III SA/Kr 1877/23

III SA/Kr 1877/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
Art. 1  par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c  w zw. z art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 622
Art. 75  ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1  pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant starszy referent Monika Kostecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2024 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 10 października 2023 r., nr SKO.UP/4121/159/2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia z dnia 10 października 2023 r. znak: SKO.UP/4121/159/2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 622 z późn. zm., dalej: u.k.p.) oraz 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 775, z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Starosty Miechowskiego z dnia 20 kwietnia 2023 r. nr KTID.PJIK.5430.13.2.2023.AS o skierowaniu K. K. (dalej: skarżący) posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, T, C na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Organ I instancji wskazał, iż w dniu 6 kwietnia 2023 r. wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w Miechowie, z którego wynika, iż skarżący kierując samochodem doprowadził do zderzenia pojazdów. Organ I instancji wskazał, iż w związku z powyższym konieczne jest wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Do sprawy dołączono wniosek Prokuratury Rejonowej w Miechowie wraz z uzasadnieniem. Po przeprowadzonym postępowaniu organ orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie.
W odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że przedmiotowa decyzja, mimo wniosku Prokuratury, jest niesłuszna i bezpodstawna. Skarżący podniósł, iż jest faktem, że do zdarzenia opisanego przez Prokuraturę doszło, lecz nie z jego winy. W dalszej części odwołania skarżący opisał przebieg zdarzenia. Ponadto podniósł, że jest kierowcą od 1969 r. i nigdy nie miał żadnej stłuczki ani mandatu, a był kierowcą zawodowym. Podkreślił, że prawo jazdy jest mu niezbędne do dojazdów do lekarzy i na zakupy, gdyż mieszka w miejscu z którego wszędzie musi dojeżdżać aby normalnie funkcjonować.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Na wstępie Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o kierujących pojazdami mających zastosowanie w sprawie i wyjaśniło, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z dnia 3 kwietnia 2023 r. nadesłany przez Prokuraturę Rejonową w Miechowie, z którego wynika, że w dniu 17 października 2022 r. skarżący nieumyślnie naruszył zady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że na skrzyżowaniu drogi z pierwszeństwem przejazdu z drogą podporządkowaną, włączając się do ruchu z drogi podporządkowanej, kierując samochodem marki Volkswagen Polo, nie zachował należytej ostrożności oraz nie obserwował w sposób należyty rejonu skrzyżowania i nie ustąpił pierwszeństwa kierującemu rowerem poruszającemu się w sposób prawidłowy, czym doprowadził do zderzenia pojazdów, w wyniku którego kierujący rowerem doznał obrażeń ciała w postaci urazu wielonarządowego, rany tłuczonej głowy, wstrząśnienia mózgu, stłuczenia klatki piersiowej, licznych obustronnych złamań żeber, złamań przezkrętarzowych kości udowej lewej, złamania kości piszczelowej lewej, ostrej niewydolności oddechowej.
W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł m.in., iż kierujący rowerem nie miał wymaganych odblasków, kasku oraz świateł w pojeździe. Panowała szarówka i skarżący go nie zauważył, jedynie prawidłowa reakcja skarżącego spowodowała zmniejszenie skutków zdarzenia albowiem nie uderzył kierującego centralnie. Kierujący rowerem "był po użyciu alkoholu".
Mając na uwadze powyższe, Kolegium stwierdziło, że w tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, iż istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, co z kolei uzasadnia konieczność skierowania go na badania lekarskie celem ustalenia czy może on kierować pojazdem. Kolegium wzięło pod uwagę wiek skarżącego - 76 lat, który może, choć nie musi skutkować słabszym wzrokiem i spowolnieniem reakcji. Organ podkreślił, że w sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, organ administracyjny ma obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie.
W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy, a jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. Organ administracyjny nie może kierować na badania lekarskie w sposób dowolny, ale tylko wtedy, gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy w sprawie istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. W niniejszej sprawie te warunki zostały spełnione.
Podkreślono, że skierowanie na badania następujące w niniejszej sprawie, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż nie jest możliwe (czy nie jest wskazane) kierowanie przez skarżącego pojazdami mechanicznymi. Podstawą do skierowania na badania nie jest kategoryczne stwierdzenie, że dana osoba nie jest zdolna do prowadzenia pojazdów mechanicznych.
W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie zachodzą uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogą (choć nie muszą, to ocenią lekarze specjaliści) wpływać na zdolność kierowania pojazdami przez skarżącego.
Odnosząc się do zwartego w odwołaniu zarzutu, iż jest faktem, że do zdarzenia opisanego przez Prokuraturę doszło lecz nie z winy skarżącego, Kolegium wskazało, iż w przedmiotowym postępowaniu nie bada się kwestii winy lecz, czy istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierowcy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna, a nawet bezpodstawna. Podkreślił, że pomimo zatrzymania prawa jazy w postępowaniu przygotowawczym, po złożeniu zażalenia, Sąd zwrócił mu prawo jazdy. Skarżący przyznał, że do zdarzenia opisanego przez Prokuratora doszło, ale nie była to wina skarżącego, albowiem wówczas panowała już szarówka, kierujący rowerem nie miał wymaganych przepisami odblasków, kasku oraz świateł w pojeździe, i skarżący go nie zauważył. Skarżący podniósł, że tylko jego prawidłowa reakcja pomogła zmniejszyć skutki zdarzenia, albowiem nie uderzył w kierującego rowerem centralnie, a jedynie zahaczył jego rower nieznacznie. Zarzut, który mu postawiono jednoznacznie wskazuje, że do zdarzenia doszło nieumyślnie, a gdyby kierujący rowerem był odpowiednio widoczny, to nie doszłoby do niego w ogóle. Ponadto skarżący podniósł, że kierujący rowerem był po użyciu alkoholu i niesłusznym jest, aby to skarżący ponosił tak daleko idące konsekwencje zdarzenia. Podkreślił, że jest kierowcą od kilkudziesięciu lat (od 1969 r.), przejechał tysiące kilometrów, nigdy nie miał żadnej stłuczki ani mandatu, był kierowcą zawodowym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do ich stanu zdrowia. Na podstawie z kolei art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia
Celem tego przepisu jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie budzi wątpliwości, że cel ten można osiągnąć wówczas, gdy w ruchu drogowym nie będą uczestniczyć kierujący, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami.
Pojęcie uzasadnionych zastrzeżeń nie zostało zdefiniowane w u.k.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera definicji "uzasadnione zastrzeżenia", dlatego przy wykładaniu tego zwrotu należy zastosować wykładnię językową. Pojęcie "uzasadniony" jest rozumiane jako oparty na obiektywnych racjach podstawowych, słusznych, usprawiedliwionych, natomiast zwrot "zastrzeżenie" oznacza, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś lub czyjejś. W konsekwencji poprzez użyte przez ustawodawcę wyrażenie "uzasadnione zastrzeżenia" należy rozumieć oparte na obiektywnych racjach, powzięte z wiarygodnego źródła wątpliwości co do stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami. Istota powyższego rozwiązania to zaistnienie takich okoliczności, z których będzie wynikało, że obecny stan zdrowia danej osoby może nie pozwalać na bezpieczne kierowanie pojazdami - a więc dawać podstawę do tych "uzasadnionych zastrzeżeń"" (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. II SA/Gl 880/17, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Użyty w art. 99 ust. 1 u.k.p. zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną", nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie żadnej możliwości uznania, czy decyzję wyda, czy nie. Organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w sytuacji, w której istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego i nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. III SA/Kr 1294/20, opubl. w CBOSA). Wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione można uznać jedynie takie zastrzeżenia, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Nie jest tu zatem absolutnie konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań. Niezbędne jest jednak prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., sygn. I OSK 514/19, opubl. w CBOSA). Uprawnienie starosty do skierowania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, na badania, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia, bądź przestępstwa. W rezultacie uprawnienie takie przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. I SA/Ke 174/21, opubl. CBOSA).
Za utrwalone w orzecznictwie uznać należy stanowisko, zgodnie z którym wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezbędne jednak jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym, co musi być potwierdzone przez właściwego starostę w toku przeprowadzonego postępowania (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r., sygn. II GSK 1520/21, z dnia 18 maja 2020 r. sygn. I OSK 514/19, z dnia 26 maja 2020 r. sygn. I OSK 1739/19, z dnia 5 października 2018 r. sygn. I OSK 2741/16; opubl. w CBOSA).
Zatem dla prawidłowego zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość brak przeciwskazań zdrowotnych u danej osoby do kierowania pojazdami, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji o skierowaniu na badania. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r., sygn. II GSK 1520/21, z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1170/19, z dnia 13 września 2018 r., sygn. I OSK 2774/16, opubl. w CBOSA).
Oczywistym jest, że dla możliwości wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie stwierdzone zastrzeżenia co do stanu zdrowia (w tym również psychicznego) stanowią przeciwwskazanie do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie.
W postępowaniu w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami organy obowiązane są jednak do ustalenia czy istotnie w danym przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, które mogłyby wpływać na zdolność do prowadzenia pojazdów. Zatem okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Ustalenia te winny być oparte na wiarygodnych podstawach.
W rozpatrywanej sprawie jedynym zgromadzonym przez organy materiałem był wniosek prokuratora, zatem stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji odnośnie do znaczenia stanu zdrowia i wieku kierującego pojazdem dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym, nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Stanowisko organów, że wiek skarżącego stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do jego stanu zdrowia, należy zatem uznać za dowolne.
Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy, nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest ustalenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, które winny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2021 r., sygn. II GSK 1520/21, opubl. w CBOSA).
Organy nie poczyniły żadnych własnych ustaleń, czy w stosunku do skarżącego istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia, które obligują organ do skierowania jej na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. w związku z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., przyznaje organowi kompetencje do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby kierującej pojazdami, korzystanie z tego rodzaju uprawnienia powinno być ograniczone tylko do tych przypadków, gdy zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy przekraczają "zwykłą miarę", co oznacza, że nie wystarczy samo stwierdzenie, że kierujący pojazdem cierpi na określone dolegliwości. Przeciwnie, konieczne jest uprawdopodobnienie, że ich charakter jest na tyle poważny, iż może zagrozić bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Zatem, o ile informacja o stanie zdrowia kierowcy nie jest jednoznaczna, to organ powinien podjąć we własnym zakresie działania zmierzające do uzyskania pewności odnośnie do skierowania kierowcy na badanie lekarskie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2023 r., sygn. II GSK 380/23, opubl. w CBOSA)..
Tego rodzaju ustaleń w rozpatrywanej sprawie zabrakło, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poza ogólnymi wywodami dotyczącymi ewentualnego wpływu wieku na zdolność do prowadzenia pojazdów, zabrakło ustalenia dlaczego organ powziął uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, które winny skutkować skierowaniem na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.