III SA/Kr 192/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2021-06-15
NSAAdministracyjneWysokawsa
policjaekwiwalent za urlopprawo pracytrybunał konstytucyjnyorzecznictwosłużby munduroweuposażenieurlop wypoczynkowy

WSA w Krakowie stwierdził bezskuteczność czynności Komendanta Policji w części dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop przed 6 listopada 2018 r., nakazując zastosowanie przelicznika 1/21 zamiast 1/30, zgodnie z wyrokiem TK.

Skarżący, funkcjonariusz Policji, zakwestionował sposób naliczenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za okres przed 6 listopada 2018 r., gdzie zastosowano przelicznik 1/30. Argumentował, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15, uznający ten przelicznik za niezgodny z Konstytucją, powinien być stosowany od początku obowiązywania przepisu. Sąd administracyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, stwierdzając bezskuteczność czynności organu w tej części i nakazując ponowne ustalenie ekwiwalentu z zastosowaniem przelicznika 1/21.

Funkcjonariusz Policji P. B., zwolniony ze służby, zakwestionował czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji dotyczącą ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy. Problem dotyczył sposobu naliczenia ekwiwalentu za 171 dni urlopu przypadających przed 6 listopada 2018 r., gdzie organ zastosował przelicznik 1/30 miesięcznego uposażenia. Skarżący podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (K 7/15) uznał art. 115a ustawy o Policji w zakresie przelicznika 1/30 za niezgodny z Konstytucją RP, a jego skutki powinny być stosowane od początku obowiązywania przepisu, a nie od daty publikacji wyroku. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, podkreślając, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a ich skutki prawne następują od momentu wejścia w życie przepisu. Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności w części dotyczącej naliczenia ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r. i nakazał organowi ponowne ustalenie należności z zastosowaniem przelicznika 1/21, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i nowelizacją ustawy o Policji z 2020 r. Sąd odmówił przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, uznając, że nie ma zasadniczych wątpliwości prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przelicznik 1/30 jest niezgodny z Konstytucją RP, a jego skutki prawne powinny być stosowane od momentu wejścia w życie przepisu, a nie od daty publikacji wyroku TK.

Uzasadnienie

Wyrok TK K 7/15 stwierdził niezgodność przelicznika 1/30 z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP, uznając, że ekwiwalent za urlop musi być równowartością świadczenia w naturze. Orzeczenia TK są powszechnie obowiązujące i ostateczne, a ich skutki następują od momentu wejścia w życie przepisu, eliminując niekonstytucyjną normę z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (8)

Główne

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z Konstytucją RP. Po wyroku TK K 7/15, ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. powinien być ustalany w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia.

Konstytucja RP art. 66 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do urlopu płatnego jest bezwarunkowe i nie może być arbitralnie ograniczane. Prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop powinno być równowartością świadczenia w naturze.

Konstytucja RP art. 190 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

p.p.s.a. art. 146

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności.

Pomocnicze

u.o. wsparciu służb mundurowych art. 9 § 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Przepis ten reguluje zasady stosowania art. 115a ustawy o Policji po nowelizacji. Sąd uznał, że interpretacja organu, która pozwala na stosowanie niekonstytucyjnego przelicznika 1/30 do ekwiwalentu za okres przed 6 listopada 2018 r., jest błędna. 'Zasady' oznaczają konieczność uwzględnienia wyroku TK.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek uwzględnienia przedstawionej przez sąd oceny prawnej przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

k.c. art. 481 § 1

Kodeks cywilny

Podstawa do żądania odsetek ustawowych od opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15 ma moc powszechnie obowiązującą i powinien być stosowany od momentu wejścia w życie przepisu, a nie od daty publikacji. Zastosowanie przelicznika 1/30 przy ekwiwalencie za urlop jest niezgodne z Konstytucją RP. Prawo do urlopu i jego ekwiwalentu ma charakter bezwarunkowy i korzysta ze wzmocnionej ochrony prawnej. Interpretacja organu prowadząca do stosowania niekonstytucyjnego przelicznika stanowiłaby 'wtórną niekonstytucyjność'.

Odrzucone argumenty

Stanowisko Komendanta Policji, że przelicznik 1/21 znajduje zastosowanie dopiero od daty opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Argumentacja organu, że ekwiwalent za okres przed 6 listopada 2018 r. należy ustalać na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą (czyli 1/30).

