III SA/Kr 1938/24

III SA/Kr 1938/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 7, 77 par. 1, 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1993
Art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 1  pkt 1, 2  i 3, art. 30 ust. 1, ust. 2  i ust. 3
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant Specjalista Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 września 2024 r. nr SKO.AI/4112/42/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 19 września 2024 r. znak: SKO.AI/4112/42/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm., dalej: u.p.u.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania K. J. (dalej; skarżący). utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 kwietnia 2024 r., nr SO-06.8325.1.1209.2019-2/24 orzekającą o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej: Ł. J. w łącznej kwocie 46.522,50 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2024 r. skarżący wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, wskazując na sytuację materialno-bytową oraz zdrowotną uniemożliwiającą spłatę.
Prezydent Miasta Krakowa, decyzją z dnia 29 kwietnia 2024 r., nr SO-06.8325.1.1209.2019-2/24 orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, w łącznej kwocie 46.522,50 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący posiada zadłużenie z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej w łącznej kwocie 46.522,50 zł. Poza powyższym zadłużeniem, skarżący posiada zadłużenie z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w kwocie 11.655,00 zł, a także zadłużenie względem Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego ZUS w kwocie 7.730,00 zł.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że od 2016 r. skarżący jest mieszkańcem noclegowni dla bezdomnych mężczyzn. Pobyt w noclegowni jest bezpłatny. W okresie od maja 2023 r. do września 2023 r. skarżący, nie przebywał w noclegowni, gdyż zamieszkiwał na działce u kolegi. Nadto wskazano, że skarżący nie ubiega się o mieszkanie socjalne, gdyż na chwilę obecną nie przysługuje mu takie prawo, z uwagi na fakt, że przysługuje mu spółdzielcze prawo do mieszkania, w którym zamieszkuje jego była żona. Zgodnie z wyrokiem sądu skarżący, ma prawo do zamieszkiwania w tym mieszkaniu. Do dnia 31 października 2021 r. legitymował się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym, był zdolny do pracy na otwartym rynku pracy. Obecnie nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, że u skarżącego rozpoznano rozrost gruczołu krokowego, choroby wątroby oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania mające podłoże w nadużywaniu alkoholu. Skarżący jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Grodzkim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Do maja 2023 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę i jego wynagrodzenie podlegało zajęciu komorniczemu. W dniu 12 lutego 2024 r. skarżący ukończył 65 lat, w związku z czym zamierza ubiegać się o emeryturę w ZUS.
Pismem z dnia 22 lutego 2024 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Krakowie poinformował Urząd Miasta Krakowa, że od września 2023 r. skarżący korzysta z pomocy MOPS w formie schronienia w Noclegowni dla Bezdomnych Mężczyzn, przy ul. [...] w K. Ponadto MOPS udziela mu pomocy finansowej w postaci zasiłków celowych na zakup środków czystości oraz na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie. Ponadto do kwietnia 2024 r. miał przyznany zasiłek stały w kwocie 500,00 zł miesięcznie. Skarżący jest w trakcie kompletowania dokumentacji niezbędnej do złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury.
Dalej organ I instancji wskazał, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [...] prowadzący postępowanie egzekucyjne poinformował, że prowadzi postępowanie z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej, jak również na wniosek Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego ZUS. Łączna kwota zadłużenia alimentacyjnego wynosi 63.836,76 zł. Z karty rozliczeniowej przesłanej przez komornika wynika, że do czerwca 2023 r. egzekucja była prowadzona z zajętego wynagrodzenia za pracę. Obecnie skarżący dokonuje nieregularnych wpłat w kwocie 100 zł miesięcznie. Po potrąceniu kosztów komorniczych, komornik przekazuje wyegzekwowane kwoty na rachunek bankowy Urzędu Miasta Krakowa, celem pokrycia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Ponadto, organ I instancji podniósł także, że pismem z dnia 26 marca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gorzowie Wielkopolskim poinformował, że skarżący, nie jest uprawniony do emerytury. Nabędzie prawo do emerytury dopiero po złożeniu wniosku o świadczenie emerytalne i spełnieniu wszystkich warunków niezbędnych do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.
W motywach rozstrzygnięcia, organ I instancji stwierdził, że na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów brak jest podstaw do przychylenia się do prośby skarżącego dotyczącej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zwrócił uwagę, że skarżący całkowicie pominął okoliczność, że konieczność spłaty zadłużenia wobec organu właściwego wynikającego z wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest konsekwencją wieloletniego niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie było w stanie utrzymać się samodzielnie. Zamiast tego skarżący wolał prowadzić mało przyzwoite życie, nadużywając alkoholu, czy odbywając karę pozbawienia wolności. W ocenie organu I instancji, wieloletnie naganne prowadzenie trybu życia, niezgodne z zasadami współżycia społecznego, nie może, być premiowane umorzeniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uprzednio spełnianych na koszt podatnika, gdyż kłóciłoby się to z zasadami sprawiedliwości i praworządności. Obecny stan zdrowia oraz sytuacja bytowa skarżącego, nie uzasadniają dostatecznie zastosowania nadzwyczajnego środka, jakim jest umorzenie zadłużenia. Umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Tymczasem obecna sytuacja bytowa oraz zadłużenie alimentacyjne jest wynikiem działań skarżącego, na które na każdym etapie miał wpływ. W związku z powyższym nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności. Dalej organ I instancji podkreślił, że wprawdzie, obecna sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, jednak okoliczność ta sama w sobie nie może przesądzić o umorzeniu przedmiotowych należności. Samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Skarżący wprawdzie utrzymuje się wyłącznie z pomocy MOPS, jednak, jest w wieku uprawniającym do świadczenia emerytalnego i po spełnieniu wymaganych przesłanek będzie mógł otrzymywać emeryturę z ZUS. Z kolei w przypadku odmownej decyzji ZUS, skarżący będzie mógł podjąć zatrudnienie stosowne do jego sił umysłowych i fizycznych, gdyż stan zdrowia nie stanowi żadnych przeciwwskazań do wykonywania pracy. Istnieje zatem realna szansa na stopniową i całkowitą spłatę zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Podjęcie pozytywnej decyzji byłoby niezgodne z zasadami praworządności i sprawiedliwości społecznej.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię przesłanki występowania w sprawie szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym, uzasadniających umorzenie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że stan faktyczny sprawy i sytuacja skarżącego, nie uzasadnia zastosowania tej wyjątkowej instytucji,
2. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że skarżący ma względnie dobrą sytuację materialną, jest w stanie spłacać ciążące na nim zadłużenie i dysponuje możliwością do korzystania ze spółdzielczego mieszkania, zajmowanego razem z żoną, z czego dobrowolnie nie korzysta, a w konsekwencji utrzymywanie przedmiotowego zadłużenia, nie doprowadzi do drastycznego pogorszenia sytuacji życiowej skarżącego, zepchnięcia go na całkowity margines społeczeństwa, a nawet konieczności korzystania z pomocy finansowej MOPS w przyszłości.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, w łącznej kwocie 46.522,50 zł.
W uzasadnieniu odwołania, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy - jej zastosowanie wymaga zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. W sytuacji wystąpienia przesłanek warunkujących wydanie pozytywnej dla strony decyzji organ może, ale nie musi, wydać takowe rozstrzygnięcie. Wybór sposobu rozpoznania wniosku strony należy do prowadzącego postępowanie organu, który rozstrzyga w sprawie w ramach tzw. uznania administracyjnego. Warunkiem wydania jednak prawidłowej decyzji w tym przedmiocie jest należyte ustalenie i zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania powyższych przesłanek i zindywidualizowanie uzasadnienia decyzji wskazującego motywy podjętego rozstrzygnięcia na tle ustalonego stanu faktycznego.
Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny został ustalony w sposób należyty, a motywy podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia zostały jasno i wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu decyzji, w którym organ dokonał wszechstronnej analizy sytuacji skarżącej, pod kątem wystąpienia przesłanek przemawiających za umorzeniem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Organ odwoławczy podkreślił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący jest rozwiedziony. Od wielu lat z przerwami jest mieszkańcem noclegowni dla bezdomnych mężczyzn. Pobyt w noclegowni jest bezpłatny. W okresie od maja 2023 r. do września 2023 r. nie przebywał w noclegowni, gdyż zamieszkiwał na działce u kolegi. Nie ubiega się o mieszkanie socjalne, z uwagi na fakt, iż takie prawo na chwilę obecną mu nie przysługuje, bowiem zgodnie z wyrokiem sądowym przysługuje mu spółdzielcze prawo do mieszkania, w którym zamieszkuje jego była żona. Do dnia 31 października 2021 r. legitymował się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym był zdolny do pracy na otwartym rynku pracy. Obecnie nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Aktualnie z uwagi na ukończenie 65 roku życia może ubiegać się o przyznanie emerytury z ZUS, co jak sam przyznał, zamierza uczynić, po zgromadzeniu stosownej dokumentacji (m.in. świadectw pracy). Obecnie jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Grodzkim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Do miesiąca maja 2023 r., zatrudniony był na podstawie umowy o pracę, a jego wynagrodzenie podlegało zajęciu komorniczemu. Po ustaniu zatrudnienia utrzymuje się ze środków pomocy społecznej (zasiłku okresowego, zasiłków celowych). Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, że cierpi na rozrost gruczołu krokowego, choroby wątroby oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania mające podłoże w nadużywaniu alkoholu.
