.). Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy, uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, prawidłowo wskazał kierunki wyjaśnienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (19)
Główne
u.p.o.a. art. 5 § 3 i 3a
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Przesłanki do uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w przypadku naruszenia przepisów postępowania, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasady oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
k.p.a. art. 105
Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania.
P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznawania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 64a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość wniesienia sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
p.p.s.a. art. 64d § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Termin rozpoznania sprzeciwu.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres oceny sądu rozpoznającego sprzeciw.
p.p.s.a. art. 151a § 1 zd. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skutek uwzględnienia sprzeciwu.
p.p.s.a. art. 151a § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie sprzeciwu.
u.p.z.i.i.r.p. art. 1 § 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja osoby bezrobotnej.
p.p. art. 5 § 1
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Definicja działalności gospodarczej, w tym nierejestrowanej.
u.m.w.z.p.
Ustawa o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Minimalne wynagrodzenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ I instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego. Zebrany materiał dowodowy był niewystarczający i budził wątpliwości. Istniały istotne naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, które miały wpływ na rozstrzygnięcie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącego dotyczące braku podstaw do prowadzenia postępowania i umorzenia sprawy. Zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów przez organ I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które nie doprowadziło do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie może godzić w zasadę dwuinstancyjności.
Skład orzekający
Ewelina Dziuban
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. w kontekście naruszeń przepisów postępowania przez organ I instancji oraz zasady dwuinstancyjności."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii alimentacyjnej i procedury administracyjnej, ale jej szczegóły są dość techniczne. Może być interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa rodzinnego/administracyjnego.
“Sąd wyjaśnia, kiedy organ może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 216/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-04-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-02-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewelina Dziuban /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono sprzeciw Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 Art. 138 par. 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2024 r., znak SKO.Al/4112/104/2023 w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala sprzeciw. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 15 stycznia 2024 r., nr SKO.AI/4112/104/2023 działając na zasadzie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r. poz. 775) uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia 31 października 2023 r., nr GOPS.531.DU.2.2023, w której uznano A. G. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Organ I instancji ww. decyzją z dnia 31 października 2023 r. uznał A. G. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, iż ustalony w sprawie stan faktyczny spełnia przesłanki art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tzn. istnieją podstawy do uznania A. G. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wskazano, że dłużnik alimentacyjny został wezwany do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. A. G. w dniu 28.09.2023 r. złożył w GOPS w S1. oświadczenie majątkowe jak również przeprowadzony z nim został wywiad alimentacyjny. Ww. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji nie wywiązał się jednak z zobowiązania do zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy. Ponadto z posiadanej dokumentacji wynika, że bezpośrednio przed wydaniem tej decyzji w okresie ostatnich 6 miesięcy, strona nie wywiązywała się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W tym stanie sprawy, zdaniem organu I instancji, wystąpiła przesłanka do wydania decyzji o uznaniu A. G. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się, od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji A. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających wpływ na jej wynik, a to: - Art. 5 ust. 2, 3, 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i przyjęcie, że odwołujący się nie uiszcza co najmniej 50% zasądzonych alimentów na rzecz uprawnionego, nie realizuje obowiązków związanych z zatrudnieniem, które to obowiązki powinien zdaniem organu realizować, w sytuacji gdy brak było podstaw do zobowiązania go do rejestracji w urzędzie pracy skoro prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą w oparciu o art. 5 prawa przedsiębiorców, - Art. 7, 77, 107§ 3 k.p.a. poprzez brak należytej oceny dowodów i ustaleń faktycznych, co skutkuje wadliwym, niepełnym uzasadnieniem decyzji, gdzie pomija się kwestie, że Ww. prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą oraz regularnie przekazuje osobie uprawnionej do alimentów środki pieniężne wskutek czego wadliwie organ ustalił, że Ww. uchyla się od płacenia alimentów oraz nie dopełnił obowiązku rejestracji w PUP. Z uwagi na powyższe odwołujący się wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie (na wypadek nieuwzględnienia powyższego) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie - stosownie do zawartego w odwołaniu żądania skarżącego - uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji wskazało, że A. G. w dniu 28.09.2023 r. złożył w GOPS w S.1 oświadczenie majątkowe jak również przeprowadzony z nim został wywiad alimentacyjny. W pisemnym oświadczeniu zobowiązał się do zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. i poinformowania o tym GOPS w S1. Jednocześnie zobowiązał do zarejestrowania/zgłoszenia prowadzonej nierejestrowanej działalności gospodarczej oraz do poinformowaniu o tym GOP5 w S.1. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że odwołujący się z powyższych zobowiązań nie wywiązał się. Fakt ten jest bezsporny. Natomiast w ocenie organu odwoławczego, kwestią sporną jest to, czy odwołujący się miał prawny obowiązek zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. Skoro bowiem z odwołania wynika, że odwołujący się prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą, to nie musi rejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy. Zdaniem Kolegium, za trafne uznać należy twierdzenie, że osoba posiadająca zatrudnienie lub prowadząca działalność gospodarczą nie może zostać zobowiązana do rejestracji w urzędzie pracy jako bezrobotna. Odnosząc się do tej kwestii organ II instancji jednak zwrócił uwagę na fakt, że w aktach sprawy brak jest dowodów, które świadczyłyby o tym, że odwołujący się prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą. W chwili obecnej, w świetle akt sprawy, w ocenie SKO, nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, czy odwołujący się spełnia definicję osoby bezrobotnej określoną w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2023.735 t.j.). Nadto Kolegium zwróciło również uwagę na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2023.221 t.j.), który stanowi, że: "Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej". Z treści powyższego przepisu wynika, iż osoba fizyczna może prowadzi drobną działalność zarobkową, tzw. nierejestrowaną działalność gospodarczą, która będzie dla niej źródłem dochodu. W związku z tym stwierdzono, że podczas ponownego rozpoznawania sprawy, organ I instancji powinien zobowiązań A. G. do udokumentowania faktu, iż prowadzi nierejestrowaną działalność gospodarczą. Z odwołania wynika, iż Ww. prowadzi stosowną dokumentację w tym zakresie, którą gotów jest udostępnić w toku niniejszego postępowania. Zatem organ I instancji winien tę kwestię szczegółowo wyjaśnić, ustalając także, od kiedy odwołujący się prowadzi taką działalność, a także jaki jest przedmiot tej działalności. Dalej zalecono organowi I instancji zweryfikowanie okoliczności dotyczącej wywiązywania się przez odwołującego z zobowiązań alimentacyjnych alimentów na rzecz osoby uprawnionej. Biorąc pod uwagę informacje zamieszczone w odwołaniu należy bowiem jednoznacznie ustalić, czy przez ostatnie 6 miesięcy Ww. wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Stosownie do wyników uzupełniającego postępowania dowodowego, organ I instancji winien ocenić, czy spełnione zostały przesłanki do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie oraz wydania decyzji o uznaniu Ww. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zatem – wedle wskazań SKO – organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy powinien przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe we wskazanych wyżej kierunkach, szczegółowo rozważyć w toku postępowania administracyjnego cały materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, rozstrzygnąć powyższe wątpliwości, a także ustosunkować się do zarzutów strony zawartych w odwołaniu oraz ewentualnie zgłoszonych później w prowadzonym postępowaniu, a następnie wyczerpująco uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z art. 107§ 3 K.p.a. Organ I instancji powinien również po zebraniu całego materiału dowodowego umożliwić Ww. pełną realizację przysługujących mu uprawnień wynikających z art. 10 § 1 K.p.a. Organ I instancji musi więc jednoznacznie ustalić, czy wystąpiły przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie uznania A. G. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji uznającej Ww. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W sprzeciwie wniesionym od tej decyzji skarżący A. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające wpływ na jej wynik, a to art 105 k.p.a. w sytuacji gdy wykazane zostało, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania przez GOPS, bowiem brak jest przesłanek do uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego w myśl przepisów ustawy. Mając powyższe na uwadze wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania, ewentualnie (na wypadek nieuwzględnienia powyższego) o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W uzasadnieniu wskazano, że SKO powinno umorzyć całe postępowanie dotyczące rzekomej niealimentacji. W toku postępowania przed organem odwoławczym wykazano, że brak jest podstaw do prowadzenia przeciwko skarżącemu tego postępowania (wskazał, że prowadzę nie rejestrowaną działalność gospodarczą oraz że uiszczam alimenty płatne do rąk żony, jak i bezpośrednio do rąk syna, co pozwala zabezpieczyć w pełni jego potrzeby). W takiej sytuacji brak było podstaw do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja w zakresie kontrolowanym przez sąd nie jest wadliwa. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi zasady procedury administracyjnej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1). Przy czym, zgodnie z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to także z treści art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Zatem podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2219/15, Lex nr 2315542). Jak wynika z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zatem uchylenie decyzji organu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które nie doprowadziło do prawidłowego wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W konsekwencji zastosowanie ww. przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest zatem wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko bowiem niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 728). Pamiętać przy tym także należy, że jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. Zgodnie z nią każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia przez legitymowany podmiot środka zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Zatem istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie przez organ wyższego stopnia. Kontrola instancyjna przez niego przeprowadzona obejmuje zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i dokonaną przez ten organ ocenę stanu faktycznego sprawy. Organ odwoławczy uprawniony jest także, jeżeli zachodzi taka potrzeba, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (art. 136 k.p.a.). Oznacza to, że organ II instancji jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją (wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803). Zatem w sytuacji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte jest wadami, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy po uprzednim znacznym uzupełnieniu postępowania dowodowego naruszyłoby tą zasadę. Podkreślić zatem należy, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie może godzić w zasadę dwuinstancyjności. Tym samym w sytuacji, gdy zakres postępowania uzupełniającego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Taki stan rzeczy natomiast powodowałby pozbawienie strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy przez dwa różne organy administracji, a zatem stanowiłby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. (vide wyr. NSA z 28 lutego 2024 r., II OSK 135/24, LEX nr 3701800). Odnosząc te uwagi do sprzeciwu złożonego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając sprzeciw nie może w szczególności odnosić się do zarzutów związanych z istnieniem, w ocenie skarżącego, podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Podobnie Sąd rozpoznając sprzeciw nie może formułować wiążących ocen prawnych co do prawidłowości oceny zebranego materiału dowodowego. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że Kolegium trafnie uznało w rozpatrywanej sprawie, że zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż doszło do istotnego naruszenia przez ten organ przepisów postępowania, a do wyjaśniania, z uwzględnieniem powyższej zasady dwuinstancyjności postępowania pozostał istotny zakres sprawy. Należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie co do tego, że organ I instancji nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, zebrany w sprawie materiał dowodowy budzi uzasadnione wątpliwości i jest niewystraczający, co stanowi naruszenie przepisów procesowych. Naruszenie to ma niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd zwraca przy tym uwagę, że przepisy k.p.a. ustanawiają dla organów administracji publicznej obowiązki podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) - przy jednoczesnym zachowaniu reguł jego oceny określonych w art. 80 k.p.a. Wyrazem oceny całości zebranego materiału dowodowego powinno być uzasadnienie decyzji, uwzględniające wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla stosowania zasad postępowania administracyjnego tj. zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.). Z uwagi na te właśnie zasady organ orzekający obowiązany jest do pełnego wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, które legły u podstaw załatwienia sprawy. Dopiero prawidłowo zgromadzony i wszechstronnie rozważony materiał dowodowy może być podstawą rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji. W przedmiotowej sprawie Sąd podziela ocenę organu odwoławczego, że należy ustalić, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego i dokonanej ocenie całego zgromadzonego materiału dowodowego czy wystąpiły przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rację ma SKO w Krakowie, że należy wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości czy skarżący przez ostatnie 6 miesięcy, stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy, wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. W aktach zalega pismo Komornika Sądowego z 23 października 2023 r. z którego wynika, że skarżący nie wywiązywał się z powyższego obowiązku (k. 18 a.a.). Z kolei Komornik Sądowy w piśmie z 31 października wskazuje, ze dłużnik dokonywał wpłat bezpośrednich na rzecz wierzyciela (k. 25 a.a.). Zatem należy wyjaśnić powyższą kwestię w sposób jednoznaczny. Wyjaśnienia też wymaga wskazywana przez skarżącego w kwestionariuszu wywiadu alimentacyjnego okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej nierejestrowej w kierunku nakreślonym przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Również ta okoliczność powinna być jednoznacznie wyjaśniona w toku ponownego postępowania dowodowego prowadzonego przez organ I instancji. W decyzji z 31 października 2023 r. organ I instancji nie odniósł się wcale do powyższej kwestii. W ocenie Sądu, zakres postępowania uzupełniającego konieczny do przeprowadzenia w kontrolowanej sprawie wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Powyższe stanowiłoby o naruszeniu art. 15 k.p.a. Na marginesie powyższego wskazać też należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie SKO w Krakowie było zgodne z zawartym przez skarżącego w odwołaniu wnioskiem o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ administracyjny. W tym stanie rzeczy Sąd, podzielając stanowisko organu odwoławczego o wystąpieniu w przedmiotowej sprawie przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. sprzeciw oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI