III SA/KR 211/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-11-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
samorząd terytorialnywybory lokalneprotest wyborczyuchwała rady gminyjednostka pomocniczaważność wyborówpostępowanie sądowoadministracyjneK. C.Rada Miejska Nowe Brzesko

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko dotyczącą rozpatrzenia protestu wyborczego w sprawie nieważności wyborów organów jednostki pomocniczej.

Skarżący K. C. złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko, która odrzuciła jego protest wyborczy dotyczący nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta. Zarzuty obejmowały m.in. brak weryfikacji list obecności, nieprawidłowości w sposobie wyboru Przewodniczącego, organizację zebrania oraz brak nagłośnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po analizie zarzutów i stanowiska organu, uznał uchwałę za zgodną z prawem i oddalił skargę.

Przedmiotem sprawy była skarga K. C. na uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko, która odrzuciła protest wyborczy dotyczący nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko. Skarżący podniósł szereg zarzutów, w tym brak możliwości weryfikacji list obecności, nieprawidłowości w sposobie wyboru Przewodniczącego, organizację zebrania w zbyt małym pomieszczeniu, brak nagłośnienia, nieudostępnienie pieczątki do obijania kart, podejrzenie udziału osób nieuprawnionych w głosowaniu, a także kwestionował sposób weryfikacji głosów nieważnych i brak informacji o procedurach wyborczych. Rada Miejska Nowe Brzesko, po rozpatrzeniu protestu przez Komisję Rewizyjną, uznała zarzuty za bezzasadne i podjęła uchwałę o odrzuceniu protestu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, kontrolując legalność uchwały, podzielił stanowisko organu. Sąd uznał, że zarzuty skarżącego, w tym dotyczące weryfikacji uprawnień do głosowania, kolejności wyborów, warunków lokalowych i technicznych, a także kwestii pieczęci i głosów nieważnych, nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym lub nie miały wpływu na wynik wyborów. Sąd podkreślił, że wybory do jednostek pomocniczych regulowane są ustawą o samorządzie gminnym oraz statutem, a przepisy Kodeksu wyborczego nie mają tu bezpośredniego zastosowania. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała została podjęta zgodnie z prawem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Rada Miejska prawidłowo rozpatrzyła protest wyborczy, a zarzuty podniesione przez skarżącego nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym ani nie miały wpływu na ważność wyborów. Organ odniósł się do wszystkich zarzutów, a sąd podzielił jego stanowisko.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 18 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 18a § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Pomocnicze

k.w. art. 1

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.w. art. 18

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.w. art. 19 § 3

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.w. art. 25a

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy

k.p.a. art. 75 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 25

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 61

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 169 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszeń procedury wyborczej nie miały wpływu na wynik głosowania lub nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym. Wybory do jednostek pomocniczych są regulowane przez ustawę o samorządzie gminnym i statut, a nie Kodeks wyborczy. Pojęcie stałego zamieszkiwania nie jest tożsame z zameldowaniem, a uprawnienie do głosowania może być wykazane innymi dowodami.

Odrzucone argumenty

Brak możliwości weryfikacji listy obecności z listami do wydawania kart do głosowania. Nieprawidłowości w sposobie wyboru Przewodniczącego Rady Miasta. Zbyt małe pomieszczenie na zebranie wyborcze i brak nagłośnienia. Nieudostępnienie pieczątki do obijania kart wyborczych. Podejrzenie udziału osób nieposiadających prawa wyborczego. Niewłaściwa weryfikacja głosów nieważnych. Brak poinformowania o procedurach wyborów. Niewystarczające wnioskowanie o dane z Centralnego Rejestru Wyborców.

Godne uwagi sformułowania

Pojęcia stałego zamieszkiwania nie można utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Zameldowanie jest tylko dowodem, że dana osoba dopełniła obowiązku meldunkowego. Dane z CRW mogą służyć tylko jako narzędzie pomocnicze w celu ustalenia czy dana osoba ma prawo głosowania.

Skład orzekający

Bogusław Wolas

sprawozdawca

Michał Niedźwiedź

członek

Urszula Zięba

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyborów do jednostek pomocniczych, weryfikacji uprawnień wyborczych mieszkańców, a także stosowania przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o samorządzie gminnym w kontekście wyborów lokalnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki wyborów do jednostki pomocniczej (Miasto Nowe Brzesko) i jego bezpośrednie zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków, gdzie statut nie przewiduje szczegółowych regulacji protestu wyborczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy procedury wyborczej w jednostce pomocniczej samorządu terytorialnego, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym, ale mniej dla szerokiej publiczności.

Wybory w małym mieście: Sąd rozstrzyga spór o ważność głosowania.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 211/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /sprawozdawca/
Michał Niedźwiedź
Urszula Zięba /przewodniczący/
Symbol z opisem
6269 Inne o symbolu podstawowym 626
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3, art. 8, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1153
Art. 5, art. 18a, art. 35, art. 36, art. 101
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 365
Art. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 75
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
Art. 169
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź WSA Bogusław Wolas (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. C. na uchwałę Rady Miejskiej Nowe Brzesko z dnia 28 listopada 2024 r. nr VII/45/2024 w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko oddala skargę.
Uzasadnienie
Rada Miejska Nowe Brzesko na podstawie art. 18 ust. 1 oraz 18 a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.) podjęła uchwałę nr VII/45/2024 z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko.
Rada Miejska uchwaliła, co następuje:
§ 1. Odrzuca się protest wyborczy dotyczący wyborów Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko wniesiony w dniu 3 października 2024 r. - zgodnie z uzasadnieniem stanowiącym załącznik do niniejszej uchwały.
§ 2. Zobowiązuje się Przewodniczącą Rady do poinformowania wnoszącego, protest o sposobie załatwienia protestu.
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
W uzasadnieniu uchwały będącym jej załącznikiem organ wskazał, że w dniu 3 października 2024 r. zostało złożone pismo mieszkańca gminy Nowe Brzesko w którym domagał się on na swój wniosek unieważnienia i stwierdzenia nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta oraz Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko przeprowadzonych w dniu 29 września 2024 r.
Organ podniósł, że wprawdzie ustawa o samorządzie gminnym nie przewiduje instytucji protestu wyborczego przy wyborach organów jednostek pomocniczych gminy, brak jest również takiego umocowania do oceny przez radę ważności wyborów organów jednostki pomocniczej w statucie Miasta Nowe Brzesko, jednak zgodnie z ogólną normą kompetencyjną, wynikającą z art. 18, art. 18a ustawy o samorządzie gminnym, należy uznać, że rada gminy ma uprawnienie kontrolowania przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek pomocniczych. Kontrolę tę na podstawie art. 18 a ustawy o samorządzie gminnym Rada wykonuje przy pomocy Komisji rewizyjnej.
Organ wskazał, że Rada Miejska Nowe Brzesko posiada - uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostki pomocniczej jaką jest Miasto Nowe Brzesko. Przewodniczący Rady Miejskiej po zasięgnięciu opinii radcy prawnego, skierował sprawę do zbadania przez Komisję rewizyjną, celem wykonania czynności wyjaśniających związanych z oceną zgodności z prawem przeprowadzonych wyborów.
W wyniku swoich prac Komisja rewizyjna wypracowała stanowisko i przedłożyła projekt uchwały stwierdzając, iż nie zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności wszystkich przeprowadzonych wyborów na Zabraniu wyborczym w dniu 29 września 2024 r.
W toku trzech odbytych posiedzeń Komisja Rewizyjna po wysłuchaniu informacji i wyjaśnień złożonych przez Przewodniczącą Zebrania, Członków Komisji Skrutacyjnej oraz opinii radcy prawnego, dokonała następujących ustaleń.
Pismo zawierające protest wyborczy zawierało zarzuty co, do następujących nieprawidłowości:
1. Braku możliwości weryfikacji list obecności z listami wydawania kart do głosowania.
2. Co do sposobu wyboru Przewodniczącego Rady, w ocenie składającego został on wybrany spoza grona członków Rady Miasta.
Zorganizowania spotkania wyborczego z w zbyt małym pomieszczeniu bez należytego nagłośnienia.
Nie udostępnienia dla komisji wyborczej pieczątek do obijania kart wyborczych.
Nie informowania przez Przewodniczącą zebrania na kolejnych etapach o procedurach wyborów.
Ponadto protestujący domagał się sprawdzenia oddanych w trakcie głosowania głosów nieważnych oraz czy Burmistrz wnioskował o dane osób, o których mowa w art. 25a Kodeksu Wyborczego. W odniesieniu do poszczególnych zarzutów Komisja dokonała następujących ustaleń.
Ad 1. Osoby przybyłe na zebrania w sprawie wyborów przewodniczącego miasta Nowe Brzesko oraz członków rady miasta i przewodniczącego rady miasta wpisywały się na listę obecności. Lista obecności była do dyspozycji komisji skrutacyjnej. Ponadto zdaniem przewodniczącej zebrania spis wyborców z miasta Nowe Brzesko sporządzony przez Urząd Gminy i Miasta Nowe Brzesko był również dostępny. Jednak wobec rozbieżności z zarzutami wnioskodawcy, Komisja Rewizyjna postanowiła zweryfikować listę oddanych głosów z listą z Urzędu Gminy zawierającą spis wyborców. W wyniku porównań okazało się, że 3 osoby nie były ujęte w spisie z Urzędu, stąd komisja dokonała weryfikacja tych osób, czy są uprawnione do głosowania. Do osób tych zostało wysłane zaproszenie na kolejne posiedzenie komisji rewizyjnej. Wszystkie zaproszenia zostały odebrane, nikt z adresatów nie odmówił jego przyjęcia, co potwierdziło fakt aktualnego zamieszkiwania tej osoby pod wskazanym na liście adresem. W jednym przypadku okazało się, że osoba głosująca zmieniła w międzyczasie nazwisko. Stąd ten zarzut uznano za nieuzasadniony, gdyż nieprawidłowość ta nie wpłynęła na wynik głosowania.
Ad 2. W sprawie sposobu wyboru Przewodniczącego Rady Miasta ustną opinie w trakcie posiedzenia przedstawił radca prawny, wskazując że tylko w statutach sołectw Gminy Nowe Brzesko znajduje się zapis, na podstawie którego wyboru Przewodniczącego rady sołeckiej dokonuje Rada Sołecka spośród siebie. Takiego zapisu w statucie Miasta Nowe Brzesko nie ma, natomiast jest zapis w § 18 ust. 4 , z którego wynika, że Zebranie dokonuje wyboru Przewodniczącego Rady odrębnie. I tak też przeprowadzono wybory, odrębnie na Przewodniczącego, odrębnie 4 członków Rady Miasta, po uprzednim ustaleniu liczby członków Rady Miasta na 5 osób w tym przewodniczący. Komisja Rewizyjna uznała, że wybór został dokonany prawidłowo i zgodnie ze statutem.
Ad 3 i Ad 5. Po wysłuchaniu zarzutu co do ciasnoty pomieszczenia oraz braku nagłośnienia (poprawionego w trakcie obrad) Komisja uznała, że te mankamenty nie miały wpływu na wynik wyborów. Ponadto Przewodnicząca przestawiła kompleksowo na początku zebrania zasady głosowania, natomiast na kartach do głosowania była instrukcja co do sposobu oddania głosu. Nikt podczas zebrania nie zgłaszał uwag co do niejasności sposobu oddawania głosu, również żadnych uwag nie zamieściła w tej kwestii w protokole z przeprowadzonych głosowań Komisja Skrutacyjna. Te zarzuty Komisja Rewizyjna uznała za nieuzasadnione, jako nie mające wpływu na wynik głosowania.
Ad 4. Z zapisów statut nie wynika jednoznacznie, że to Komisja Skrutacyjna obija kary do głosowania, a jedynie to że dokonuje wpisu danych kandydata. Pracownicy urzędu pełnili tu tylko funkcje pomocniczą. Ostatecznie to członkowie Komisji Skrutacyjnej wydawali opatrzone pieczęcią karty do głosowana. Komisja Skrutacyjna nie stwierdziła w protokole żadnego głosu oddanego na nieopieczętowanej karcie do głosowania. Do tej procedury Komisja Skrutacyjna nie zamieściła uwag w protokole głosowania. I ten zarzut uznano za bezzasadny.
Ponadto Komisja Rewizyjna przy udziale członków Komisji Skrutacyjnej zgodnie z żądaniem wnioskodawcy dokonała również weryfikacji 5 głosów oddanych nieważnie. Mimo, iż koperta z tymi głosami była nie zaklejona, to członkowie komisji skrutacyjnej, nie mieli wątpliwości po okazaniu głosów, że to są właśnie te głosy , które zostały zakwalifikowane przez nich jako nieważne. Również Komisja Rewizyjna analizując te głosy uznała, że Komisja Skrutacyjna prawidłowo je zakwalifikowała do głosów nieważnych.
Z kolei pracownicy Urzędu Gminy i Miasta Nowe Brzeski potwierdzili, że Urząd Gminy i Miasta Nowe Brzesko wystąpił z wnioskiem w trybie art. 25a Kodeksu Wyborczego o udostępnienie wykazu wyborców. Natomiast wykaz spisu wyborców, który był udostępniony podczas wyborów został wygenerowany przez informatyczny system Korelacja, który jest kompatybilny z ewidencją mieszkańców. Niemniej należy zauważyć, że wybory do jednostek pomocniczych odbywają się na zasadach określonych w ustawie o samorządzie gminnym oraz zawartych w statutach jednostek pomocniczych. Ze statutu Miasta nie wynika obowiązek wygenerowania listy uprawnionych z Centralnego Rejestru Wyborców. Ponadto dane z CRW mogą służyć tylko jako narzędzie pomocnicze w celu ustalenia czy dana osoba ma prawo głosowania. Zgodnie ze statutem takie prawo mają mieszkańcy miasta posiadający czynne prawo wyborcze stale zamieszkujący na jego terenie, natomiast lista CRW zawiera dane dotyczące osób, które wykonały obowiązek meldunkowy na terenie danej gminy lub posiadają adres stałego zamieszkania w tej gminie.
Mając na uwadze dokonane ustalenia oraz wszystkie wyjaśnienia Komisja stwierdziła, że protest wyborczy jest niezasadny.
Biorąc pod uwagę powyższe Rada Miejska Nowe Brzesko stwierdziła, że wybory Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko zostały przeprowadzone zgodnie ze Statutem Miasta Nowe Brzesko i brak jest podstaw do uwzględnienia protestu wyborczego.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący – K. C.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w wyborach brał udział, jako kandydat na Przewodniczącego Miasta, Przewodniczącego Rady Miasta oraz członka Rady Miasta. W trakcie trwania wyborów, ale i również po ich zakończeniu ujawnił szereg nieprawidłowości. Zgodnie z zapisami Statutu Gminy i Miasta Nowe Brzesko złożył skarżący wniosek o unieważnienie wyborów do Rady Miejskiej Nowe Brzesko. Zarzuty, które zostały ujęte we wniosku to:
1. Brak możliwości weryfikacji listy obecności z listami do wydawania kart do głosowania (Przewodnicząca zebrania odmówiła udostępnienia komisji skrutacyjnej). Ponadto przy braku listy wyborców oraz (decyzji w tym zakresie) dopisanych ewentualnie do listy brak możliwości weryfikacji faktycznie osób uprawnionych do głosowania. Została podana informacja przez Przewodniczącą zebrania, iż może takie wątpliwości potwierdzić np.: sąsiad - ta informacja wymaga weryfikacji.
2. W pkt. 10 porządku obrad był wybór Przewodniczącego Rady Miasta, a dopiero w pkt. 15 był wybór Członków Rady Miasta. Z powyższej sytuacji wynika, że zgłoszone osoby na Przewodniczącego Rady Miasta nie były Członkami Rady Miasta. Fakt ten zgłaszał skarżący na zebraniu, lecz Przewodnicząca zebrania i Zastępca Burmistrza oznajmili, że nie ma racji, ponieważ Statut miasta Nowe Brzesko mówi inaczej. Z oceny skarżącego ale i oceny wielu mieszkańców wynika, że obecny Przewodniczący Rady Miasta nie jest Członkiem Rady Miasta, ponieważ nie brał udziału w takim głosowaniu jako kandydat.
3. W innych sołectwach Gminy Nowe Brzesko Przewodniczącego Rady Sołeckiej wybierali Członkowie Rady Sołeckiej między sobą (np. Hebdów Kolonia, Mniszów, Przybysławice, etc...). Zapisy w statutach odnośnie wyborów Członków i Przewodniczących Rady Miasta/Sołectwa dla wszystkich miejscowości są jednak takie same - zmienia się jedynie nazewnictwo miasto/sołectwo. Podniósł skarżący, że w Nowym Brzesku Przewodniczącego Rady Miasta wybierali wszyscy mieszkańcy, a w innych sołectwa tylko Członkowie Rady Sołeckiej.
4. Spotkanie wyborcze zorganizowano w zbyt małym pomieszczeniu, a znaczna część osób znajdowała się poza lokalem wyborczym, co ograniczało możliwość niektórym mieszkańcom pełnego udziału w zebraniu. Wejście do obiektu jest monitorowane. Skarżący wniósł o zabezpieczenie monitoringu w celu potwierdzenia tej informacji.
5. Podczas zebrania nie zapewniono nagłośnienia. Większość mieszkańców siedząca z tyłu sali niewiele słyszała. Dopiero w połowie zebrania dostarczono nagłośnienie. Sytuacja ta mogła doprowadzić do spowodowania, że nie wszyscy mieszkańcy byli prawidłowo poinformowani o szczegółach wyborów.
6. Nie udostępniono przez Burmistrza pieczątki do obijania kart wyborczych dla komisji skrutacyjnej (karty weryfikował i obijał Z-ca Burmistrza).
7. Istnieje podejrzenie, że w głosowaniu brały udział osoby, które w ocenie osób obecnych na zebraniu nie są mieszkańcami Nowego Brzeska i nie posiadają prawa do głosowania w Nowym Brzesku (decyzji) - konieczna weryfikacja.
8. Podczas opublikowania wyników okazało się, że 5 głosów było nieważnych. Skarżący wniósł o komisyjne sprawdzenie tych głosów w jego obecności, a także ponowne przeliczenie i weryfikację wszystkich głosów.
9. Podczas zebrania, Przewodnicząca Zebrania nie poinformowała mieszkańców o procedurach wyborów w kolejnych etapach, ilości osób na które można głosować oraz jaki znak należy postawić w miejscu na wybieranego kandydata.
10. Skarżący wniósł o sprawdzenie czy Burmistrz Gminy i Miasta Nowe Brzesko wnioskował o dane, o których mowa w art. 18a § 1 i 3 Kodeksu Wyborczego, dotyczące osób, które wykonały obowiązek meldunkowy na terenie Gminy Nowe Brzesko lub posiadają adres stałego zamieszkania w tej gminie. Wniosek winien być złożony do Ministra Cyfryzacji zgodnie z art. 25a Kodeksu Wyborczego.
Powyższe zarzuty Komisja Rewizyjna uznała za bezzasadne, a sposób w jaki zostały rozpatrzone budzi poważne wątpliwości.
Ad.1 Zdaniem skarżącego proces wyborczy został przeprowadzony w sposób sprzeczny z obowiązującymi zasadami, uniemożliwiając rzetelne sprawdzenie uprawnienia osób biorących udział w głosowaniu. Komisji Skrutacyjnej oraz uczestnikom zebrania nie przedstawiono listy obecności wyborców, co uniemożliwiło skuteczną weryfikację tożsamości głosujących. Wskazano, że uprawnienia uczestników mogły być potwierdzane przez osoby trzecie (np. sąsiadów), co w oczywisty sposób narusza zasady jawności i przejrzystości procesu wyborczego. Skarżący zarzucił, że działanie takie stoi w sprzeczności z art. 61 Konstytucji RP, gwarantującym obywatelom prawo do uzyskiwania informacji publicznej, w tym do rzetelnego nadzoru nad procesami wyborczymi. Ponadto w trakcie trwania drugiej komisji Rewizyjnej Przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej oświadczyła, że poprosiła Przewodniczącą Zebrania o udostępnienie jej listy obecności mieszkańców, w celu weryfikacji tych mieszkańców w momencie wydawania kart, jednakże Przewodnicząca Zebrania (pracownik Urzędu Gminy) stanowczo odmówiła wydania tej listy. Przewodnicząca Zebrania na Komisji Rewizyjnej zaprzeczyła słowom Przewodniczącej Komisji Skrutacyjnej twierdząc, że wprowadza Komisję Rewizyjną w błąd, bo takową listę jej przekazała. Dodatkowo przewodnicząca zebrania oświadczyła, że Przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej otrzymała spis wyborców Nowego Brzeska. Przewodnicząca Komisji Skrutacyjnej słysząc te słowa poprosiła Komisję Rewizyjną o zaprotokołowanie tej sytuacji, ponieważ Komisji Skrutacyjna takiej listy nie otrzymała. Potwierdził to również inny członek Komisji Skrutacyjnej, że takiej listy Komisja Skrutacyjna nie otrzymała, jednakże informacja ta została pominięta w protokole z drugiej Komisji Rewizyjnej Sytuacja ta, to kolejny zarzut tym razem wobec Komisji Rewizyjnej, ponieważ pominięcie tych słów w protokole mogło wprowadzić całą Wysoką Radę w błąd. Protokół zatwierdził Przewodniczący Komisji Rewizyjnej.
Ad.2 Skarżący stoi na stanowisku, że najpierw powinien odbyć się wybór członków Rady Miasta, a dopiero w następnej kolejności wybór Przewodniczącego Rady Miasta spośród wybranych wcześniej członków.
Ad.4,5 Lokal nie został odpowiednio przygotowany do przeprowadzenia wyborów. W tym przypadku zebranie wyborcze odbyło się w pomieszczeniu o niewystarczającej powierzchni, co skutkowało koniecznością przebywania części uczestników na zewnątrz budynku.
Ad.7 Podczas wyborów doszło do sytuacji, w której w głosowaniu brały udział osoby nieposiadające prawa wyborczego, ponieważ nie były mieszkańcami Nowego Brzeska (§ 6 Statutu jednostki pomocniczej Miasto Nowe Brzesko). Lista wyborców, na podstawie której można weryfikować uprawnionych do głosowania, nie została przekazana Komisji Skrutacyjnej. Przewodnicząca Zebrania twierdzi, że spis wyborców Komisja Skrutacyjna otrzymała
Ad.8 Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że koperta z głosami nieważnymi była niezaklejona. Sytuacja ta wywołała na sali ogromne poruszenie.
Ad.9 Skarżący zarzucił także brak instruktarz jak prawidłowo głosować.
Ad.10 Skarżący podkreślił, że dane z CRW nie zostały pobrane przez Urząd Gminy, oraz podniósł, że Komisja Skrutacyjna nie została w żaden sposób przeszkolona oraz zaopatrzona w materiały niezbędne do przeprowadzenia wyborów.
Kolejny zarzut, który wyszedł w trakcie procesu rozpatrywania skargi przez Komisję Rewizyjną to brak zgód na przetwarzanie danych osobowych kandydatów w wyborach.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska Nowe Brzesko wniosła o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Organ odniósł się argumentów Skarżącego.
1) Zarzut o braku możliwości weryfikacji listy obecności z listami do wydawania kart do głosowania oraz o braku listy wyborców.
W przedmiotowej sprawie Komisja Rewizyjna wnikliwie w toku trzech posiedzeń badała zasadność twierdzeń podnoszonych przez skarżącego, dokonując weryfikacji osób uprawnionych do głosowania i nie stwierdziła, aby doszło w tym zakresie do naruszeń prawa. Weryfikowano w szczególności listę obecności z listą osób głosujących. Potwierdzono także, że lista obecności była wyłożona w miejscu dostępnym dla Komisji Skrutacyjnej. Nie jest przy tym zrozumiałe, w jaki sposób treść załączonych do skargi protokołów miałaby potwierdzać zarzuty Skarżącego.
Co natomiast istotne dla kwestii znaczenia spisu wyborców, wskazuje się, że dokument ten ma znaczenie formalne. Stąd, aby ustalić, czy konkretna osoba może uczestniczyć w wyborach należy ustalić całokształt jej sytuacji prawnej. Zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. W myśl § 18 ust. 1 Statutu, wybory odbywają się przy nieograniczonej liczbie kandydatów spośród mieszkańców Miasta stale w nim zamieszkujących, z czynnym prawem wyborczym.
Osobą uprawnioną do głosowania w wyborach na Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko jest stały mieszkaniec miasta, przy czym pojęcia stałego zamieszkiwania nie można utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Zameldowanie jest tylko dowodem, że dana osoba dopełniła obowiązku meldunkowego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego). Osoba uprawniona do głosowania musi przy tym posiadać czynne prawo wyborcze. Zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy, rejestr wyborców stanowi zbiór osób wynikający z ewidencji ludności (zameldowanych na pobyt stały) oraz osób, które dopiszą się do rejestru na wniosek (art. 18 i 19 Kodeksu wyborczego). Co istotne, brak wpisu określonych osób do rejestru wyborców nie przesądza o tym, iż nie posiadają oni czynnego prawa wyborczego do organów jednostki pomocniczej.
Niesłusznie więc skarżący przypisuje kwestii wpisu do rejestru wyborców znaczenie tak fundamentalne, że aż mogące skutkować unieważnieniem wyborów. Co więcej, jak wynika z treści protokołu z posiedzenia Komisji Rewizyjnej z dnia 18 października 2024 r., lista przygotowana przez Urząd Stanu Cywilnego była dostępna dla Komisji Skrutacyjnej.
Organ zwrócił uwagę, że w stosunku do ani jednej z osób z imienia i nazwiska w tej części skargi nie zarzucił, że głosowała ona w warunkach braku prawa do głosowania. Brak uchybień uzasadniających stwierdzenie nieważności wyborów ostatecznie stwierdziła Rada Miejska Nowe Brzesko.
2) Twierdzenie, że Przewodniczący Rady Miasta nie jest członkiem Rady Miasta z powodu kolejności przeprowadzenia wyborów na członków Rady Miasta.
Skarżący konsekwentnie stoi na stanowisku, że obecnie wybrany Przewodniczący Rady Miasta nie jest członkiem Rady Miasta, ponieważ (w jego ocenie) najpierw powinien odbyć się wybór członków Rady Miasta a dopiero w następnej kolejności wybór Przewodniczącego Rady Miasta spośród wybranych wcześniej członków.
Zgodnie z § 18 ust. 3 Statutu: "W drugiej kolejności należy ustalić w głosowaniu jawnym liczbę członków Rady". Dalej, zgodnie z § 18 ust. 4 Statutu: "W trzeciej kolejności należy przeprowadzić zgłoszenie kandydatów i głosowanie dla dokonania wyboru członków Rady, w tym Przewodniczącego Rady odrębnie". Statut zakłada konieczność dokonania odrębnego głosowania w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Rady Miasta i odrębnego głosowania dla dokonania wyboru członków Rady Miasta, co ma być poprzedzone ustaleniem w głosowaniu jawnym liczby członków Rady Miasta. Statut przesądza przy tym, że Przewodniczący Rady Miasta jest członkiem Rady Miasta. Co kluczowe, Statut nie narzuca kolejności, w jakiej ma być dokonany akt głosowania na członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta. Niezależnie bowiem od przyjętej kolejności, Przewodniczący Rady Miasta jest członkiem Rady Miasta. Wywód skarżącego, że kolejność głosowania rzutuje na status Przewodniczącego Rady Miasta jako członka Rady Miasta nie znajduje oparcia w zapisach Statutu. Wybory do Rady Miasta przeprowadzono zgodnie ze Statutem - po ustaleniu liczby członków Rady Miasta w głosowaniu jawnym. Zgodnie z wolą mieszkańców liczbę członków ustalono na 5 osób, a następnie przeprowadzono w odrębnych głosowaniach wybory na Przewodniczącego Rady Miasta oraz 4 pozostałych członków Rady Miasta.
3) Twierdzenie, że nieważność wyborów uzasadnia okoliczność, iż w innych sołectwach Gminy Nowe Brzesko Przewodniczącego Rady Sołeckiej wybierali Członkowie Rady Sołeckiej między sobą, tymczasem w przedmiotowych wyborach Przewodniczącego Rady Miasta wybierali mieszkańcy uczestniczący w głosowaniu.
Podniesienie tej kwestii we wniosku do Rady Miejskiej Nowe Brzesko o unieważnienie i stwierdzenie nieważności wyborów wynika z braku porównania przez skarżącego zapisów statutów jednostek pomocniczych Gminy Nowe Brzesko: inaczej bowiem przeprowadzany jest wybór Przewodniczącego Rady Miasta, a inaczej Przewodniczących Rad Sołeckich.
4) Zarzut co do ciasnoty pomieszczenia. Fakt względnej ciasnoty w trakcie wyborów nie miał wpływu na ostateczny przebieg głosowania. Dlatego też Rada Miejska Nowe Brzesko uznała, że ten mankament nie miał wpływu na wynik wyborów.
5) Zarzut braku nagłośnienia. W odniesieniu do tego zarzutu wskazuje się, że niezwłocznie po tym, jak mieszkańcy zgłosili problem ze słyszalnością, mikrofon został użyty. Przewodnicząca Zebrania przestawiła kompleksowo na początku spotkania wyborczego zasady głosowania. Oprócz tego u dołu każdej karty do głosowania zamieszczona była informacja (instrukcja) o tym, jak należy głosować. Co istotne, nikt podczas spotkania wyborczego nie zgłaszał uwag co do niejasności sposobu oddawania głosu. Również żadnych uwag nie zamieściła w tej kwestii w protokole z przeprowadzonych głosowań Komisja Skrutacyjna. Stąd też Rada Miejska Nowe Brzesko uznała ten zarzut za nieuzasadniony i niemający wpływu na wynik głosowania.
6) Zarzut nieudostępnienia Komisji Skrutacyjnej pieczątki do obijania kart wyborczych. Chcąc zapewnić sprawność przy przeprowadzeniu wyborów dopuszczono pracownika urzędu miejskiego do wykonywania czynności pomocniczych - takich, których wykonywania nie wykluczają zapisy Statutu. Statut nie przewiduje bowiem w § 17 ust. 4, że to Komisja Skrutacyjna przybija pieczęć Urzędu Miejskiego na karcie do głosowania, a stanowi jedynie, że Komisja Skrutacyjna dokonuje wpisu imion i nazwisk kandydatów na kartach do głosowania opatrzonych pieczęcią Urzędu Miejskiego. Czynność Zastępcy Burmistrza (opatrywanie kart do głosowania pieczęcią) nie miała znamion - jak to określa Skarżący - "weryfikowania" kart ani tym bardziej nieudostępnienia pieczątki. Wydrukowane i opieczętowane karty zostały przekazane do Komisji Skrutacyjnej, która miała za zadanie ich weryfikację. Ostatecznie to członkowie Komisji Skrutacyjnej wydawali opatrzone pieczęcią karty do głosowana. Komisja Skrutacyjna nie stwierdziła w protokole żadnego głosu oddanego na nieopieczętowanej karcie do głosowania. Co więcej, do tej procedury Komisja Skrutacyjna nie zamieściła uwag w protokole głosowania. Stąd też i ten zarzut Rada Miejsca Nowe Brzesko uznała za bezzasadny, natomiast Skarżący nie omawiał go ponownie, odrębnie w skardze, poza ogólnym przywołaniem, że był on podnoszony we wniosku o unieważnienie i stwierdzenie nieważności wyborów.
7) Podejrzenie skarżącego, że w głosowaniu brały udział osoby, które nie są mieszkańcami Nowego Brzeska. Odniesienie się do tego zarzutu w istocie pokrywa się ze stanowiskiem i uwagami Organu przedstawionymi w pkt 1
8) Wniosek o sprawdzenie 5 głosów nieważnych w obecności skarżącego. Komisja Rewizyjna przy udziale członków Komisji Skrutacyjnej, zgodnie z żądaniem skarżącego, dokonała weryfikacji 5 głosów oddanych nieważnie. Mimo, iż koperta z tymi głosami była nie zaklejona, to członkowie Komisji Skrutacyjnej nie mieli wątpliwości po okazaniu głosów, że to są właśnie te głosy, które zostały zakwalifikowane przez nich jako nieważne. Komisja Rewizyjna analizując te głosy uznała, że Komisja Skrutacyjna prawidłowo je zakwalifikowała do głosów nieważnych.
9) Zarzut jakoby Przewodnicząca Zebrania nie poinformowała mieszkańców o procedurach wyborów w kolejnych etapach, liczbie osób, na które można głosować oraz jaki znak należy postawić w miejscu na wybieranego kandydata. Zasady głosowania zostały przedstawione mieszkańcom, o czym była już mowa w pkt 5 niniejszej odpowiedzi na skargę. Ponownego podniesienia wymaga to, że w trakcie zebrania nikt nie zgłaszał zastrzeżeń w tej kwestii.
10) Wniosek o sprawdzenie czy Burmistrz Gminy i Miasta Nowe Brzesko wnioskował o dane gromadzone w Centralnym Rejestrze Wyborczym (dalej: CRW). Urząd Gminy i Miasta Nowe Brzesko wystąpił z wnioskiem w trybie art. 25a Kodeksu Wyborczego o udostępnienie wykazu wyborców. Natomiast wykaz spisu wyborców, który był udostępniony podczas wyborów, został wygenerowany przez informatyczny system Korelacja, który jest kompatybilny z ewidencją mieszkańców. Wybory do jednostek pomocniczych odbywają się na zasadach określonych w u.s.g. oraz w statutach tychże jednostek. Ze statutu Miasta nie wynika obowiązek wygenerowania listy uprawnionych z CRW. Ponadto, o czym była już mowa w pkt 1 odpowiedzi na skargę, dane z CRW mogą służyć tylko jako narzędzie pomocnicze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej Nowe Brzesko nr VII/45/2024 z dnia 28 listopada 2024 r. w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego dotyczącego nieważności wyborów Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko.
Uchwała powyższa podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty organów samorządu terytorialnego inne niż określone w pkt 5 (tj. akty prawa miejscowego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sprawy dotyczące wyboru Przewodniczącego Miasta, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta niewątpliwie są sprawami z zakresu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2007 r., II OSK 1590/06, postanowienie NSA z 8 marca 2012 r., II OSK 2673/11).
Art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm., dalej: "u.s.g.) stanowi, że organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.
Statut może przewidywać powołanie jednostki niższego rzędu w ramach jednostki pomocniczej (ust. 2).
Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 u.s.g. organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym - sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (ust. 2). Sołtys korzysta z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym (ust. 3).
Zgodnie z art. 5 u.s.g gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto.
Zgodnie z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
Tryb wyborów do jednostek pomocniczych gminy jest regulowany postanowieniami art. 36 ust. 1 u.s.g. oraz statutem jednostki pomocniczej. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie ma możliwości stosowania do tego trybu (i zasad) przepisów Kodeksu wyborczego, który wprost w art. 1 określa, że reguluje zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów: 1) do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej; 2) Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; 3) do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej; 4) do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz 5) wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2024 r., III OSK 5825/21).
