I SA/SZ 163/25

I SA/Sz 163/25 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-06-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Jolanta Kwiecińska
Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 138a § 1,art. 138d § 1,art. 138k § 1,art. 145 § 1,art. 212,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. (dalej: "strona", "skarżący", "Prokurator") wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO") z [...] sierpnia 2024 r., nr [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania E. Spółka akcyjna z siedzibą w G. (dalej: "spółka" "uczestnik") od decyzji Wójta Gminy D. (dalej: "organ I instancji") z [...] lutego 2024 r., nr [...], w sprawie umorzenia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 rok.
Powyższe postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych sprawy:
[...] marca 2024 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło odwołanie z [...] marca 2024 r. E. - O. S.A. z siedzibą w G., złożone poprzez pełnomocnika radcę prawnego S. O. na decyzję Wójta Gminy D. z [...] lutego 2024 r.
SKO, po rozpatrzeniu pod względem formalnoprawnym ww. odwołania stwierdziło, powołanym na wstępie postanowieniem z [...] sierpnia 2024 r., że odwołanie nie jest dopuszczalne. W ocenie SKO wykluczone jest bowiem skuteczne wniesienie odwołania,
w sytuacji, gdy decyzja nie weszła do obrotu.
Uzasadniając powyższe SKO stwierdziło, że wnoszący odwołanie w imieniu podatnika radca prawny S. O., posiadał pełnomocnictwo ogólne do reprezentacji podatnika, które upoważniało go do podejmowania wszelkich działań
i składania wszelkich oświadczeń woli związanych z reprezentowaniem go w sprawach podatkowych (art. 138d § 1 O.p.), ale co najważniejsze obligowało organy podatkowe do doręczania wszelkich pism tak ustanowionemu pełnomocnikowi, którego pełnomocnictwo ogólne jest ujawnione od grudnia 2016 r. w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych, dostępnym dla organów podatkowych. W stanie prawnym obowiązującym po [...] lipca 2016 r., z chwilą utworzenia Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych, obowiązkiem każdego organu, przed dokonaniem doręczenia podatnikowi jakiegokolwiek pisma procesowego, jest sprawdzenie, czy tego typu pełnomocnictwo ogólne nie zostało udzielone. W przypadku pozytywnej weryfikacji tego faktu wszelka korespondencja kierowana do podatnika musi być doręczana jego pełnomocnikowi ogólnemu.
Dalej, w uzasadnieniu SKO wskazało, że organ I instancji wysłał zaskarżoną decyzję na adres Oddziału podatnika w K., który to adres jest także adresem do doręczeń pełnomocnika ogólnego, ale nie zaadresował przesyłki bezpośrednio na pełnomocnika, ale do prokurenta Spółki, a więc w świetle przywołanych przepisów, nie stanowiło to prawidłowego doręczenia decyzji. SKO stwierdziło, że decyzji organu
I instancji nie można uznać za skutecznie doręczoną, a co za tym idzie - za wprowadzoną do obrotu prawnego, a w konsekwencji od takiej decyzji nie można wnieść skutecznie odwołania i poddać jej merytorycznej ocenie w toku kontroli instancyjnej, gdyż nie rozpoczął biegu termin do jego wniesienia. Dopiero doręczenie decyzji organu
I instancji zgodnie z art. 145 § 2 O.p., otworzy termin do wniesienia odwołania. Wysyłanie decyzji z pominięciem pełnomocnika nie rodzi żadnych obowiązków i nie ma wpływu na sytuację prawną strony postępowania.
Podsumowując, SKO stwierdziło, że aby zaistniała możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania, decyzja musi zostać prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego, a to oznacza, że organ podatkowy I instancji winien ją doręczyć pełnomocnikowi ogólnemu (temu z nich, który już zgłosił się do niniejszej sprawy), a więc konkretnie na pełnomocnika adresując przesyłkę i na podany przez niego adres do doręczeń.
Wójt Gminy D. pismem z [...] listopada 2024 r. wystąpił do P. K. z wnioskiem o zaskarżenie przedmiotowego postanowienia SKO z uwagi na to, że wykładnia zaprezentowana przez ten organ może wpłynąć w istotnym stopniu na prowadzone przez organ postępowania. Zwrócono także uwagę na systemowy charakter sprawy. Spółka jest stroną kilku postępowań podatkowych prowadzonych przez Wójta Gminy D. w ramach których organ podatkowy dokonuje doręczeń zgodnie z wyraźną wolą podatnika wyrażoną w składanych przez niego pismach (z pominięciem pełnomocnika ogólnego). Organ zwrócił uwagę na fakt związania oświadczeniami złożonymi przez podatnika i jego wolą a obawę konieczności przeprowadzania czynności po raz kolejny.
P. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie SKO z [...] sierpnia 2024 r., któremu zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni przepisów art. 145 § 2 w zw. z art. 212 w zw. z art.
138a § 1 w zw. z art. 138o ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.
z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 91 i 92 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "k.c.") poprzez dokonanie ich niewłaściwej wykładni w zakresie umocowania pełnomocnika, wyłączenia prawa do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie że w stanie faktycznym niniejszej sprawy ustanowienie pełnomocnika wyłączyło zasadę doręczania bezpośrednio stronie i jedynie doręczenie pisma ustanowionemu pełnomocnikowi ogólnemu jest prawnie i procesowo skuteczne, co skutkowało nieuprawnionym stwierdzeniem niedopuszczalności wniesionego odwołania, gdy tymczasem nie doszło do ograniczenia uprawnień procesowych strony, gdyż podjęła ona akcję procesową w postaci wniesienia odwołania, zaś podatnik złożył w toku postępowania wyraźne oświadczenie woli odnośnie doręczeń.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały uszczegółowione. Skarżący wskazał, że do samej strony winna należeć ocena, jakie skutki zamierza wywieść
z doręczenia decyzji z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz ocena czy pominięcie decyzji przez pełnomocnika będzie naruszało jej interesy (ujemne skutki procesowe). Przemawia za tym choćby cel, jakiemu służy ustanowienie pełnomocnictwa (funkcja ochronna). Racjonalne byłoby zatem przyznanie samej stronie, jakie skutki zamierza wywieść z doręczenia decyzji z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i wyjaśniło dodatkowo, że decyzja organu I instancji z dnia [...] lutego 2024 r. została doręczona prokurentowi spółki, a nie pełnomocnikowi ogólnemu i bez znaczenia pozostaje tu fakt tożsamości adresu do doręczeń. Z informacji KRS E. - O. S.A. (KRS [...]) wynika ponadto, że T. S. udzielono prokury łącznej oddziałowej dla E. - O. S.A. Oddział w K.. Ustanowienie pełnomocnika ogólnego nie zobowiązuje spółki do działania poprzez tego pełnomocnika, natomiast organ jest zobowiązany doręczać pisma temu pełnomocnikowi, aby doszło do skutku wejścia ich do obiegu prawnego. Z tego wynika, że pismo prokurentów Oddziału Spółki w K. z dnia [...] grudnia 2022 r. nie mogło wpływać na obowiązek organu zawarty w art. 145 § 2 O.p., gdyż podatnik E. - O. S.A. z siedzibą w G. ustanowił pełnomocnika ogólnego. Ponadto z faktu, że podatnik - E. - O. S.A. z siedzibą w G. - wniósł odwołanie działając poprzez pełnomocnika ogólnego, stanowi dowód na to, że podatnik działał odmiennie niż to wskazano w ww. piśmie prokurentów z [...] grudnia 2022 r.
Ponadto, SKO w odpowiedzi na skargę złożyło wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Pismem z [...] kwietnia 2025 r. skarżący poinformował, że nie sprzeciwia się powyższemu wnioskowi.
Uczestnik postępowania - E. S.A. w G. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 t.j. ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935 t.j. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
Natomiast w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a, który jednakże nie ma w rozpoznawanej sprawie zastosowania.
Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie
z art. 119 ust. 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w tym trybie, kiedy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna
z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie SKO z [...] sierpnia 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Wójta Gminy D. z [...] lutego 2024 r.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy doręczenie decyzji Wójta Gminy D. z [...] lutego 2024 r. z pominięciem ustanowionego
w sprawie pełnomocnika (skierowanie decyzji do prokurenta spółki, na adres korespondencyjny spółki) skutkowało niedopuszczalnością odwołania ze względu na to że decyzja nie weszła do obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2023, poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania.
Zgodnie z art. 138a § 1 O.p. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis art. 145 § 1 O.p. stanowi, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z kolei w myśl art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania.
Z kolei, w myśl z art. 145 § 2 O.p., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków
i zgodnie z przyjętą zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych ustanowionemu
w sprawie pełnomocnikowi. Ustanowiony przez stronę pełnomocnik powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona postępowania, gdyby działała samodzielnie.
W stanie prawnym obowiązującym od [...] lipca 2016 r., na podstawie ustawy z dnia [...] września 2015 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1649), wprowadzono instytucję pełnomocnictwa ogólnego, które zgodnie z art. 138d § 1 O.p. upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. Zgodnie z art. 138d § 4 O.p. informacje o udzieleniu pełnomocnictwa, o jego zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu Szef Krajowej Administracji Skarbowej umieszcza w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych.
W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, że pełnomocnictwo ogólne odnosi się do każdej sprawy z zakresu administracji ogólnej, dla których rozstrzygnięcia uprawnione są na podstawie normy szczególnej organy podatkowe wymienione w art. 13 i art. 13a O.p., a zatem rozciąga się na postępowanie egzekucyjne, a także karne skarbowe, jak również na wszelkie sprawy niemające charakteru spraw podatkowych, do załatwiania których właściwe rzeczowo są organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej (zob. S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres pełnomocnictwa ogólnego w Ordynacji podatkowej, Procedury administracyjne i podatkowe, 2017, nr 3, s. 25; M. Kalinowski, M. Masternak, Pełnomocnictwo w jurysdykcyjnym postępowaniu podatkowym po zmianach Ordynacji podatkowej, Przegląd Podatkowy 2016, nr 3, poz. 17).
Zgodnie z art. 138h O.p., organ podatkowy w razie potrzeby dołącza do akt sprawy wydruk pełnomocnictwa ogólnego lub szczególnego udzielonego w formie dokumentu elektronicznego oraz zawiadomienia o zmianie zakresu, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Zgodność wydruku z dokumentem elektronicznym potwierdza, w formie adnotacji, pracownik urzędu obsługującego organ podatkowy lub funkcjonariusz, który dokonał wydruku. Z przepisu tego wynika, że pełnomocnictwo to nie wymaga dołączenia do akt sprawy. Informacja o jego udzieleniu, zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu umieszczona jest w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych, dostępnym dla organów podatkowych.
Zgodnie z art. 138k § 1 O.p. Centralny Rejestr jest prowadzony przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W literaturze podnosi się, że organ podatkowy w razie potrzeby pozostawionej jego uznaniu, dołączy do akt sprawy wydruk pełnomocnictwa oraz zawiadomienia o zmianie zakresu, odwołaniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa (A. Kabat [w:] A. Kabat, S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, M. Niezgódka - Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 marca 2019 r., sygn. I FPS 3/18 (opubl. w CBOSA), z chwilą utworzenia Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych, obowiązkiem każdego organu, przed dokonaniem doręczenia podatnikowi jakiegokolwiek pisma procesowego, jest sprawdzenie, czy tego typu pełnomocnictwo ogólne nie zostało udzielone. W przypadku pozytywnej weryfikacji tego faktu, wszelka korespondencja kierowana do podatnika musi być doręczana jego pełnomocnikowi ogólnemu.
W doktrynie i orzecznictwie wielokrotnie został wyrażony pogląd, że pominięcie pełnomocnika w czynnościach postępowania wywołuje te same skutki (podstawa wznowienia postępowania) co pominięcie strony (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 145 ustawy - Ordynacja podatkowa w: Brolik J., Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Stachurski W., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2013; Dauter B., Komentarz do art. 145 ustawy - Ordynacja podatkowa w: Babiarz S., Dauter B., Gruszczyński B., Hauser R., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2015).
Uwzględniając powyższe, w rozpoznawanej sprawie nie ma najmniejszych wątpliwości, że organ I instancji wysłał zaskarżoną decyzję na adres Oddziału podatnika w Koszalinie i nie zaadresował przesyłki bezpośrednio na pełnomocnika, ale do prokurenta Spółki, co w świetle przywołanych przepisów, nie stanowi to prawidłowego doręczenia decyzji. A zatem, zgodzić należy się z SKO, że decyzji organu I instancji nie można uznać za skutecznie doręczoną, a co za tym idzie - za wprowadzoną do obrotu prawnego, a w konsekwencji od takiej decyzji nie można wnieść skutecznie odwołania i poddać jej merytorycznej ocenie w toku kontroli instancyjnej, bowiem nie rozpoczął biegu termin do jego wniesienia. Dopiero bowiem doręczenie decyzji organu I instancji zgodnie z art. 145 § 2 O.p., otworzy termin do wniesienia odwołania. Wysyłanie decyzji z pominięciem pełnomocnika nie rodzi więc żadnych obowiązków i nie ma wpływu na sytuację prawną strony postępowania.
Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślić należy, że ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 marca 2022 r., sygn. akt I FPS 4/21, "w przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przecież wadliwość doręczenia sprawia, jak wyżej wskazano, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia." W każdym więc wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 58/23).
W ocenie Sądu, powyższe potwierdza, że zaskarżone postanowienie SKO jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a zatem stanowisko strony skarżącej, że to do strony winna należeć ocena, jakie skutki zamierza wywieść z doręczenia decyzji z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika oraz ocena czy pominięcie decyzji przez pełnomocnika będzie naruszało jej interesy (ujemne skutki procesowe), jako oczywiście sprzeczne ze wskazanymi powyżej regulacjami nie mogło zostać uwzględnione.
W świetle treści skargi, tytułem wyjaśnienia przypomnieć należy, że wykładnia zawarta w uchwałach NSA ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych i choć formalnie nie wiąże ona organów administracji publicznej, stron i uczestników postępowania, to nie może budzić wątpliwości, że czynność procesowa sprzeczna z tą wykładnią, pozostanie z reguły bezskuteczna.
Wskazać jednocześnie należy, że uczestnik postępowania w niniejsze sprawie – E. S.A. w G. także nie podzielił stanowiska Prokuratora zaprezentowanego w skardze i wniósł o jej oddalenie.
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.
Orzeczenia sądów administracyjnych, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.