Analizując zasadność wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, Kolegium pokreśliło, że wprawdzie sytuacja finansowo-materialna skarżącego jest trudna, ale jak zauważył organ I instancji, wynika ona w znacznej mierze z podejmowanych przez skarżącego decyzji i jest konsekwencją wieloletniego niewywiązywania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, przez co okoliczność ta sama w sobie nie może przesądzić o umorzeniu przedmiotowych należności. Słusznie organ I instancji wskazał, że wieloletnie naganne prowadzenie trybu życia, niezgodne z zasadami współżycia społecznego nie może być premiowane umorzeniem zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uprzednio spełnianych na koszt podatnika, gdyż kłóciłoby się to z zasadami sprawiedliwości i praworządności. Obecny stan zdrowia oraz sytuacja bytowa skarżącego nie uzasadniają dostatecznie zastosowania nadzwyczajnego środka, jakim jest umorzenie zadłużenia.
Zdaniem Kolegium również obecna trudna sytuacja finansowa i bytowa wynika w sposób bezpośredni z wcześniejszych decyzji skarżącego i wpływ na nią mają wieloletnie nadużywanie alkoholu oraz odbywanie kary pozbawienia wolności. Jednakże, powyższe okoliczności same w sobie nie przesądzającą o zasadności umorzenia przedmiotowych należności.
Kolegium podkreśliło, że umorzenie należności na wniosek dłużnika jest odstępstwem od zasady pokrywania wspomnianych należności przez dłużnika i może mieć miejsce jedynie w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych, zaś przepis stanowiący podstawę umorzenia nie powinien być interpretowany w sposób rozszerzający. Nie wystarcza zatem ustalenie, że wnioskodawca aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zdrowotnej i życiowej. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądów administracyjnych sytuacja materialna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go w jakikolwiek sposób wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Brak możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego powinien być efektem działania czynników obiektywnych, na które dłużnik alimentacyjny nie miał wpływu i którym nie mógł zapobiec. Zobowiązania alimentacyjne (rodziców w stosunku do ich dzieci) mają charakter obligatoryjny, a zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) ma charakter wyjątkowy. Obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców nie tylko, gdy ich sytuacja życiowa i materialna jest dobra, ale także wówczas, kiedy są oni pozbawieni stałego źródła dochodu.
Przesłanką do zastosowania wnioskowanej ulgi nie jest również sama okoliczność braku lub uzyskiwania niskich dochodów, gdyż co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje wystarczających dochodów do wywiązania się z ciążących na nim zobowiązań. Jak wskazuje się w orzecznictwie, w wyjątkowych sytuacjach, gdy rodzic dziecka z obowiązku alimentacyjnego nie może się wywiązywać, przejmuje go państwo (wszyscy podatnicy). Nie zwalnia to jednak rodzica z jego obowiązku w tym zakresie z tym, że adresatem tego obowiązku staje się państwo, które zastępczo - za rodzica, wyłożyło środki na utrzymanie dziecka. Na rodzicu ciąży zatem obowiązek zwrotu kwot, które zostały wypłacone na rzecz dziecka tytułem alimentów w całości, z należnymi odsetkami. W szczególności wówczas, gdy zobowiązany jest chory, ponosi znaczne koszty leczenia przy niskich dochodach, stał się osobą niezdolną do pracy, czy samodzielnej egzystencji. Przy czym podkreślić należy, że przejściowe problemy z zapewnieniem sobie środków utrzymania, nie stanowią podstawy do zwolnienia z obowiązku zwrotu wypłaconych kwot. Organ ma bowiem obowiązek badać również, czy utrata możliwości płatniczych ma charakter trwały, czy też trudności dłużnika mają charakter czasowy i możliwe jest ich przezwyciężenie w przyszłości.
W ocenie Kolegium, zasadnie więc organ I instancji, pomimo iż aktualnie skarżący utrzymuje się wyłącznie z pomocy MOPS, uwzględnił okoliczność, że jest w wieku uprawniającym do świadczenia emerytalnego i po spełnieniu wymaganych przesłanek będzie mógł otrzymywać emeryturę z ZUS. Oceniając sytuację skarżącego, organ I instancji prawidłowo wyważył interes skarżącego związany z dążeniem do umorzenia należności alimentacyjnych w całości, który nie może uzyskać przewagi nad interesem społecznym związanym z zasadą ponoszenia przez zobowiązanych obowiązków alimentacyjnych oraz z zasadą subsydiarnego zaangażowania państwa w proces realizacji świadczeń na rzecz osób uprawnionych do alimentów.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko skarżącego, iż w samym fakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności oraz konsekwencjach tego stanu rzeczy, upatrywać należy okoliczności uzasadniających umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Za wewnętrznie sprzeczny i nielogiczny należałoby bowiem uznać system, w ramach którego niealimentacja stanowiłaby przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności (art. 209 § 1 k.k.) a równocześnie okoliczność odbywania kary pozbawienia wolności stanowiłaby automatycznie przesłankę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 30 ust. 2 ustawy).
Na uwzględnienie nie zasługiwało także stanowisko skarżącego negujące możliwość poprawy jego sytuacji materialnej poprzez ubieganie się o świadczenie emerytalne, względnie poprzez podjęcie zatrudnienia. Zatem, trafnie zaznaczył organ I instancji, że skarżący jest w wieku uprawniającym do otrzymania emerytury, a dodatkowo aktualnie nie posiada żadnych przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy, a schorzenia zdrowotne, na które cierpi nie wykluczają go z rynku pracy i nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Słusznie organ I instancji zauważył także, że skarżący nie wykorzystywał w pełni swoich możliwości w poprawie sytuacji bytowo-materialnej, bowiem po utracie zatrudnienia w miesiącu maju 2023 r. nie podjął nowej pracy i od miesiąca września 2023 r. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto na przestrzeni lat w prowadzonej egzekucji nie wykazywał należytej chęci poprawy swojej sytuacji. Egzekucja wszczęta w 2005 r. była prowadzona przez komornika głównie w oparciu o dokonywane przez skarżącego nieregularne wpłaty w niewielkiej wysokości.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że sytuacja skarżącego, jakkolwiek jest trudna, nie cechuje się nadzwyczajnością i nie zachodzą żadne szczególne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka. Z akt sprawy wynika, że powstałe zadłużenie jest konsekwencją niewywiązywania się na bieżąco z obowiązku alimentacyjnego wobec swojego dziecka, zaś umarzanie należności alimentacyjnych w każdej trudnej sytuacji prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych przez wszystkich podatników, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
1. przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 7, art. 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące zebranie i błędną ocenę całości materiału dowodowego, co doprowadziło do niezgodnego ze stanem faktycznym sprawy ustalenia, że:
- zadłużenie skarżącego z tytułu świadczeń "płaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego powstało w całości wskutek okoliczności zawinionych przez skarżącego, na które miał on wpływ,
- skarżący ma względnie dobrą sytuację materialną, jest w stanie spłacać ciążące na nim zadłużenie i dysponuje możliwością do korzystania ze spółdzielczego mieszkania, zajmowanego razem z żoną, z czego dobrowolnie nie korzysta, a w konsekwencji utrzymywanie przedmiotowego zadłużenia, nie doprowadzi do drastycznego pogorszenia sytuacji życiowej skarżącego, zepchnięcia go na całkowity margines społeczeństwa, a nawet konieczności korzystania z pomocy finansowej MOPS w przyszłości, nawet do końca życia skarżącego,
- na skarżącym ciąży nadal zadłużenie w wysokości 7 730 zł wobec Likwidatora Funduszu Alimentacyjnego - Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu,
- sytuacja życiowa skarżącego nie jest bardzo ciężka na tle innych dłużników alimentacyjnych, a nawet rokuje poprawę,
- skarżący w okresie do maja 2023 roku posiadał stabilne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę,
a w konsekwencji do wydania decyzji, która narusza słuszny interes skarżącego;
2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię przesłanki występowania w sprawie szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym, uzasadniających umorzenie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że stan faktyczny sprawy i sytuacja odwołującego, nie uzasadnia zastosowania tej wyjątkowej instytucji.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Oznacza to, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 19 września 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 29 kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej, tj. syna Ł. J., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 z późn. zm., dalej u.p.u.a.)
Zgodnie art. 27 ust. 1 i 2 u.p.u.a., dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Wyjątek od zasady, że dłużnik winien dokonać spłaty długu w pełnej wysokości został przewidziany w art. 30 wymienionej ustawy, zgodnie z którym:
1. Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
2. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
3. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Z kolei w myśl art. 30 ust. 2 u.p.u.a., organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja podejmowana na podstawie przytoczonego unormowania ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "organ może". Nie oznacza to, że organ działa w tym zakresie na zasadzie pełnej dowolności. Skoro bowiem zastosowanie jednej z ulg przewidzianych w tym przepisie uzależnione jest od stwierdzenia przez organ przesłanki występowania szczególnych okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym (co wynika wprost z dyspozycji powołanego unormowania), to orzekając w tym przedmiocie organ ma obowiązek ustalić i uwzględnić aktualną sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Innymi słowy, działanie w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu od obowiązku prowadzenia postępowania zgodnie z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, jak również z zasadami prawdy obiektywnej oraz swobodnej oceny dowodów, określonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ, działając w ramach przysługującego uznania, nie jest również zwolniony od powinności prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Jest to sytuacja, w której ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Wolters Kluwer 2018, s. 409). W przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego, organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także z uwzględnieniem zasad celowości i sprawiedliwości oraz szczególnych cech stanu faktycznego (zob. J. Zimmermann, op. cit., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (J. Zimmermann, op. cit., s. 417). "Uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od związania konstytucyjnego i ustawowego, a także nie jest sferą wolną od kontroli sądów administracyjnych" (M. Jaśkowska w: Instytucje prawa administracyjnego System Prawa Administracyjnego Tom 1, red. R. Hauser, A. Wróbel, Z. Niewiadomski, C.H.Beck 2015, s. 298). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przyjętych szereg reguł dotyczących kontroli aktu uznaniowego. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreślane jest znaczenie kontroli zgodności aktu uznaniowego z art. 7, art. 8, art. 11, art. 15 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
W orzeczeniu z dnia 29 września 1993 r., sygn. K 17/92, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z wymogami demokratycznego państwa prawnego "nie może być mowy o jakimkolwiek "swobodnym", tzn. w określonych granicach niezwiązanym prawem i niekontrolowanym działaniu administracji. Z instytucji formalnej, ustalającej swobodną, niezwiązaną niczym możliwość rozstrzygnięcia, swobodne uznanie przekształca się jedynie w formę pewnego uelastycznienia administracji, która umożliwia i zobowiązuje odpowiednie organy do zbadania wszystkich okoliczności danego przypadku w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia. Swobodne uznanie staje się w ten sposób szczególną formą wykonywania przepisów prawa, polegającą na tym, że organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne warunki każdego wypadku, których stwierdzenie jest możliwe tylko w tym stopniu, by móc wydać decyzję zgodną z wolą ustawodawcy. To działanie organu administracyjnego musi być jednak uzasadnione i podlega kontroli". Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. III ARN 33/93, wskazał że: "przy dokonywaniu sądowej kontroli zgodności z prawem wszelkich decyzji administracji o charakterze uznaniowym (...) rola, zadania i zakres kompetencji niezawisłego sądu muszą być rozumiane znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach (...) z decyzjami uznaniowymi musi się wiązać nie zmniejszona, lecz zwiększona kontrola sądu, wykonywana z punktu widzenia przestrzegania prawa (i to prawa rozumianego jako całość systemu)".
Mimo iż sądowa kontrola takiego aktu ma zakres ograniczony, to jednak wymaga zbadania, czy akt ten nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy takiego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w postępowaniu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego, z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 1981/14, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W wyrokach z dnia 10 maja 2012 r., sygn. I OSK 292/12 i I OSK 369/12 (opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego, winno być "na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego". Z kolei w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1254/08, (opubl. w CBOSA), NSA podkreślił, że "organ zobowiązany jest w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Konieczne jest zatem wskazanie wyraźnych kryteriów decyzyjnych (dóbr chronionych przez prawo), w tym zwłaszcza znajdujących oparcie w wartościach konstytucyjnych, dopiero bowiem ich należyta identyfikacja i ustalenie ich hierarchii na tle konkretnego stanu faktycznego pozwala na instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia mającego charakter uznaniowy, odwołującego się do ocen". Uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej, winno spełniać rolę informacyjną i edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów i umożliwiać kontrolę ich poprawności. Z tego względu motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia - w niniejszej sprawie odmowa umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej - powinny być tak sformułowane, aby strona mogła poznać w pełni tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć, i w miarę możliwości zaakceptować, zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu jej sprawy. Istotne jest również, by na tej podstawie sąd administracyjny mógł skontrolować, czy podjęty akt nie ma charakteru dowolnego i mieści się w granicach swobodnego uznania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 485/20 i sygn. III SA/Kr 483/20, opubl. w CBOSA). Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. I OSK 1375/14 (opubl. w CBOSA), rozwiązanie takie oznacza przyznanie organowi administracji publicznej, przepisem prawa materialnego, w niniejszej sprawie art. 50 u.p.s., pewnego luzu decyzyjnego, polegającego na możliwości wyboru wymiaru i zakresu rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, musi mieścić się w granicach zakreślonych dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przyznany organowi luz decyzyjny, może być również częściowo determinowany już w samej treści przepisu upoważniającego organ do działania na zasadzie uznania administracyjnego. Sądowa kontrola aktów uznaniowych wymaga zbadania, czy akt znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego i czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy akt nie nosi znamion dowolności oraz czy organ uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zindywidualizowanymi przesłankami odnoszącymi się do rozpatrywanej sprawy. Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w przypadku aktów uznaniowych, wymaga szczególnie starannego wyważenia obu tych interesów, i w razie uznania prymatu interesu społecznego, wykazania w sposób niebudzący wątpliwości słuszność takiego rozstrzygnięcia. Brak takich działań uzasadniać może zarzut dowolności rozstrzygnięcia sprawy.
Z powyższego wynika, że decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego podlegają kontroli sądowej jedynie w zakresie oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczącej prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. SA/Sz 2548/00, opubl. w CBOSA). Kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma zatem ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontroli sądowej podlega też uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r. sygn. OSK 130/10, opubl. w CBOSA).
W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytuły świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, uchybienie w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, jeśli dotyczy ustalenia mającego wpływ na ocenę zasadności wniosku dłużnika alimentacyjnego.
W ocenie Sądu, w przeprowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu organy nie popełniły uchybienia tej wagi. Poczynione w niniejszej sprawie ustalenia uznać należy za wystarczające i tym samym odpowiadające regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W konsekwencji stwierdzić należy, że podjęte rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności i mieści się w granicach przysługującego organom w przedmiotowej sprawie uznania administracyjnego. Odnośnie ustalonych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, przypomnieć należy, że skarżący jest rozwiedziony. Od wielu lat z przerwami jest mieszkańcem noclegowni dla bezdomnych mężczyzn. Nie ubiega się o mieszkanie socjalne, z uwagi na fakt, iż takie prawo na chwilę obecną mu nie przysługuje, bowiem zgodnie z wyrokiem sądowym przysługuje mu spółdzielcze prawo do mieszkania, w którym zamieszkuje jego była żona. Do dnia 31 października 2021 r. legitymował się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, zgodnie z którym był zdolny do pracy na otwartym rynku pracy. Obecnie nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na ukończenie 65. roku życia może ubiegać się o przyznanie emerytury z ZUS. Aktualnie jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Grodzkim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Do maja 2023 r. był zatrudniony, a jego wynagrodzenie podlegało zajęciu komorniczemu. Po ustaniu zatrudnienia, skarżący utrzymuje się ze środków pomocy społecznej (zasiłku okresowego, zasiłków celowych). Z dołączonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego wynika, że cierpi na rozrost gruczołu krokowego, choroby wątroby oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania mające podłoże w nadużywaniu alkoholu.
Wobec tych ustaleń organy słusznie uznały, że skarżącego nie można traktować jak osoby trwale niezdolnej do pracy i możliwość podjęcia przez niego w przyszłości zatrudnienia i spłaty powstałego zadłużenia, nie jest wykluczona. Nie bez znaczenia w kontekście tej oceny pozostaje fakt, że skarżący aktualnie nie posiada żadnych przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy, a schorzenia na które cierpi, nie wykluczają go z rynku pracy i nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia. Ponadto skarżący jest w wieku uprawniającym do otrzymania emerytury. Co za tym idzie, zasadnie przyjęto, że sytuacja skarżącego nie jest nadzwyczajna w stopniu uzasadniającym zastosowanie ulgi umorzenia na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a. W omawianym zakresie należy mieć na względzie fakt, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi.
Dla oceny tej bez wpływu pozostają również przedstawione przez skarżącego dokumenty dotyczące jego stanu zdrowia tj. zaświadczenie lekarskie z dnia 7 lutego 2024 r., z którego nie wynika, jakoby dolegliwości zdrowotne miały przełożenie na możliwość podjęcia pracy. Nie wynika z nich także, aby poprawa stanu zdrowia skarżącego w przyszłości była wykluczona.
Prawidłowo uznały organy orzekające w sprawie, że również sam fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności, nie stanowi okoliczności uzasadniającej zastosowanie ulgi umorzenia na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.u.a.. W tym kontekście podkreślić należy, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wyjątkowa, co oznacza, iż w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji, muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny, zgodnie z art. 128 i art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci, ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane. Zatem umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być natomiast efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z tych względów w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, iż umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie może uzasadniać pobyt w zakładzie karnym. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest bowiem okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych z punktu widzenia prawa działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 października 2011 r., sygn. I OSK 881/11, z dnia 4 września 2018 r., sygn. I OSK 2604/16, opubl. w CBOSA). Uznanie takiej sytuacji za wyjątkową prowadziłoby bowiem do tego, że naganne działanie dłużnika, sprzeczne z normami karnymi, byłoby dodatkowo premiowane umarzaniem zaległości z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uprzednio wypłaconych na koszt podatników. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, mogłoby być odebrane jako forma zachęcania innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci w sytuacji, gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z jego działań i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje.
Ponadto należy zwrócić uwagę, że skarżący na podstawie prawomocnego wyroku sądu rodzinnego był zobowiązany do spełnienia świadczeń alimentacyjnych na rzecz swego syna. Należy przyjąć, że sąd rodzinny ustalając wysokość alimentów kierował się możliwościami zarobkowymi skarżącego. Skoro skarżący był w stanie płacić należności alimentacyjne, to zasadnie organy przyjęły, że powstałe zadłużenie, którego umorzenia domaga się skarżący, powstało z przyczyn od niego zależnych. Zarzuty skarżącego koncentrują się na jego obecnej sytuacji, co do której organy administracyjne przyjęły, że jest ona trudna. Jednakże zasadnie organy zwróciły uwagę, że umorzenie powinno mieć miejsce wówczas, gdy sytuacja skarżącego jest wyjątkowa i szczególna na tle innych dłużników alimentacyjnych. Tymczasem powstanie zadłużenia, jest wynikiem wieloletnich zaniedbań skarżącego.
W ocenie tut. Sądu, skarżący nie wykorzystywał w pełni swoich możliwości w poprawie sytuacji bytowo-materialnej, bowiem po utracie zatrudnienia w miesiącu maju 2023 r. nie podjął nowej pracy i od miesiąca września 2023 r. zarejestrował się w Grodzkim Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna. Ponadto na przestrzeni lat w prowadzonej egzekucji, skarżący nie wykazywał należytej chęci poprawy swojej sytuacji. Egzekucja wszczęta w 2005 r. była prowadzona przez komornika głównie w oparciu o dokonywane nieregularne wpłaty w niewielkiej wysokości.
Reasumując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skarżącego, organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 u.p.u.a., dokonując prawidłowej wykładni tego przepisu oraz jego właściwej subsumpcji względem wystarczająco ustalonego stanu faktycznego. W konsekwencji, pomimo trudnej sytuacji życiowej skarżącego, odmowa umorzenia jego zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz jego syna świadczeń alimentacyjnych, nie narusza granic uznania administracyjnego. Ubocznie zaś należy wskazać, ze odmowa umorzenia tych należności nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku o zastosowania pozostałych ulg wymienionych w art. 30 ust. 2 ww. ustawy, tj. rozłożenia spłaty należności na raty bądź odroczenie terminu jej płatności. Zaznaczyć należy, że wniosek skarżącego złożony w niniejszym postępowaniu dotyczył wyłącznie umorzenia. Organy, będąc związane tym wnioskiem, nie mogły zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w ww. przepisie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.