Zaznaczyć należy, że u.s.g. nie przewiduje wprost przepisów odnoszących się do instytucji protestu wyborczego w jednostkach pomocniczych, jednakże powszechnie przyjęty jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że w statucie jednostki pomocniczej można określić zasady kwestionowania ważności wyborów do jednostek pomocniczych (por. wyrok WSA w Krakowie z 19 kwietnia 2016 r., III SA/Kr 1621/15, wyrok WSA w Łodzi z 29 maja 2020 r., III SAB/Go 6/20, wyrok WSA w Kielcach z 16 maja 2019 r., II SA/Ke 217/19).
W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że właściwą formą rozstrzygania protestów wyborczych jest uchwała. Uchwała taka może być podjęta dopiero po przeprowadzeniu właściwych czynności wyjaśniających i winna posiadać uzasadnienie. W demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) żadne działanie organów władzy publicznej nie tylko nie może być dowolne, ale winno być podejmowane jedynie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Dodać należy, że przyjęcie stanowiska odmiennego, prowadziłoby w istocie do pozbawienia ochrony prawnej w dochodzeniu roszczeń służących realizacji czynnego i biernego prawa wyborczego członków wspólnoty samorządowej. Brak jest bowiem możliwości realizacji takiego rodzaju roszczeń przed sądem powszechnym (por. wyrok NSA z 25 września 2008 r., II OSK 945/08).
Wybory przewodniczącego oraz członków rady przeprowadzane są na podstawie postanowień statutu oraz przepisów ustawy o samorządzie gminnym. W konsekwencji, przepisy te powinny być podstawą rozstrzygania protestów wyborczych i punktem odniesienia przy ocenie prawidłowości przeprowadzenia wyborów.
Rada Miejska Nowe Brzesko podjęła uchwałę z dnia 28 listopada 2022 r. nr XLIV/295/22 w sprawie: przyjęcia Statutu Miasta Nowe Brzesko. Statut ten nie zawiera jednak uregulowań dotyczących oceny ważności wyborów organów jednostki pomocniczej. Kontrolę przebiegu i wyników wyboru w związku z wniesionym przez skarżącego protestem wyborczym przeprowadzono więc przy pomocy komisji rewizyjnej na podstawie art. 18a u.s.g.
Podstawę skargi skarżącego stanowił art. 101 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu legitymacja skargowa skarżącego w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, jako kandydat w wyborach na Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członka Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko. Skarżący złożył protest wyborczy, a w wyniku jego rozpoznania została podjęta zaskarżona uchwała.
W ocenie Sądu zaskarżona uchwała w sprawie rozpatrzenia protestu wyborczego została wydana zgodnie z prawem. Z uzasadnienia uchwały wynika, że poddano ocenie wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty, a także umożliwiono skarżącemu wzięcia udziału w pracach Komisji Rewizyjnej.
Skarżący w toku postępowania zarzucił:
1. Brak możliwości weryfikacji listy obecności z listami do wydawania kart do głosowania.
2. To, że Przewodniczący Rady Miasta nie jest Członkiem Rady Miasta, ponieważ nie brał udziału w takim głosowaniu jako kandydat.
3. Podniósł, że w Nowym Brzesku Przewodniczącego Rady Miasta wybierali wszyscy mieszkańcy, a w innych sołectwa tylko Członkowie Rady Sołeckiej.
4. Spotkanie wyborcze zorganizowano w zbyt małym pomieszczeniu,
5. Podczas zebrania nie zapewniono nagłośnienia.
6. Nie udostępniono przez Burmistrza pieczątki do obijania kart wyborczych dla komisji skrutacyjnej.
7. Istnieje podejrzenie, że w głosowaniu brały udział osoby, które nie są mieszkańcami Nowego Brzeska i nie posiadają prawa do głosowania w Nowym Brzesku.
8. Podczas opublikowania wyników okazało się, że 5 głosów było nieważnych. Skarżący wniósł o komisyjne sprawdzenie tych głosów w jego obecności, a także ponowne przeliczenie i weryfikację wszystkich głosów.
9 Podczas zebrania, Przewodnicząca Zebrania nie poinformowała mieszkańców o
procedurach wyborów w kolejnych etapach, ilości osób na które można głosować oraz jaki znak należy postawić w miejscu na wybieranego kandydata.
10 Skarżący wniósł o sprawdzenie czy Burmistrz Gminy i Miasta Nowe Brzesko wnioskował o dane, o których mowa w art. 18a § 1 i 3 Kodeksu Wyborczego, dotyczące osób, które wykonały obowiązek meldunkowy na terenie Gminy Nowe Brzesko lub posiadają adres stałego zamieszkania w tej gminie.
Organ szczegółowo odniósł się do każdego z zarzutów, a Sąd podziela powyższe wyjaśnienia.
Sąd wskazuje, że odnośnie zarzutu nr 1 i 10 w myśl art. 19 § 3 Kodeksu wyborczego (Dz.U. 2025.365), w Centralnym Rejestrze Wyborców w części A wyborcy stale zamieszkali na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały w tej gminie są ujmowani w stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu stałego zamieszkania, jeżeli złożą w tej sprawie wniosek do urzędu gminy właściwego dla miejsca zamieszkania.
Oznacza to, że Centralny Rejestr Wyborców nie stanowi źródła wiedzy o miejscu zamieszkania, ponieważ zawiera on przede wszystkim dane dotyczące adresu zameldowania na pobyt stały. Dane dotyczące adresu zamieszkania wpisywane są do Rejestru dopiero na wniosek mieszańca.
