III SA/Kr 1751/24

III SA/Kr 1751/24 - Postanowienie WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi Y. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2024 r., znak: 010070/680/2143680/2024, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W dniu 10 października 2024 r. (data nadania) Y. B., zwana dalej skarżącą, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 września 2024 r., znak: 010070/680/2143680/2024, w przedmiocie odmowy przyznania prawa
do świadczenia wychowawczego na dziecko A. B. Skarżąca podała,
że bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczął się od momentu uzyskania informacji o decyzji i otrzymaniu jej odpisu w dniu 25 września 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że akta sprawy z wniosku skarżącej prowadzone były w postaci elektronicznej, a skarżąca złożyła skargę od utworzonej wersji roboczej Prezesa ZUS, która została jej udostępniona na sali obsługi organu przez pracownika ZUS. Rozpatrzenie sprawy nastąpiło decyzją z dnia 29 października 2024 r.
Z kolei w piśmie wyjaśniającym z dnia 5 grudnia 2024 r. (data prezentaty Sądu) organ wskazał, że w systemie informatycznym ZUS, obsługującym świadczenia rodzinne nie zapisują się wersje robocze pism ani decyzji. W teczce elektronicznej są zapisywane czynności i zdarzenia na koncie klienta. Są również widoczne pisma, jakie klient wysłał, albo jakie zostały wysłane do klienta. Do systemu tego mają również dostęp pracownicy sali obsługi klienta. Na koncie Y. B. w dacie 17 września 2024 r. widniał odnotowany w systemie zapis utworzenia decyzji przez referenta. Pracownik organu w dacie 17 września 2024 r. mógł poinformować skarżącą o wersji roboczej decyzji, której ostateczną treść przesłano skarżącej
w dniu 29 października 2024 r., kiedy to wersja robocza decyzji została poprawiona
i zaakceptowana przez aprobanta. Zgodnie z systemem informatycznym automatycznie znika wówczas z systemu wersja robocza decyzji, a pojawia się data utworzenia decyzji przez aprobanta. W momencie wydania skarżącej decyzji
z dnia 17 września 2024 r. postępowanie nie było zakończone. Między sporządzeniem decyzji przez referenta, a zaaprobowaniem jej i wysłaniem minęło
12 dni. Zgodnie z ww. systemem, po zaaprobowaniu wersji roboczej decyzji automat wysyła zaaprobowaną decyzję przez system PUE na konto klienta. Jeżeli klient odbierze decyzję, system automatycznie tworzy w dacie odbioru Urzędowe Poświadczenia Doręczenia.
W piśmie stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzji dnia 17 września 2024 r. nie sposób uznać za wersję roboczą. Zawiera ona bowiem wszystkie elementy decyzji o których mowa w art. 107 k.p.a., a nadto jest tożsama z treścią decyzji z dnia 29 października 2024 r. Z kolei
w piśmie z dnia 7 stycznia 2025 r. (data prezentaty Sądu) podał, że decyzja z dnia
17 września 2024 r. została wydrukowana z systemu ZUS i wręczona skarżącej. Podniósł, że mając na względnie art. 13 a ust. 10 ustawy o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci treść wydrukowanych przez pracownika w oddziale ZUS stanowi ich zgodną z oryginałem kopię. Otrzymany przez skarżącą wydruk decyzji nie wzbudził jej wątpliwości, gdyż zawierał imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby upoważnionej do ich wydania (zgodnie z art. 13 a ust. 8 ww. ustawy).
Ustosunkowując się do ww. twierdzeń pełnomocnika skarżącej, w piśmie
z dnia 21 lutego 2025 r. organ podał, że wydanie skarżącej wydruku decyzji było działaniem błędnym. Wydanie decyzji w ww. sposób nie można też uznać za jej doręczenie, zgodnie bowiem z przepisem art. 13 ust. 5 i 6 ww. ustawy decyzje doręczane są wyłącznie w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie wychowawcze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz.935; dalej także: P.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do Sądu jest uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia w sprawie, a następnie wniesienie skargi w ww. terminie, w trybie przewidzianym w art. 54 § 1 P.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony,
gdyż zaskarżona decyzja nie została skarżącej doręczona.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że musi on być doręczony lub zakomunikowany stronie. Od chwili jego wydania do chwili jego doręczenia akt ten nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Choć już istnieje
w przepisanym kształcie, to jednak nie wyszedł na zewnątrz, poza organ administracyjny. Przed doręczeniem decyzja istnieje, natomiast wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia. Z tą chwilą wobec strony powstają skutki
w postaci nabycia praw lub wykonania obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1326/07, Lex nr 489638). W doktrynie i orzecznictwie aprobowany jest również pogląd, że decyzje niedoręczone to decyzje nieistniejące, które nie korzystają z przymiotu domniemania prawidłowości i nie wchodzą do obrotu prawnego. Nie ma w tym zakresie znaczenia prawnego okoliczność, że strona uzyskała informację o treści decyzji, jeżeli nie nastąpiło to drogą oficjalnego doręczenia. Przy czym zaznaczyć należy, że skuteczne doręczenie przynajmniej jednej ze stron postępowania powoduje, że akt administracyjny wywołuje skutki prawne, wobec jego wejścia do obrotu prawnego (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 239/07, LEX nr 345938; wyrok NSA z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08, LEX nr 529931).
Wobec treści skargi, w pierwszej kolejności należało zbadać, czy termin
do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg, tj. czy zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej, a jeśli tak – w jakim terminie.
Jak wynika z akt sprawy, decyzja z dnia 17 września 2024 r. została wydana skarżącej w formie papierowej, po uprzednim jej wydrukowaniu z systemu ZUS. Tymczasem zgodnie z art. 13 a ust. 5 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576) decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma
w sprawie świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych doręcza osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze wyłącznie w postaci elektronicznej na jej profilu informacyjnym. Informacja o umieszczeniu na profilu informacyjnym decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego może zostać przesłana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze
lub osobie pobierającej świadczenie wychowawcze na wskazany we wniosku
o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego adres poczty elektronicznej
lub numer telefonu (ust. 5 ww. ustawy). W przypadku, o którym mowa w ust. 5, decyzje, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacje i inne pisma w sprawie świadczenia wychowawczego uznaje się za doręczone:
1) w momencie ich odbioru przez osobę ubiegającą się o świadczenie wychowawcze lub osobę pobierającą świadczenie wychowawcze na profilu informacyjnym;
2) po upływie 14 dni od dnia umieszczenia decyzji, postanowienia, zawiadomienia, wezwania, zaświadczenia, informacji i innego pisma w sprawie świadczenia wychowawczego na profilu informacyjnym - w przypadku ich nieodebrania (ust. 6 ww. ustawy).
W pouczeniu z dnia 19 lutego 2024 r. do wniosku o świadczenie wychowawcze skarżąca została pouczona, że pisma powiązane z przedłożonym dokumentem będą dostarczane wyłącznie w postaci elektronicznej, na profilu informacyjnym utworzonym w systemie teleinformatycznym PUE-ZUS. Wskazano
na ww. przepis art. 13 a ust. 5 ww. ustawy.
Decyzja z dnia 17 września 2024 r. (nie wnikając analizę czy jest to decyzja, czy robocza wersja decyzji, czy też jedynie jej projekt) nie została doręczona skarżącej w sposób przewidziany ww. przepisami prawa.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, nawet jeśli jest podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie. Brak zatem prawidłowego doręczenia orzeczenia (decyzji) stronie skutkuje tym, że decyzja
nie funkcjonuje w obrocie prawnym. W związku z powyższym, wniesienie skargi przed prawidłowym doręczeniem decyzji, czyni skargę przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie termin do wniesienia skargi w ogóle nie rozpoczął biegu, ponieważ decyzja z dnia 17 września 2024 r. nie została doręczona skarżącej w sposób prawidłowy. Z uwagi na treść ww. przepisu art. 13a ust. 5 i 6
ww. ustawy skutku doręczenia decyzji nie wywołało bowiem wręczenie
przez pracownika organu wydrukowanej z systemu informatycznego wersji decyzji z dnia 17 września 2024 r.
Jedynie na marginesie zauważyć należy, że w dniu 29 października 2024 r. została doręczona skarżącej decyzja z dnia 29 października 2024 r. (urzędowe poświadczenie doręczenia w aktach), która w swej treści jest tożsama z zaskarżona decyzją. Od daty doręczenia tejże decyzji zaczął biec termin do wniesienia skargi.
Z kolei okoliczność wydaniu skarżącej wydruku wersji decyzji z dnia 17 września 2024 r., zdaniem Sądu stanowi okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu
do wniesienia skargi od decyzji z dnia 29 października 2024 r. Jak słusznie bowiem zauważył pełnomocnik skarżącej wadliwe procedowanie organu administracji
nie może szkodzić stronie.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł, jak w sentencji postanowienia.