III SA/Kr 1956/22

III SA/Kr 1956/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Renata Czeluśniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 180
Art.  92a  ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 listopada 2022 r. znak BP.501.1667.2022.2058.ML6.285586 w przedmiocie kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz skarżącego J. S. od Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją BP.501.1667.2022.2058.ML6.285586 z dnia 3 listopada 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 lipca 2022 r. o nałożeniu na J. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą J. S. "B." (dalej: "skarżący") kary pieniężnej w wysokości 1000 (słownie: tysiąc) złotych. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 4 pkt 7 i 22, art. 18 ust. 1, art. 18b ust. 1 pkt 1 i 7, art. 18b ust. 2 pkt 5, art. 20 ust. 1 i 1a, art. 20a ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1, art. 22b ust. 1, art. 92a ust. 1, ust. 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 180, dalej: "u.t.d."), § 18 oraz 21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w spawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022, dalej: "rozporządzenie") oraz lp. 2.2.2 i lp. 2.5 załącznika nr 3 u.t.d.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 9 czerwca 2022 r. na Dworcu PKS w W. przeprowadzono kontrolę drogową i sporządzono protokół kontroli drogowej ([...]) należącego do skarżącego autobusu marki Mercedes-Benz, którego kierowcą był V. P. W protokole kontroli wskazano następujące naruszenia: wykonywanie przewozu regularnego lub specjalnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących godzin odjazdu i przyjazdu oraz wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym w zakresie prawidłowego oznakowania lub wyposażenia pojazdu przewidzianym dla danego rodzaju przewozu drogowego. W protokole kontroli wskazano, że kierowca wniósł zastrzeżenie do protokołu, że z powodu kontroli nie mógł wykonać dwóch kursów oraz odmówił jego podpisania. Do protokołu dołączono: wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób dla skarżącego, kserokopię prawa jazdy i karty pobytu kierowcy, wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach linii regularnej W. – S. – K., dokumentację zdjęciową pojazdu skarżącego, rozkład jazdy na trasach: K. – S. – W. Dworzec autobusowy oraz W. Dworzec autobusowy - S. – K.
W notatce urzędowej podpisanej przez sierżanta M. B. wskazano, że w związku ze zgłoszeniem, że autobus firmy B. jedzie niezgodnie z czasem ustalonym rozkładem jazdy, udano się na przystanek PKS w W. i zatrzymano do kontroli autobus skarżącego o godzinie 11.42. W notatce wskazano, że autobus wjechał na dworzec bez widocznej na przodzie tabliczki kierunkowej z nazwą miejscowości oraz przyjechał o dwie minuty za wcześnie, według rozkładu jazdy miał być na dworcu o godzinie 11:44. Kierowca wyjaśnił, że zdjął tablicę, ponieważ było wiadome, że nikt już nie wsiądzie do autobusu, wyjaśnił, że przyjechał na dworzec szybciej o dwie minuty, ponieważ było mniej ludzi niż zwykle.
Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia przepisów u.t.d.
W piśmie z dnia 11 lipca 2022 r. skarżący wyjaśnił, że kierowca nie złamał przepisów o transporcie drogowym. Podniósł, że tabliczki kierunkowe są tak małe, że policjanci ich nie zauważyli. A przyjazd na dworzec dwie minuty przed czasem nie stanowi naruszenia przepisów.
Decyzją z dnia 21 lipca 2022 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1000 zł. Organ wskazał, że w toku postępowania administracyjnego zgromadzono następujący materiał dowodowy: pismo przewodnie KMP w W., protokół kontroli z dnia 9 czerwca 2022 r., notatkę urzędową z dnia 9 czerwca 2022 r., kserokopie dokumentów przedsiębiorstwa oraz kierowcy, dokumentację fotograficzną. W wyniku kontroli i przeprowadzonego postępowania stwierdzono naruszenie: art. 92a ust. 1, 7, 11 u.t.d. zał. nr 3 lp. 2.2.2- wykonywanie przewozu regularnego lub przewozu regularnego specjalnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu drogowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących godzin odjazdu i przyjazdu (kara pieniężna 500 zł) oraz art. 92 a ust. 1, 7, 11 u.t.d. zał. nr 3 lp. 2.5. – wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym w zakresie prawidłowego oznakowania lub wyposażenia pojazdu, przewidzianym dla danego rodzaju przewozu drogowego (kara 500 zł).
W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodził się ze stwierdzonymi naruszeniami. Wskazał, że nie można uznać dwuminutowego spóźnienia na odcinku 50 km za naruszenie prawa, a ponadto wskazał, że policjanci w czasie kontroli nie zauważyli tablicy kierunkowej, ponieważ w wyniku zastrzeżeń ITD tablice stają się coraz mniejsze.
Decyzją z dnia 3 listopada 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 lipca 2022 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli drogowej samochodu marki Mercedes stwierdzono, że kierowca przyjechał na dworzec o dwie minuty za wcześnie, czyli niezgodnie z rozkładem jazdy. Ponadto stwierdzono brak tablicy kierunkowej w pojeździe, co stanowi naruszenie warunków przewozu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wniósł o uchylenie decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną. Skarżący wskazał, że na odcinku około 50 km opóźnienie rzędu 2 minut nie stanowi naruszenia prawa. Skarżący zwrócił uwagę, że pomiar czasu jest dokonywany przez policjantów i funkcjonariuszy ITD przy pomocy komórek, a nie homologowanych zegarków. Zwrócił uwagę, że samochód był wyposażony w tabliczkę kierunkową, która ze względu na wymiary nie została dostrzeżona przez funkcjonariusza. Skarżący pokreślił, że wymiary tabliczek zostały zmniejszone ze względu na częste kontrole ITD, które zarzucały skarżącemu zbyt duże wymiary tabliczki kierunkowej.
Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji z urzędu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że samochód należący do skarżącego został zatrzymany do kontroli na Dworcu PKS w W. o godzinie 11:42 (według protokołu kontroli). Zgodnie z rozkładem jazdy na trasie K. – S. – W. Dworzec autobusowy autobus skarżącego powinien przyjechać na przystanek W. Dworzec autobusowy o godzinie 11.44. Niesporną okolicznością jest również, że z dołączonej do akt dokumentacji zdjęciowej wynika, że tabliczka kierunkowa nie jest widoczna na fotografii. Co więcej, kierowca wyjaśnił, że zdjął ją przed przyjazdem na dworzec, a zatem przed przeprowadzeniem kontroli.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że wyposażenie w tablicę kierunkową jest warunkiem (wymogiem), który powinien spełniać autobus regularnej komunikacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2022 r., II GSK 299/19). Zgodnie bowiem z art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d. do przewozu regularnego używane są wyłącznie autobusy odpowiadające wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.) autobus powinien być wyposażony w tablice kierunkowe - na autobusie regularnej komunikacji publicznej. Zgodnie z załącznikiem nr 3 lp. 2.5. u.t.d. za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym w zakresie prawidłowego oznakowania lub wyposażenia pojazdu, przewidzianym dla danego rodzaju wykonywanego przewozu drogowego wymierzana jest kara administracyjna w wysokości 500 zł.
W ocenie Sądu zasadność nałożenia na skarżącego kary za brak tabliczki kierunkowej nie budziła wątpliwości w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego – treści protokołu kontroli, dołączonej dokumentacji zdjęciowej, wyjaśnień kierowcy oraz obowiązujących w dniu kontroli przepisów prawa.
Zaskarżoną decyzją na skarżącego nałożono administracyjną karę pieniężną w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych). W ocenie Sądu decyzja jest częściowo wadliwa, jednakże ze względu na treść zaskarżonej decyzji i wymierzenie przez organ łącznej kary za obydwa stwierdzone naruszenia, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela, uchylenie zaskarżonej decyzji w części, jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy w sprawie istnieje możliwość wyodrębnienia wadliwej części zaskarżonego aktu, w stosunku do części, która jest prawidłowa (por. wyrok NSA z 11 września 2014 r., I FSK 1326/13), a w niniejszej sprawie ze względu na treść osnowy zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, nie było to możliwe.
W ocenie Sądu wadliwe są przyjęte w zaskarżonej decyzji ustalenia, że przyjazd samochodu skarżącego na końcowy przystanek, jakim jest Dworzec autobusowy w W. o dwie minuty za wcześnie w stosunku do godziny określonej w rozkładzie jazdy, może stanowić podstawę wymierzenia kary administracyjnej za naruszenie przepisów u.t.d.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d. Stosownie do tego przepisu, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Stosownie do ust. 7 tego przepisu, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, jak też wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, które popełnione zostały przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy. Naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, a dotyczące godzin odjazdu i przyjazdu, sankcjonowane jest karą 500 zł ( lp. 2.2.2. załącznik nr 3 u.t.d.).
Na wstępie należy wskazać, że wymierzenie skarżącemu wskazanej kary powinno być poprzedzone niebudzącym wątpliwości ustaleniem, że skarżący naruszył powołane przepisy u.t.d. W znajdującym się w aktach sprawy protokole kontroli, którego podpisania odmówił kierowca skarżącego wskazano, że autobus zatrzymano do kontroli o 11:42, a zgodnie z rozkładem jazdy powinien on przyjechać na dworzec o godzinie 11:44, a zatem z ustaleń organów wynika, że przyjazd na końcowy przystanek nastąpił o dwie minuty za wcześnie.
Ta okoliczność stwierdzona została przez funkcjonariusza Policji w sporządzonym protokole kontroli przewoźnika i została, bez zastrzeżeń, zaakceptowana przez orzekające organy administracji publicznej, bez jakiegokolwiek odniesienia się do okoliczności braku podpisania protokołu kontroli przez kierowcę skarżącego.
W ocenie Sądu przyjazd na ostatni przystanek trasy z wyprzedzeniem dwóch minut względem rozkładu jazdy, nie daje podstaw do ukarania skarżącego za wykonywanie przewozu z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, w zakresie godzin odjazdu i przyjazdu. W ocenie Sądu organy nie uwzględniły całokształtu okoliczności sprawy, długości trasy, jaką przejeżdża w czasie jedynego kursu skarżący, a przede wszystkim roli, znaczenia i funkcji, jakie przypisać należy rozkładowi jazdy oraz okoliczności, że kontrola miała miejsce na ostatnim przystanku. Bez wątpienia, rozkład jazdy stanowi element gwarancyjny, mający w swoim założeniu chronić pasażera korzystającego z usług przewoźnika, poprzez wymuszenie terminowości świadczonej usługi przewozu (jak słusznie podkreśliły organy w zaskarżonej decyzji). W niniejszej sprawie, przyjazd autobusu skarżącego na końcowy przystanek dwie minuty przed czasem nie stanowił naruszenia interesu pasażerów, ani nie wiązał się z ryzykiem uniemożliwienia pasażerom skorzystania z kursu, który realizować ma skarżący. Skoro przystanek Dworzec autobusowy W. był ostatnim w tym kursie, nie było pasażerów oczekujących na kontynuację jazdy. W rezultacie w tym przypadku funkcja gwarancyjna rozkładu jazdy w ogóle się nie zaktualizowała. Przyjazd kierowcy na ostatni przystanek nieznacznie przed ustalonym może być raczej postrzegany w kategoriach pewnej korzyści dla podróżującego nim pasażera, skoro (nieznacznie) wcześniej dotarł on do celu podróży (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 marca 2023 r., III SA/Kr 1602/22).
Podkreślić także trzeba, że z punktu widzenia ochrony pasażera, funkcja gwarancyjna rozkładu jazdy wiązana jest z momentem odjazdu z przystanku, a nie z przyjazdem autobusu na ten przystanek. Potwierdza to brzmienie art. 22 ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym do wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym dołącza się proponowany rozkład jazdy, uwzględniający przystanki oraz godziny odjazdów środków transportowych. Dla możliwości bowiem skorzystania przez pasażera z usługi przewozowej, kluczowe jest w istocie to, kiedy autobus z przystanku odjedzie, a nie zaś to, kiedy na ten przystanek dotrze. Jeżeli natomiast dany przystanek jest ostatnim w ramach zaplanowanej trasy, sam fakt nieznacznego przyjazdu przewoźnika przed czasem, także pozostaje bez jakiegokolwiek uszczerbku dla kwestii ochrony klienta usług przewozowych (pasażera), skoro z tego przystanku nie został w ogóle przewidziany kolejny odjazd w ramach ustalonej trasy (tak słusznie WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1602/22).
W ocenie Sądu, około dwuminutowy przyjazd skarżącego przed czasem na ostatni przystanek realizowanej trasy, stanowi na tyle nieznaczne, marginalne odstąpienie od rozkładu jazdy, że nie uzasadnia ukarania skarżącego za naruszenie przepisów u.t.d. Trzeba podkreślić, że na trasie przejazdu długości około 50 km, wielokrotnie nie jest możliwe dotarcie na ostatni przystanek o czasie w pełni zgodnym z rozkładem jazdy, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności. Zależy to bowiem w znacznym stopniu od natężenia ruchu, ewentualnych utrudnień na drodze, a także ilości pasażerów, którzy wsiadają i wysiadają oraz kupują bilety na przejazd, a zatem od okoliczności, na które skarżący, ani jego kierowcy nie mają wpływu.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią zawarte w wyroku wskazania i orzekną, czy w sprawie zachodzą podstawy odpowiedzialności skarżącego zgodnie z treścią art. 92a ust. 1 u.t.d.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 2 p.p.s.a.