III SA/KR 1901/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa o skreśleniu skarżącej z listy mieszkaniowej, uznając, że zaproponowane lokale nie spełniały wymogów dla osoby niepełnosprawnej.
Skarżąca, osoba niepełnosprawna, została skreślona z listy mieszkaniowej po dwukrotnym odmówieniu przyjęcia zaproponowanych lokali. Zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa stwierdzające nieważność zarządzenia o skreśleniu zostało zaskarżone. Sąd uznał, że zaproponowane lokale, w tym jeden w piwnicy, nie spełniały wymogów dla osób niepełnosprawnych, co stanowiło istotne naruszenie prawa.
Sprawa dotyczyła skargi X. Y. na zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa, które zmieniało poprzednie zarządzenie w sprawie ustalenia list mieszkaniowych na rok 2018 i skreślało skarżącą z tej listy. Skarżąca, osoba z orzeczoną niepełnosprawnością, wnioskowała o pomoc mieszkaniową. Po otrzymaniu dwóch propozycji lokalu, których odmówiła z uwagi na niespełnianie przez nie wymogów dla osoby niepełnosprawnej (m.in. lokal w piwnicy, brak odpowiedniego wyposażenia łazienki), została skreślona z listy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia, uznając, że dwukrotna odmowa przyjęcia oferty nie mogła skutkować skreśleniem z listy, gdyż zaproponowane lokale nie spełniały wymogów określonych w ustawie o ochronie praw lokatorów oraz w uchwale Rady Miasta Krakowa dotyczącej lokali dla osób niepełnosprawnych. Sąd podkreślił, że przepisy te nakładają obowiązek uwzględnienia rzeczywistych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności oraz zapewnienia odpowiedniego standardu, co w przypadku oferowanych lokali nie zostało dochowane.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przyjęcia propozycji lokalu, który nie spełnia wymogów dla osoby niepełnosprawnej, nie może stanowić podstawy do skreślenia z listy mieszkaniowej, gdyż takie skreślenie następuje w przypadku nieprawidłowo złożonych ofert.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zaproponowane lokale nie spełniały wymogów dla osób niepełnosprawnych, określonych w ustawie i uchwale lokalnej. W związku z tym, odmowa przyjęcia tych ofert nie była bezpodstawna, a skreślenie skarżącej z listy mieszkaniowej nastąpiło z istotnym naruszeniem prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
u.o.p.l. art. 21 § ust. 3 pkt 6a
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Określa obowiązek gmin w zakresie warunków, jakie musi spełniać lokal dla osób niepełnosprawnych.
u.o.p.l. art. 22
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Definiuje pojęcie 'obniżony standard' lokalu.
Uchwała nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa art. załącznik nr 2 § § 3 ust. 5 i 7
Określa skutki dwukrotnej odmowy przyjęcia propozycji lokalu.
Uchwała nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa art. załącznik nr 2 § § 4 ust. 2
Wymóg odpowiedniej kondygnacji lokalu dla osób z schorzeniami narządów ruchu.
Uchwała nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa art. załącznik nr 2 § § 36
Wymogi dotyczące wyposażenia lokalu dla osób niepełnosprawnych.
Uchwała nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa art. załącznik nr 2 § § 37
Dostosowanie czynności adaptacyjnych do indywidualnego rodzaju niepełnosprawności.
Uchwała nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa art. załącznik nr 2 § § 38
Uwzględnienie technicznych uwarunkowań przy adaptacji lokali.
Pomocnicze
u.s.g. art. 30 § ust. 1 i 2 pkt 2
Ustawa o samorządzie gminnym
Podstawa prawna wydania zarządzenia przez Prezydenta Miasta.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności uchwał i zarządzeń organów gminy.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa legitymację skargową do zaskarżania uchwał i zarządzeń organów gminy.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 6
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi na akt organu gminy.
p.p.s.a. art. 250 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zaproponowane lokale nie spełniały wymogów dla osób niepełnosprawnych, co stanowiło naruszenie przepisów ustawy i uchwały lokalnej. Dwukrotna odmowa przyjęcia nieprawidłowych ofert nie mogła skutkować skreśleniem z listy mieszkaniowej.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu o spełnieniu przez lokale wymogów art. 22 u.o.p.l. i § 4 ust. 2 uchwały. Argument organu, że odmowa drugiej oferty oznacza brak realizacji wniosku.
Godne uwagi sformułowania
nie ulega wątpliwości, że przesłanki do skreślenia określonej osoby z ostatecznej listy mieszkaniowej zachodzą tylko wtedy, gdy propozycje zawarcia umowy najmu, które spotkały się z odmową, były złożone prawidłowo i 'skutecznie' – spełniały wynikające z ogółu przepisów wymogi, w tym co do właściwości lokalu. powyższe wymogi dotyczą także najmu socjalnego lokalu. nie ziściły się opisane w § 3 ust. 5 załącznika nr 2 do uchwały przesłanki odstąpienia od realizacji ostatecznej listy mieszkaniowej w stosunku do skarżącej i tym samym zaskarżone zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem tego przepisu.
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
przewodniczący
Janusz Kasprzycki
sędzia
Tadeusz Kiełkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do lokalu socjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz przesłanek skreślenia z listy mieszkaniowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki przepisów lokalnych Krakowa, ale zasady ogólne mogą być stosowane w innych gminach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dostosowanie lokali komunalnych do potrzeb osób niepełnosprawnych i jakie mogą być konsekwencje zaniedbania tego obowiązku przez samorządy.
“Czy osoba niepełnosprawna może zostać wyrzucona z listy mieszkaniowej za odmowę przyjęcia lokalu w piwnicy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1901/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-07-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Prezydent Miasta Treść wyniku stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia Powołane przepisy Dz.U. 2001 nr 71 poz 733 Art. 22 Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie : SWSA Janusz Kasprzycki SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant: Specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2023 r. sprawy ze skargi X. Y. na zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] r. zmieniające zarządzenie nr 453/2019 w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2018 I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat K. R. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie Zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] zmieniającym zarządzenie nr 453/2019 w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2018, wydanym na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559, 583, 1005, 1079 i 1561), art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 172, 1561), § 3 ust. 5 i ust. 7 załącznika nr 2 do uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2019 r. poz. 9006, z 2021 r. poz. 1160 oraz z 2022 r. poz. 2980) – z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2018 skreślono X. Y. (pozycja [...]). Powyższe zarządzenie, które jest przedmiotem skargi, wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Wnioskiem z dnia 17 października 2016 r. X. Y. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Urzędu Miasta Krakowa o udzielenie pomocy mieszkaniowej z tytułu względów społecznych (bezdomność, eksmisja bez prawa do lokalu socjalnego, przemoc, utrata własności). Pismem z dnia 20 lipca 2018 r. Urząd Miasta Krakowa poinformował skarżącą o rozpoczęciu procedury tworzenia list mieszkaniowych na rok 2018 i wezwał ją do aktualizacji wniosku. Z kolei pismem z dnia 6 marca 2019 r. Urząd Miasta Krakowa poinformował skarżącą, iż uzyskana przez nią liczba 59 punktów pozwoliła na objęcie jej wniosku ostateczną listą mieszkaniową na rok 2018 na pozycji [...] (zarządzenie nr 453/2019 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 1 marca 2019 r. w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2018). W dniu 8 grudnia 2020 r. skarżąca odmówiła wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu położonego na os. A. W uzasadnieniu odmowy wskazała, że jest osobą z grupą niepełnosprawności, leczy się w przychodni przy ul. B. i C., gdzie ma lekarza pierwszego kontaktu. Skarżąca zwróciła się z prośbą o przyznanie mieszkania w K. w [...], gdzie ma rodzinę. Pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. skarżąca odmówiła wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu położonego przy ul. D. Podniosła, że lokal nie spełniał minimów lokalu socjalnego – znajdował się w piwnicy czteropiętrowego budynku i liczył ok. 10 m2 powierzchni użytkowej, stanowiąc komórkę lokatorską zaadaptowaną na mieszkanie. Ponadto wskazała, że ma orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym na stałe w zakresie narządów ruchu i wszczepioną endoprotezę z przeszczepem kości, a zatem potrzebuje mieszkania wyposażonego w wannę, a nie mieszkania z mikroskopijną łazienką z brodzikiem. Skarżąca jest pod stałą opieką rehabilitacyjną, cierpi na bóle kręgosłupa i stawu biodrowego (po alloplastyce), zwichnięcie endoprotezy stawu biodrowego lewego, kamicę nerkową, podejrzenie tłuszczaka osklepka opłucnej prawego płuca, torbiele wątroby, przepuklinę roztworu przełykowego, nadżerki w żołądku, zaburzenia rytmu serca. Skarżąca wskazała, że jej odmowy nie wynikają z oczekiwania wysokiego standardu mieszkania, ale z faktu bycia osobą niepełnosprawną, a ponadto podniosła, że odrębnym pismem nie została jej przekazana druga oferta, o której mowa w piśmie Urzędu Miasta Krakowa z dnia 17 stycznia 2022 r. Pismem z dnia 15 lipca 2022 r. Urząd Miasta Krakowa poinformował, że w związku z odrzuceniem drugiej oferty zasadne jest odstąpienie od realizacji wniosku i skreślenie skarżącej z ostatecznej listy mieszkaniowej. Wyjaśniono, że pierwszą ofertę przedstawioną 19 listopada 2020 r. skarżąca odrzuciła 8 grudnia 2020 r., pismem z dnia 17 stycznia 2022 r. poinformowano skarżącą, że następna oferta będzie drugą i ostatnią, natomiast drugą ofertę odrzuciła pismem z dnia 7 czerwca 2022 r. Ponadto przytoczono treść art. 22 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (dalej: "u.o.p.l.") i wskazano, że przez wskazany tam "obniżony standard" należy rozumieć WC poza lokalem albo budynkiem, brak kuchni, itp. Pismem z dnia 26 lipca 2022 r. skarżąca oświadczyła, że druga oferta nie może zostać uznana za skuteczną i wniosła o przedstawienie skutecznej oferty spełniającej warunki dla osoby niepełnosprawnej, przewlekle chorej. Jej zdaniem lokal nie spełnia warunków określonych w u.o.p.l., albowiem nie nadaje się do zamieszkania. Jest położony w suterenie poniżej gruntu, nie ma dostępu do energii elektrycznej, nie ma kuchni lub miejsca, w którym kuchnię można byłoby urządzić (na ziemi leżał jedynie zdemontowany zlewozmywak), nie ma kuchenki ani innego urządzenia do przyrządzania posiłków, dostęp do kuchni nie jest zapewniony w innym miejscu po-za lokalem lub budynkiem, w łazience nie ma umywalki, z uwagi na metraż nie ma miejsca na montaż urządzeń do gotowania lub prania. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że obecnie zamieszkuje w lokalu chronionym, które jest przeznaczone dla osoby niepełnosprawnej, w szczególności osoby niepełnosprawnej fizycznie lub osoby z zaburzeniami psychicznymi; osoby w podeszłym wieku lub przewlekle chorej. Pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. Urząd Miasta Krakowa podtrzymał swoje stanowisko i wskazał, że zaproponowany lokal spełnia wymagania art. 22 u.o.p.l. Pismem z dnia 20 września 2022 r. skarżąca ponownie wniosła o przedstawienie skutecznej oferty. Pismem z dnia 17 października 2022 r. Urząd Miasta Krakowa podtrzymał swoje stanowisko i poinformował, że skarżąca została skreślona z ostatecznej listy mieszkaniowej na rok 2018 (zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] zmieniające zarządzenie nr 453/2019 w sprawie ustalenia i podania do publicznej wiadomości ostatecznych list mieszkaniowych na rok 2018). Pismem z dnia 8 listopada 2022 r. skarżąca ponownie wniosła o wskazanie innego lokalu. Pismem z dnia 18 listopada 2022 r. Urząd Miasta Krakowa podtrzymał swoje stanowisko. Pismem z dnia 28 listopada 2022 r. skarżąca złożyła skargę na powyższe zarządzenie i wniosła o jego uchylenie (zmianę) w całości oraz przywrócenie jej na ostateczną listę mieszkaniową celem przydzielenia lokalu socjalnego adekwatnego do jej potrzeb fizycznych i przebytych chorób. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu zarządzeniu naruszenie art. 22 u.o.p.l. i § 4 ust. 2 załącznika nr 2 do uchwały nr XXX/794/19 rady miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. W uzasadnieniu skargi podniosła, że o zaskarżonym zarządzeniu dowiedziała się z pisma Urzędu Miasta Krakowa z dnia 18 listopada 2022 r. (data doręczenia: 22 listopada 2022 r.). Wskazała, że rozumie, iż lokal socjalny może mieć niższy standard, ale nie jest w stanie zrozumieć, dlaczego w XXI wieku ludzi umieszcza się w piwnicach. Jej stan zdrowia wymaga szczególnych warunków bytowych, np. miejsca do poruszania się w łazience, aby ponownie nie uszkodzić biodra i przeszczepionej kości. Prysznic, pod który ledwo można się wcisnąć, jak w drugim zaproponowanym lokalu, byłby zagrożeniem dla jej zdrowia. Skarżąca zestawiła zaproponowaną jej – osobie samotnej, schorowanej, ale jednak samodzielnej – piwnicę zaadaptowaną na mieszkanie z mieszkaniami o metrażu 25-30 m2, w których da się godnie żyć, a które proponowane są osobom, które przez całe życie korzystały z pomocy socjalnej i nie pracowały. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania na zasadzie art. 199 p.p.s.a. Organ wskazał, że osobom objętym ostateczną listą mieszkaniową przysługują dwie propozycje zawarcia umowy najmu lokalu. W przypadku skarżącej, która odmówiła przyjęcia obydwu propozycji, był to najpierw lokal na os. A. (o całkowitej powierzchni użytkowej 17,43 m2, składający się z pokoju o powierzchni 13,65 m2, przedpokoju oraz łazienki z WC – z którego skarżąca zrezygnowała, prosząc o lokal w dzielnicy [...]), a następnie lokal położony w dzielnicy [...] przy ul. D. (na parterze o całkowitej powierzchni użytkowej 17,67 m2, składający się z pokoju o po-wierzchni 16,15 m2, aneksu kuchennego oraz łazienki z WC). Upoważnienie do oglądnięcia oraz zapoznania się ze strukturą, wyposażeniem oraz stanem technicznym lokalu mieszkalnego zawierało pouczenie, zgodnie z którym odmowa przyjęcia drugiej propozycji oznaczać będzie, iż wniosek o pomoc mieszkaniową nie będzie realizowany. Zaznajomienie się z tym pouczeniem skarżąca potwierdziła przez złożenie podpisu. Zdaniem organu, oba lokale spełniały wymagania określone w art. 22 u.o.p.l. oraz § 4 ust. 2 i ust. 3 załącznika nr 2 do uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. Na koniec organ stwierdził, że oba lokale zostały zaproponowane innym osobom uprawnionym, które wyraziły wolę zawarcia umowy najmu lokalu, a powołana uchwała nie daje podstawy do przedstawienia skarżącej kolejnej propozycji objęcia lokalu. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 25 maja 2023 r. zatytułowanym "Uzupełnienie stanowiska w sprawie" podniósł m. in. że skarżąca od 26 maja 2014 roku stara się o gminną pomoc mieszkaniową, a od 2017 roku zamieszkuje w mieszkaniu chronionym dla osób niepełnosprawnych, z tytułu czego służy jej pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Zdaniem pełnomocnika skarżącej "obniżony standard", o którym mowa w art. 22 u.o.p.l. to nie jakiekolwiek warunki, ale warunki podstawowe, umożliwiające codzienną egzystencję, tj. dostęp do sanitariatu, bieżącej wody, światła dziennego, zapewnienie możliwości ogrzania lokalu przy prawidłowo działającej wentylacji. Zgodnie z § 36 uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń, wyposażenie lokalu przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych winno spełniać wymogi określone odrębnymi przepisami. W tym kontekście pełnomocnik skarżącej wskazał na przepisy prawa budowlanego oraz Standardy dostępności budynków dla osób z niepełnosprawnościami uwzględniając koncepcję uniwersalnego projektowania – poradnik MRiT z 2017 r. Następnie przytoczył art. 1, art. 19 i art. 28 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych oraz art. 30 i art. 32 Konstytucji RP – i stwierdził, że doszło do niedopuszczalnego i oczywiście niesłusznego zamknięcia skarżącej drogi do uzyskania pomocy mieszkaniowej, mimo spełnienia przez nią ustawowego kryterium niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i dochodowych oraz kryteriów przyjętych w akcie prawa miejscowego. Skarżąca już dwukrotnie była leczona operacyjnie z powodu zwichnięcia endoprotezy, a kolejny incydent może spowodować, że konieczne będzie korzystanie z wózka inwalidzkiego. Oczywistym jest też, że schorzenia skarżącej będą postępować wraz z wiekiem i ujemnie wpływać na jej funkcjonowanie. Następnie pełnomocnik skarżącej zauważył, że pierwsza oferta dotyczyła lokalu niedostosowanego dla osoby niepełnosprawnej i usytuowanego na trzeciej kondygnacji, natomiast druga oferta dotyczyła lokalu niedostosowanego dla osoby niepełnosprawnej i znajdującego się w budynku, który zgodnie z zalegającą w aktach kartą pustostanu opisano: "ustawiczne awantury, pijaństwo, narkomania, rozboje niektórych sąsiadów przyczyniają się do nazywania także nielicznej grupy mieszkańców płacących czynsze wspólnym mianem patologii". Pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie jej na ostateczną listę mieszkaniową zgodnie z pozycją zajmowaną w dniu 31 maja 2020 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego – inne niż akty prawa miejscowego – podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W zakresie kontroli uchwał i zarządzeń organów gmin kryterium zgodności z prawem zostało sprecyzowane w art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 40, dalej "u.s.g." lub "ustawa o samorządzie gminnym"). Zgodnie z tym przepisem uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a w przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Ustawodawca wskazał w ten sposób, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powołana regulacja nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w art. 91 ust. 4 u.s.g., sankcjonując w odmienny niż stwierdzenie nieważności sposób tę kategorię wadliwości wymienionych aktów organu gminy. Pomimo że przepisy prawa nie zawierają wyliczenia wadliwości aktu organu gminy, to wypracowane w omawianym zakresie poglądy nauki i judykatury pozwoliły ustalić katalog istotnych naruszeń prawa, skutkujących stwierdzeniem nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Do tych "kwalifikowanych" naruszeń zalicza się: podjęcie uchwały (zarządzenia) przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia określonego rodzaju uchwały, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, naruszenie procedury podjęcia uchwały (np. wyrok NSA z dnia 24 marca 1992 r. sygn. akt II SA/Wr 96/92, OSP z. 7-8 z 1993 r. poz. 148). Zgodnie zaś z art. 94 ust. 1 tej ustawy, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia po upływie roku od ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Przepis ten determinuje legitymację skargową, a także zakres rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Kontrola zaskarżonego aktu dokonywana jest w granicach wyznaczonych prawną ochroną przysługującą skarżącemu; w konsekwencji ewentualne uwzględnienie skargi powinno nastąpić wyłącznie w części wyznaczonej indywidualnym interesem skarżącego. W tym kontekście trzeba też dostrzegać różnicę między naruszeniem interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego, stanowiącym podstawę legitymacji skargowej, a podstawą do uwzględnienia skargi, w szczególności zaś stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia – ta podstawa zależy jeszcze od czegoś więcej, mianowicie od naruszenia obiektywnego porządku prawnego. Innymi słowy, naruszenie interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego przesądza o skutecznym uruchomieniu kontroli sądowej, ale samo przez się nie uzasadnia jeszcze uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu, zaskarżone zarządzenie Prezydenta Miasta Krakowa ma znamiona aktu podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., i zarazem jest zarządzeniem, o którym stanowi art. 101 ust. 1 u.s.g. – podlega ono zatem zaskarżeniu na podstawie powołanych przepisów (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2018 r., I OSK 2585/17, CBOSA). Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca, do której zarządzenie się wprost odnosi, ma uwarunkowaną naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia legitymację skargową. Zaskarżone zarządzenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (ocenie t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725, dalej "ustawa o ochronie praw lokatorów") oraz uchwały nr XXX/794/19 Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń (dalej "uchwała"), w szczególności zaś § 3 ust. 5 i ust. 7 załącznika nr 2. Zgodnie z tymi przepisami: "Dwukrotna odmowa przyjęcia propozycji zawarcia umowy najmu lokalu skutkuje odstąpieniem od realizacji ostatecznej listy mieszkaniowej w stosunku do tej osoby" (ust. 5); "Odstąpienie od realizacji ostatecznej listy mieszkaniowej następuje poprzez skreślenie z listy w drodze stosownej zmiany zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa" (ust. 7). W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że przesłanki do skreślenia określonej osoby z ostatecznej listy mieszkaniowej zachodzą tylko wtedy, gdy propozycje zawarcia umowy najmu, które spotkały się z odmową, były złożone prawidłowo i "skutecznie" – spełniały wynikające z ogółu przepisów wymogi, w tym co do właściwości lokalu. Art. 21 ust. 3 pkt 6a ustawy o ochronie praw lokatorów stanowi, że zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności "warunki, jakie musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności" (przepis ten został dodany do ustawy z dniem 21 kwietnia 2019 r.). Uchwała Rady Miasta Krakowa z dnia 5 grudnia 2019 r. czyni zadość tej powinności, bowiem w dziale IV traktuje o lokalach przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych. Wyposażenie lokalu przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych winno spełniać wymogi określone odrębnymi przepisami, w szczególności w przedmiocie możliwości: 1. zamiany wanny na brodzik; 2. poszerzenia otworów drzwiowych; 3. wyrównania poziomu posadzek oraz zastosowania materiałów antypoślizgowych (§ 36). Zakres czynności przystosowawczych winien być dostosowany do indywidualnego rodzaju niepełnosprawności, wynikającego z przedłożonych orzeczeń i innych dokumentów (§ 37). Wszelkie czynności adaptacyjne, mające na celu przystosowanie lokali do potrzeb osób niepełnosprawnych muszą uwzględniać techniczne uwarunkowania i możliwości, takie jak: wiek budynku, stopień zużycia, zabytkowy charakter (§ 38). Ponadto – w załączniku nr 2 do uchwały – ustanowiono wymóg, by proponowany lokal znajdował się na odpowiedniej kondygnacji, z uwagi na występujące schorzenia narządów ruchu (§ 4 ust. 2). Zdaniem Sądu, powyższe wymogi dotyczą także najmu socjalnego lokalu. Można zatem powiedzieć, że w przypadku tego rodzaju najmu lokal powinien generalnie spełniać wymogi określone w art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów, a ilekroć jest oferowany osobie niepełnosprawnej – także wymogi określone przez prawodawcę lokalnego w wykonaniu dyspozycji art. 21 ust. 3 pkt 6a tej ustawy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną (ma schorzenia narządów ruchu), a oferowane jej lokale nie były przystosowane dla osoby niepełnosprawnej (co wynika wprost z ich opisu); nie spełniały wymogów określonych wprost w § 36 uchwały ani wymogów określonych w przepisach szczególnych, do których on odsyła. Pierwszy lokal znajdował się także na wyższej kondygnacji, która – zważywszy na schorzenia skarżącej – nie była "odpowiednia" (§ 4 ust. 2 załącznika nr 2 do uchwały). W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie ziściły się opisane w § 3 ust. 5 załącznika nr 2 do uchwały przesłanki odstąpienia od realizacji ostatecznej listy mieszkaniowej w stosunku do skarżącej i tym samym zaskarżone zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu (punkt drugi sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI