III SA/Kr 174/25

III SA/Kr 174/25 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska
Michał Niedźwiedź /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Skarżony organ
Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 145  par. 1   pkt 1  lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
Art. 80, art. 98  par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie WSA Michał Niedźwiedź (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy referent Dominika Duda-Malik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia 13 listopada 2024 r., znak ON-I.9531.5.5.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokat L. Z. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności.
Uzasadnienie
1.1. Decyzją z 12 września 2024 r. Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie orzekł o umorzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem M. C.
Z uzasadnienia decyzji wynikało, że Skarżąca złożyła 2 czerwca 2021 r. wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. 16 sierpnia 2021 r. do organu wpłynął wniosek Skarżącej o zawieszenie postępowania. Ponieważ trzyletni termin do podjęcia zawieszonego postępowania upłynął 18 sierpnia 2024 r., organ postanowił umorzyć postępowanie.
1.2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wyjaśniła między innymi, że 19 sierpnia 2024 r. złożyła brakującą dokumentację medyczną. Dodała przy tym, że trzyletni termin upłynął nie 18 sierpnia lecz 19 sierpnia 2024 r., ponieważ pierwsza z tych dat wypadała w niedzielę.
1.3. Decyzją z 13 listopada 2024 r. (nr ON-I.9531.5.5.2024) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną swojej decyzji organ wskazał między innymi art. 98 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako "k.p.a.").
W pierwszej kolejności organ zarysował dotychczasowy przebieg postępowania, wyjaśniając, że 2 czerwca 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie 21 lipca 2021 r. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia dokumentacji medycznej, dalej zaś, 12 sierpnia 2021 r., Skarżąca wystąpiła o zawieszenie postępowania do czasu uzupełnienia dokumentacji medycznej. W konsekwencji, 18 sierpnia 2021 r. Miejski Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania. Dalej organ wyjaśnił, że 19 sierpnia 2024 r. Skarżąca złożyła dodatkową dokumentację medyczną, nie wnosząc jednocześnie o odwieszenie postępowania.
Na tym tle, wskazując na art. 98 § 2 k.p.a. organ stwierdził, że Skarżąca nie złożyła do 18 sierpnia 2024 r. wniosku o podjęcie postępowania, a zamiast tego 19 sierpnia 2024 r. przedstawiła dokumentację medyczną. Zdaniem organu brak "wyraźnego pisemnego oświadczenia woli w przedmiocie zawieszonego postępowania", obligował do umorzenia postępowania.
2.1. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca podniosła, że – wbrew temu co twierdzi organ – wniosła o wznowienie postępowania. Miało to miejsce 19 sierpnia 2024 r. i przejawiało się w złożeniu uzupełniającej dokumentacji medycznej. Jej zdaniem było to oczywistym i jednoznacznym wyrazem woli podjęcia i kontynuowania zawieszonego postępowania. Równocześnie Skarżąca zaznaczyła, że nie została pouczona o konieczności złożenia odrębnego oświadczenia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. Zwróciła również uwagę, że 18 sierpnia 2024 r. wypadał w niedzielę, stąd też właściwy, trzyletni termin, upływał dopiero 19 sierpnia 2024 r.
2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając przy tym zasadniczą treść zaskarżonej decyzji.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna, chociaż częściowo z innych względów aniżeli te, które zostały w niej wskazane.
3.2. Rozstrzygając sprawę Sąd miał na uwadze to, że nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną – co wynika z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako "P.p.s.a."). Tym samym dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu.
3.3. Odtwarzając przebieg zdarzeń poprzedzających wydanie decyzji o umorzeniu postępowania organ argumentował, że Skarżąca złożyła 19 sierpnia 2024 r. dokumentację medyczną. Równocześnie organ przyjął, że w złożonych pismach zabrakło wyraźnego oświadczenia woli o kontynuacji postępowania i jego podjęcia. Okoliczność tę organ powinien był ustalić kierując się treścią art. 80 k.p.a., w świetle którego oceny, czy dany fakt miał miejsce musi być przeprowadzona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Tymczasem w aktach administracyjnych sprawy dokumentów tych brakuje, stąd też należy uznać, że w tym względzie ustalenia organu okazały się dowolne. Ponadto, wskazany powyżej brak uniemożliwia zweryfikowanie przez Sąd prawidłowości ustaleń co do okoliczności faktycznych poczynionych przez organ.
Znaczenie powyższe należy zaakcentować zasadnicze znaczenie wskazanych przez stronę skarżącą dokumentów dla ustalenia, czy w sprawie ziściły się przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. Bez zapoznania się z nimi nie można bowiem rozstrzygnąć, czy z ich treści można wywieść, że strona oczekiwała wznowienia postępowania (tak jak twierdzi Skarżąca), czy też było przeciwnie i należało je potraktować wyłącznie, jako uzupełnienie dokumentacji medycznej (tak jak twierdzi organ). Podkreślić przy tym należy , że Skarżąca w dniu 10 sierpnia 2021 r złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności do czasu uzupełnienia dokumentacji medycznej ( k 7 akt administracyjnych). W konsekwencji w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 sierpnia 2021 r o zawieszeniu postępowania wskazano, że postanowiono zawiesić postępowanie w sprawie do czasu doręczenia dokumentacji medycznej , o której mowa w zawiadomieniu z dnia 21.07.2021 r ( k.8 akt adm.)
3.4. Sąd miał również na względzie to, że trzyletni termin, o którym jest mowa w art. 98 § 2 k.p.a. liczony powinien być zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 57 § 3a k.p.a. Tym samym, biorąc pod uwagę, że swój bieg rozpoczął on 18 sierpnia 2021 r., czyli w dacie wydania postanowienia o wstrzymaniu postępowania, co do zasady, powinien był się on zakończyć 18 sierpnia 2024 r. Rzecz jednak w tym – jak trafnie zauważyła Skarżąca – że był to dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela), a co za tym idzie, zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a., wspomniany termin upłynął następnego dnia, tj. 19 sierpnia 2024 r. To zaś oznacza, że pismo strony z 19 sierpnia 2024 r. zostało złożone przed upływem omawianego terminu, i w zależności od swojej treści mogło wywołać skutek w postaci wznowienia postępowania. Tego jednak na tym etapie postępowania Sąd nie jest władny uczynić, skoro brakuje go w aktach administracyjnych sprawy.
3.5. Mając na względzie to, że opisaną powyżej wadą dotknięte są decyzje wydane w obu instancjach, koniecznym okazało się ich łączne wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Podstawą dla tego rozstrzygnięcia jest art. 135 P.p.s.a., który przewiduje, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).
3.6. Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni materiał dowodowy sprawy o pisma złożone przez Skarżącą 19 sierpnia 2024 r.
Następnie oceni, czy na ich podstawie można wnosić, że Skarżąca domagała się podjęcia postępowania. W tym względzie organ powinien jednak mieć na uwadze to, że prawidłowe odczytanie tych pism wymaga ustalenia ich rzeczywistej treści. Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć bowiem rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie pisma. O treści żądania strony nie decyduje tytuł pisma, ale istotna jest treść tego pisma, a obowiązkiem organu jest ustalenie rzeczywistej treści żądania skarżącego. Rzeczą organu, bowiem jest dążenie do wyjaśnienia, czy podmiot wnoszący pismo zdaje sobie sprawę ze swej sytuacji prawnej, a także ze skutków swych działań i zaniechań. Wynika to chociażby z regulacji zawartej w art. 8 § 1 k.p.a., w myśl której, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.
Przeprowadzając powyższą ocenę organ weźmie pod uwagę treść wniosku Skarżącej z o zawieszenie postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w którym jest mowa o zawieszeniu tego postępowania "do czasu uzupełnienia dokumentacji medycznej" (k. 7 akt administracyjnych).
3.7. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a.
O wynagrodzeniu pełnomocnika (adwokata) ustanowionego z urzędu rozstrzygnięto zgodnie z art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763).