III SA/Kr 209/25

III SA/Kr 209/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 3  par. 1, art. 134 par. 1 , art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2077
Par. 3  ust. 1, par. 11, par. 12  ust. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych
Dz.U. 2023 poz 2505
Art. 18 , art. 33  par. 2 pkt 6 lit. a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7  i art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1284
Art. 17 ust. 2  i 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 14 listopada 2024 r. nr NE.906.1.95.2024 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r. znak: NE.906.1.95.2024 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: MPWIS, organ) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) w Krakowie z dnia 5 września 2024 r. nr 37/24, znak: EP.C.442-1-184/19 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego znak: [...] z dnia 21 maja 2024 r. dotyczącego egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego T. T., urodzonego w dniu 22 sierpnia 2016 r. - syna, szczepieniom ochronnym przeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego), poliomyelitis (l, II, III dawka szczepienia podstawowego) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe i przypominające).
W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 17 § 1 i § 2 oraz z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. - dalej: u.p.e.a.).
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 5 kwietnia 2019 r. do PSSE w Krakowie został przekazany przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., dokument pn. "Lista opornych uchylających się od szczepień obowiązkowych" dotyczący dziecka T. T. ur. 22 sierpnia 2016 r., a J. T. (dalej: skarżący, strona) - ojciec dziecka, został wykazany jako osoba uchylająca się od wykonania szczepień ochronnych. W kolumnie dotyczącej rodzaju i dawki brakującego szczepieni dokonano m.in. wpisu cyt.: "brak wszystkich". W dniu 8 kwietnia 2022 r. upoważniony przedstawiciel PPIS w Krakowie przeprowadził kontrolę sanitarną w podmiocie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., która wykazała brak realizacji zaległych szczepień u dziecka T. T.
W dniu 15 lipca 2022 r. upomnieniem, PPIS w Krakowie działający jako wierzyciel, wezwał stronę do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka T. T. Upomnienie zostało wystawione na podstawie wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych przekazanego w dniu 5 kwietnia 2019 r. przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., oraz kontroli sanitarnej z dnia 8 kwietnia 2022 r., na podstawie których stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. póz. 753 z późn. zm.) dot. zaszczepienia dziecka T. T. nie został wykonany, pomimo upływu terminów wynikających z Kalendarza Szczepień określonego w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na rok 2022. W treści Upomnienia, PPIS w Krakowie zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane Upomnienie zostało doręczone adresatowi za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, w dniu 25 lipca 2022 r.
Pismem z dnia 2 stycznia 2023 r. skierowanym do PPIS w Krakowie, strona wniosła "(...) o odstąpienie od dalszych czynności, ewentualne umorzenie postępowania egzekucyjnego jeżeli tytuł wykonawczy został wystawiony (...)". Z załączonego do wniosku uzasadnienia oraz kopii dokumentacji medycznej pacjenta T. T., dotyczącej porady lekarskiej z dnia 23 listopada 2022 r. wynika, że szczepienie obowiązkowe nie zostało zrealizowane z uwagi na brak wykluczenia przez lekarza podczas badania kwalifikacyjnego przeciwwskazań do szczepienia. W załączonej kopii "DOKUMENTACJI MEDYCZNEJ" widnieje wpis lekarza specjalisty pediatrii K. W., przeprowadzającej kwalifikację do szczepienia dziecka T. T.: "(...) rodzice nie zgadzają się na tak przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, gdyż lekarz nie wykluczył p-wskazań do szczepienia podanych przez producenta szczepionek (...) polecono skontaktować się z wojewódzką poradnia ds. szczepień Rozpoznanie: Z28.2 Szczepienie niewykonane z powodu decyzji pacjenta wynikającej z nieokreślonych przyczyn Zalecenia: nie ma p-wskazań do szczepienia Euvax B Tetraxim l dawka ale rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie (...)". Pismem z dnia 3 lutego 2023 r. PPIS w Krakowie udzielił skarżącemu odpowiedzi w sprawie złożonego wniosku, szczegółowo wyjaśniając zasady odraczania obowiązkowych szczepień ochronnych.
W dniu 22 listopada 2023 r. upoważniony przedstawiciel PPIS w Krakowie przeprowadził kolejną kontrolę sanitarną w podmiocie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., która ponownie wykazała brak realizacji zaległych szczepień u dziecka T. T.
W dniu 12 grudnia 2023 r. Upomnieniem nr 63/23, znak: EP.C.422-1-184/19, PPIS w Krakowie działający jako wierzyciel, ponownie wezwał stronę do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka T. T. Upomnienie zostało wystawione po kilkukrotnym sprawdzeniu (na podstawie wykazu osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych przekazanego w dniu 5 kwietnia 2019 r. przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., oraz kontroli sanitarnej z dnia 8 kwietnia 2022 r. i z dnia 22 listopada 2023 r.) i ustaleniu na tej podstawie, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) dot. zaszczepienia dziecka T. T. nie został wykonany, pomimo upływu terminów określonych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" - załączniku do ww. rozporządzenia. W treści Upomnienia, PPIS w Krakowie zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień, po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Wskazane Upomnienie zostało doręczone w dniu 29 grudnia 2023 r. Kolejno, pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. PPIS w Krakowie zwrócił się do NZOZ "U." Sp. z o.o. o wyjaśnienie zdarzenia dotyczącego wizyty u lekarza POZ dziecka T. T. w dniu 23 listopada 2022 r., w szczególności braku przeprowadzenia przez lekarza badania fizykalnego w czasie przeprowadzanego badania kwalifikacyjnego. W odpowiedzi na powyższe, lekarz pediatra K. W. w piśmie z dnia 23 stycznia 2024 r. poinformowała o przebiegu wizyty lekarskiej, rozmowie z rodzicami na temat szczepień ochronnych oraz decyzji rodziców o szczepieniu po zapoznaniu się z materiałami dotyczącymi szczepień i konsultacji z prywatny lekarzem, pod którego opieką pozostaje dziecko. Pismem z dnia 19 marca 2024 r. PPIS w Krakowie ponownie zwrócił się do NZOZ "U." Sp. z o.o. z zapytaniem o wskazanie aktualnej informacji w zakresie zaległych szczepień ochronnych u dziecka T. T. oraz o wskazanie czy są podstawy do odroczenia obowiązkowych szczepień ochronnych, a także o termin ostatniej wizyty dziecka u lekarza POZ. W odpowiedzi na przesłane zapytania, lekarz pediatra K. W. w piśmie z dnia 20 marca 2024 r., uzupełnionym w dniu 8 kwietnia 2024 r. poinformowała, iż dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnym chorobom zakaźnym, brak jest zaświadczeń odraczających obowiązek szczepień oraz nie ma przeciwskazań do szczepienia, a ostatnia wizyta dziecka u lekarza pediatry POZ z powodu infekcji, odbyła się w lutym 2017 r.
Przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, przeprowadzona została kolejna kontrola sanitarna w dniu 20 maja 2024 r. przez PPIS w Krakowie w podmiocie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "U." Sp. z o.o., która ponownie wykazała brak realizacji zaległych szczepień u dziecka T. T. Pismem z dnia 12 lipca 2024 r., PPIS w Krakowie przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec skarżącego. Równocześnie wniósł o zastosowanie środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy z dnia 21 maja 2024 r.
Pismem z dnia 28 lipca 2024 r. strona zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Po zapoznaniu się z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zawartymi w piśmie z dnia 28 lipca 2024 r. zgłoszonymi przez skarżącego, oraz po przeprowadzeniu analizy dokumentacji dotyczącej przedmiotowej sprawy, postanowieniem z dnia 5 września 2024 r., PPIS w Krakowie oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Strona zaskarżyła w całości ww. postanowienie, zarzucając:
1) naruszenie art. 7 k.p.a. - niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów i brak merytorycznego ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów, w szczególności co do zarzutu braku wymagalności obowiązku;
2) naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela;
3) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że strona nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych dokumentów wynika wprost, że wykonanie obowiązkowych szczepień nie jest możliwe z powodu braku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, braku ustalenia indywidulanego kalendarza szczepień oraz wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym.
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione i opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na zarzuty dotyczące naruszenia szeregu artykułów k.p.a. oraz u.p.e.a., w szczególności braku merytorycznego ustosunkowania się wierzyciela do zarzutu braku wymagalności obowiązku oraz ograniczenia rozpoznania do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów MPWIS wskazał, iż nie ma uzasadnienia dla wskazanych naruszeń. PPIS w Krakowie rozpoznał w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej indywidualną sytuację, przeanalizował cały materiał dowodowy i nie pozostawił żadnych wątpliwości co do sytuacji faktycznej oraz prawnej.
Organ I instancji, zdaniem MPWIS, szczegółowo wskazał przepisy prawa, na których oparł oddalenie zarzutów. PPIS w Krakowie w treści uzasadnienia postanowienia w jasny i dokładny sposób wyjaśnił, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, a jego niedochowanie nakłada na organ obowiązek skierowania wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. PPIS w Krakowie odniósł się również, wbrew twierdzeniom strony zawartym w zażaleniu, do zarzutu braku wymagalności obowiązku wynikającego z pominięcia przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. MPWIS wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077). Ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w konkretnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. W ocenie strony, wierzyciel w szczegółowy sposób przytoczył obowiązujące regulacje prawne w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, nie odnosząc się jednak do podstawy zarzutu dotyczącego pominięcia jako podstawy prawnej obowiązku z art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. MPWIS wskazał, że z art. 17 ust. 2 ww. ustawy wynika obowiązek wykluczenia przeciwwskazań, jaki winien być według strony zawarty w treści obowiązku sformułowanego w tytule wykonawczym.
Lekarskie badanie kwalifikacyjne, ważne 24 godziny od jego przeprowadzenia, ma na celu upewnienie się lekarza co do wskazań oraz wykluczenie przeciwwskazań do podania szczepionki, opóźnienie wykonania szczepienia ewentualnie zmianę schematu szczepień.
W przypadku badania kwalifikacyjnego dającego podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Badanie kwalifikacyjne składa się z części podmiotowej, jaką jest wywiad z pacjentem oraz badania przedmiotowego - fizykalnego. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenie lekarskie wskazujące przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Mając na uwadze, że lekarskie badanie kwalifikacyjne jest niezbędnym, oraz przede wszystkim integralnym elementem szczepienia ochronnego, a obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie ma podstaw do kwestionowania prawidłowości określenia obowiązku. Uchybienie temu obowiązkowi powoduje konieczność jego wyegzekwowania.
W odniesieniu do poruszanej w uzasadnieniu zażalenia wątpliwości co do zakresu obowiązków ciążących na stronie w związku z realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać należy, że art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, pominięty w ocenie strony, w części B tytułu wykonawczego, odnosi się do lekarskiego badania kwalifikacyjnego poprzedzającego szczepienie ochronne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że treści wskazanych powyżej przepisów nie można interpretować w ten sposób, że badanie kwalifikacyjne oraz jego wyniki dotyczące ewentualnych przeciwskazań, stanowią przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Z tego punktu widzenia tytuł wykonawczy nie musi wskazywać, że przed szczepieniem należy przeprowadzić to badanie. O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć również okoliczność braku zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym dziecka, na podstawie którego lekarz stwierdziłby, że obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, w szczególności z opisu porady lekarskiej udzielonej przez lekarza specjalistę pediatrii K. W. w dniu 23 listopada 2023 r., dotyczącej kwalifikacji dziecka T. T. do szczepienia, wynika, że "(...) zdrowy, leczony prywatnie, nie zażywa żadnych leków dotychczas nie szczepiony (...) rodzice nie zgadzają się na tak przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, gdyż lekarz nie wykluczył p-wskazań do szczepienia podanych przez producenta szczepionek". Opisana w dokumentacji medycznej wizyta lekarska zawierała zarówno wywiad z rodzicami pacjenta jak i badanie fizykalne. Lekarz pediatra wskazała, iż: "nie ma p-wskazań do szczepienia Euvax B Teraxim l dawka ale rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie". MPWIS wskazał, że nie ma podstaw, jak również kompetencji do kwestionowania stanowiska lekarza pediatry w zakresie kwalifikacji pacjenta do szczepień ochronnych. Strona nie przedłożyła na żadnym etapie prowadzonego postępowania, zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepień obowiązkowych u dziecka, jak również ustalonego przez lekarza specjalistę indywidualnego kalendarza szczepień. Co więcej, lekarz pediatra przeprowadzający badanie kwalifikacyjne nie wystawił w dniu 23 listopada 2023 r. skierowania do poradni specjalistycznej, z uwagi na brak podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że małoletni syn strony nie został zaszczepiony przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego), poliomyelitis (I, II, III dawka szczepienia podstawowego) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe i przypominające), zgodnie z terminami szczepień wskazanymi w Kalendarzu szczepień, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO). W sytuacji więc, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś dziecko nie zostało zaszczepione przeciwko żadnej chorobie zakaźnej - obowiązek poddania go szczepieniom stał się wymagalny, jednak wymaga zindywidualizowanego podejścia poprzez np. ustalenie przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień. MPWIS podkreślił, że wymagalność jako cecha obowiązku administracyjnego, zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Niewymagalność obowiązku oznacza, że nie może on być egzekwowany w danym momencie z uwagi na m.in. odroczenie terminu jego wykonania, obowiązek ten jednak istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz wydanie IX 2021 r. - komentarz do art. 33 u.p.e.a.). Wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym z dnia 21 maja 2024 r. podstawa prawna tj. art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1284), jak również treść obowiązku nie budzi wątpliwości, organ II instancji nie znalazł więc podstaw do uwzględnienia zarzutów podnoszonych przez stronę.
W odpowiedzi na zarzut dotyczący dowolnej i niezgodnej z zarzutem strony interpretacji przez wierzyciela zarzutu braku doręczenia upomnienia, MPWIS wskazał, że podniesiony zarzut nie ma uzasadnionych podstaw. Działania prowadzone przez PPIS w Krakowie wobec strony są zgodne z art. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz.U. z 2024 r. poz. 416). PPIS w Krakowie w ramach sprawowania nadzoru nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, w związku z otrzymanym wykazem osób uchylających się od obowiązku szczepień, podjął wobec rodziców dziecka działania ukierunkowane na wyegzekwowanie realizacji tego obowiązku zgodnie ustawą o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w oparciu o PSO. W dniu 15 lipca 2022 r. PPIS w Krakowie działający jako wierzyciel, wezwał stronę do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka T. T. wynikającego z przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. póz. 753 z późn. zm.). W treści Upomnienia, wierzyciel zawarł informację, iż w przypadku niewykonania szczepień, po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru, wskazane Upomnienie zostało doręczone adresatowi w dniu 25 lipca 2022 r. MPWIS wskazał, iż organ administracyjny wydaje akty administracyjne na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. Mając na uwadze, wydane w dniu 27 września 2023 r. przez Ministra Zdrowia kolejne rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określające wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, PPIS w Krakowie przed złożeniem do Wojewody Małopolskiego wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, skierował do strony kolejne Upomnienie z dnia 12 grudnia 2023 r. W treści kolejnego Upomnienia, wierzyciel zawarł aktualnie obowiązującą, na dzień wstawionego Upomnienia, podstawę prawną tj. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) oraz informację, iż w przypadku niewykonania szczepień, po upływie 7 dni od daty doręczenia pisma sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie zostało doręczone w dniu 29 grudnia 2023 r. Strona uzasadniając składany zarzut argumentuje, iż "Wierzyciel nie dokonał zmiany lub sprostowania upomnienia, lecz wystawił nowe". Odnosząc się do powyższego, MPWIS wskazał, iż zgodnie z przepisami prawa upomnienie jest czynnością wierzyciela poprzedzającą wszczęcie postępowania egzekucyjnego, nie stanowi jednak środka egzekucyjnego. Upomnienie jest działaniem faktycznym o charakterze materialno-technicznym, mającym na celu skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Wystawienie przez organ I instancji kolejnego upomnienia choć w istocie nie stanowi reguły, w ocenie MPWIS nie stanowi również naruszenia przepisów prawa. Wątpliwość strony: "(...) PPIS nie wyjaśnił, które upomnienie jest właściwe", jest bezzasadna. Obydwa wystawione przez wierzyciela upomnienia spełniają tę samą funkcję, tj. przypominają stronie o konieczności wykonania nałożonego na nią obowiązku i wskazują konsekwencje jego niewykonania tj. wszczęcie egzekucji administracyjnej. Podkreślić zatem należy, że kilkukrotne wydanie przez wierzyciela upomnienia nie może stanowić podstawy zarzutu, gdyż zgodnie z art. 33 § 2 pkt. 4 u.p.e.a podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, a w tym przypadku doręczenie Upomnienia było skuteczne.
Mając na uwadze powyższe Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia tj. uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy obowiązek w stosunku do małoletniego wygasł, w związku z jego wykonaniem w całości przed wszczęciem postępowania,
2. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak jego określenia w tytule wykonawczym,
3. naruszenie art. 6, 7a, 77 i 81a k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,
4. naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 2 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, z uwagi na wskazanie w tytule wykonawczym upomnienia, które zostało wystawione niezgodnie z obowiązującymi przepisami,
5. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ zgłoszonych zarzutów, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozpoznanie sprawy,
6. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie spornym jest, czy obowiązek zaszczepienia małoletniego syna skarżącego jest wymagalny. Obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Organ odwoławczy uznał, że obowiązek ten jest wymagalny. Podstawą do zwolnienia z obowiązku zaszczepienia dziecka jest przedłożenie lekarzowi przeprowadzającemu obowiązkowe szczepienie ochronne zaświadczenia od lekarza specjalisty, określającego potrzebę czasowego odroczenia obowiązkowych szczepień dziecka lub też zaświadczenia lekarskiego wskazującego przeciwwskazania do szczepienia dziecka bezterminowo, zgodnie z art. 17 ust. 5 oraz ust. 10 pkt 3 i 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji wydał postanowienie na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania tego aktu. Następnie organ odwoławczy przyjął, iż w dacie rozpoznania zażalenia działał w oparciu o treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazujący na obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, określony w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia, tj. "Schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży", który określa terminy wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, wiek w którym powstaje obowiązek szczepienia oraz liczby poszczególnych dawek tych szczepień. Organ odwoławczy wskazał, że syn skarżącego nie został poddany obowiązkowym szczepieniom.
Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku. Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w art. 17 ust. 1 statuuje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym. Wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy). Z art. 17 ust. 5 ustawy wynika, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Zgodnie z § 11 rozporządzenia, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.
Dla oceny sprawy kontrolowanej przez Sąd, podstawowe znaczenie ma ustalenie, przy spełnieniu jakich warunków zasadne jest uznanie, że nastąpiło odroczenie terminu wykonania obowiązku. Skarżący argumentuje, że wobec jego dziecka istnieje stan braku wymagalności obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a., który stanowi o odroczeniu terminu wykonania obowiązku. W ocenie Sądu odroczenie obowiązkowego szczepienia ochronnego może nastąpić wyłącznie w wyniku przeprowadzenia konsultacji specjalistycznej. Dopiero ustalenie przez lekarza specjalistę, że istnieją podstawy do odroczenia szczepienia, może stanowić o przejściowym braku wymagalności obowiązku. Sporządzony przez lekarza specjalistę wynik konsultacji specjalistycznej obejmuje informacje umożliwiające ustalenie zakresu odroczenia terminu wykonania obowiązku. Z art. 17 ust. 5 ustawy nie wynika, że o odroczeniu terminu szczepienia decyduje lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne. Lekarz ten jest uprawniony do wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego (art. 17 ust. 2 ustawy) lub do skierowania pacjenta na specjalistyczne badanie. Z regulacją ustawową koresponduje treść rozporządzenia wykonawczego.
Z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w dniu 23 listopada 2022 r. zostało wykonane lekarskie badanie kwalifikacyjne, podczas którego stwierdzono brak przeciwskazań do szczepienia dziecka. Z opisu porady lekarskiej udzielonej przez lekarza specjalistę pediatrii K. W. w dniu 23 listopada 2023 r., dotyczącej kwalifikacji dziecka T. T. do szczepienia, wynika, że chłopiec jest "(...) zdrowy, leczony prywatnie, nie zażywa żadnych leków dotychczas nie szczepiony (...) rodzice nie zgadzają się na tak przeprowadzone badanie kwalifikacyjne, gdyż lekarz nie wykluczył p-wskazań do szczepienia podanych przez producenta szczepionek". Opisana w dokumentacji medycznej wizyta lekarska zawierała zarówno wywiad z rodzicami pacjenta jak i badanie fizykalne. Lekarz pediatra wyraźnie wskazała, iż: "nie ma p-wskazań do szczepienia Euvax B Teraxim l dawka ale rodzice nie wyrazili zgody na szczepienie". Natomiast skarżący nie przedstawił twierdzeń i dowodów, z których wynikałoby, że odbyło się badanie specjalistyczne oraz, że jego efektem było stwierdzenie przez lekarza specjalistę odroczenia terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jedynie w sytuacji stwierdzenia, że lekarz specjalista odroczył termin szczepienia, zasadnym byłoby uznanie zarzutu skarżącego o braku wymagalności obowiązku zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. Konsekwencją tego byłoby istnienie przeszkody uniemożliwiającej kontynuowanie egzekucji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że organ orzekający w sprawie obowiązany jest zebrać i ocenić materiał dowodowy istniejący w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Strona zaś może zgłaszać dowody do czasu wydania tego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1560/11, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zadaniem organu odwoławczego jest zaś m.in. dokonanie oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie przez organ I instancji, przy uwzględnieniu zmian stanu faktycznego po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ I instancji, a przed wydaniem rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1988 r., sygn. SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2023 r., sygn. II GSK 1717/22, CBOSA). Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie wykazał aby odbyło się badanie specjalistyczne dziecka oraz, że jego efektem było stwierdzenie przez lekarza specjalistę odroczenia terminu obowiązkowego szczepienia ochronnego.
Za prawidłowe Sąd uznał również stanowisko organu w zakresie doręczenia upomnienia, nie można bowiem czynić zarzutu z faktu, że wobec zmiany przepisów wykonawczych, zostało do skarżącego skierowane ponowne upomnienie. Podstawą zarzutu może być jedynie brak doręczenia upomnienia, jeżeli jest ono wymagane, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Prawidłowo również obowiązek poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (I, II, III, IV dawka szczepienia podstawowego), poliomyelits (I, II, III dawka szczepienia podstawowego) oraz odrze, śwince i różyczce (szczepienie podstawowe i szczepienie przypominające) dziecka T. T., ur. 22 sierpnia 2016 r. został wskazany w tytule wykonawczym, jak również podana została podstawa prawna tego obowiązku tj. art. 17 ust 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz. U. z 2023 r, poz. 1284, z późn. zm.).
Z przedstawionych powyżej względów, jako niezasadne należało ocenić zarzuty skargi zmierzające do zakwestionowania wymagalności obowiązku zaszczepienia małoletniego syna przez skarżącego i prawidłowości prowadzonego postępowania.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.