Godne uwagi sformułowania

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną wtórna niekonstytucyjność

Skład orzekający

Ewa Michna

sprawozdawca

Hanna Knysiak-Sudyka

przewodniczący

Maria Zawadzka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przez funkcjonariuszy służb mundurowych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i jego skutków intertemporalnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i sposobu naliczania ekwiwalentu za urlop przed konkretną datą (6 listopada 2018 r.) w związku z wyrokiem TK K 7/15.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją skutków wyroków Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników i samych funkcjonariuszy.

Policjanci dostaną więcej za niewykorzystany urlop? Sąd administracyjny rozstrzyga spór o przelicznik ekwiwalentu.

Dane finansowe

WPS: 65 245,05 PLN

Sektor

służby mundurowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 192/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2021-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /sprawozdawca/
Hanna Knysiak-Sudyka /przewodniczący/
Maria Zawadzka
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 6633/21 - Wyrok NSA z 2023-11-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 146
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 192/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 czerwca 2021 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Hanna Knysiak - Sudyka, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr.), WSA Maria Zawadzka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w dniu 15 czerwca 2021 r. skargi P. B., na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, nr [...] z dnia 26 listopada 2020 r., w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy, , stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności w części "w kwocie 65 245,05 brutto, tj. za 171 dni niewykorzystanego urlopu, wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 roku";, zasądza na rzecz skarżącego P. B. od Komendanta Wojewódzkiego Policji kwotę 3 600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu, kosztów postępowania.,
Uzasadnienie
Informacją nr [...] z 26 listopada 2020 r. o dokonanej czynności materialno- technicznej Komendant Wojewódzki Policji – w związku ze zwolnieniem P. B. (zwanego dalej: skarżącym) ze służby w Policji z dniem 25 kwietnia 2019 r. - dokonał ustalenia i wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe w następujący sposób: za 171 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. w kwocie 65 245,05 zł brutto, a za 45 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres od 6 listopada 2018 r. w kwocie 24 528,15 zł brutto. W informacji podano podstawę prawną dokonania powyższego ustalenia w postaci art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji (tj. Dz.U. z 2020 r., poz.360, z późn. zm.) oraz art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 1610), wskazując, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop za okres przed dniem 6 listopada 2018r. został ustalony na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, tj. w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, z kolei ekwiwalent za okres od dnia 6 listopada 2018 r. został ustalony w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. czynność materialno-techniczną skarżący działający przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności w zakresie w jakim organ przy ustaleniu wysokości należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przez dniem 6 listopada 2018 r. w wymiarze 171 dni przyjął jako podstawę ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami w miejsce 1/21 części, ponadto wniósł o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi i zobowiązanie go do zastosowania przelicznika 1/21 przy ponownym ustaleniu wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w okresie przez 6 listopada 2018 r., oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił w skardze naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw, w zw. z art. 9 tej ustawy nowelizującej w zw. z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, przejawiającym się w przyjęciu, że w przypadku ustalenia dla funkcjonariusza zwolnionego ze służby wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przypadający przez dniem 6 listopada 2018 r. należy zastosować przelicznik 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, pomimo faktu, że współczynnik 1/30 części miesięcznego uposażenia został uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) i orzecznictwo sądów administracyjnych, nie zgadzając się ze stanowiskiem Komendanta, że przelicznik 1/21 części znajduje zastosowanie dopiero od daty opublikowania wyroku Trybunału. Podkreślił, że pozbawienie danej normy prawnej domniemania jej konstytucyjności powoduje wyeliminowanie tej normy prawnej od początku jej obowiązywania, czyli od wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 2001 r. Nr 100 poz. 1084), wprowadzającej do ustawy art. 115a. Skarżący dodał, że inne stanowisko byłoby sprzeczne z regułami demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazał także, że zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawo do urlopu i jego ekwiwalentu pieniężnego ma charakter bezwarunkowy i korzysta ze wzmocnionej ochrony prawnej, wykluczającej stosowanie niekorzystnej dla uprawnionego wykładni.