Należy mieć na uwadze, że osobą uprawnioną do głosowania w wyborach na Przewodniczącego Miasta, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta jest stały mieszkaniec miasta przy czym pojęcia stałego zamieszkiwania nie można utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Zameldowanie jest tylko dowodem, że dana osoba dopełniła obowiązku meldunkowego. Natomiast miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 Kodeksu cywilnego). Czynne prawo wyborcze do organów sołectwa mają stali mieszkańcy sołectwa uprawnieni do głosowania, a więc przebywający tam z zamiarem stałego pobytu, nawet jeśli nie są zameldowani na stałe i nie figurują w rejestrze wyborców (por. wyrok WSA w Szczecinie z 25 marca 2021 r. II SA/Sz 834/20, CBOSA).
Wykazanie stałego zamieszkiwania na terenie miasta, analogicznie do reguły wynikającej z art. 75 § 1 k.p.a., może nastąpić w oparciu o wszelkie dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia tej kwestii, a nie są sprzeczne z prawem. W szczególności dowodami mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stwierdzić więc należy, że organ prawidłowo wyjaśnił w oparciu o dowody sporną w sprawie okoliczność, tj. to, ile osób biorących udział w głosowaniu było do tego uprawnionych poprzez wysłanie zaproszeń na kolejne posiedzenia komisji i ustalenie, ze jedna z osób zmieniła nazwisko.
Zarzut nr 2 nie jest zasadny. Statut w § 18 w pkt 2 określił, że w pierwszej kolejności należy przeprowadzić zgłoszenie kandydatów i głosowanie dla dokonania wyboru Przewodniczącego. W drugiej kolejności należy ustalić w głosowaniu jawnym liczbę członków Rady. (pkt 3) i w pkt 4 w trzeciej kolejności należy przeprowadzić zgłoszenie kandydatów i głosowanie dla dokonania wyboru członków Rady , w tym Przewodniczącego Rady odrębnie. Kluczowe jest przeprowadzenie każdego z wyborów odrębnie i tak też przeprowadzono wybory w niniejszej sprawie.
Odnośnie zarzutu 3 wskazać należy, że zgodnie z § 18 statutu wybory odbywają się przy nieograniczonej liczbie kandydatów spośród mieszkańców Miasta stale w nim zamieszkujących, z czynnym prawem wyborczym.
Odnośnie zarzutu 4 i 5 Sąd podziela stanowisko organu, że nie miały one wpływu na przebieg głosowania. Powyższe dotyczy także zarzutu nr 6. Jak podkreślił organ Komisja skrutacyjna wydawała opatrzone pieczęcią karty do głosowania.
Odpowiedź na zarzut nr 7 pokrywa się z odpowiedzą na zarzut 1 i 10.
Jeżeli chodzi o weryfikację weryfikacji głosów nieważnych (zarzut nr 8) Organ udzielił szczegółowych wyjaśnień, a sam fakt nie zaklejenia koperty nie może poświadczać podejrzeń skarżącego o istnieniu nieprawidłowości.
Zarzut nr 9 również nie znajduje potwierdzenia. Zasady głosowania zawiera statut w § 18 który w pkt 6 stanowi, że w wyborach na Przewodniczącego głosować można najwyżej na 1 kandydata, stawiając znak "x" w kratce z lewej strony obok nazwiska kandydata. Postawienie znaku "x" w więcej niż jednej kratce lub nie postawienie znaku "x" w żadnej kratce powoduje nieważność głosu. W pkt 7 określono, iż w wyborach członków Rady głosować można na liczbę kandydatów nie większą niż
ustalona przez zebranie, stawiając znak "x" w kratce z lewej strony obok nazwisk kandydatów. Postawienie większej liczby znaków "x" lub nie postawienie znaku "x" w
żadnej kratce powoduje nieważność głosu. Ponad to zasady głosowania wyjaśnione zostały mieszkańcom na początku spotkania wyborczego a u dołu każdej karty zamieszczona była instrukcja.
Przywołać należy stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z 5 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 3029/12), zgodnie z którym rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Jednak najdalej idący wynik kontroli, może być przez radę gminy zastosowany jedynie w przypadku, gdy przeprowadzone bądź przedstawione przez protestujących dowody, wskażą niezbicie na fakt naruszenia przepisów ustaw.
Rada nie może unieważnić wyborów bez dowiedzenia, że zostały złamane jasno wskazane przepisy prawa powszechnie obowiązującego określającego przesłanki ważności wyborów, bowiem to prowadziłoby do naruszenia art. 2 Konstytucji RP ustanawiającego zasadę demokratycznego państwa prawnego oraz art. 7 ustanawiającego zasadę działania wszelkich organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa, a także do naruszenia art. 35 ust. 2 u.s.g., w tej części, w jakim wybór Przewodniczącego Miasta Nowe Brzesko, członków Rady Miasta i Przewodniczącego Rady Miasta Nowe Brzesko powierza mieszkańcom gminy.
W ocenie Sądu rozpatrzenie protestu wyborczego wymagało wnikliwego odniesienia się przez Radę Miejską Nowe Brzesko do podniesionych przez skarżącego naruszeń i dokonanie oceny, czy wybory do organów jednostki pomocniczej zostały przeprowadzone zgodnie z prawem, czy też z naruszeniem przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
Należy przy tym podkreślić, że obowiązek uzasadniania uchwał organów samorządu terytorialnego wyprowadzany jest z ogólnej zasady ustrojowej związania organów administracji prawem, obowiązku odwoływania się do prawa oraz z kompetencji sądów administracyjnych i organów nadzoru, które - sprawując kontrolę - muszą znać motywy, jakimi kierowała się rada gminy, powiatu czy sejmik, a także z zasady demokratycznego państwa prawnego i zasad szczegółowych, w tym zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa czy zasad "dobrej legislacji" (por.: M. Stahl: Samorząd terytorialny w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności i wątpliwości, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, rok II, nr 6 (9), 2006, s. 45).
Zasada uzasadniania uchwał wiąże się również z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, tj. zasadą praworządności oraz z zasadą zaufania do Państwa.
Podkreślić należy, że uzasadnienie uchwały zawiera odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego, ponadto wszystkie zarzuty zostały skonfrontowane z normami regulującymi wybory do jednostki pomocniczej i okazały się bezzasadne.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI