III SA/Kr 2084/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne po zmarłym mężu skarżącej, w łącznej kwocie 18 516,53 zł. Skarżąca, będąca spadkobierczynią z dobrodziejstwem inwentarza, wraz z trójką małoletnich dzieci, utrzymuje się z zasiłku rodzinnego i świadczenia 800+, nie posiadając innych dochodów. Wnioskowała o umorzenie składek, wskazując na niemożność ich spłaty bez pozbawienia rodziny podstawowych środków do życia. ZUS odmówił umorzenia, argumentując brakiem przesłanek całkowitej nieściągalności oraz niewykazaniem przez skarżącą, że spłata zadłużenia wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS. Sąd uznał, że organ nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. W szczególności, organ pominął kwestię rzeczywistych kosztów utrzymania rodziny, ograniczając się do opłat eksploatacyjnych, a także nie uwzględnił w pełni wartości i charakteru odziedziczonego majątku (nieruchomość mieszkalna, samochód) w kontekście zaspokajania podstawowych potrzeb rodziny. Sąd podkreślił, że ocena organu była dowolna, a nie swobodna, i naruszała przepisy proceduralne, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wobec tego, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "niezbędnych potrzeb życiowych" w kontekście umorzenia należności ZUS oraz obowiązki organu w zakresie badania sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy.
Dotyczy spraw o umorzenie należności ZUS w przypadku spadkobierców, gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność, ale sytuacja życiowa jest trudna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ocenił przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, uwzględniając sytuację materialną i rodzinną zobowiązanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, co narusza przepisy proceduralne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ nie zbadał wystarczająco kosztów utrzymania rodziny, wartości odziedziczonego majątku oraz nie wezwał skarżącej do uzupełnienia informacji, co czyni jego ocenę dowolną, a nie swobodną.
Jak należy interpretować pojęcie "niezbędnych potrzeb życiowych" w kontekście umorzenia należności z tytułu składek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie "niezbędnych potrzeb życiowych" obejmuje nie tylko minimum konieczne do przeżycia, ale także minimum godziwego poziomu życia.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa wskazującego, że interpretacja ta powinna uwzględniać godziwy poziom życia, a nie tylko absolutne minimum egzystencji.
Przepisy (8)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 2 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.
u.s.u.s. art. 28 § ust. 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. § 3 § ust. 1 pkt 1
Umorzenie jest możliwe, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie przeprowadził wystarczająco wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. • Organ nie zbadał wystarczająco kosztów utrzymania rodziny. • Organ nie uwzględnił w pełni wartości i charakteru odziedziczonego majątku. • Ocena organu była dowolna, a nie swobodna.
Odrzucone argumenty
Organ prawidłowo ustalił brak przesłanek całkowitej nieściągalności składek. • Organ prawidłowo ocenił, że spłata zadłużenia nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Godne uwagi sformułowania
nie chodzi tu tylko o zachowanie standardu minimum koniecznego do przeżycia, ale o minimum godziwy poziom życia • ocena organów, że nie zachodzi również przesłanka pierwsza jest dowolna, a nie swobodna • organ powinien dysponować informacjami na temat miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, z uwzględnieniem ewentualnych szczególnych potrzeb dzieci • interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków przeznaczonych na pomoc z opieki społecznej
Skład orzekający
Katarzyna Marasek-Zybura
przewodniczący
Jakub Makuch
sędzia
Magdalena Gawlikowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"niezbędnych potrzeb życiowych\" w kontekście umorzenia należności ZUS oraz obowiązki organu w zakresie badania sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o umorzenie należności ZUS w przypadku spadkobierców, gdy nie zachodzi całkowita nieściągalność, ale sytuacja życiowa jest trudna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie sytuacji życiowej przez organy administracji i jak sąd może interweniować w przypadku niedostatecznej analizy, co ma znaczenie dla wielu obywateli w podobnej sytuacji.
“Czy ZUS może odmówić umorzenia długu, ignorując trudną sytuację rodziny?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.