W odpowiedzi na skargę Komendant wniósł o jej oddalenie, stwierdzając że uprawnienie skarżącego zostało zrealizowane zgodnie z przepisami ustawy obowiązującej na dzień dokonania zaskarżonej czynności materialno-technicznej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw - która weszła w życie w dniu 1 października 2020 r. - art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym powołaną ustawą nowelizującą, stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 r., a ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r.
Pismem z 30 marca 2021 r. pełnomocnik skarżącego, mając na uwadze treść art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wniósł o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu przez WSA w Krakowie – na podstawie art. 193 Konstytucji RP oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym – pytania prawnego: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przez dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 2, 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd podkreśla, że uzasadnienie niniejszego wyroku powtarza argumentację zawartą w rozstrzygnięciach dotyczących analogicznych spraw wszczętych przez funkcjonariuszy Policji w zakresie naliczenia i wypłaty należnego ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe. Są to sprawy praktycznie identyczne co do istoty prawnej argumentacji stron, z tych to powodów nie ma potrzeby zindywidualizowania uzasadnienia.
Niespornym w sprawie było, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem 25 kwietnia 2019 r. oraz że wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy na podstawie art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalent został ustalony w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, a ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres od dnia 6 listopada 2018 r. został ustalony w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego.
Wyrokiem z 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny wskazał, że prawo do urlopu płatnego (art. 66 ust. 2 Konstytucji), a także prawo do rekompensaty pieniężnej za niewykorzystany urlop, nie może być arbitralnie ograniczone, ma ono bowiem charakter bezwarunkowy, jest absolutne i nie podlega miarkowaniu. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, art. 66 Konstytucji odgrywa istotne znaczenie prawne dla prawodawcy, wskazując mu pewne minimalne obowiązki, a gdy dana regulacja zejdzie poniżej poziomu ochrony i doprowadzi do sytuacji, w której dane prawo zostanie wydrążone ze swojej rzeczywistej treści, to takiej regulacji będzie można postawić zarzut niekonstytucyjności.
Zgodnie z art. 114 ust. 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz niewykorzystany czas wolny od służby (przyznany za pracę ponad wymiar) otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Jak podkreślił Trybunał, celem tej regulacji jest zrekompensowanie funkcjonariuszowi faktycznej niemożności wykorzystania przysługującego mu urlopu, co stanowi urzeczywistnienie konstytucyjnie zagwarantowanych praw do corocznych płatnych urlopów. Pracownik zwalniany ze służby powinien otrzymać równowartość niewykorzystanych urlopów. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące ekwiwalentem. Równocześnie, świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien bowiem odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze. Trybunał orzekł, że przyjęcie wskaźnika 1/30 miesięcznego uposażenia policjanta oznacza, że wypłacanej policjantowi należności nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną, co prowadzi do naruszenia istoty corocznego płatnego urlopu chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jeżeli na podstawie ustawy uznanej przez Trybunał za niezgodną z Konstytucją została wydana ostateczna decyzja administracyjna, orzeczenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania na zasadach i w trybie właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust.1 i 3 Konstytucji). W doktrynie wskazuje się, że wyposażenie orzeczeń w moc powszechnie obowiązującą oznacza związanie ich treścią nie tylko uczestników konkretnego postępowania zakończonego wydaniem przez sąd konstytucyjny rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ale również wszystkich innych podmiotów prawa. Powoduje to również, że nikt – a w szczególności żaden organ władzy publicznej – nie może w kwestii rozstrzygniętej przez Trybunał Konstytucyjny zająć stanowiska odmiennego niż wyrażone w orzeczeniu sądu konstytucyjnego (por. P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2019). W orzecznictwie sądowym podkreśla się zarazem, że norma wyrażona w art. 190 ust. 1 Konstytucji ma charakter samowykonalny, co oznacza obowiązek uwzględniania z urzędu treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w toku rozpoznawanej sprawy (wyrok NSA z 22 lutego 2008 r., II OSK 1004/06, wszystkie cytowane orzeczenia sądów dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podporządkowanie się orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego oznacza zarazem zakaz podejmowania przez kogokolwiek aktów i działań sprzecznych z jego treścią. Jego naruszenie oznacza złamanie norm konstytucyjnych, skutkujące stosowną odpowiedzialnością organów i osób urzędowych (P. Tuleja, jw.).
