III SA/Kr 2070/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-06-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowyniepełnosprawnośćkoszty dojazdukryterium dochodoweuznanie administracyjnewsaorzecznictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę osoby niepełnosprawnej na decyzję odmawiającą przyznania pełnego zwrotu kosztów dojazdów do specjalistów, uznając przyznaną kwotę 200 zł za wystarczającą w ramach uznania administracyjnego i ograniczonych środków pomocy społecznej.

Skarżący, osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, domagał się pełnego pokrycia kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów w Lublinie i Tarnowie, wskazując na wysokie wydatki i konieczność asysty. Organy pomocy społecznej przyznały mu 200 zł specjalnego zasiłku celowego, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, uznając to za wystarczającą pomoc doraźną w ramach posiadanych środków. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając uznaniowy charakter decyzji i ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej.

Sprawa dotyczyła skargi A. G., osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o przyznaniu 200 zł specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów. Skarżący argumentował, że przyznana kwota jest niewystarczająca, nie pokrywa nawet jednego wyjazdu do Lublina i nie uwzględnia kosztów asysty osoby towarzyszącej. Wskazywał na swoje poważne schorzenia wzroku i biodra oraz konieczność częstych podróży. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie przepisów KPA poprzez niewyczerpujące ustalenie stanu faktycznego i błędną ocenę sytuacji materialnej i potrzeb skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobom przekraczającym kryterium dochodowe jest wyjątkiem, opartym na uznaniu administracyjnym i wymaga stwierdzenia szczególnie uzasadnionego przypadku. Sąd zaznaczył, że pomoc ta ma charakter doraźny i nie musi pokrywać wszystkich kosztów, a organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami, które muszą sprawiedliwie rozdzielać. Uznał, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, a kwota 200 zł, choć nie zaspokajała w pełni potrzeb skarżącego, mieściła się w granicach uznania administracyjnego organów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przyznanie zasiłku w kwocie 200 zł jest zgodne z prawem, ponieważ decyzja o wysokości świadczenia ma charakter uznaniowy, a organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego osobie przekraczającej kryterium dochodowe jest wyjątkiem opartym na uznaniu administracyjnym. Pomoc ta ma charakter doraźny i nie musi pokrywać wszystkich kosztów. Organy mają swobodę w ustalaniu wysokości świadczenia, biorąc pod uwagę dostępne środki i potrzeby innych osób.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.s. art. 41 § pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pozwala na przyznanie specjalnego zasiłku celowego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa kryteria dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje oddalenie skargi przez sąd.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności, brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędną ocenę adekwatności kwoty 200 zł. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 KPA poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji osobistej skarżącego i brak wyczerpującego ustalenia jego potrzeb. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 KPA poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów. Naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 KPA przez brak wszechstronnego rozważenia materiału, w tym celu zasiłku, jego jednorazowego charakteru i nieznacznej wysokości. Naruszenie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4 UPS poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że 200 zł jest wystarczające do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Naruszenie art. 41 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 2, 3, 4 UPS poprzez częściowe pokrycie kosztów dojazdu z pominięciem ustawowych kryteriów.

Godne uwagi sformułowania

przyznanie specjalnego zasiłku celowego wymaga stwierdzenia, że zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie zasiłku osobie samotnie gospodarującej, której dochody przekraczają wysokość określonego w ustawie kryterium dochodowego przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o świadczenie pomocy społecznej ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe przyznanie specjalnego zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym specjalny zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy decyzja o wysokości przyznanej pomocy jest objęta uznaniem administracyjnym, a skarżący nie ma roszczenia o przyznanie świadczenia w oczekiwanej wysokości

Skład orzekający

Bogusław Wolas

przewodniczący

Jakub Makuch

członek

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania specjalnych zasiłków celowych osobom przekraczającym kryterium dochodowe, charakteru uznaniowego tych decyzji oraz ograniczeń finansowych organów pomocy społecznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i uznaniowego charakteru decyzji, co ogranicza jego zastosowanie do podobnych przypadków, gdzie kluczowe jest wykazanie 'szczególnie uzasadnionego przypadku'.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa pokazuje konflikt między potrzebami osoby niepełnosprawnej a ograniczonymi zasobami pomocy społecznej, co jest często spotykanym problemem, ale rozstrzygnięcie opiera się na utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej uznania administracyjnego.

Czy 200 zł wystarczy na leczenie? Sąd rozstrzyga o zasiłku dla osoby niepełnosprawnej.

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 2070/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jakub Makuch
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
Art. 41  pkt 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 21 października 2024 r. nr SKO.PS/4110/211/2024 w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 października 2024 r., sygn. akt SKO.PS/4110/211/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Zakliczyn z 13 września 2024 r. o przyznaniu A. G. (dalej: "skarżący") świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów dojazdu do lekarzy specjalistów w wysokości 200 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 13 września 2024 r. skarżący zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w Zakliczynie o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na częściowe pokrycie dojazdów do specjalistów. W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, ponosi koszty związane z dojazdami do lekarzy specjalistów. Pobiera emeryturę w wysokości 2380,63 zł. Posiada prawo do domu jednorodzinnego. Nie posiada innego majątku, w tym nieruchomości. Z orzeczenia z 11 sierpnia 2023 r. wynika, że skarżący został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 sierpnia 2026 r. Przyczyną niepełnosprawności są choroby narządu wzroku (04-O).
Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszkanie jest w trakcie remontu, z łazienki korzysta u siostry. Leczony jest okulistycznie, czeka na operację biodra, ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pozostaje pod stała opieką specjalistów Szpitala Klinicznego w Lublinie, Poradni Okulistycznej, jest pod kontrolą ortopedy, nie jest w stanie podróżować samodzielnie, musi prosić o wsparcie innych osób i towarzyszenie w podróżach. W związku z tym wnosi o przyznanie zasiłku na dojazdy do lekarzy specjalistów.
Decyzją z 13 września 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Zakliczyn przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie dojazdu do specjalistów w kwocie 200 zł. Nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący przekracza kryterium dochodowe, które wynosi 776 zł. W przypadku skarżącego występuje szczególnie trudna sytuacja, skarżący jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ postanowił przyznać skarżącemu zasiłek w wysokości 200 zł z uwagi na uprawnienia, zasoby i możliwości strony oraz możliwości finansowe MOPS w Zakliczynie.
W odwołaniu od decyzji skarżący zarzucił, że przyznane świadczenie pokrywa tylko jeden, maksymalnie dwa wyjazdy do Tarnowa, nie pokrywa natomiast wyjazdów do Lublina. Skarżący chciałby mieć pokryte koszty każdego wyjazdu. Wyjeżdża kilkukrotnie w ciągu miesiąca do Lublina oraz Tarnowa, poza tym za każdym razem ktoś musi mu towarzyszyć w podróżach, co podnosi ich koszt.
Decyzją z 21 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że podstawę prawną decyzji stanowił art. 41 ust pkt u.p.s. Z uwagi na szczególną sytuację skarżącego, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, dopuszczalne było przyznanie zasiłku specjalnego celowego. Zasiłek ten powinien być jednak traktowany jako wyjątkowa i szczególna pomoc doraźna na konkretny cel. Organ podkreślił, że skarżący nie ma roszczenia o przyznanie świadczenia w określonej wysokości. Maksymalną kwotą zasiłku celowego specjalnego jest kwota kryterium dochodowego, jednakże objęta jest ona uznaniem organu i organ powinien określić tę wysokość, również z uwagi na środki jakimi dysponuje. Organ podkreślił, że wydanie decyzji nie zamyka stronie drogi do uzyskania kolejnych świadczeń z pomocy społecznej.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, na lewe oko nie widzi w ogóle, w prawym oku ma zakrzep, cierpi na inne dolegliwości, takie jak bóle kręgosłupa, stawu biodrowego po wypadku w pracy. Leczy się w Szpitalu Klinicznym nr 1 w Lublinie, gdzie otrzymuje iniekcje do oka. W podróży zawsze musi mu ktoś towarzyszyć – skarżący nie widzi tego co jest napisane na bilecie, kierunku jazdy autobusu itp.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem z 30 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał skargę, a zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy oraz dokonanie jego błędnej oceny poprzez niezasadne uznanie, iż kwota 200,00 zł przyznana tytułem specjalnego zasiłku celowego jest kwotą adekwatną oraz odpowiadającą przepisom i potrzebom skarżącego, podczas gdy organ I i II instancji nie rozważył w sposób właściwy sytuacji osobistej i materialnej skarżącego oraz nie ustalił jaką kwotę skarżący ponosi tytułem kosztów dojazdu na leczenie do Tarnowa i Lublina, co powinno mieć wpływ na ustalenie wysokości specjalnego zasiłku celowego, jak również nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wysokości kwoty przyznanej skarżącemu, tj. czy odpowiada ona potrzebom skarżącego;
- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy dotyczących sytuacji osobistej skarżącego, poprzez brak wyczerpującego ustalenia jego potrzeb oraz możliwości samodzielnego finansowania wyjazdów do lekarzy specjalistów do Lublina i Tarnowa;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, wobec czego organ odwoławczy winien był tę decyzję uchylić i orzec co do istoty sprawy, przyznając skarżącemu zasiłek w wysokości uwzględniającej jego indywidualne potrzeby;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału zgromadzonego w sprawie, w tym brak zestawienia i poddania ważeniu okoliczności sprawy, takich jak cel zasiłku w postaci pokrycia kosztów dojazdu do specjalistów, jednorazowy charakter świadczenia i jego nieznaczną wysokość, a także konsekwencji braku możliwości dojazdu skarżącego do specjalistów, w skutek czego nie rozważono, czy i dlaczego względy wydolności finansowej pomocy społecznej są wystarczającym powodem, aby odmówić skarżącemu świadczenia w wyższej wysokości;
- art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż kwota 200 zł tytułem specjalnego zasiłku celowego jest wystarczającą na umożliwienie skarżącemu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, której nie jest on w stanie pokonać oraz odpowiada zasobom i możliwościom organu i jest odpowiednia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, podczas gdy przedmiotowa kwota nie pozwala w żaden sposób skarżącemu na dojazd do specjalistów, gdyż nie pokrywa ona nawet jednego wyjazdu do lekarza specjalisty do Lublina, a skarżący odbywa takich wyjazdów kilka w miesiącu oraz nie uwzględnia indywidualnej sytuacji skarżącego;
- art. 41 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 2, art. 3 i art. 4 u.p.s. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oparciu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego pokrywającego koszty dojazdy do specjalistów jedynie częściowo z pominięciem ustawowych kryteriów rozstrzygania spraw z zakresu pomocy społecznej przewidzianych w art. 2-4 u.p.s., a zwłaszcza tego, czy rozmiar świadczenia jest odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, tego czy udzielona pomoc umożliwia skarżącemu przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazł oraz czy umożliwia mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W oparciu o podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, które nie zostały opłacone w całości jak i w części, z uwzględnieniem należnego podatku od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że nie zawiera ona wad dających podstawę do jej uchylenia, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.
Zgodnie z art. 41 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł 1 , zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł 2 , zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego, posiadanie przez skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także okoliczność, że z uwagi na choroby, na które cierpi, skarżący jest zmuszony dojeżdżać do lekarzy specjalistów do Lublina oraz Tarnowa, a z powodu problemów ze wzrokiem, każda podróż wymaga asysty osoby drugiej, co zwiększa wydatki skarżącego związane z podróżą.
Na wstępie należy wskazać, że zasadą jest przyznawanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej osobom, które nie przekraczają kryterium dochodowego, w wyjątkowych przypadkach, ustawa o pomocy społecznej, przewiduje możliwość przyznania świadczeń osobom, które przekraczają kryterium dochodowe.
Wykładnia art. 41 u.p.s. prowadzi do wniosku, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego wymaga stwierdzenia, że zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie zasiłku osobie samotnie gospodarującej, której dochody przekraczają wysokość określonego w ustawie kryterium dochodowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o świadczenie pomocy społecznej ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych (wyrok NSA z 30.10.2020 r. I OSK 1242/20). Musi być to przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4406/18, CBOSA).
Podkreślić należy, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, o czym świadczy użyte w art. 41 u.p.s. sformułowanie "może być przyznany". Organ administracji, mając na względzie zasady udzielania pomocy społecznej, ma zatem swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy i jej wysokości. Organ pomocy społecznej zobligowany jest jednak przy ocenie zasadności oraz określeniu wysokości przyznanego specjalnego zasiłku celowego, wziąć pod uwagę wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej, w tym przede wszystkim osoby, których dochód jest niższy niż ustawowe kryterium dochodowe (tak wyrok NSA z 14.10.2021 r., I OSK 518/21, CBOSA).
Ze względu na fakt, że decyzja wydawana na podstawie art. 41 u.p.s. jest decyzją uznaniową, kontrola jej legalności dokonywana jest przez Sąd w ograniczonym zakresie. Polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27.10.2020 r., I OSK 1011/20, CBOSA). Kontrolując legalność aktu, Sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14, CBOSA).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 28 maja 2025 r., I OSK 1399/24) specjalny zasiłek celowy może być przyznany w związku z wystąpieniem szczególnie uzasadnionego przypadku osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Wskazana w powyższym przepisie forma wsparcia ma charakter szczególny, może więc być przyznana wyłącznie w ekstraordynaryjnych sytuacjach.
W niniejszej sprawie w toku postepowania administracyjnego został zebrany materiał dowodowy (wywiad środowiskowy oraz dokumenty), na podstawie którego organ I, a następnie II instancji ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, w szczególności wysokość dochodów skarżącego, jego sytuację rodzinną, zdrowotną, majątkową i życiową. Organy ustaliły, że skarżący przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 u.p.s. Przyjęły, że z uwagi na posiadane schorzenia, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz stałe leczenie, skarżący znajduje się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji życiowej, a zatem zasadne jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Organ wskazał, że przyznawana pomoc nie może zaspokajać wszystkich potrzeb skarżącego w pełnej wysokości, ponieważ środki, którymi dysponuje organ są ograniczone. W rezultacie, ustalając wysokość świadczenia wzięto pod uwagę uprawnienia, zasoby i możliwości skarżącego oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w Zakliczynie, przyznał skarżącemu świadczenie w wysokości 200 złotych.
Podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, że specjalny zasiłek celowy nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy (tak wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2868/19, CBOSA). W rezultacie, skarżący nie może oczekiwać, że poprzez przyznanie zasiłku zostaną zaspokojone wszystkie potrzeby związane dojazdami do lekarzy specjalistów. Co więcej, jak zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie przyznanie świadczenia, nie wyłącza występowania przez skarżącego z kolejnymi wnioskami o przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną podstawą prawną decyzji w postaci art. 41 u.p.s. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy, organ ustalił, że skarżący znajduje się w nadzwyczajnie trudnej sytuacji życiowej, uzasadniającej przyznanie zasiłku specjalnego celowego. Organ wydał decyzję uwzględniając interes skarżącego, a także interes publiczny w postaci zapewnienia środków, które MOPS w Zakliczynie będzie mógł przeznaczyć na pomoc innym osobom i rodzinom, w szczególności tym, które uzyskują dochody niższe niż określone w art. 8 u.p.s. Z uwagi na ograniczone własne środki finansowe, jakimi dysponują organy pomocy społecznej, obowiązane są one do sprawiedliwego ich rozdzielania pomiędzy wszystkich uprawnionych oczekujących pomocy. Tym samym, organy pomocy społecznej mogły, uwzględniając jednak kryteria ustawowe, limitować rozmiar przyznawanych świadczeń w indywidualnych sprawach (tak słusznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2019 r., I OSK 3257/18, CBOSA).
Mając na względzie powyższe, organ mógł przyznać pomoc w przyjętej w zaskarżonej wysokości, nawet jeżeli nie zaspokajała ona w pełni potrzeb, czy oczekiwań skarżącego.
Sąd nie podzielił zarzutów zawartych w skardze i piśmie pełnomocnika z 30 stycznia 2025 r. Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można byłoby mówić wyłącznie w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20). Tymczasem jak wskazano powyżej, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe z dokumentów i wywiadu środowiskowego i ustaliły wszystkie istotne dla zastosowania art. 41 u.p.s. okoliczności, a samo kwestionowanie przez skarżącego wysokości przyznanej pomocy, nie podważa dokonanej przez organy oceny.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że wysokość przyznanego zasiłku nie pokrywa wszystkich kosztów dojazdów do lekarzy specjalistów, należy wskazać, że decyzja o wysokości przyznanej pomocy jest objęta uznaniem administracyjnym, a skarżący nie ma roszczenia o przyznanie świadczenia w oczekiwanej wysokości. Ustawa określa jedynie maksymalną wysokość świadczenia, które może zostać przyznane. Zaznaczyć należy, że dysponując ograniczonymi środkami finansowymi na udzielenie świadczeń, organ musi dokonać gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców, ponieważ ośrodek pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób i zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej wysokości. Specjalny zasiłek celowy stanowi wyjątkową, doraźną pomoc udzielaną osobom, których dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Pomoc ta nie musi jednak pokrywać w całości kosztów zaspokojenia zgłoszonej potrzeby (por. wyrok NSA z 26 września 2024 r., I OSK 2180/21).
Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżącego o przeprowadzenie dowodu z dokumentu zaświadczenia lekarskiego z 5 marca 2025 r. zawarte w piśmie pełnomocnika z 9 kwietnia 2025 r. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., jest ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2005 roku, sygn. akt II GSK 164/05, CBOSA). Przedłożone przez skarżącego dokumenty powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji, a zatem nie mogły zostać uwzględnione przy ocenie jej legalności.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI