III SA/KR 2066/24

III SA/Kr 2066/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-06-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Bogusław Wolas /przewodniczący/
Jakub Makuch
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
Art. 102
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi F. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 września 2024 r. nr SKO.UP/4121/34/2024 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego elektronicznie prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego F. G. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 6 września 2024 r., sygn. akt SKO.UP/4121/34/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty Wielickiego z 29 stycznia 2024 r. orzekającej o odmowie zwrotu F. G. (dalej: "skarżący") zatrzymanego elektronicznie prawa jazdy nr [...] nr druku [...] kategorii AM, B, B1 wydanego dnia 6 lutego 2017 r. przez Starostę Wielickiego do czasu uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B. Podstawę prawną decyzji stanowił 102 ust. 1 pkt 2c, ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. U z 2023 r., poz. 622, dalej: "u.k.p.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wyrokiem z 27 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa Nowej- Huty w Krakowie Wydział II Karny (sygn. akt [...]) uznał skarżącego za winnego popełnienia czynu określonego w art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń i wymierzył skarżącemu karę grzywny w wysokości 500 zł (punkt I wyroku); orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy, zobowiązując skarżącego do zwrotu prawa jazdy organowi, który je wydał (punkt II wyroku); zliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 28 marca 217 r. do 6 kwietnia 2917 r. na poczet orzeczonego środka karnego (punkt III wyroku).
Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy w Krakowie Wydział II Karny przekazał Staroście Wielickiemu prawomocny wyrok z dnia 27 listopada 2017 r. celem wykonania punktu II wyroku.
Pismem z dnia 22 stycznia 2018 r. Starosta Wielicki zwrócił się do skarżącego o zwrot prawa jazdy.
Pismem z dnia 22 stycznia 2018 r. Starosta Wielicki zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie decyzji cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów, decyzji kierującej skarżącego na badania psychologiczne, decyzji kierującej na badania lekarskie oraz na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii. Zawiadomienie zostało odebrane przez dorosłego domownika.
Decyzją z 15 lutego 2018 r. Starosta Wielicki cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii AM, B1, B na okres sześciu miesięcy licząc od dnia 18 marca 2017 r. do 6 kwietnia 2017 r., a następne od dnia zwrotu posiadanego dokumentu prawa jazdy.
Decyzją z 21 lutego 2018 r. Starosta Wielicki skierował skarżącego na badania lekarskie prowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Decyzją z 21 lutego 2018 r. Starosta Wielicki skierował skarżącego na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
Decyzją z 21 lutego 2018 r. Starosta Wielicki skierował skarżącego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii.
Decyzje zostały doręczone na adres skarżącego i odebrane przez dorosłego domownika.
31 sierpnia 2018 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Przesyłka była dwukrotnie awizowana.
5 października 2018 roku Starosta Wielicki zażądał zwrotu zatrzymanego skarżącemu prawa jazdy.
Decyzją z 5 października 2018 r. Starosta Wielicki orzekł o zatrzymaniu skarżącemu praw jazdy do czasu ustania przyczyn zatrzymania. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący został skierowany przez Starostę Wielickiego na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałaniu narkomanii. Nie dostarczył potwierdzenia odbycia kursu. Przesyłka była podwójnie awizowana.
Z oświadczenia skarżącego z 20 lutego 2023 r. wynika, że matka skarżącego nie przekazała mu oryginałów decyzji. Skarżący wniósł o ich doręczenie celem poddania się badaniom i wskazał nowy adres do doręczeń. Potwierdził odbiór kserokopii decyzji.
Z pisma z 19 kwietnia 2023 r. Sądu Rejonowego dla Krakowa- Nowej Huty wynika, że zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów przez skarżącego nie ulega wykonaniu z uwagi na jego przedawnienie w dniu 13 grudnia 2020 r.
Pismem z dnia 3 marca 2023 r. Komisariat Policji w Krakowie VIII zwrócił się - w związku z prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniem - o informację, czy wobec skarżącego została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Pismem z 27 marca 2023 r. Starosta Wielicki poinformował o wydaniu decyzji z 15 lutego 2018 r. o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Wskazał, że mimo upływu czasu dokument nie został zwrócony przez skarżącego.
Z orzeczenia z 27 marca 2023 r. Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie wynika, że w stosunku do skarżącego nie występują przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami.
Z orzeczenia psychologicznego z 23 lutego 2023 r. nr [...] wynika, że brak jest przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami przez skarżącego.
Z zaświadczenia nr [...] z 14 stycznia 2024 r. wynika, że skarżący ukończył kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii.
Wnioskiem z 18 stycznia 2024 r. skarżący zwrócił się do Starosty Wielickiego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy i przywrócenie cofniętego uprawnienia.
Pismem z 26 stycznia 2024 r. skarżący wskazał, że zwraca się o zwrot zatrzymanego dokumentu bez konieczności poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. Starosta Wielicki orzekł o odmowie zwrotu zatrzymanego elektronicznego prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii B. Organ wskazał, że skarżącemu zostały doręczone wydane przez organ decyzje: o skierowaniu na badania lekarskie, badania psychologiczne, kurs reedukacyjny, a także decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzje zostały skierowane do skarżącego na podany organowi adres, a zatem zostały skutecznie doręczone. Organ wskazał, że zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.p. jeżeli od zatrzymania prawa jazdy upłynął okres dłuższy niż rok, warunkiem zwrotu jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Starosta Wielicki zaznaczył, że czym innym jest zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy, a czym innym przywrócenie uprawnień. W niniejszej sprawie okres cofnięcia skarżącemu uprawnień obejmował zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa Nowej – Huty sześć miesięcy. Nie podlega on już wykonaniu z uwagi na przedawnienie. 5 sierpnia 2018 r. wydano decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącemu z uwagi na upływ terminu na przedstawienie badań oraz zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego. Z uwagi na upływ roku od czasu wydania decyzji do czasu wypełnienia przez skarżącego obowiązków nałożonych przez Starostę Wielickiego nie było możliwe dokonanie zwrotu prawa jazdy bez uprzedniego zdania przez skarżącego egzaminu.
W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodził się z przyjętym rozstrzygnięciem, wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy oraz przeprowadzenie dowodów wskazanych w odwołaniu.
Pismem z 2 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie zwróciło się do Starostwa Powiatowego w Wieliczce o informację, kiedy skarżącemu zatrzymano elektronicznie prawo jazdy. Pismem z dnia 10 lipca 2024 r. Starosta Wielicki wskazał, że elektroniczne zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy nastąpiło 5 października 2018 r., jednocześnie organ nie dysponuje żadnym dokumentem potwierdzającym czynność elektronicznego zatrzymania dokumentu prawa jazdy.
Decyzją z 6 września 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazało, że w wydanych decyzjach o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy skarżący został poinformowany, iż zgodnie z art. 102 ust. 2 u.k.p. zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął co najmniej rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy nie zostały przez adresata podjęte, zostały jednak doręczone prawidłowo w trybie art. 44 k.p.a. Zwrot zatrzymanego dokumentu prawa jazdy został uregulowany w art. 102 ust. 2 u.k.p. Zgodnie z tym przepisem - "Zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego." W niniejszej sprawie zasadnym jest również wskazanie, że w treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. wskazano, iż "Sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok". Jednocześnie, zgodnie z zapisem art. 49 ust. 2 u.k.p. "W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3, prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem wydaje się po złożeniu z wynikiem pozytywnym, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje".
W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie zostały wydane zarówno decyzja cofająca wymienionemu uprawnienia do kierowania pojazdami, jak też decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy. Zatem, trzeba zwrócić należy uwagę na odrębność instytucji przywrócenia cofniętych uprawnień od zwrotu zatrzymanego prawa jazdy i w tym kontekście należy wyjaśnić, iż czym innym jest przywrócenie cofniętych uprawnień a czym innym zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W zakresie przywrócenia cofniętych uprawnień zastosowanie ma przepis art. 103 ust. 3 u.k.p., w którym ustawodawca wskazał, że starosta wydaje decyzję o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały ich cofnięcie. Jeżeli od dnia cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami upłynął okres przekraczający rok, a cofnięcie uprawnień wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem przywrócenia uprawnień jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W przedmiotowej sprawie okres cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, wynikający z orzeczonego prawomocnym wyrokiem Sądu zakazu prowadzenia pojazdów, to okres 6 (sześciu) miesięcy, miał swoje odzwierciedlenie w decyzji KT.5430.25.2018 z dnia 15.02.2018 r. i nie przekroczył okresu jednego roku. Mimo niezastosowania się przez skarżącego do nałożonego wyrokiem obowiązku zwrotu posiadanego dokumentu prawa jazdy, okres orzeczonego zakazu nie podlega już wykonaniu z uwagi na przedawnienie orzeczenia. Wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi podstawę ubiegania się o "zwrot" zatrzymanego prawa jazdy i w tym zakresie zastosowanie ma przepis art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zdanie 3-cie powyższego przepisu wskazuje, iż warunek kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Organ I instancji zwrócił uwagę, iż w niniejszej sprawie dokument prawa jazdy zatrzymano decyzjami z dnia 5 października 2018 r. zatem do dnia złożenia wniosku o zwrot zgodnie z art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Decyzją z dnia 5 października 2018 r., nr KT.5430.10.191.2018 Starosta Wielicki orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy nr [...] nr druku [...] kat. AM, BI, B wydanego dnia 6 lutego 2017 r. przez Starostę Wielickiego do czasu ustania przyczyn zatrzymania oraz o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane w formie elektronicznej, nastąpiło to w dniu 5 października 2018 r (pismo Starosty Wielickiego z dnia 10 lipca 2024 r.). Tak więc nie budzi wątpliwości, iż od czasu zatrzymania prawa jazdy skarżącemu upłynął okres przekraczający rok. W tym stanie rzeczy warunkiem zwrotu prawa jazdy jest uzyskanie przez skarżącego pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu, iż organ I instancji zaniechał odebrania skarżącemu dokumentu prawa jazdy, który cały czas pozostaje w jego posiadaniu, Kolegium wskazuje, iż okoliczność ta nie ma znaczenia, gdyż prawo jazdy zostało skarżącemu zatrzymane elektronicznie. Skarżący nie może się posługiwać dokumentem prawa jazdy. Odnosząc się do zawartego w odwołaniu od przedmiotowej decyzji zarzutu, iż nie doszło do prawidłowego doręczenia skarżącemu decyzji Starosty Wielickiego z dnia 5 października 2018 r., nr KT.5430.10.191.2018) oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 21 lutego 2018 r. o skierowaniu go na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, nr KT.5430.10.21.2018.JK, Kolegium wskazuje, iż decyzje zostały doręczone w sposób doręczenia zastępczego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 140 w zw. z art, 109 § 1 i art. 110 § 1 w zw. z art. 44 § 1 i art. 42 oraz art. 43 w zw. z art. art. 7, 8, 9, 77, 80, 81a i 107 § 3 oraz w zw. z art. 15 i art. 136 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaniechaniu przez organ II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący, a nadto na niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i nie odniesieniu się do części zgromadzonych dowodów, niepoczynieniu nowych ustaleń faktycznych i zaniechania aktualizacji dowodów dostępnych w dniu orzekania, w tym również oparcie rozstrzygnięcia co do okoliczności i terminu zatrzymania skarżącemu prawa jazdy w formie elektronicznej jedynie na podstawie informacji-pisma organu I Instancji z dnia 10 lipca 2024 r., sporządzonego w toku postępowania przed organem II Instancji i na jego wniosek, co doprowadziło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych opartych wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ I instancji oraz na twierdzeniu strony, nie zaś na dowodzie, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji;
- przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 102 ust, 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i ust. 2 w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z art. 102 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że decyzja organu I instancji o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy odpowiada prawu.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że z treści zaskarżonych decyzji, ani z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, nie wynika, czy i kiedy doszło do elektronicznego zatrzymania prawa jazdy skarżącego. Dokonując ustaleń w tym zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie oparło się informacji Starosty Wielickiego, że zatrzymanie zostało dokonane 5 października 2018 r. (k. 67). Równocześnie, zarówno w decyzji organu I, jak II instancji rozstrzygnięto o odmowie zwrotu "elektronicznie zatrzymanego prawa jazdy", przyjmując za niebudzącą wątpliwości okoliczność, że prawo jazdy zatrzymano skarżącemu elektronicznie.
Tymczasem, w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że doszło do elektronicznego zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, brak jest również wzmianki o tej okoliczności we wniosku skarżącego, czy korespondencji z Policji. Równocześnie, skarżący w treści skargi zakwestionował tę okoliczność.
Zauważyć należy, że przepisy o elektronicznym zatrzymaniu prawa jazdy zostały wprowadzone ustawą z 14 sierpnia 2020 r. o zmianie ustawy z Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych ustaw (Dz. U. 2020 r., poz. 1517). W konsekwencji, szczegółowego uzasadnienia wymagało przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko o elektronicznym zatrzymaniu prawa jazdy 5 października 2018 r. Już z tej przyczyny, zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu - z uwagi na treść zaskarżonej decyzji odmawiającej zwrotu elektronicznie zatrzymanego prawa jazdy. Podkreślić należy, że okoliczność ta miała również kluczowe znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 102 ust. 2 u.k.p. oraz ustalenia czasu zatrzymania.
Należy również wskazać, że zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa, podczas gdy rozstrzygnięcie dotyczyło utrzymania w mocy decyzji Starosty Wielickiego.
Organy przyjęły bez jakiejkolwiek analizy w tym przedmiocie, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania o zatrzymaniu prawa jazdy oraz decyzja o jego zatrzymaniu zostały uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowy adres ma skutek prawny (§ 2). Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, obowiązek zawiadomienia organu o zmianie adresu zamieszkania obciąża stronę wyłącznie "w oku postępowania", aktualizując się dopiero w chwili doręczenia stronie pierwszego pisma, przez co dowiaduje się ona o istniejącym postępowaniu (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2024 r., I GSK 1222/21). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawierające pouczenie o konieczności zawiadomienia organu o zmianie adresu, zostało podwójnie awizowane i uznane za doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Podkreślić należy, że przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń pism procesowych powinny być wykładane ściśle, gdyż czynność materialnotechniczna doręczenia powoduje szereg doniosłych skutków procesowych, w tym - jak w rozpoznawanej sprawie - rozpoczęcie biegu terminów (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 15, Warszawa 2017 r., s. 302).
Tymczasem, wbrew podniesionym przez skarżącego zarzutom, organy w ogóle nie poddały analizie skuteczności doręczenia skarżącemu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, wskazując, że została ona doręczona w trybie doręczenia zastępczego. Okoliczność ta miała kluczowe znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżącego.
Art. 102 ust. 2 u.k.p. stanowi, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.
Zgodnie z art. 49 ust. 1 u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: 1) osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem; 2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji; 3) osoba ubiegająca się o: a) przywrócenie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem cofniętego na okres przekraczający rok lub cofniętego w związku z utratą kwalifikacji, b) zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.
Zgodnie z treścią art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, że przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem - poza sytuacją, gdy cofnięcie uprawnienia nastąpiło w związku z utratą kwalifikacji - pociąga za sobą konieczność sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego tylko wtedy, gdy uprawnienie to było cofnięte na okres przekraczający rok. Zwrot "cofniętego na okres roku" uznawany jest za cofnięcie określone w treści decyzji, a zatem to z decyzji powinno wynikać, że cofnięcie to następuje na okres przekraczający rok. W przeciwnym wypadku ustawodawca użyłby innych zwrotów, chociażby "cofniętego na okres, czy do czasu, w którym nie ustały przyczyny cofnięcia" (por. wyroku NSA z: dnia 15 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2549/14; z dnia 28 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 1981/20; z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3308/19; z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 1197/22).
Sąd podziela niekwestionowany w orzecznictwie pogląd, że wyłącznie okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych jak wyrok, postanowienie czy decyzja administracyjna, przesądza o terminie pozbawienia prawa jazdy, a nie czas, w jakim w rzeczywistości osoba pozostawała bez prawa jazdy. Koniecznym jest więc wyraźne rozróżnienie wskazanych powyżej okresów, tj. okresu pozbawienia prawa jazdy określonego w konkretnym tytule prawnym (np. decyzji administracyjnej) oraz okresu przez jaki dana osoba rzeczywiście pozostaje bez prawa jazdy (tj. od momentu faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu). Wykładnia przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p. dokonana przy uwzględnieniu treści art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p., a w którym mowa o "pozbawieniu" prawa jazdy na okres przekraczający rok, prowadzi do wniosku, że zwrot prawa jazdy uzależniony jest od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji wyłącznie w sytuacji, gdy okres pozbawienia prawa jazdy, dłuższy niż rok, wynika z konkretnego tytułu prawnego. Nie chodzi tu zatem jedynie o czas, w jakim osoba w rzeczywistości pozostawała bez prawa jazdy (okres od dnia faktycznego zatrzymania prawa jazdy do momentu jego zwrotu) (por. wyrok NSA z 27 marca 2024 r., I OSK 2525/20).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wobec skarżącego został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty z 27 listopada 2017 r. orzeczony zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy (punkt II wyroku). Decyzją z 5 października 2018 r. orzeczono o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego, decyzją z 15 lutego 2018 r. orzeczono o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami na okres sześciu miesięcy. W rezultacie, brak było podstaw do stwierdzenia, że skarżący był pozbawiony uprawnienia do kierowania pojazdami przez okres dłuższy niż rok. Co więcej, zgodnie z posiadanymi przez organy informacjami, zakaz prowadzenia przez skarżącego wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres sześciu miesięcy nie podlega wykonaniu z uwagi na przedawnienie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali czy doszło do zatrzymania elektronicznego prawa jazdy, a następnie rozpatrzy wniosek skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, odniesienie go również do wydanych w sprawie decyzji nakazujących poddanie się badaniom lekarskim oraz kursowi reedukacyjnemu, uwzględni okoliczność przedawnienia wykonania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, a także skuteczność doręczenia (i wejścia do obrotu) decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z uwagi na brak przedstawienia przez skarżącego w terminie zaświadczenia o ukończeniu kursu reedukacyjnego z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi i narkomanii. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskaże, jaki tytuł prawny stanowił podstawę zatrzymania skarżącemu prawa jazdy oraz przez jaki okres prawo jazdy podlegało zatrzymaniu, a następnie w oparciu o całokształt dokonanych ustaleń, oceni czy zwrot prawa jazdy wymaga uprzedniego kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Organ odniesie się również do złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie cofniętego uprawnienia.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).