Konstytucyjny atrybut ostateczności orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oznacza niepodważalność, niezaskarżalność i niewzruszalność rozstrzygnięć sądu konstytucyjnego przez jakikolwiek inny organ państwa, w tym przez sam Trybunał. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są powszechnie obowiązujące, abstrakcyjnie adresowane i zawierają normatywną treść (choć w sensie negatywnym). Zbliżają się zatem wyraźnie do regulacji normatywnej – w tych wszystkich wypadkach, kiedy rozstrzygnięcie jest nakierowane na eliminację niekonstytucyjnej normy w pełnym lub częściowym zakresie. Utrata mocy obowiązującej wynikająca z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, nie jest tożsama z uchyleniem przepisu w wyniku aktu prawotwórczego kompetentnego organu, w pewnym sensie idzie bowiem dalej, jest mocniejsza w skutkach, daje bowiem jednostkom możliwość wznowienia postępowania, w którym zapadła decyzja wydana na jej podstawie (por. M. Safjan, Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Tekst wystąpienia wygłoszonego przez Prezesa TK prof. M. Safjana w Komitecie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk 6 stycznia 2003 r., www.trybunal.gov.pl).
Należy podkreślić, że w momencie opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego zostaje obalone domniemanie konstytucyjności normy prawnej, której dotyczy orzeczenie, a skutek uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu następuje od momentu jego wejścia w życie (por. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK, [w:] M. Bernatt, J. Królikowski, M. Źiółkowski, Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i Materiały Trybunału Konstytucyjnego Tom XLVIII, Warszawa 2013). Z chwilą opublikowania wyroku w Dzienniku Urzędowym przepis, który był przedmiotem orzeczenia, zostaje usunięty z porządku prawnego. Od tego momentu nie wyznacza nakazów ani zakazów. W rezultacie, z dniem opublikowania wyroku Trybunału, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a (w poprzednim brzmieniu) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie mogła stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z 23 lutego 2021 r., III OSK 2832/21). W konsekwencji, skoro niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą, to nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału czy też zaistniałego po tej dacie. Przepis taki nie może być stosowany przez sądy i inne organy w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 2264/19).
W doktrynie zasadnie podnosi się, że orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności normy prawnej z Konstytucją, może być uznane za wprowadzające swoistego rodzaju normę intertemporalną, mającą zgodnie z art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, pierwszeństwo przed normami intertemporalnymi wprowadzanymi przez ustawodawcę zwykłego co do ewentualnych skutków wyroku Trybunału (por. K. Królikowska, Skutki pro futuro prejudycjalnego wyroku TK ("derogacja trybunalska" na przykładzie spraw cywilnych), [w:] red. M. Bernatt , J. Królikowski, M. Ziółkowski, Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa, Studia i materiały Trybunału Konstytucyjnego, Tom XLVIII, Warszawa 2013, s. 65 i n.).
Ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610), art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie: "Ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym." Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach: "Przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r."
Jak stanowi zatem art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., a nie w wysokości wynikającej z przepisów ww. ustawy. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym oznacza, że ustawodawca nie powtórzył niekonstytucyjnych zapisów tej ustawy, wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15 i nie nakazał stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r. (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku.
Przyjęcie za prawidłową wykładnię przepisów przejściowych zastosowaną przez organ w przedmiotowej sprawie oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne (K. Kos, O pojęciu wtórej niekonstytucyjności prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2018, nr 2 (42), s. 21). Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków Trybunału, które wiążą również ustawodawcę.
Dlatego wykładnię ww. przepisów, dokonaną przez organ Policji, Sąd uznał za błędną. Zdaniem Sądu, zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę, przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, jak również ustawodawca w uzasadnieniu projektu (druk sejmowy IX. 432 - str. 2,13 i 14) ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą z dnia 14 sierpnia 2020 r. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. poz. 2102), w którym Trybunał orzekł, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne rozumienie art. 115a ustawy o Policji w ww. zakresie, na mocy art. 190 Konstytucji RP. Dlatego po ww. wyroku zarówno sądy, jak i organy administracji publicznej winny dokonywać wykładni art. 114 ust.1 pkt 2, art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. - zgodnie z Konstytucją RP.
