III SA/Kr 1878/23

III SA/Kr 1878/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1645/24 - Wyrok NSA z 2025-08-27
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1  par. 1  i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 390
Att. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2809
Art. 134
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 18 października 2023 r., nr SKO.NP/4115/317/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 października 2023 r. znak: SKO.NP/4115/317/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art 17 ust. 1b, art 17b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390; dalej: u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 6 września 2023 r. znak: GOPS.5211-7-23 w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z dnia 14 lipca 2023 r., J. P. (dalej: skarżący) zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem A.
W następstwie rozpoznania wniosku, organ I instancji decyzją z dnia 6 września 2023 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wprawdzie osoba wymagająca opieki posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ nie wykazano, aby niepełnosprawność brata skarżącego powstała w okresach wymienionych w tym przepisie. Argumentując zajęte stanowisko organ pomocowy stwierdził, że pomimo iż Trybunał Konstytucyjny uznał przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. art. 17 ust. 1b za niekonstytucyjny, to jednak nie do organu I instancji należy zmiana istniejącego przepisu prawa, lecz do ustawodawcy. Jednocześnie organ dodał, że skarżący zamieszkuje w miejscowości oddalonej od miejsca zamieszkania osoby wymagającej w odległości około 12 km, co sprawia, że opieka w przedmiotowym wypadku nie ma charakteru całodobowego. Nadto wskazano, że opieka nad niepełnosprawnym jest konieczna, bowiem, jak podano w opinii psychiatrycznej, zachowanie brata skarżącego nie jest przewidywalne i może zagrażać życiu zarówno jego, jak i osobom w jego otoczeniu. W tej sytuacji, zdaniem organu, skarżący powinien być stale dyspozycyjny dla brata, a tym samym powinien z nim zamieszkiwać, aby zapewnić właściwą opiekę. Z uwagi na powyższe okoliczności organ nie znalazł podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez zastosowanie normy wyrażonej w tym przepisie, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a tym samym skarżący - wobec spełnienia pozostałych przesłanek jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia art. 17 u.ś.r. poprzez błędną interpretację ustawowego określenia stała lub długoterminowa opieka nad chorym członkiem rodziny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Kolegium przytoczyło treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i wyjaśniło, że z zebranego w sprawie materiału wynika, że brat skarżącego ur. w 1979 r. legitymował się orzeczeniem z dnia 12.05.2022 r. znak: PZO.8321.12633.2022 Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Brzesku zaliczającym go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31.05.2025 r. ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 39. roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11.02.2019 r. Kolejno orzeczeniem z dnia 28.07.2022r. znak: Wp-IX.9531.1.1637.2022 wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, który utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Brzesku z dnia 12.05.2022 r. Następnie Sąd Rejonowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 28.07.2022 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że uznał brata skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym z uwagi na schorzenia określone kodem 02-P, okresowo do 31.05.2025 r. Orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od 11.02.2019 r.
Przechodząc do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie treści w nim ujętej. Wyrok ten nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, tj. utraty w całości mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału, a to zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, z którego wynika zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy. Oparcie wyroku na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, stanowi przejaw bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Kolegium stwierdziło, że argumenty prawne, podniesione w uzasadnieniu decyzji organu I instancji są zupełnie chybione, ponieważ skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, możliwe jest bowiem odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b ustawy nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Zatem w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13.
Reasumując, w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności.
Pomimo dokonania przez organ pomocy społecznej błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja ostatecznie odpowiada prawu bowiem w przypadku skarżącego nie sposób uznać, aby zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro jak wynika z informacji uzyskanej z Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa z dnia 31.07.2023 r. skarżący jest zarejestrowany w krajowym systemie ewidencji producentów. Nadto składał wnioski o dopłaty bezpośrednie od 2019 r. Ostatni wniosek o płatność złożył w 2023 roku.
W treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożonego do GOPS w D. w dniu 14.07.2023 r. skarżący podał, że zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 13.07.2023 r.
W tym miejscu organ zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy z dnia 25.04.2019 r. zawarta pomiędzy bratem skarżącego zwanym "wydzierżawiającym", a skarżącym zwanym dalej "dzierżawcą". Z treści umowy wynika, że strony wyraziły wolę wcześniejszego rozwiązania umowy dzierżawy - za obustronnym porozumieniem stron z dniem 13.07.2023 r. Jednocześnie w aktach znajduje się wypowiedzenie umowy dzierżawy datowane na dzień 14.07.2023 r. ze skutkiem na 13.07.2023 r. W uzasadnieniu wskazano, że "ostatnio stan zdrowia wydzierżawiającego znacznie się pogorszył i postanowieniem Sądu Rejonowego w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 marca 2023 r. został uznany za niepełnosprawnego w stopniu znacznym". Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że skarżący odstępując od umowy dzierżawy uznał, że z dniem 13.07.2023 r. zaprzestał powadzenia gospodarstw rolnego.
Następnie Kolegium ustaliło, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach:
- 2005-01-01 do 2015-04-30 z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik,
- 2016-01-18 do 2018-04-19 na wniosek w zakresie emerytalno-rentowym jako ubezpieczony pobierający świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna,
- 2018-10-23 do 2019-04-24 z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik,
- 2019-04-25 do 2023-07-13 z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik,
- 2023-07-14 do nadal z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako domownik.
Nadto pismem z dnia 31.07.2023 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformował GOPS w D., że skarżący jest zarejestrowany w krajowym systemie producentów prowadzonym przez ARiMR i składał wnioski o dopłaty bezpośrednie od 2019 r. Ostatni wniosek o płatność złożył w roku 2023.
W ocenie Kolegium z zebranego w sprawie materiału niewątpliwie wynika, że skarżący nie zaprzestał całkowicie prowadzenia gospodarstwa rolnego, skoro jak wynika z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jest zarejestrowany jako producent rolny i posiada nadany nr ID w Ewidencji Producentów w ARiMR. Zaś w latach 2019-2023 złożył wnioski o płatności bezpośrednie, pomimo że jak oświadczył zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z uwagi na to, że skarżący nadal pozostaje wpisany do ewidencji producentów rolnych, tym samym nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, a co najmniej nie utracił możliwości jego zarządzania, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych traktowane jest na równi z pracą w gospodarstwie rolnym (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. I OPS 5/12).
Następnie organ przytoczył definicje producenta rolnego, rolnika oraz działalności rolniczej i stwierdził, że z obowiązujących regulacji wynika, że płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym. Samo posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest wystarczającym i samoistnym warunkiem otrzymania płatności.
Odnosząc się do sposobu rozumienia kategorii prowadzenia działalności rolniczej, organ wskazał, że w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. o sygn. I OPS 5/12, wskazując że prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, tj. z wykonywaniem pracy w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych z prowadzeniem takiej działalności, z tym, że czynności te lub praca nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej, a mogą polegać np. na zarządzaniu gospodarstwem.
Badając materiał dowodowy, Kolegium nie dopatrzyło się informacji, z której wynikałoby, że skarżący złożył wniosek o wykreślenie z ewidencji producentów. W tej sytuacji, zdarzenie dotyczące wykreślenia skarżącego z ewidencji producentów będzie mogło zostać uwzględnione w razie ponownego złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia.
Podsumowując, w świetle powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełnił przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem Kolegium skarżący przy właściwej organizacji pracy mógłby zarządzać gospodarstwem rolnym i jednocześnie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym bratem, w wymiarze i granicach koniecznych do zaspokojenia wymagań podopiecznego.
W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką. Natomiast gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowy nie istnieje.
Badając stopień samodzielności brata skarżącego przeprowadzono na tę okoliczność ocenę świadczeniobiorcy wg skali Barthel, w dacie 28.07.2023r. Z treści przeprowadzonego badania wynika, że brat skarżącego uzyskał 75 pkt na 100 pkt możliwych do osiągnięcia, co oznacza, że jest niezależny przy poruszaniu się po powierzchniach płaskich - 15 pkt, wymaga mniejszej pomocy przy przemieszczaniu się z łóżka na krzesło i z powrotem - 10 pkt, jest samodzielny przy wchodzeniu i schodzeniu ze schodów - 10 pkt, kontroluje czynności fizjologiczne - 10 pkt, przy korzystaniu z toalety jest samodzielny - 10 pkt, potrzebuje pomocy przy krojeniu i smarowaniu masłem itp. - 5 pkt, potrzebuje pomocy, ale może wykonywać połowę czynności bez pomocy, przy ubieraniu się i rozbieraniu - 5 pkt, potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych - 0 pkt.
W ramach przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 2.08.2023 r. pracownik socjalny odnotował, że brat skarżącego lat 44, od 2018 r. pozostaje w leczeniu psychiatrycznym z powodu schizofrenii paranoidalnej. W 2018 r. pełną opiekę nad bratem przejął skarżący. Dodano, że niepełnosprawny przejawia zachowania, które potencjalnie zagrażają życiu jego samego, jak i innych w otoczeniu (podpala ubrania). Jest osobą bezczynną, wycofaną, myśli w sposób urojeniowy, jest podejrzliwy, nie akceptuje obcych osób, jedynie motywowany podejmuje działania. Pomimo leczenia wymaga stałego nadzoru, a co za tym idzie dyspozycyjności opiekuna.
Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący w ramach czynności opiekuńczych robi zakupy, przygotowuje posiłki, pilnuje, aby brat zażył leki i spożył posiłki, pomaga w higienie, nadzoruje codzienne czynności, zabiera brata do swojego mieszkania, czasem zostaje na noc.
Nadto w treści oświadczenia z dnia 14.07.2023 r. skarżący podał, że opieka nad bratem, którą sprawuje w jego miejscu zamieszkania polega na podawaniu leków, posiłków, wyjazdach do lekarza, czy czynnościach higienicznych.
Dodatkowo w opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej zapisano, że skarżący pomaga bratu codziennie, robi mu śniadanie, pali w piecu, przywozi obiad, następnie go odgrzewa i podaje, zostawia mu coś na kolacje. Niepełnosprawny robi jedynie sobie herbatę. Nadto dodano, że brat sprząta, myje naczynia (badany czasem myje), zamiata, myje podłogę, robi pranie, zmienia pościel, robi zakupy, przygotowuje leki, opłaca rachunki, przygotowuje ubranie.
Organ wskazał, że zakres sprawowanej opieki opisany zarówno w treści wywiadu środowiskowego, jak i opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej, ma charakter typowych czynności codziennych. Czynności polegające na przygotowaniu leków, śniadania, dowiezieniu obiadu, pozostawieniu składników na kolację, zrobieniu zakupów, zawiezieniu do lekarza, sprzątaniu, praniu, paleniu w piecu, realizują w tym zakresie potrzeby niepełnosprawnego, jednak nie wymagają ze strony opiekuna daleko idącego poświęcenia i czasu. Na marginesie podkreślono, że przeprowadzone badanie w skali Barthel wskazuje, że brat skarżącego jest w zakresie fizycznym osobą samodzielną, co potwierdza uzyskany przez ww. wynik na poziomie 75 pkt.
Natomiast w rodzinnym funkcjonowaniu z powodu choroby psychicznej u brata skarżącego doszło do znaczącej psychodegradacji. Opiniowany jest całkowicie niesamodzielny, sam nie podejmuje żadnych aktywności, w tym również samoobsługowych. Nie przygotowuje sobie żadnych posiłków, nawet prostych kanapek. Wymaga pilnowania podczas spożywania posiłków, gdyż czasem niepilnowany, wyrzuca je. Utracił łaknienie, które determinuje przetrwanie. Nie sprząta, nie pierze, nie robi zakupów, nie wychodzi z domu, nie spotyka się z nikim. Wymaga nadzoru podczas mycia i stałej mobilizacji do utrzymywania stałej higieny ciała. Nadto niczym się nie interesuje. Nie obchodzi go stan finansowy, czy ma środki do życia, czasami wręcz niszczył pieniądze z pobudek chorobowych. Nie sygnalizuje żadnych potrzeb nawet jeśli dochodzi do pogorszenia stanu somatycznego. Dodatkowo podejmuje działania niebezpieczne dla jego zdrowia i życia, jak wąchanie trujących środków oraz próby zapalenia zbiornika po paliwie.
Kolegium doszło do wniosku, że brat skarżącego z uwagi na chorobę psychiczną i jej nasilenie nie jest zdolny do pełnienia ról społecznych adekwatnie do wieku. Właściwości psychiczne badanego skutecznie powodują u niego niezdolność do samodzielnej egzystencji, co sugeruje konieczność ustanowienia dla niego opiekuna prawnego i rozważenie umieszczenia go w domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi - o czym poinformowano skarżącego.
Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że przedmiotowym wypadku nie stanowią problemu podstawowe, codzienne czynności jakie wykonuje skarżący, a działania zapewniające bezpieczeństwo chorego, jak i otoczenia. Z uwagi jednak na brak stosownej dyspozycyjności, brat niepełnosprawnego nie sprostał wymaganiom, które dałyby skuteczną możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Nadto dodatkowym aspektem w sprawie jest udział w opiece nad niepełnosprawnym bratem obok skarżącego, jego rodzeństwa (trzech sióstr i trzech braci), na których również ciąży wobec brata obowiązek alimentacyjny, wynikający wprost z treści art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego, jak i obowiązek moralny.
Reasumując w świetle powyższych ustaleń Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. ponieważ nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatkowo prowadząc postępowanie dowodowe Kolegium uznało, że w przedmiotowym wypadku nie zachodzi związek przyczynowy między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad bratem.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r., poprzez ich niezastosowanie i nieoparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym twierdzenie organu, iż skarżący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym, i w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanki opisanej ww. przepisem;
2. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że fakt posiadania przez osobę wymagającą opieki kilku osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji na jej rzecz uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jednemu z nich pomimo spełnienia przez niego wszystkich ustawowych przesłanek;
3. art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy oraz przyjęciu, że faktyczne całodobowe sprawowanie przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem, przy rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, że strona pozostaje w rejestrze przedsiębiorców rolnych, kiedy to skarżący nie wykonuje żadnych obowiązków, a nadto pominięciu, iż w okresie wnioskowanym o przyznaniu świadczenia strona nie wykonywała żadnych czynności w ramach posiadanego gospodarstwa;
4. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię wyrażeń ustawowych odnoszących się do czasu sprawowania opieki, tj. opieka stała i długoterminowa polegającą na uznaniu przez organ, iż opiekun musi ciągle przebywać w lokalu zamieszkiwanym przez niepełnosprawnego członka rodziny.
Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów świadczących o zaprzestaniu prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa rolnego od 13 lipca 2023 r.
2. art. 17b ust. 2 u.ś.r. w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepoparte zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym zaprzeczenie złożonemu przez skarżącego oświadczeniu (zgodnemu z art. 17b ust. 2 u.ś.r.) i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. okoliczności niemożności podjęcia pracy i niewykonywania pracy w gospodarstwie przez skarżącego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem - co skutkowało odmówieniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z: a) pisma skarżącego z dnia 6.11.2023 r.; b) odpowiedzi ARiMR z dnia 14 listopada 2023 r.; c) orzeczenia KRUS z dnia 31 października 2023 r. - wszystkie ww. na okoliczność ich treści, w tym na okoliczność: - terminów wypłat dopłat bezpośrednich; - konsekwencji wykreślenia z rejestru producentów rolnych przed dokonaniem wypłaty dopłat; - niezdolności do samodzielnej egzystencji brata skarżącego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w świetle przepisów u.ś.r., prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie zależy od pobierania lub niepobierania dopłat bezpośrednich z ARMIR ani od treści zapisów ksiąg wieczystych. Zatem organ realizujący zadania z zakresu u.ś.r. nie ma podstawy prawnej do weryfikowania okoliczności pobierania dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego będącego w posiadaniu lub użytkowania rolnika ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne. Analogicznie w przepisach u.ś.r. nie występuje podstawa prawna do weryfikowania zapisów ksiąg wieczystych w kontekście przekazania gospodarstwa rolnego w zamian za opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rolnik ubiegający się o świadczenie pielęgnacyjne w załączeniu do wniosku przedkłada oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nabór wniosków o dopłaty bezpośrednie za rok 2023 rozpoczął się 15 marca 2023 r., a termin zakończenia przyjmowania wniosków przedłużono do 30 czerwca 2023 r. Skarżący złożył wniosek o dopłaty bezpośrednie w kwietniu 2023 r., czyli w okresie, kiedy prowadził jeszcze gospodarstwo rolne, przy czym prace objęte wnioskiem o dopłaty, skarżący zakończył w maju 2023 r., a więc również przed zakończeniem prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z stanowiskiem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyrażonym w piśmie z dnia 14 listopada 2023 r., zaliczka na poczet płatności bezpośrednich w 2023 roku jest wypłacana dopiero od 16.10.2023 r. do 30.11 2023 r. pomimo, że prace rolnicze, na które składa się wniosek w kwietniu, zostały już wykonane. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, w momencie, gdy skarżący składał wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, czyli dnia 14.07.2023 r., prace rolne, na które złożył wniosek o dopłaty były już wykonane w maju i czerwcu 2023 r. Za te wykonane prace oczekuje dopiero wypłacenia dopłaty.
Skarżący zarzucił także, że organ dokonał błędnej interpretacji ustawowego określenia "stała lub długoterminowa opieka" nad chorym członkiem rodziny. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy. Nie ulega wątpliwości, że przesłanki sprawowania opieki oraz pozostawania w ciągłej dyspozycji oraz gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień jak i w nocy są spełnione w przypadku skarżącego, który na co dzień przebywa z bratem, a w okresie grzewczym pozostaje z nim na noc. Skarżący jest więc cały czas gotów świadczyć pomoc w razie potrzeby i organ nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o innym charakterze opieki przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki.
Jak wynika z akt sprawy, brat skarżącego legitymował się orzeczeniem z dnia 12.05.2022 r. znak: PZO.8321.12633.2022 Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Brzesku zaliczającym go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31.05.2025 r. ze stwierdzeniem, że niepełnosprawność istnieje od 39. roku życia, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 11.02.2019 r. Kolejno orzeczeniem z dnia 28.07.2022r. znak: Wp-IX.9531.1.1637.2022 wydanym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie, który utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Brzesku z dnia 12.05.2022 r. Następnie Sąd Rejonowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 28.07.2022 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że uznał brata skarżącego za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym z uwagi na schorzenia określone kodem 02-P, okresowo do 31.05.2025 r. Orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od 11.02.2019 r.
Stosownie zaś do treści art. 17b ust.1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).
Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. jest stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Z oczywistych względów, nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej – art. 7 k.p.a.). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Potencjalne sankcje karne, jakie mogą być zastosowane względem rolnika, który złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, pozostają bez związku z obowiązkiem organu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd podziela stanowisko wyrażone np. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. II SA/Łd 727/20, czy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1600/21 (opubl. w CBOSA), że za producenta rolnego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Za gospodarstwo rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 333), o którym mowa w art. 3 pkt 6 u.ś.r., uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej. Stosownie zaś do art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, użyte w ustawie określenia "rolnik" oznaczają - rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013) oznacza: - produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; - utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub - prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy. Na rolniku spoczywa obowiązek przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (art. 9 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).
Jak wynika z informacji uzyskanej z Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa z dnia 31 lipca 2023 r., skarżący jest zarejestrowany w krajowym systemie producentów prowadzonym przez ARiMR i składał wnioski o dopłaty bezpośrednie od 2019 r. Ostatni wniosek o płatność złożył w roku 2023.
Informacja ta świadczy, że skarżący w istocie nie przestał być rolnikiem przed końcem 2023 r., zatem Kolegium zasadnie przyjęło, że skarżący nie spełniła przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, skarżący nie spełnia także warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad bratem. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że brat skarżącego jest całkowicie niesamodzielny, sam nie podejmuje żadnych aktywności, w tym również samoobsługowych. Nie przygotowuje sobie żadnych posiłków, nawet prostych kanapek. Wymaga pilnowania podczas spożywania posiłków, gdyż czasem niepilnowany, wyrzuca je. Utracił łaknienie, które determinuje przetrwanie. Nie sprząta, nie pierze, nie robi zakupów, nie wychodzi z domu, nie spotyka się z nikim. Wymaga nadzoru podczas mycia i stałej mobilizacji do utrzymywania stałej higieny ciała. Nadto niczym się nie interesuje. Nie obchodzi go stan finansowy, czy ma środki do życia, czasami wręcz niszczył pieniądze z pobudek chorobowych. Nie sygnalizuje żadnych potrzeb nawet jeśli dochodzi do pogorszenia stanu somatycznego. Dodatkowo podejmuje działania niebezpieczne dla jego zdrowia i życia, jak wąchanie trujących środków oraz próby zapalenia zbiornika po paliwie. Natomiast skarżący pomaga bratu codziennie, robi mu śniadanie, pali w piecu, przywozi obiad, następnie go odgrzewa i podaje, zostawia mu coś na kolacje. Niepełnosprawny robi jedynie sobie herbatę. Nadto dodano, że brat sprząta, myje naczynia (badany czasem myje), zamiata, myje podłogę, robi pranie, zmienia pościel, robi zakupy, przygotowuje leki, opłaca rachunki, przygotowuje ubranie.
Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji".
System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
Sąd podzielił zatem stanowisko Kolegium, że z uwagi na brak stosownej dyspozycyjności, skarżący nie sprostał wymaganiom, które dałyby skuteczną możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad bratem a niepodejmowaniem przez niego pracy, nie istnieje związek przyczynowy.
Niezasadne jest natomiast powoływanie się przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące obowiązku alimentacyjnego dzieci wobec rodziców bez wzięcia pod uwagę treści art. 134 k.r.o., co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Przepis ten umożliwia uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo względem rodzeństwa przy spełnieniu przesłanek w nim wskazanych, Tymczasem "jest to regulacja o tyle wyjątkowa, że zobowiązani w linii prostej pokrewieństwa mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wyłącznie, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (zob. art. 144(1) k.r.o.). W stosunku do obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa ustawodawca założył istnienie dodatkowej przesłanki uchylenia się od takiego obowiązku. Przesłankę tę stanowi nadmierny uszczerbek dla zobowiązanego lub nadmierny uszczerbek dla jego najbliższej rodziny. Nadmierny uszczerbek może dotyczyć samego zobowiązanego, który nie założył rodziny, oraz zobowiązanego, który ma najbliższą rodzinę. Należy przyjąć, że w wypadku kolizji obowiązku alimentacyjnego względem rodzeństwa i obowiązku alimentacyjnego względem najbliższej rodziny kolizja rozstrzygana jest na korzyść najbliższej rodziny zobowiązanego. Pojęcie najbliższej rodziny zobowiązanego należy rozumieć wąsko w tym znaczeniu, że są to małżonek i dzieci zobowiązanego, a także ewentualnie rodzice zobowiązanego, jeżeli pozostają na jego utrzymaniu. Zobowiązany, jeśli założył już własną rodzinę, ma obowiązek w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby małżonka i zstępnych na podstawie art. 27 k.r.o., samych zstępnych, jeśli nie pozostaje w małżeństwie, a dopiero w dalszej kolejności świadczyć na rzecz rodzeństwa" (A. Kawałko, H. Witczak w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, komentarz do art. 134).
Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.