III SA/Kr 314/22

III SA/Kr 314/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-07-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2220
Art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 7, 77, 80 i 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez A. G., zwaną dalej skarżącą, decyzją z dnia 15 grudnia 2021 r. nr SKO.ŚR/4111/1237/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...], o odmowie przyznania A. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem W. G.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r., znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy O. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji przywołał przepis art. 17 ust. 1, 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej, złożonym w dniu 24 lutego 2021 r. Wskazał, że poprzednia decyzja odmowna z dnia 15 kwietnia 2021 r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 25 czerwca 2021 r., znak: SKO.ŚR/4111/695/2021, a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Zdaniem organu stan zdrowia męża skarżącej jest względnie dobry, choć wymaga on pomocy w wielu czynnościach życia codziennego, które można pogodzić z pracą zawodową, np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zajmują one około 8 godzin dziennie przyjmując, że opieka nie musi być sprawowana stale i całodobowo, co przyznała sama skarżąca.
Zdaniem organu pierwszej instancji nie występuje więc związek przyczynowo -skutkowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Podstawową przesłanką przyznania ww. świadczenia jest bowiem rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a świadczenie to ze swej istoty służy częściowemu chociaż zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponoszą osoby wskutek rezygnacji z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki, która winna mieć charakter trwały, a jej przedmiotem winno być całodobowe zaspokajanie potrzeb życiowych osoby niepełnosprawnej. Tymczasem ustalenia organu wskazują, że skarżąca uprawniona jest do emerytury z ZUS od dnia 1 października 2017 r. Zatem nie zrezygnowała ona z zatrudnienia, ani z jego podejmowania w związku z powstaniem niepełnosprawności u męża i koniecznością sprawowania na nim opieki.
Dalej organ wskazał, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr [...] z dnia 16 października 2019 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. wynika, że mąż skarżącej został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 sierpnia 2018 r. natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.
Od ww. decyzji skarżąca złożyła odwołanie.
W trakcie postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w Krakowie wezwało skarżącą do złożenia wyjaśnień w sprawie z potwierdzającymi je dowodami.
W odpowiedzi skarżąca w piśmie z dnia 27 października 2021 r. opisała stan zdrowia męża oraz zakres wykonywanych czynności. Wskazała, że całodobowa i długotrwała opieka nad leżącym mężem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy.
Z kolei pismem z dnia 15 listopada 2021 r. Kolegium poinformowało stronę o uprawnieniach z art. 10 k.p.a. Pouczyło również stronę, że na dzień wysłania informacji istnieje przesłanka zależna od skarżącej, która nie została spełniona – a mianowicie wykazanie, że 1) zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad mężem w zakresie uniemożliwiającym skarżącej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 2 ) skarżąca, która pobiera emeryturę i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne dokonała wyboru świadczenia pielęgnacyjnego przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. emerytury. Pismo to, prawidłowo doręczone w dniu 22 listopada 2021 r., pozostało bez odpowiedzi.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wyjaśniło, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem złożyła jego żona - skarżąca, a więc osoba należąca do kategorii osób z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obarczonych obowiązkiem alimentacyjnym. Tak więc skarżąca znajduje się w kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, co słusznie ustalił organ pierwszej instancji.
Przesądzenie powyższej okoliczności nie daje jednocześnie samoistnej podstawy do przyznania świadczenia wnioskującemu małżonkowi bez poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych związanych z pozostałymi ustawowymi przesłankami. Przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są bowiem: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i niepodejmowanie z tego powodu pracy.
Jak wynika z akt sprawy, mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem nr [...] z dnia 16 października 2019 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. ustalającym, że został on zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 sierpnia 2018 r. natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.
W przedmiotowej sprawie przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego jest w ocenie organu pierwszej instancji zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. ustalenie, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała później niż do ukończenia 18 roku życia (art. 17 ust. 1 b pkt 1 ww. ustawy) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b pkt 2 ww. ustawy).
Zdaniem Kolegium, powyższa regulacja w niniejszym brzmieniu, nie może stanowić podstawy odmowy ww. świadczenia. Okolicznością uzasadniającą uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu jest nieuwzględnienie przez organ pierwszej instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.
(sygn. akt K 38/13). Kolegium nie podzieliło stanowiska organu pierwszej instancji, że skoro ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wywołał utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, to art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych winien być stosowany tak, jakby żadnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie było. Zatem przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że stwierdzenie niekonstytucyjności ww. przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. Tym samym, powołana w badanej decyzji przeszkoda w przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego związana z ustaleniem, że niepełnosprawność W. G. powstała po ukończeniu przez niego 25 roku życia, nie mogła skutkować odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, co słusznie podniosła w odwołaniu.
Pomimo tego, że powyższych skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego wadliwie nie uwzględnił organ pierwszej instancji, błędnie przyjmując, że skarżąca nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, iż w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności nie określono daty jej powstania - Kolegium przyjęło, że zachodzi inny uwzględniony przez organ pierwszej instancji uzasadniony powód uniemożliwiający przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.
Kolegium zauważyło, że przyczyną odmowy przez organ pierwszej instancji ustalenia na rzecz skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem fakt, iż skarżąca ma ustalone od 1 października 2017 r. prawo do emerytury, którą pobiera z ZUS do dnia dzisiejszego. Faktu tego nie kwestionuje również skarżąca.
Również zdaniem Kolegium okoliczność ta stanowi przeszkodę w przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak podało Kolegium świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku ustalonego prawa do emerytury cel ten nie może być zrealizowany. Świadczenie emerytalne jest świadczeniem zastępującym dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Jest niejako odpowiednikiem wynagrodzenia za pracę uzyskiwanym po przepracowaniu określonego czasu i w określonym ustawowo wieku. Świadczenie pielęgnacyjne jest natomiast skierowane do tej grupy osób, która jest aktywna zawodowo i pozostaje w tak zwanym wieku przedemerytalnym (wypracowywującym jeszcze swoje świadczenie emerytalne). Okoliczności zatem, dla których osoba będąca już na emeryturze nie podejmuje dodatkowego zatrudnienia (czy ze względów zdrowotnych, czy z racji wieku lub ze względu na konieczność opieki nad innym członkiem rodziny) są z punktu widzenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obojętne. Treść tego przepisu, a zwłaszcza przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przemawiają za tym, że ustawodawca świadomie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczył te, które mają już ustalone prawo do emerytury. Z zatrudnienia bowiem zrezygnować mogą (odpowiednio go nie podejmować) tylko osoby aktywne zawodowo (w wieku przedemerytalnym) dla których praca, a nie emerytura jest głównym źródłem utrzymania. Osoby mające ustalone prawo do emerytury "zrezygnowały" z zatrudnienia lub odpowiednio go nie podejmują nie ze względu na opiekę nad inną osobą, lecz z uwagi na nabycie prawa do emerytury, które to prawo jest dużo silniejsze (pewniejsze i stabilniejsze) od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - na co zresztą, w aspekcie zgodności z konstytucyjną zasadą równości, zwracano uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym opowiadającym się za niedopuszczalnością, w świetle obowiązującego prawa, przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do emerytury (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt OSK 2950/15).
Kolegium podkreśliło, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Pomimo tego, że organ pierwszej instancji poinformował skarżącą o konieczności dokonania wyboru świadczenia korzystniejszego poprzez złożenie decyzji ZUS potwierdzającej zawieszenie przez skarżącą pobieranej emerytury i wstrzymanie jej wypłaty, taki dowód nie został złożony do akt sprawy. Podobnie skarżąca nie złożyła do akt dowodu potwierdzającego zawieszenie lub wstrzymanie wypłaty emerytury w toku postępowania odwoławczego, chociaż organ odwoławczy poinformował skarżącą na podstawie art. 79a k.p.a., że w sprawie zachodzi przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W takiej sytuacji brak jest możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Kolegium nawet gdyby przyjąć, że pobieranie emerytury nie stanowi przeszkody do przyznania wnioskowanego świadczenia, to w sprawie nie został wykazany wynikający z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych związek przyczynowy między sprawowaną przez skarżącą opieką nad mężem a rezygnacją z zatrudnienia bądź jego niepodejmowaniem przez skarżącą.
Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 64/14; LEX nr 1766243 i z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2950/17; LEX nr 2290843). Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy bowiem traktować niepodejmowanie pracy, jeśli w realiach sprawy nie sposób wykluczyć, iż niepodejmowanie aktualnie zatrudnienia jest spowodowane właśnie koniecznością objęcia niepełnosprawnego członka rodziny wymaganą opieką, a judykatura wręcz podnosi, że sam fakt rozwiązania umowy o pracę, jak i fakt okresowego zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło nie przekreśla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 maja 2020r., sygn. akt III SA/Gd 410/20; LEX nr 2983922).
Dalej Kolegium wyjaśniło, że sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).
W konsekwencji Kolegium przyjęło, że w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Jest tak dlatego, że strona ma ustalone prawo do emerytury od 1 października 2017 r., podczas gdy jej mąż stał się niepełnosprawny w stopniu znacznym od 1 sierpnia 2018 r. Strona nie wykazała zaś, że w trakcie pobierania świadczeń emerytalnych pracowała lub wykonywała inną pracę zarobkową. Powyższe dowodzi, że skarżąca nie pracuje od października 2017 r. z uwagi na przejście na emeryturę, a nie z powodu opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Również stan zdrowia chorego jest zdaniem organu względnie dobry, choć wymaga on pomocy w wielu czynnościach życia codziennego. Mąż skarżącej cierpi na schorzenia kardiologiczne, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę typu 2, ma wszczepioną endoprotezę stawu biodrowego i kolanowego. Jak wynika z dwóch wywiadów środowiskowych porusza się po domu przy pomocy kuł ortopedycznych i balkonika, zatem za niewiarygodne należało uznać twierdzenia ujęte w piśmie z dnia 27 października 2011 r., że chory jest osobą leżącą - tym bardziej, iż nie wykazano, by od daty ostatniego wywiadu środowiskowego z dnia 26 lipca 2021 r. stan zdrowia męża skarżącej uległ pogorszeniu. Chory samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki - czasem z pomocą żony, czasami
ma zakładane pieluchomajtki (zwłaszcza na noc).
Czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą przy mężu: pomoc przy toalecie ciała, pomoc przy ubieraniu, przygotowanie leków, przygotowanie posiłków, pomoc przy wyjściu na podwórko, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, robienie zakupów, sprzątanie to zdaniem Kolegium zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które można pogodzić z pracą zawodową, np. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zajmują one ok. 8 godzin dziennie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie naruszenie przepisów:
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
- art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej nie tkwią kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie stwierdził tez naruszenia ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego skutkujące ich uchyleniem.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Jak stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno – rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.
W myśl przepisu art. 27 ust. 5 ww. ustawy w przypadku zbiegu uprawnień
do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła osoba uprawniona - żona, a opieka sprawowana jest nad mężem, legitymującym się orzeczeniem nr [...] z dnia 16 października 2019 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. ustalającym, że został on zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 sierpnia 2018 r. natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.
Z powyższego wynika, że rzeczywiście niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie mniej jednak zasadnie, zdaniem Sądu, podniosło orzekające w drugiej instancji SKO w Krakowie, iż nie mogło to stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia.
Zasadnie zarzuciło Kolegium organowi pierwszej instancji, że ten nie uwzględnił przy interpretacji wskazanego przepisu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443).
W ocenie Sądu organ pierwszej instancji naruszył więc przepisy art. 138 § 2
i 2a oraz art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), nie stosując się do zawartych w decyzji Kolegium z dnia 25 czerwca 2021 r., znak: SKO.ŚR/4111/695/2021, wskazań co do wytycznych w zakresie właściwego sposobu wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście ww. wyroku TK.
Zwrócić bowiem należy uwagę, że organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną, mocą której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.), powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie jednakże do treści art. 138 § 2a k.p.a. "Jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów". Wytyczne organu odwoławczego w zakresie wykładni przepisów mogących znaleźć zastosowanie w sprawie, o których mowa w art. 138 § 2a k.p.a., wiążą więc organ pierwszej instancji. W wyroku z 20 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 595/18 (CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził expressis verbis, że na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. "organ odwoławczy może organowi pierwszej instancji narzucić wiążącą interpretację przepisu prawa". W tym względzie również i w doktrynie znaleźć można wypowiedzi o wiążącym charakterze omawianych, z tym jednakże zastrzeżeniem że "związanie organu I instancji wytycznymi organu odwoławczego nie jest bezwzględne" (zob.: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 138 Nb 37; Z. Kmieciak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. W. Chróścielewskiego, Z. Kmieciaka, Warszawa 2019, uw. 5 do art. 138). Jako przykłady sytuacji, w których takie związanie ustaje, podaje się w szczególności przypadek ustalenia przez organ pierwszej instancji, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, że wskazane przez organ odwoławczy przepisy nie znajdą zastosowania jako podstawa prawna nowej decyzji, tudzież w razie stwierdzenia, że w trakcie rozpoznawania sprawy między instancjami nastąpiła zmiana stanu prawnego (por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 138 Nb 37).
Zdaniem Sądu żadna z takich sytuacji w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wobec tego Burmistrz Miasta i Gminy O., rozpoznający ponownie sprawę po decyzji kasacyjnej SKO w Krakowie z dnia 25 czerwca 2021 r., związany był wskazaniami odnośnie do sposobu wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sądowi znane są orzeczenia, w których wskazuje się, że organ drugiej instancji, rozpoznający odwołanie od decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji, nie jest związany swym poglądem prawnym wyrażonym na wcześniejszym etapie postępowania w decyzji wydanej w oparciu o art. 138 § 2a k.p.a. (zob. wyrok NSA z 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 930/11, CBOSA). Podkreślić jednak z całą mocą należy, że nawet akceptacja powyższej zasady nie może oznaczać całkowitej dowolności organu drugiej instancji w odstępowaniu od poglądu prawnego. W świetle art. 8 k.p.a. każde takie odstępstwo musi zostać bowiem w sposób należyty i przekonujący umotywowane przez organ administracji, by jego działanie nie spotkało się z zasadnym zarzutem istotnego naruszenia ogólnej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (§ 1) oraz nierespektowania usprawiedliwionych oczekiwań strony co do stabilności praktyki orzeczniczej organu (§ 2). Potwierdza to utrwalone orzecznictwo sądowe, w którym podkreśla się, że zmienność poglądów prawnych wyrażonych w decyzjach organów administracji w odniesieniu do tego samego adresata, wydanych na tle takich samych stanów faktycznych, ze wskazaniem tej samej podstawy prawnej decyzji i bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany, stanowi niewątpliwie naruszenie art. 8 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 652/97, ONSA 1999, Nr 1, poz. 27; podobnie: wyrok NSA z 20 czerwca 1985 r., sygn. akt SA/Gd 487/85, cyt. aprobująco przez B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 8 Nb 5; wyrok NSA z dnia 16 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 958/97, LEX nr 59832, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2196/10, CBOSA; a także wyroki WSA: z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 609/07; z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 784/08; z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 477/09; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1143/11; z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 120/15; z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 186/15 - CBOSA; por. też wyrok SN z 5 sierpnia 1992 r., I PA 5/92, OSP 1993, Nr 7, poz. 142). Należy zaznaczyć, że organ, który rozpoznaje ponownie daną sprawę albo sprawę istotnie podobną, ma prawo do odmiennej oceny prawnej niż ta, która została wyrażona poprzednio, ale wówczas powinien przekonująco wyjaśnić stronie, dlaczego obecnie zajmuje inne stanowisko.
Zgodzić się więc w pełni należało z Kolegium, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż skarżąca z tej przyczyny nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Zasadnie podniosło Kolegium, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności powoduje, że art. 17 ust. 1b ustawy od momentu wejścia w życie wskazanego wyroku Trybunału, nie może być stosowany w jego dotychczasowym brzmieniu. Wykładnia art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna prowadzić zatem do takiego rozumienia tego przepisu, że w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd też w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
W odniesieniu do kwestii związanej z istnieniem negatywnej przesłanki do przyznania przedmiotowego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych od 2019 r. wyrażany jest pogląd, iż narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (czy renty) w wysokości niższej, niż to świadczenie. Sądy dając prymat wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej nad dotychczas przyjmowaną wykładnią językową tego przepisu, akcentowały istotną zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do tego świadczenia. W obecnych realiach, pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej oraz celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości (vide: wyroki NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2392/19, z dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19 i z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18, z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 137/19 oraz z 12 września 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 472/19).
W ocenie Sądu, samo zatem ustalenie prawa do emerytury, nie może automatycznie wykluczać możliwości przyznania opiekunowi osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego. Zauważyć bowiem należy, że celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie opiekunowi braku dochodów z pracy zarobkowej, z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie więc prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających jedno ze świadczeń wskazanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne powoduje, że cel instytucji świadczeń pielęgnacyjnych nie jest realizowany w stosunku do pewnej grupy opiekunów pomimo, iż sprawujący opiekę nie może podjąć pracy zarobkowej. Trzeba bowiem mieć też na uwadze to, że fakt uzyskania świadczeń emerytalnych nie wyklucza jeszcze możliwości podjęcia zatrudnienia. Niewątpliwie dokonując wykładni powołanego wyżej przepisu, należy uwzględniać także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17. W wyroku tym Trybunał zaakcentował, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych pomimo, że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogliby podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Choć wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył renty, to rozważania i stanowisko Trybunału zachowują aktualność także odnośnie emerytury.
Zdaniem Sądu należy zatem dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozwalającej na realizację zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Odnośnie więc do sposobu rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego, Sąd przychyla się do stanowiska wyrażonego m.in. w wyrokach NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, czy z dnia z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20. W orzeczeniach tych wskazano na potrzebę umożliwienia osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalnego (rentowego). Stwierdzić zatem należy, że zawieszenie prawa do emerytury eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych - dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien więc stronę poinformować. Obowiązek ten wynika z art. 9 k.p.a. Nadto dostrzec trzeba, że zgodnie z art. 79a k.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W sytuacji więc, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, wówczas, organ winien poinformować stronę, że o ile doprowadzi ona do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie przyznanie żądanego świadczenia.
Patrząc pod tym kątem na prawidłowość działań podjętych przez orzekające organy, stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych sprawy na k. 102 znajduje się "Zawiadomienie" z dnia 29 lipca 2021 r., wydane właśnie na podstawie art. 79a w zw. z art. 10 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, informujące dodatkowo o przesłankach zależnych od strony, w tym o przesłance wynikającej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy i sposobie jej wyeliminowania. W dodatku, to pismo procesowe zostało skierowane, co rzecz jasna, do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej. Wobec powyższego nie można się w tym zakresie dopatrzyć naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zastosowanie przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, wymaga stwierdzenia nie tylko okoliczności, iż osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do emerytury, czy renty, ale także że prawo to posiada w przypadku zbiegu prawa do innego świadczenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu IV SA/Wr 669/21, CBOSA). Zwrócić należy jednak uwagę, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stanowił, po pierwsze brak zaistnienia przesłanki rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia z powodu opieki nad mężem oraz przede wszystkim, brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad mężem.
W tym zakresie zgodzić się należy w pełni ze stanowiskiem Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie - nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawnym mężem. Skoro skarżąca nie pracuje od października 2017 r. z uwagi na przejście na emeryturę, to trafna była ocena Kolegium, że nie zrezygnowała lub nie podejmowała pracy lub innego zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem. A nawet przyjmując, że skarżąca z tegoż względu nie podejmowała zatrudnienia, to prawidłowa była ocena Kolegium, iż zakres czynności opiekuńczych, wykonywanych przez skarżącą, nie mieści w pojęciu czynności stałej i długotrwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Istotnie z materiału dowodowego wynika, że stan zdrowia męża skarżącej jest względnie dobry, choć wymaga on pomocy w wielu czynnościach życia codziennego. Cierpi on na schorzenia kardiologiczne, nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzycę typu 2, ma wszczepioną endoprotezę stawu biodrowego i kolanowego. Jak wynika z dwóch wywiadów środowiskowych porusza się po domu przy pomocy kuł ortopedycznych i balkonika. Wobec tego zgodzić się należało z oceną Kolegium, które uznało trafnie za niewiarygodne twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 27 października 2011 r., że jest on osobą leżącą - tym bardziej, iż pełnomocnik skarżącej, nie wykazał skutecznie, by od daty ostatniego wywiadu środowiskowego z dnia 26 lipca 2021 r. stan zdrowia męża skarżącej uległ pogorszeniu. Chory samodzielnie załatwia potrzeby fizjologiczne, samodzielnie spożywa posiłki - czasem z pomocą żony, czasami ma zakładane pieluchomajtki (zwłaszcza na noc). Bez poparcia stosownymi dowodami twierdzenia zawarte we wskazanym piśmie są więc gołosłowne.
Zasadnie zatem stwierdziło Kolegium, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą przy mężu takie jak: pomoc przy toalecie ciała, pomoc przy ubieraniu, przygotowanie leków, przygotowanie posiłków, pomoc przy wyjściu na podwórko, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, robienie zakupów, sprzątanie to zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie są na tyle absorbujące w czasie, by nie można ich było pogodzić z pracą zawodową choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwłaszcza, że jak wynika z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 26 lipca 2021 r. (k. 96 akt administracyjnych), zajmują one ok. 8 godzin dziennie, a w dodatku gdy skarżąca jest nieobecna, jak sama poinformowała pracownika socjalnego podczas tego wywiadu, "...ojcu pomaga syn" (vide: k. 95 akta administracyjnych; który mieszka "u żony").
Warunek "stałej" i "ciągłej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy zatem rozumieć, nie jako rzeczywiście wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, a zakres tej opieki nad osobą niepełnosprawną, wyznaczony jest stopniem jej niepełnosprawności oraz koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności opiekuńczych, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 482/20 oraz wyrok WSA w Krakowie z 29 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 640/21). Muszą to być zatem takie czynności, które są aż tak absorbujące w czasie, bądź też stan zdrowia podopiecznego wymaga pozostawania opiekuna w ciągłej dyspozycji opiekuna, że wykluczają one podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W tym ostatnim przypadku chodzi o sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, opiekun ten wykazuje realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 598/21).
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie administracyjnej.
W związku z powyższym Kolegium, dysponując kompetencjami do odmiennej oceny stanu faktycznego i prawnego, podjęło właściwe, zgodne z prawem rozstrzygnięcie, pomimo wskazanych mankamentów decyzji organu pierwszej instancji. Miało więc, zdaniem Sądu, podstawy do zastosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy trafnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji mimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nie można więc było skutecznie postawić Kolegium zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania – artykułów: 7, 77 § 1 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie mogła wobec tego odnieść zamierzonego skutku, również z tegoż względu, że cała bowiem argumentacja skargi sprowadza się w zasadzie do przytoczenia orzecznictwa sądowoadministracyjnego, ale bez odniesienia i wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i przywoływanych orzeczeń sądów administracyjnych do dokonanych ustaleń stanu faktycznego niniejszej sprawy. Nie zdołano więc w jej treści skutecznie wykazać w ogóle błędne działanie organów administracji publicznej. Twierdzenia o naruszenia przepisów muszą być przecież poparte argumentacją błędnego ich rozumienia i zastosowania albo niewłaściwej oceny materiału dowodowego i przyjęcia błędnych prawnych tego stanu rzeczy konsekwencji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.