Mając powyższe na uwadze, obowiązek ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r., co oznacza obowiązek obliczenia go wg. zasad podanych w ustawie o Policji, w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, przy czym należy pamiętać, że przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. Przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2021 r., III OSK 3087/21).
Oznacza to, że w należy 171 dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. pomnożyć przez wysokość 1/21 wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Inaczej mówiąc, należy ilość należnego i niewykorzystanego urlopu pomnożyć przez "wycenę" ostatniego jednego dnia roboczego przysługującego skarżącemu.
Mając na względzie naruszenie przez organy Policji przepisów prawa materialnego, tj. przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie art. 66 ust. 2 i art. 190 ust. 4 oraz art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez ich błędną wykładnię w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) stwierdził bezskuteczność czynności w zakresie ustalenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując ponownego obliczenia i wypłaty różnicy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop za okres przed 6 listopada 2018 r., organy Policji uwzględnią przedstawioną powyżej ocenę prawną, stosownie do art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w szczególności mając na względzie art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zgodnie z art. 66 ust. 2 Konstytucji RP i stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 30 października 2018 r., K 7/15, przyjmując że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy w wysokości 1/21 miesięcznego wynagrodzenia.
Odnosząc się natomiast do żądania zasądzenia ustawowych odsetek podnieść należy, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak i wydane na jej podstawie akty wykonawcze, nie zawierają regulacji, która przyznaje organowi Policji kompetencje do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej sprawy odsetek ustawowych od niewypłaconego w terminie uposażenia i innych należności pieniężnych. Analiza różnorodnych uregulowań stosunków służbowych i zapadłego na ich tle orzecznictwa sądowego – sądów powszechnych i administracyjnych – prowadzi do wniosku, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie przewiduje dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym. Rozbieżną pozornie praktykę orzekania w sprawach odsetek funkcjonariuszy tłumaczy treść art. 7 Konstytucji RP. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Jeśli zatem istnieje regulacja określonej pragmatyki, która przewiduje prawo do odsetek, w sprawie właściwa pozostaje droga administracyjna, chyba że ustawa zastrzegła dochodzenie w tej konkretniej sprawie roszczeń przed sądem powszechnym. Ten ostatni sąd (sąd powszechny) będzie również rozpatrywał roszczenia o odsetki w tych wszystkich sprawach, w których pragmatyka służbowa wprost nie przewiduje uprawnienia do odsetek, co uniemożliwia organowi działanie w granicach prawa i przyznanie takiego świadczenia. Mając zatem na uwadze, że ustawa o Policji nie przewiduje prawa funkcjonariusza do odsetek, a niewypłacenie w terminie uposażenia funkcjonariuszowi Policji stanowi opóźnienie się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, uzasadniające na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego żądanie odsetek przed sądem powszechnym, w sprawie właściwy pozostaje ten sąd (por. uchwała NSA z 5 marca 2001 r., OPS 17/00 oraz wyrok NSA z 3 lutego 2015 r., I OSK 1467/13).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 146 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd – odnosząc się do wniosku skarżącego o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu, zawartym w piśmie z 30 marca 2021 r. - podkreśla, że w orzecznictwie podnosi się, że sąd może uznać za zasadne przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu tylko po powzięciu zasadniczych wątpliwości, przy czym chodzi tu o zasadnicze wątpliwości sądu, a nie skarżącego (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2004 r., OSP 971/04, Lex nr 236849). W rozpatrywanej sprawie Sąd takich wątpliwości nie ma, w związku z czym nie dostrzega podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie i wystąpieniem do Trybunału z pytaniem prawnym. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 21 stycznia 2021 r., II SA/Bk 866/20 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.". Sprawa pod sygnaturą P 7/21 nie została jeszcze rozpoznana przez Trybunał. W związku z tym, że dotyczy ona innego stanu faktycznego (policjanta zwolnionego ze służby przed 6 listopada 2018 r.), w ocenie Sądu nie zachodzi podstawa do zawieszenia niniejszego postępowania, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 146 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 powołanej ustawy biorąc pod uwagę, że niesporna wartość zaskarżenia w wysokości 27 961,92 zł stanowiła podstawę do zasądzenia kosztów pomocy prawnej w wysokości 3 600 zł stosownie do §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI