III SA/Kr 1861/22

III SA/Kr 1861/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1692
Art. 2  ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 listopada 2022 r., znak SKO.Soc/4116/37/2022 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. N. (dalej: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 18 listopada 2022 (znak SKO.Soc/4116/37/2022) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 15 września 2022 r. (znak nr [...]) o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1.
W dniu 24 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł do organu I instancji wniosek o wypłatę dodatku węgłowego. Ze złożonego formularza wniosku wynikało, że miejscem zamieszkania skarżącego jest K.
2.
W piśmie z 7 września 2022 r. organ I instancji powołując się na art. 10 i art. 79a k.p.a. oraz art. 2 ust. 12 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. 2022 r., poz. 1692) zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie dodatku węglowego. Podał, iż skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania i wypłaty tego dodatku. W tym zakresie akcentował, że w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, w odniesieniu do gospodarstwa domowego skarżącego, kocioł na węgiel figuruje jako jedno ze źródeł ogrzewania, a nadto – wg informacji tam zawartej - kocioł ten nie jest używany. Organ zauważył dodatkowo, iż na terenie Gminy Kraków obowiązuje uchwała nr XVIII/243/2016 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 15 stycznia 2016 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2016 r. poz. 812).
3.
W piśmie z 12 września 2022 r. skarżący wyjaśnił, że posiada centralne ogrzewanie piecem węglowym, co zostało zgłoszone do Centralnej Ewidencji 1 grudnia 2021 r. Wyjaśnił, że "jest nękany przez Straż Miejską" w efekcie czego wydane zostały wyroki "z powodu ogrzewania budynku paliwami stałymi". Dodał, że nie ma możliwości ogrzewania budynku w inny sposób niż paliwem stałym.
4.
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 15 września 2022 r. (znak nr [...]) orzekł o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż na terenie Gminy Miejskiej Kraków obowiązuje zakaz stosowania paliw stałych, w tym węgla, co wynika z uchwały nr XVIII/243/2016 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 15 stycznia 2016 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Organ I instancji zaakcentował, iż łamanie tego zakazu jest zagrożone karą grzywny. W konsekwencji uznał, iż nie jest możliwe przyznanie dodatku węglowego, skoro na terenie Gminy Miejskiej Kraków obowiązuje zakaz stosowania paliw stałych, w tym węgla.
5.
Skarżący w odwołaniu od opisanej wyżej decyzji podniósł, że dane figurujące w Centralnej Ewidencji są nieprawdziwe oraz że zostały skorygowane w dniu 19 września 2022 r. przez wskazanie, że kocioł, w którym stosuje się węgiel, jest używany.
6.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 18 listopada 2022 (znak SKO.Soc/4116/37/2022) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przywołało m.in. art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku węglowym. Przepis ten stanowi, iż dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków (...), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków. Przez paliwa stałe - w myśl art. 2 ust. 3 ustawy - rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego.
Organ odwoławczy podał, że w złożonej w dniu 1 grudnia 2021 r. deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw skarżący istotnie wskazał, iż kocioł na paliwo stałe (węgiel) nie jest eksploatowany, a korekty deklaracji dokonał w dniu 19 września 2022 r. to jest już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak - w ocenie Kolegium - fakt ten nie ma znaczenia w kontekście uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego, mocą której od 1 stycznia 2019 r. na terenie Gminy Miejskiej Kraków obowiązuje zakaz stosowania paliw stałych do ogrzewania pomieszczeń, a za naruszenie tego zakazu przewidziana jest kara grzywny. SKO w Krakowie wskazało, iż przywołana uchwała jest aktem prawa miejscowego obowiązującym na danym terenie i jednoznacznie stanowi, iż w instalacjach, w których następuje spalanie paliw, w szczególności w kotle, kominku, piecu, dozwolone jest używanie wyłącznie gazu ziemnego lub lekkiego oleju opałowego.
Zaakcentował organ odwoławczy, że skoro na terenie Gminy Miejskiej Kraków wprowadzono zakaz spalania węgla, to rację miał organ I instancji, iż osobom łamiącym ten zakaz, dodatek węglowy nie może być przyznany. W ocenie Kolegium Odwoławczego, dodatek węglowy może być przyznany wyłącznie osobom, które stosują węgiel do opalania na terenie, na którym stosowanie tego paliwa stałego jest dozwolone. Jak zauważyło SKO w Krakowie, w demokratycznym państwie prawa nie może bowiem być premiowana osoba łamiąca obowiązujące przepisy czy to prawa powszechnie obowiązującego czy też prawa miejscowego. Przysparzanie korzyści osobom naruszającym prawo z tytułu tego naruszenia jest nie do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej. Przyznanie dodatku węglowego osobie, która narusza obowiązujący na terenie Gminy Miejskiej Kraków zakaz stosowania paliw stałych, w tym węgla, stanowiłoby naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej oraz zachętę dla innych osób do naruszania zakazu ogrzewania mieszkań węglem celem osiągnięcia korzyści w postaci dodatku węglowego.
7.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję skarżący podał, że nie jest prawdą, jakoby kocioł na paliwo stałe (c.o.) oraz kuchnia węglowa, które użytkuje, nie zostały zgłoszone do Centralnej Ewidencji. Zgłoszenie takie nastąpiło bowiem 1 grudnia 2021 r., a skorygowane zostało 19 września 2022 r. Do skargi zostały załączone m.in.: faktury wskazujące na zakup przez skarżącego węgla kamiennego (k. 8-10, k. 21) oraz prawomocne wyroki Sądu Rejonowego [...] w K. Wydział II Karny z 9 czerwca 2021 r. i 22 lipca 2021 r. (k. 12 i 14) uznające skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska w zw. z par. 2-4 uchwały nr XVIII/243/2016 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 15 stycznia 2016 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. W obu powołanych wyrokach sądu karnego, odstąpiono od wymierzenia skarżącemu kary. Nadto, do skargi dołączono protokoły z czynności kontrolnych Straży Miejskiej Miasta Krakowa, z których wynika, iż posesja skarżącego jest ogrzewana piecem na paliwo stałe (węgiel).
8.
W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko. Zaznaczyło zarazem, że skoro skarżący nie ma możliwości doprowadzenia do swojego budynku instalacji gazowej, to – celem spełnienia wymagań wynikających z cytowanej wyżej uchwały - możliwa jest wymiana kotła na taki, w którym stosuje się lekki olej opałowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, ani prawa materialnego w stopniu nakazującym wyeliminowanie tego aktu z obrotu prawnego.
Spór w kontrolowanej sprawie dotyczył w istocie tego, czy fakt, że głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego skarżącego jest - ujawniony w Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków – kocioł na paliwa stałe, który faktycznie jest używany przez skarżącego, pozwalał już przyjąć, że spełnione zostały wszystkie określone prawem przesłanki uprawniające do przyznania wnioskowanego dodatku węglowego.
Według Sądu, orzekające SKO w Krakowie w wydanej w sprawie decyzji zajęło trafne stanowisko sprowadzające się do tego, że ocena dopuszczalności przyznania dodatku węglowego winna odbywać się nie tylko przy uwzględnieniu materialnoprawnych przesłanek wynikających z ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. 2023 r., poz. 141) ale także winna mieć na względzie regulacje prawa miejscowego, obowiązującego na terenie, na którym znajduje się gospodarstwo domowe, w którym zamieszkuje ubiegający się o to świadczenie.
Jak wynika z opisanego stanu kontrolowanej sprawy, organ odwoławczy przyjął, że na przeszkodzie przyznaniu skarżącemu oczekiwanego dodatku węglowego stały regulacje uchwały nr XVIII/243/2016 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 15 stycznia 2016 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (Dz.Urz.Woj.Małop. 2016 r., poz. 812; dalej: "uchwała antysmogowa" lub "uchwała"). Z paragrafu 1 tej uchwały wynika, iż przyjęcie na terenie Gminy Miejskiej Kraków ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji (w kwestii ich rodzajów por. niżej), w których zachodzi spalanie paliw stałych, motywowane było troską zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi i na środowisko emisji generowanych z tych instalacji. W oparciu bowiem o specjalistyczne badania ustalony został niewątpliwie szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi i na środowisko zanieczyszczeń powstających w wyniku spalania paliw stałych. W paragrafie 2 uchwały określono rodzaje instalacji, co do których wprowadzono (na terenie Krakowa) ograniczenia ich eksploatacji. Są to instalacje, w których następuje spalanie paliw w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, w szczególności kocioł, kominek i piec, jeżeli: dostarczają ciepło do systemu centralnego ogrzewania lub wydzielają ciepło (...). Zauważyć należy, iż paliwa określone we wskazanym wyżej art. 3 pkt 3 ustawy Prawo energetyczne, to m.in. paliwa stałe, czyli takie właśnie paliwa, których zakup objęty jest dofinansowaniem wynikającym z ustawy o dodatku węglowym (art. 2 ust. 3 ustawy o dodatku węglowym wymienia węgiel kamienny, brykiet oraz pelet). Jak stanowi par. 3 uchwały antysmogowej, wynikające z niej ograniczenia dotyczą osób (podmiotów), które eksploatują wymienione wyżej instalacje. Wskazać przy tym należy, że analizowana uchwała była przedmiotem kontroli sądów administracyjnych, które nie dostrzegły jej niezgodności z prawem (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 września 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 521/16 oraz wyrok NSA z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 1060/17).
Wg Sądu, wywiedzione przez Kolegium Odwoławcze w Krakowie stanowisko o potrzebie uwzględnienia w tej sprawie cytowanej wyżej regulacji uchwały antysmogowej stanowiącej akt prawa miejscowego, znajduje oparcie w art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie bowiem do tego przepisu, akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2). Choć więc zakres obowiązywania tych aktów jest ograniczony pod względem terytorialnym (w ocenianym przypadku do obszaru Gminy Miejskiej Kraków), to jednak na tym obszarze akty te wiążą, a zatem wywierają skutki wynikające z przyjętej regulacji. Podkreślić więc należy, że w granicach administracyjnych Gminy Miejskiej Kraków, uchwała antysmogowa ma powszechną moc obowiązującą. Oznacza to, że regulacje tej uchwały, wykluczające dopuszczalność eksploatacji instalacji (m.in. kotła, kominka, pieca), w których następuje spalanie paliw stałych (m.in. węgla) wiążą pomioty, które na terenie wskazanej Gminy, instalacje te posiadają (uchwała dopuszcza spalanie jedynie gazu ziemnego i lekkiego oleju opałowego – par.4).
W kontrolowanej sprawie nie ulegało przy tym wątpliwości, że gospodarstwo domowe skarżącego jest położone na obszarze Gminy Miejskiej Kraków (dzielnica administracyjna [...]) i jest ono wyposażone w instalację (kocioł), w której faktycznie następuje spalanie paliw stałych (jak wynika z akt – węgla kamiennego; k. 8-10). Bez względu zatem na to, czy skarżący spełniał określone ustawą o dodatku węglowym przesłanki do przyznania tego świadczenia stwierdzić należało, że to wynikający z cytowanej uchwały antysmogowej zakaz spalania paliw stałych na obszarze Krakowa - stał na przeszkodzie przyznaniu skarżącemu żądanego wsparcia. Przyznanie bowiem skarżącemu wsparcia finansowego na zakup węgla, który miałby następnie zostać użyty do ogrzewania domu położonego na obszarze Gminy Miejskiej Kraków, wbrew zasadzie praworządności, której strzec winny organy administracji publicznej (art. 6 i art. 7 k.p.a.) - stanowiłoby przyzwolenie i zachętę do naruszania powszechnie obowiązujących przepisów o zakazie używania tego paliwa stałego w instalacjach na obszarze wskazanej Gminy. Tak więc oparte na obowiązujących przepisach było stanowisko Kolegium Odwoławczego, iż dodatek węglowy przysługuje tym osobom, których gospodarstwa domowe położone są na terenie, na którym stosowanie paliwa stałego nie zostało wykluczone regulacjami prawa miejscowego.
Dostrzec przy tym trzeba, iż skarżący za eksploatację pieca centralnego ogrzewania, w którym spalał węgiel, został już dwukrotnie prawomocnie uznany przez sąd karny za winnego popełnienia wykroczenia określonego przepisem art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska w związku z paragrafami 2-4 cytowanej wyżej uchwały antysmogowej (wyroki k. 12, k. 14).
Z przedstawionych więc względów uznać należało, że decyzje odmawiające przyznania skarżącemu dodatku węglowego nie naruszały prawa. Bez znaczenia dla przyjętych ocen pozostawały sygnalizowane przez skarżącego okoliczności dotyczące braku możliwości podpięcia instalacji gazowej do budynku, w którym mieszka. Mająca w kontrolowanej sprawie zastosowanie uchwała antysmogowa, nie zawiera bowiem regulacji dopuszczających odstępstwa od wprowadzonych nią zakazów i ograniczeń, z uwagi na techniczne uwarunkowania przyłączenia danej nieruchomości do ekologicznych źródeł ogrzewania.
Wobec powyższego, Sąd skargę oddalił, za podstawę przyjmując art. 151 ustawy z 30.08.2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259).