III SA/Kr 1756/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKrakowie2024-03-13
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejubezwłasnowolnieniechoroba Alzheimeraopiekapotrzeby zdrowotnepostępowanie administracyjneprawo procesowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o skierowaniu osoby z chorobą Alzheimera do domu pomocy społecznej, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco jej indywidualnych potrzeb zdrowotnych i nie uzasadniły wyboru konkretnej placówki.

Sprawa dotyczyła skierowania osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej, Z. N., cierpiącej na chorobę Alzheimera, do domu pomocy społecznej w W. Opiekun prawny skarżącej kwestionował wybór placówki, wskazując na brak doświadczenia personelu w opiece nad osobami z chorobą Alzheimera i preferując inny dom pomocy społecznej. Sąd administracyjny uznał, że organy obu instancji nie zbadały wystarczająco indywidualnych potrzeb zdrowotnych Z. N. i nie uzasadniły wyboru DPS w W., naruszając tym samym przepisy postępowania administracyjnego. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Z. N., działającej przez opiekuna prawnego F. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o skierowaniu Z. N. do Domu Pomocy Społecznej w W. dla osób w podeszłym wieku. Opiekun prawny podnosił, że Z. N. choruje na chorobę Alzheimera, co wymaga specjalistycznej opieki, której DPS w W. może nie zapewnić, w przeciwieństwie do DPS w J., gdzie przebywała wcześniej. Wskazywał również na braki kadrowe i brak doświadczenia personelu w DPS w W. w opiece nad osobami z chorobami somatycznymi i Alzheimera. Sąd administracyjny, analizując sprawę, stwierdził, że organy obu instancji nie wykonały należycie obowiązku zbadania indywidualnych potrzeb skarżącej, ograniczając się do stwierdzenia wolnych miejsc i ogólnego zapewnienia usług. Sąd podkreślił, że organy nie ustosunkowały się do argumentów opiekuna prawnego dotyczących specyfiki choroby Alzheimera i braku odpowiedniego personelu w DPS w W. Zaniechanie to, zdaniem Sądu, naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji. Wobec powyższego, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zobowiązując organy do ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, w tym specyfiki stanu zdrowia Z. N. i możliwości zapewnienia jej odpowiedniej opieki w wybranej placówce.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie zbadały wystarczająco indywidualnych potrzeb zdrowotnych skarżącej i nie uzasadniły wyboru konkretnej placówki, naruszając tym przepisy postępowania administracyjnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy obu instancji nie wykonały obowiązku dokładnego zbadania indywidualnych potrzeb skarżącej, w tym specyfiki choroby Alzheimera, i nie wykazały w uzasadnieniu decyzji, dlaczego wybrany DPS jest odpowiedni. Organy ograniczyły się do stwierdzenia wolnych miejsc i ogólnego zapewnienia usług, nie odnosząc się do argumentów opiekuna prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 54 § 1-4

Ustawa o pomocy społecznej

Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

u.p.s. art. 54 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego.

u.p.s. art. 55 § 1-2

Ustawa o pomocy społecznej

Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, uwzględniając w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla akt, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, uchylając akt, stosuje środki określone w ustawie.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozważenie dowodów i okoliczności faktycznych, a także wskazanie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zbadały wystarczająco indywidualnych potrzeb zdrowotnych skarżącej, w tym specyfiki choroby Alzheimera. Organy nie uzasadniły wyboru konkretnej placówki DPS w W. i nie odniosły się do argumentów opiekuna prawnego o braku odpowiedniego personelu. Zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że zarówno w DPS w W., jak i w DPS w B. były wolne miejsca oraz że umieszczenie Z. N. w DPS w W. zapewnieni jej usługi zgodnie z potrzebami zdrowotnymi. organy obydwóch instancji "potrzeby zdrowotne" Z. N. ograniczyły do rozpoznania wskazanego w zaświadczeniu lekarskim z dnia 05.07.2023 r. wydanym przez laryngologa podczas gdy posiadały wiedzę, że Z. N. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. Organowi odwoławczemu nie wolno ograniczyć się do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji, czy też kontroli zasadności argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu.

Skład orzekający

Maria Zawadzka

przewodniczący

Renata Czeluśniak

sprawozdawca

Ewa Michna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące ustalania stanu faktycznego i uzasadniania decyzji w sprawach skierowania do domów pomocy społecznej, zwłaszcza w przypadku osób z chorobami przewlekłymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubezwłasnowolnionej z chorobą Alzheimera i wyboru placówki opiekuńczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest indywidualne podejście i dogłębne badanie potrzeb osoby w systemie pomocy społecznej, nawet w rutynowych procedurach skierowania do DPS. Podkreśla rolę opiekuna prawnego w obronie praw podopiecznego.

Choroba Alzheimera a wybór DPS: Sąd przypomina organom o obowiązku indywidualnej oceny potrzeb pacjenta.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1756/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
Art. 54, 59
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145 par. 1  pkt 1 c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1756/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Michna, , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2024 r., sprawy ze skargi Z. N. działającej przez opiekuna prawnego F. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 września 2023 roku, nr SKO.PS/4110/511/2023 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej w W. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją SKO.PS/4110/511/2023 z dnia 12 września 2023 r., działając na podstawie art. 54 ust. 1- 4 , art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2023.901.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775.), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy T. z dnia 11 lipca 2023 r. znak: GOPS.513.29.2022 orzekającej o skierowaniu Z. N. do Domu Pomocy Społecznej w W. o profilu "dom pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku" na pobyt stały.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w ww. decyzji organ I instancji ustalił, że Z. N. jest osobą samotną, całkowicie ubezwłasnowolnioną, ma ustanowionego opiekuna prawnego postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 1 marca 2022 r. sygn. akt. [...] w osobie brata F. S., obecnie przebywa w Domu Pomocy Społecznej w J., gdzie została umieszczona na podstawie decyzji Burmistrza Gminy K. nr DS/SP/4308/518/3/21 z dnia 29.06.2021 r. w sprawie skierowania do DPS oraz decyzji Starosty K. z dnia 25.08.2021 r. Nr 111PCPR.ZOPS-VI.4200.PUZ-1.7327.21. Decyzja ta wygasła w dniu 17.02.2022 r. Z uwagi na stan zdrowia, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt. [...], zezwalające na przyjęcie Z. N. do domu pomocy społecznej, Z. N. wymaga wsparcia i pomocy we wszystkich czynnościach dnia codziennego oraz całodobowej opieki. Opiekun prawny uzyskał postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. akt [...] zgodę na przeniesienie Z. N. do innego domu pomocy społecznej. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 lipca 2023 r. wynika, że Z. N. wymaga skierowania do domu pomocy społecznej o profilu: "dla osób w podeszłym wieku". Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji uznał, że Z. N. należało skierować do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. Organ wskazał, że jak ustalono w drodze wywiadu środowiskowego oraz załączonej do niego dokumentacji, stan zdrowia oraz predyspozycje osobiste Z. N. przesądziły o zasadności korzystania z całodobowej i profesjonalnej pomocy osób trzecich, których to potrzeb nie można zabezpieczyć poprzez przyznanie usług opiekuńczych.
SKO wskazało, że w odwołaniu od opisanej decyzji, F. S. działający jako opiekun prawny Z. N. podniósł, że miejsce skierowania nie jest zgodne z oczekiwaniami określonymi w dwóch wywiadach środowiskowych. Wyjaśnił, że dps, w którym obecnie przebywa Z. N. w J. jest dps-em o profilu osób z chorobami somatycznymi, natomiast dps w W. jest dla "osób w podeszłym wieku". Wskazał, że siostra ma stwierdzoną chorobę Alzheimera, co uzasadnia skierowanie jej do dps dla osób przewlekle somatycznie chorych.
Rozpoznając odwołanie Kolegium wskazało, że organ I instancji ustalił, że:
- DPS w B. prowadzony przez Fundację K. w ramach działalności gospodarczej jest wpisany do rejestru Wojewody Śląskiego nr [...] jako placówka niepubliczna,
- zarówno DPS w W., mieszczący się bliżej miejsca zamieszkania opiekuna prawego Z. N., jak i DPS w B. posiadają wolne miejsce dla osób z rozpoznaniem wskazanym w zaświadczeniu lekarskim z dnia 05.07.2023 r.
Następnie Kolegium stwierdziło: "Zatem mając na względzie zapewnienie usług zgodnie z potrzebami zdrowotnymi strony organ nie znalazł przyczyn uzasadniających przychylenie się do wniosku strony, a tym samym wykluczył, że w niniejszym przypadku interes strony przemawia za umieszczeniem P. Z. N. w DPS w B.."
W skardze do WSA w Krakowie oraz w pismach procesowych z dnia 7 listopada 2023 r. i 26 stycznia 2024 r. działający w imieniu skarżącej opiekun prawny wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, podnosząc, że zostały one wydane bez uwzględnienia dobra pensjonariuszki Domu Pomocy Społecznej w J. – Z. N. ze względu na to, że:
1. Z. N. choruje na chorobę Alzheimera, zaświadczenie lekarskie przesłane zostało do SKO w Krakowie i do GOPS T., oba podmioty są w jego posiadaniu.
2. do SKO przesłał kopię zaświadczenia lekarskiego z DPS J. z 17.05.2023 r., w którym jest zalecenie lekarskie, że jest ukierunkowanie dla Z. N. na DPS o specjalności chorób somatycznych,
3. Z. N. była od lipca 2021 r. niecałe 2 miesiące w DPS B. o profilu dla osób w podeszłym wieku i chorób psychicznych, staraniem opiekuna prawnego została przeniesiona do DPS J. o specjalności chorób somatycznych,
4. opiekun prawny był w DPS W., rozmawiał z pracownikiem socjalnym i z rozmowy wynika, że DPS ma spore braki pensjonariuszy (brakuje 15 osób na ok. 80 miejsc), przyjmie każdego z otwartymi rękami, lecz personel nie ma doświadczenia w opiece nad osobami chorymi na Alzheimera, somatycznie a specyfika opieki jest inna niż przy osobach w podeszłym wieku. Ponadto podczas pobytu opiekun dowiedział się, że nikt z GOPS T. nie był w DPS, nie było też rozmowy telefonicznej,
5. z rozeznania, które przedstawił do SKO wynika, że DPS w W., do którego kierowana jest Z. N. jest jedynym DPS-em w powiecie, więc skierowanie z GOPS T. jest "po najmniejszej linii oporu".
6. skierowanie do DPS W. nie jest równorzędne z przebywaniem Z. w DPS J., jest na warunkach gorszych.
7. Z. N. aktualnie jest w dużo gorszym stanie zdrowotnym niż 1,5 roku temu kiedy opiekun zwracał się z pytaniem o zgodę na przeniesienie siostry konkretnie do DPS B. i nie może się zgodzić na warunki gorsze. A porównanie jest takie iż 1,5 roku temu była energiczna, biegała po korytarzach w DPS J., w/g słów personelu jak "perszing" a dziś jest osobą apatyczną, na wózku, karmioną.
Ponadto skarżący podkreślił, że SKO w decyzji nigdzie nie przywołało treści jego odwołania, tj. pisma z dnia 18 lipca 2023 r., a opisuje je z pominięciem istotnych spraw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Na rozprawie opiekun prawny Z. N. wniósł o uwzględnienie skargi podając m.in. że stan zdrowia jego siostry znacznie się pogorszył, jest obecnie osobą leżącą i karmioną.
Na podstawie danych zawartych w bazie orzeczeń sądów administracyjnych Sądowi z urzędu wiadomo, że postanowieniem z dnia 10 marca 2023 r. I OW 134/22 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spór o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej o zmianę domu pomocy społecznej postanowił wskazać Wójta Gminy T. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zasadnie zarzucono w skardze zarówno przewlekłe prowadzenie postępowania jak i nieustalenie, jaki dom pomocy społecznej będzie najbardziej zabezpieczał potrzeby Z. N. Zasadnie zatem zarzucono organom biurokratyczne podejście do sprawy, a nie kierowanie się dobrem osoby wymagącej pomocy.
W sprawie nie budził wątpliwości fakt, że stan zdrowia uniemożliwia Z. N. samodzielne funkcjonowanie, co przesądziło o zasadności przymusowego umieszczenia jej w domu pomocy społecznej.
Istota sporu dotyczyła natomiast zasadności umieszczenia jej w DPS w W., niezgodnie z wnioskiem jej opiekuna prawnego.
Zdaniem Sądu, wbrew temu co napisano w odpowiedzi na skargę, Kolegium nie wyjaśniło przyczyny utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Co więcej, ani w decyzji organu odwoławczego ani w decyzji organu I instancji nie wyjaśniono, dlaczego – niezgodnie z wnioskiem opiekuna prawnego – zdecydowano o umieszczeniu Z. N. w DPS w W. Owszem, organy powołały przepisy zastosowanej ustawy ale nie wyjaśniły, dlaczego – pomimo stwierdzenia wolnych miejsc i w DPS w W. i w B. - podjęto kwestionowaną decyzję. Również analiza uzasadnienia organów w sprawie odmowy umieszczenia ww. w DPS w B. nie daje odpowiedzi na powyższe pytanie (akta adm. w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1757/23). O ile wnioski opiekuna prawnego zostały przez niego uzasadnione, to żaden z organów nie przytoczył wskazanych argumentów ani nie ustosunkował się do nich (szczególnie zarzutu braku doświadczenia kadry opiekuńczej w W. wymaganej ze względu na stan zdrowia Z. N.).
Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901) – dalej: u.p.s.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Jedną z form świadczenia z pomocy społecznej o charakterze niepieniężnym jest pobyt i usługi w domu pomocy społecznej (art. 36 pkt 2 lit. o u.p.s.). Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 u.p.s.). W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (art. 54 ust. 2a u.p.s.). Stosownie do art. 54a ust. 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy przesłanki skierowania do domu pomocy społecznej spełniają jednocześnie osoby pozostające w związku małżeńskim lub rodzic z pełnoletnim dzieckiem, osoby te można skierować do jednego domu pomocy społecznej pomimo zakwalifikowania każdej z tych osób do różnych typów domów pomocy społecznej. Kierowanie do odpowiedniego domu pomocy społecznej w sytuacji, o której mowa w ust. 1, uwzględnia konieczność zapewnienia właściwej opieki osobie wymagającej bardziej specjalistycznych usług (art. 54a ust. 2ustawy). Przepisy ust. 1 i 2 mogą mieć zastosowanie również w przypadku, gdy jedna z osób jest już mieszkańcem domu pomocy społecznej (art. 54a ust. 3 u.p.s.). Zgodnie natomiast z art. 55 ust. 1 - 2 u.p.s. dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, zwanych dalej "mieszkańcami domu". Organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.
Jak wyżej wskazano w rozpoznawanej sprawie bezsporną pozostaje okoliczność, iż skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do objęcia jej przedmiotową formą pomocy w postaci umieszczenia jej w domu pomocy społecznej. Sporną natomiast, pozostaje kwestia zasadności skierowania Z. N. do DPS w W. jako "odpowiedniego typu" ze względu na jej indywidualne potrzeby, szczególnie stwierdzoną przez lekarza psychiatrę chorobę Alzhaimera.
Zdaniem opiekuna prawnego skarżącej, DPS w W. nie posiada doświadczenia, nie posiada oddziału specjalizującego się w opiece osób z chorobą Alzhaimera i nie jest w stanie zapewnić jego siostrze należytej opieki w związku z czym opiekun nie wyraził zgody na umieszczenie siostry w DPS w W.
Przywołany wyżej art. 54 ust. 2 u.p.s. ustanawia wyłączenie od wyrażonej w ust. 1 przywołanego przepisu zasady kierowania osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla danej osoby kierowanej typu, położonego najbliżej jej miejsca zamieszkania. Otóż nie kieruje się osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej odpowiedniego dla niej typu, leżącego najbliżej miejsca zamieszkania, jeżeli wymagają tego okoliczności sprawy. Przy ocenie, jakie okoliczności sprawy mogą decydować o wyłączeniu powołanej zasady kierować należy się unormowaniem powołanego wcześniej art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s. Wskazuje ono zakres usług świadczonych przez domy pomocy społecznej, stanowiąc jednocześnie, że zakres tych usług musi odpowiadać indywidualnym potrzebom osób w nich przebywających (ust. 1), ze szczególnym uwzględnieniem m.in. stopnia ich fizycznej i psychicznej sprawności (ust. 2). Oznacza to, że organ pomocy społecznej dokonując wyboru domu pomocy społecznej, do którego skierowana ma być osoba wymagająca całodobowej opieki, zobowiązany jest brać pod uwagę nie tylko typ domu pomocy społecznej, czas oczekiwania na miejsce w tym domu i zakres świadczonych w nim usług, ale również jej indywidualne potrzeby. Inaczej mówiąc rozpoznanie wniosku o umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej, w tym także w konkretnie wskazanym przez osobę wnioskującą, obliguje organ pomocowy do dokładnego zbadania, a następnie wykazania w uzasadnieniu decyzji, okoliczności faktycznych, wskazanych w art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, ciążący na organach w powyższym zakresie obowiązek nie został wykonany. Jak wynika bowiem z uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć organy obu instancji, w zakresie potrzeb skarżącej ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że zarówno w DPS w W., jak i w DPS w B. były wolne miejsca oraz że umieszczenie Z. N. w DPS w W. zapewnieni jej usługi zgodnie z potrzebami zdrowotnymi. Problem w tym, że organy obydwóch instancji "potrzeby zdrowotne" Z. N. ograniczyły do rozpoznania wskazanego w zaświadczeniu lekarskim z dnia 05.07.2023 r. wydanym przez laryngologa podczas gdy posiadały wiedzę, że Z. N. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. Jej opiekun prawny konsekwentnie podnosił, że ma ona chorobę Alzheimera, pomimo to organ I instancji – bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego – podniósł nawet, że choroba ta nie została wykazana (k.48). Po dołączeniu wraz z odwołaniem do akt zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia 26 maja 2021 r. (k. 53 a.a) Kolegium nie skorygowało błędu organu I instancji, nie zbadało potrzeb Z. N. lecz ograniczyło się do ogólnego sformułowania uwzględnienia bliżej nieokreślonych potrzeb zdrowotnych. Należy zatem w tym miejscu przypomnieć o podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego - zasadzie dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą Kolegium działając jako organ merytoryczny zobowiązane było ponownie rozpoznać sprawę od początku, w zakresie objętym decyzją organu I instancji. W tym celu miało ono prawo do przeprowadzenia w ograniczonym zakresie własnego postępowania wyjaśniającego oraz oceny zebranego przez organ I instancji materiału dowodowego i jego uzupełnienia – zgodnie z regułą art. 136 k.p.a. Organowi odwoławczemu nie wolno ograniczać się do kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji, czy też kontroli zasadności argumentów i zarzutów przedstawionych w odwołaniu. Ponowne merytoryczne rozpatrzenie zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego, wskazania dowodów, oceny tych dowodów, rozważań prawnych, które mają w tej sprawie zastosowanie oraz odniesienie się do zarzutów odwołania - nie miało miejsca.
Zarówno z treści uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć, jak i z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych organu (a dokładniej – braku tych ustaleń) nie wynikają ani jakie są potrzeby Z. N. ze względu na jej stan zdrowia (organ nie uwzględnił wiedzy w tym zakresie jej opiekuna prawnego i nie poczynił żadnych własnych ustaleń), nie wynika też nawet ogólna charakterystyka DPS w W. pod kątem umieszczenia podopiecznej w wymaganej ustawowo placówce "odpowiedniego typu". Zaniechanie organów w powyższym zakresie uniemożliwia stwierdzenie, iż oferowana stronie palcówka spełnia przewidziane prawem wymagania. Trudno też uznać aby organy właściwe do udzielenia pomocy społecznej wsparły skarżącą i jej opiekuna w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb i umożliwiły im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez umieszczenie Z. N. nie tylko w domu pomocy społecznej położonym bliżej domu opiekuna prawnego, co umożliwiłoby mu łatwiejsze i częstsze odwiedziny siostry, ale też w domu odpowiednim ze względu na jej stan zdrowia i wynikające z niego potrzeby, zapewniającym opiekę dla osób z chorobą Alzheimera.
W kontrolowanej sprawie, poza wskazaniem że DPS w W. jest odpowiedni dla osób w podeszłym wieku, brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do stanowiska skarżącego, który konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego kwestionował możliwości realizacji przez DPS w W. wymaganych przez skarżącą, z uwagi na jej stan zdrowia, odpowiednich usług. Brak jakichkolwiek ustaleń w powyższym zakresie uniemożliwia Sądowi na obecnym etapie postępowania stwierdzenie, czy oferowany skarżącej DPS w W. spełnia wszystkie przewidziane prawem warunki i zapewnia stronie realizację jej potrzeb. Pamiętać należy, że Z. N. jest nie tylko jest osobą w podeszłym wieku ale jest przede wszystkim osobą o takim stanie zdrowia, z powodu którego, po zasięgnięciu opinii biegłych sądowych, została całkowicie ubezwłasnowolniona.
Wobec powyższego, Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja podjęte zostały z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 2 i art. 55 ust. 1-2 u.p.s.
Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego organy administracji zobowiązane będą do dokładnego przeprowadzenia ustaleń faktycznych w zakresie wyboru odpowiedniego typu domu pomocy społecznej pod kątem możliwości zapewnienia Z. N. warunków pobytu odpowiednich do jej stanu zdrowia, uwzględniając oczywiście stan zdrowia z chwili podejmowania decyzji. Wynik tych ustaleń, jak i odniesienie się do wszystkich argumentów i zarzutów skarżącego, w tym porównanie DPS w W. i w B. jako "odpowiedniego" dla Z. N. umożliwi ocenę zasadności wniosku skarżącego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto stwierdzić należy, że rozpoznanie wniosku o przeniesienie do innego domu społecznej winno być rozpoznane w jednym postępowaniu, w którym organ zadecyduje o wyborze odpowiedniej placówki i uzasadni swoje stanowisko.
Wg Sądu, organy rozdzielając sprawy na dotyczącą umieszczenia w jednym DPS i odmawiając umieszczenia w proponowanym przez stronę, błędnie zinterpretowało postanowienie NSA z dnia 10 marca 2023 r. I OW 134/22. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spór o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej o zmianę domu pomocy społecznej wskazał na odrębność tej sprawy od sprawy skierowania Z. N. do DPS bez jej zgody na czas trwania postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy - w kontekście powołanego przez Wójta Gminy T. przepisu art. 101 ust. 6 ustawy społecznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI