III SA/KR 1733/23

III SA/Kr 1733/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-06-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
Art. 24
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1390
Par. 30
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant starszy referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 26 września 2023 r., znak: IG-II.7221.125.2023.EG w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 26 września 2023 r., znak IG-II.7221.125.2023.EG Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Bocheńskiego z 30 czerwca 2023 r., znak: GK-EG.6620. 111.3.2023.DP w przedmiocie odmowy R. F. (dalej: skarżący) aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie cyt.: "ujawnienia wyroku Sądu z dnia 8 listopada 1979 sygn. Akt: [...] oraz usunięcia wszystkich protokołów i zmian po 08 listopada 1979" odnośnie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], położonych w obrębie ewidencyjnym B. -3, jednostka ewidencyjna B. – miasto".
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wnioskiem z 16 stycznia 2023 r. skarżący wniósł o ujawnienie wyroku Sądu z dnia 8 listopada 1979 r., sygn. akt: [...] oraz usunięcie wszystkich protokołów i zmian po 8 listopada 1979 r., tj.:
protokołu z 2008 r. zmieniającego przeznaczenie z "r" na "b" oraz budynków pozostałych na budynki gospodarcze (stodoła i stajnia),
protokołu z 2018 r. zmieniającego punkty osnowy i zmniejszającego bezprawnie wielkość nieruchomości skarżącego,
protokołu z 2022 r., uznając go za wadliwy gdyż geodeta nie powiadomił stron ponadto sam protokół jest stronniczy bo przesunięto granice tylko od północy, a zostawiono od południowej bo było niekorzystne dla zlecającego usługi geodecie tj. uczestniczki i skarżącego zastosowano tu fikcję doręczenia, co nie dotyczy geodetów ze względów opisanych wyżej.
Organ pierwszej instancji po przeprowadzeniu postępowania wydał decyzję z 30 czerwca 2023 r., w przedmiocie odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Stwierdzono, że zarówno do wniosku z 16 stycznia 2023 r., jak i do wniosków wnoszonych w późniejszym terminie, skarżący nie dołączył żadnych dokumentów dowodzących zasadności zgłoszonych żądań i umożliwiających dokonanie zmiany. Nie przedłożono takiej dokumentacji mimo kilkakrotnego wzywania skarżącego o przedłożenie lub wskazanie dokumentacji architektoniczno-budowlanej dotyczącej budynków o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] usytuowanych na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym B. -3, jednostka ewidencyjna B. -miasto oraz o przedłożenie, bądź wskazanie aktualnej dokumentacji geodezyjnej wpisanej do ewidencji materiałów zasobu geodezyjnego i kartograficznego, na podstawie której może nastąpić żądana zmiana rodzaju budynków według KŚT, powierzchnia użytków i zmiana powierzchni działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...].
W toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził również 18 kwietnia 2023 r. oględziny na działce ewidencyjnej nr [...], które wykazały, że działka [...] zabudowana jest z przodu budynkiem mieszkalnym. Z tyłu budynku stwierdzono budynek murowany. Z powodu braku zgody na wykonanie zdjęć budynku z innej strony i wnętrz budynku, wykonano zdjęcia tylko spoza ogrodzenia działki. Właściciel nie wyraził zgody na przeprowadzenie dokumentacji fotograficznej z uwagi na przechowywane w przedmiotowym budynku mienie. Skarżący wniósł do protokołu, że za budynkiem mieszkalnym znajduje się jeden budynek, a nie trzy, z wydzieloną częścią stodoły, gdzie przechowywane jest siano, słoma oraz stajnia, gdzie hodowane są kury. Oświadczył, że w budynku przechowuje maszyny rolnicze. Skarżący wskazał, że nie posiada dokumentacji architektoniczno-budowalnej przedmiotowego budynku. Podniósł, że przeznaczenie budynku nie zmieniło się od lat 70-tych.
Organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w sprawie nie można dokonać aktualizacji w oparciu o dokumenty dołączone przez wnioskodawcę gdyż mają one charakter archiwalny w stosunku do założonej w 1983 r. ewidencji gruntów i budynków dla B. Zdaniem organu dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnym dokumentem, z którym ustawodawca związał skutek wiążącego ustalenia stanu pranego danych działek gruntu. Końcowo dodano, że organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków, rejestrują jedynie stany prawne i faktyczne wynikające z określonych dokumentów i nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Zdaniem organu w niniejszej sprawie nie została wytworzona we właściwym trybie nowa dokumentacja źródłowa zmieniająca albo korygująca.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie kwestionując w nim "(...) nie wprowadzanie wyroku sądowego do ewidencji gruntów sygn. Akt: [....] wyniku czego zostały dopuszczane do obrotu prawnego wadliwe prawnie protokoły z 2008 2018 2022".
Przedmiotowej decyzji zarzucił, że została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 8, art. 42-44, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła również I. F. (dalej: uczestniczka) domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zwrócenia sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji organu pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77, art. 8, art. 42-44, art. 77 § 1,art. 107 § 1 pkt 4) i 6) k.p.a. oraz art. 7d pkt. 1, art. 20 ust. 1 i 2, art. 24 ust. 2a, 2b, 2c, art. 24a ust. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie odmowę dokonania aktualizacji danych objętych ewidencją gruntów i budynków dla nieruchomości skarżącego i uczestniczki.
Decyzją z 26 września 2023 r., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W motywach rozstrzygnięcia przedstawiając stan sprawy wskazał, że działki: nr [...] o pow. 0,8207 ha, nr [...] o pow. 0,1747 ha, nr [...] o pow. 0,2300 ha oraz nr [...] o pow. 1,4644 ha są ujawnione w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność uczestniczki w 1/2 cz. i skarżącego w 1/2 cz. Dla powyższych działek nie została założona księga wieczysta.
Następnie wskazano, że zawiadomieniem z 11 lutego 1980 r. znak: [...] wprowadzono zmiany przedmiotowe w rejestrze gruntów obrębu K. miasto B. na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego w Bochni Wydział l Cywilny z 8 listopada 1979 r. sygn. akt [...].
Dalej organ szczegółowo wymienił wszelkie zdarzenia i prace geodezyjne, które dotyczyły przedmiotowych działek. I tak organ przybliżył proces powstania ewidencji gruntów i budynków miasta B. z mapą w skali 1:2000 założonej w latach 80. ubiegłego wieku. Organ podkreślił, że w protokole ogłoszenia stanu władania w poz. 515 obejmującej m.in. działki ewidencyjne: nr [...] o pow. 1,4644 ha i nr [...] o pow. 0,1747 ha widnieje podpis "F. M." bez żadnych uwag dotyczących powierzchni wykazanych działek.
Następnie organ przedstawił przebieg prac modernizacyjnych (operat techniczny [...]). Wskazał, że na szkicu nr 76 dotyczącym zabudowań na działce nr [...] istnieją adnotacje geodety: "brak zgody właściciela" oraz "wprowadzono z rastra", które dowodzą, że w trakcie pomiarów do modernizacji, M. F. - ówczesna właścicielka działki nie wpuściła wykonawców na należący do niej teren. Zmianą Nr [...] obręb B. -3 z 16 września 2008 r., wprowadzoną na podstawie operatu [...], na działce ewidencyjnej nr [...] ujawnione zostały: budynek mieszkalny o nr ewidencyjnym [...] oraz 3 pozostałe budynki niemieszkalne o nr ewidencyjnych [...], [...], [...]. Zmianą Nr [...] obręb B. -3 z 7 października 2008 r. zmieniono rodzaj i powierzchnię użytków gruntowych w działce nr [...] z: S/ŁIII - 0,3321 ha, ŁIII - 0,4471 ha, ŁIV- 0,5335 ha, W- 0,0119 ha i B/ŁIII - 0,1398 ha na: S/ŁIII - 0,3486 ha, ŁIII - 0,4053 ha, ŁIV- 0,5552 ha, W- 0,0141 ha i B - 0,1412 ha. Łączna powierzchnia działki nie uległa zmianie i wynosi 1,4644 ha. Jak podano, informacja Starosty Bocheńskiego z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej miasto B. ukazała się w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego (Dz.Urz.2007.873.5750) z dnia 7 grudnia 2007 r. Do dnia złożenia wniosku przez skarżącego, powierzchnie działek nr [...] i nr [...] nie były kwestionowane.
Następnie wskazano, że 24 września 2018 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został przyjęty pod nr [...] operat techniczny dotyczący projektu podziału dla budowy nowej drogi wojewódzkiej. O czynnościach na gruncie, które odbyły się 15 maja 2018 r., M. F. została powiadomiona 19 kwietnia 2018 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru zawiadomienia przez I. F. Jak wynika z protokołu ustalenia przebiegu granic spisanego przez geodetę uprawnionego, granice działek nr [...] i nr [...] z pozostałymi działkami ustalono na podstawie § 39 ust. 3 obowiązującego wówczas rozporządzenia 2001 r.
W dniu 22 kwietnia 2020 r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Bochni l Wydział Cywilny z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. F. zmarłej 24 lutego 2019 r., w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencyjnego ujawniono jako współwłaścicieli działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] R. F. i I. F. w udziałach po 1/2 części.
Następnie 29 lipca 2022 r. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] operat techniczny, sporządzony w celu podziału działki nr [...]. Zgodnie z protokołem ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych granicę pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] ustalono na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie - po istniejącym ogrodzeniu. Mimo prawidłowego zawiadomienia na gruncie nie stawili się: M. R., R. F., I. F. oraz przedstawiciel Urzędu Miasta Bochnia.
Organ odwoławczy stwierdził, że w operacie ewidencyjnym obrębu B. -3: położenie, granice, powierzchnie, rodzaj użytków gruntowych działek nr [...] i nr [...] wykazane są zgodnie z posiadaną przez Starostę Bocheńskiego dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a dane o jej właścicielach zgodnie z postanowieniami Sądu Rejonowego w Bochni z 8 listopada 1979 r. sygn. akt [...] oraz z 11 lutego 2020 r. sygn. akt [...]. Oznacza to, że dane te są aktualne i nie zachodzą okoliczności uzasadniające ich zmianę.
Zdaniem organu odwoławczego wykonawca modernizacji oraz organ l instancji prawidłowo ustalili faktyczny sposób zagospodarowania działki. Ustalono, iż przedmiotowa działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym i trzema budynkami niemieszkalnymi, teren wokół budynków stanowi dojazd oraz teren zagospodarowany - krzewy, trawnik, posadzone liczne drzewa. Teren działki jest ogrodzony. Za niezasadne uznano zarzuty skarżącego w zakresie kwestionowania, ze są to trzy budynki wobec braku zgody skarżącego w 2023 r. oraz M. F. w 2005 r. na wejście w teren, dokonanie oględzin i pomiaru budynków. Nie ma też dokumentacji architektoniczno-budowlanej tych budynków.
Stwierdzono też, że stan faktyczny w terenie przedstawiony przez skarżącego oraz zgromadzona w sprawie dokumentacja zasadnie wskazuje na zakwalifikowanie działki nr [...] do użytku gruntowego B, gdyż grunt ten nie jest zabudowany budynkami przeznaczonymi do produkcji rolniczej, ani budynkami przeznaczonymi do przetwórstwa rolno-spożywczego, a istniejący budynek mieszkalny jednorodzinny wykorzystywany na własne potrzeby nie wchodzi w skład siedliska usytuowanego na gruncie rolnym.
Organ odwoławczy stwierdził, że sam fakt istnienia postanowienia Sądu Rejonowego w Bochni, Wydział l Cywilny sygn. akt [...] z 8 listopada 1979 r. w sprawie nabycia spadku po A. S., działu spadku i zniesienia współwłasności oraz dołączony do odwołania sporządzony 25 wrzenia 1978 r. szkic, nie stanowi automatycznie podstawy do wykazania na ich podstawie zmiany przebiegu granic działek ewidencyjnych.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak zebrania materiału dowodowego z protokołów, o które wnioskowała strona, na okoliczność istnienia w protokołach z roku 2008, 2018 i 2022 błędów istotnych,
2. przedłożone z dokumentacją dowody doręczeń wezwań skierowanych do stron postępowania, w swojej formie, treści i sposobie dostarczenia uchybiają zasadom skutecznego doręczenia wyrażonym w art. 42-44 k.p.a., których naruszenie skutkuje koniecznością przyjęcia braku skutku doręczenia,
3. naruszenie art. 8 k.p.a. przez brak możności sporządzenia zdjęć z mapy, którą pracownik Starostwa posiadała przy wizji lokalnej, z której jednoznacznie wynikało, iż punkty graniczne miedzy działkami [...]/[...] zostały przesunięte; zdaniem skarżącego organ nie może ukrywać przed stroną dowodów, a postępowanie nie było prowadzone w celu sprostowania pomyłek w ewidencji tylko w ocenie strony miało na celu ukrycie stanu faktycznego, gdyż Starostwo Powiatowe w Bochni ponosi odpowiedzialność cywilno-odszkodowawczą w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w protokołach przy braku ewidencji postanowienia sądowego,
4. brak analizy dokumentów źródłowych wyroku sądowego przez organ, wykazujących cechy dokumentów jednoznacznie określających położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości. Granice nieruchomości podlegających rozgraniczeniu były ustalane w lata 1979 r przy udziale biegłego sądowego i były przyjmowane przez strony - sąsiadów bez żadnych zastrzeżeń,
5. podanie nieprawdy, że 11 lutego 1980 r. dokonano zmian w rejestrze gruntów obrębu K. miasta B., gdyż w dniu 28 października 2019 Urząd Wojewódzki w Krakowie wystąpił do sądu o wydanie kopi postanowienia (załącznik 5).
Z uwagi na powyższe skarżący domagał się:
1. anulowania protokołów z 2008 r., a w szczególności dotyczącego zmiany kwalifikacji gruntu z "r" na "b", sprostowania błędnie wprowadzonego oznaczenia budynków jako pozostałe budynki nie mieszkalne na prawidłowe jak to ustalił biegły sądowy na potrzeby postępowania sądowego budynki gospodarcze stajnia i murowana stodoła,
2. anulowanie protokołu z 2018 r. dotyczącego rażącego przesunięcia punktów granicznych między działkami [...] i [...] załącznik 1 i 2 nie są one nie tylko nie zgodne z wyrokiem sygn. akt: [...], ale nawet spokojnym stanem posiadania czyli ogrodzeniem wybudowanym na działce [...] w 1980 r. zaraz po wyroku sądowym,
3) anulowanie protokołu z 2022 r., gdyż zastosowano tu fikcję doręczeń i przesunięto punkty graniczne w stosunku do ustaleń biegłego sądowego, na okoliczność tą wskazano, że wielkość nieruchomości sąsiada zwiększyła się po wadliwym protokole z fikcją doręczeń,
4) przeprowadzenie dowodów z dokumentów tj. protokołów z 2008 r. 2018 r. oraz 2022 r. oraz zawartych w nich istotnych uchybień.
W uzasadnieniu skargi stwierdził, że:
- wyrok sądowy w sprawie o sygn. akt [...] nie został zaewidencjonowany w ewidencji gruntów w wyniku czego dopuszczono do wielu naruszeń prawa obowiązującego między innymi zaewidencjonowanie wadliwie prawnie protokoły, a tym samym same decyzje o przesunięciu granic nieruchomości działki [...] [...] nie mogą zostać dopuszczone do obrotu prawnego bo u samej podstawy są wadliwie prawnie,
- starostwo ma wiedzę o zmianach powierzchni nieruchomości [...] [...] bo to ono dokonywało tych zmian na podstawie wadliwych prawnie protokołów przy niezaewidencjonowanym wyroku sądowym,
- budynki były zawsze budynkami gospodarczymi stojącymi na gruntach rolnych, a granice i wielkość nieruchomości ustalił Sąd w 1979 r.; zdaniem skarżącego zmieniono zapisy Sądu bo nie zaewidencjonowano prawnie obowiązującego wyroku sądowego z 1979 r., a do obowiązków Starostwa Powiatowego należy sprostowanie błędnych wadliwych prawnie protokołów i jakichkolwiek zmian w ewidencji gruntów po dacie 1979 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04).
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 26 września 2023 r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1752 ze zm.) dalej: "ustawą" lub "p.g.k.", przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna, organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania.
Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy, aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b. W drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (24 ust. 2b pkt 2).
Z art. 24 ust. 2a ustawy wynika, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu albo na wniosek uprawnionych podmiotów.
Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z dnia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r. poz. 1390). Zgodnie z treścią § 30 ust. 1 pkt 1,2 i 3 powołanego rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych min. w procesie bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie:
1/ dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby
a. postępowania rozgraniczeniowego,
b. postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów,
c. postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości,
d. postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,
e. podziału nieruchomości,
f. wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych;
2/ innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic;
3/ dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji.
Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz powoływanego wyżej rozporządzenia wyraźnie precyzują kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie może być więc rozumiana jako automatyczne "prostowanie" wszelkich danych operatu na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporu granicznego bądź własnościowego.
Sąd podkreśla, że w ramach postępowania ewidencyjnego organy ewidencyjne są uprawnione jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (por. np. wyrok NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07).
Techniczny charakter ewidencji powoduje, że osoba kwestionująca jej zapisy nie może doprowadzić do modyfikacji stanu prawnego nieruchomości poprzez wprowadzenie zmian w ewidencji, a dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Właśnie z uwagi na techniczno-rejestracyjny charakter ewidencji niedopuszczalne jest odwrócenie przedmiotowej kolejności. Procedura aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, jak już wcześniej wskazano, ma charakter sformalizowany w zakresie określenia dokumentów stanowiących podstawę zmienionego wpisu (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 859/20).
Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że organy obu instancji, w oparciu o ww. przepisy, podjęty wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ustalenia zasadności wniosku skarżącego. Przeanalizowano wszelkie zaistniałe na przestrzeni lat zdarzenia, które dotyczyły działek objętych wnioskiem i zaistniałe w następstwie ich zmiany.
I tak przede wszystkim nie jest zasadne twierdzenie skargi, że postanowienie Sądu Rejonowego w Bochni Wydział l Cywilny z 8 listopada 1979 r. sygn. akt [...] nie zostało uwzględnione w ewidencji gruntów i budynków. Zawiadomieniem z 11 lutego 1980 r. znak: [...] wprowadzono zmiany przedmiotowe w rejestrze gruntów. Zgodnie z treścią ww. postanowienia, w rejestrze gruntów obrębu K. miasta B. w jednostce rejestrowej [...] obejmującej własność M. F. ujawniono parcele pb. [...], pb. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a w jednostce [...] obejmującej własność J. L. parcelę [...] (karty 11-23 akt).
Następnie z akt sprawy wynika, że w latach 80 tych została założona ewidencja gruntów i budynków miasta B. z mapą w skali 1:2000, gdzie dotychczasowe zapisy katastru austriackiego zastąpiła nowa ewidencja gruntów, a parcele gruntowe zastąpione zostały działkami ewidencyjnymi. Dotychczasowa ewidencja w całości została zastąpiona odnowioną ewidencją gruntów i budynków. W protokole ogłoszenia stanu władania w poz. 515 (karty 29-31 akt) obejmującej m.in. działki ewidencyjne: nr [...] o pow. 1,4644 ha i nr [...] o pow. 0,1747 ha widnieje podpis "F. M." bez żadnych uwag dotyczących powierzchni wykazanych działek.
Następnie w ramach prac modernizacyjnych powstał operat techniczny [...]. Na szkicu nr 76 (karta 94 akt) dotyczącym zabudowań na działce nr [...] istnieją adnotacje geodety: "brak zgody właściciela" oraz "wprowadzono z rastra", które dowodzą, że w trakcie pomiarów do modernizacji, M. F. - ówczesna właścicielka działki nie wpuściła wykonawców na należący do niej teren. Zmianą Nr [...] obręb B. -3 z 16 września 2008 r., wprowadzoną na podstawie operatu [...], na działce ewidencyjnej nr [...] ujawnione zostały: budynek mieszkalny o nr ewidencyjnym [...] oraz 3 pozostałe budynki niemieszkalne o nr ewidencyjnych [...], [....], [...]. Zmianą Nr [...] obręb B.-3 z 7 października 2008 r. zmieniono rodzaj i powierzchnię użytków gruntowych w działce nr [...] z: S/ŁIII - 0,3321 ha, ŁIII - 0,4471 ha, ŁIV- 0,5335 ha, W- 0,0119 ha i B/ŁIII - 0,1398 ha na: S/ŁIII - 0,3486 ha, ŁIII - 0,4053 ha, ŁIV- 0,5552 ha, W- 0,0141 ha i B - 0,1412 ha. Łączna powierzchnia działki nie uległa zmianie i wynosi 1,4644 ha. Informacja Starosty Bocheńskiego z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej miasto B. powiat b. województwo małopolskie ukazała się w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego (Dz.Urz.2007.873.5750) z dnia 7 grudnia 2007 r. Do dnia złożenia wniosku przez skarżącego, powierzchnie działek nr [...] i nr [...] nie były kwestionowane.
Dalej powołano się na okoliczność, że 24 września 2018 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został przyjęty pod nr [...] operat techniczny dotyczący projektu podziału dla zadania związanego z budową nowej drogi wojewódzkiej. Jak wynika z akt sprawy (karta 74 akt), o czynnościach na gruncie, które odbyły się 15 maja 2018 r., M. F. została powiadomiona 19 kwietnia 2018 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru zawiadomienia przez I. F. Pomimo prawidłowego powiadomienia M. F. nie brała udziału w ustalaniu przebiegu granic dzielonych działek. W protokole ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych w pozycjach dotyczących działek nr [...] i [...] odnotowano, że w trakcie czynności ustalenia przebiegu granic M. F. była nieobecna (karty 80-84 akt). Jak wynika z protokołu ustalenia przebiegu granic spisanego przez geodetę uprawnionego, granice działek objętych tymi pracami ustalono na podstawie § 39 ust. 3 obowiązującego wówczas rozporządzenia z 2001 r., tj. według danych numerycznych pozyskanych z PZGIK. Dane te są zgodne z mapą zasadniczą i ewidencyjną w postacie analogowej.
Następnie 22 kwietnia 2020 r., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Bochni l Wydział Cywilny z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. F. zmarłej 24 lutego 2019 r., w jednostce rejestrowej [...] operatu ewidencyjnego ujawniono jako współwłaścicieli działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] R. F. i I. F. w udziałach po 1/2 części.
Z kolei 29 lipca 2022 r. został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] operat techniczny, sporządzony w celu podziału działki nr [...]. Jak wynika z akt sprawy (karty 70 i 71 akt), o czynnościach na gruncie, które odbyły się 24 czerwca 2022 r. I. F. oraz R. F. zostali powiadomieni za pośrednictwem Poczty Polskiej. Pomimo podwójnego awizowania, zawiadomienia nie zostały podjęte w terminie i zostały zwrócone wykonawcy. Granicę pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] ustalono na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie (§ 33 ust. 2 rozporządzenia 2021 r.) - po istniejącym ogrodzeniu.
Powyższe w ocenie Sądu dało organom podstawę do przyjęcia, że w operacie ewidencyjnym położenie, granice, powierzchnie działek nr [...] i nr [...] wykazane są zgodnie z posiadaną przez Starostę Bocheńskiego dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Aktualne są również dane dotyczące właścicieli przedmiotowych nieruchomości, co nie było kwestionowane przez skarżącego. Z przedstawionego przez organy stanu sprawy wynika, że poprzedniczka prawna skarżącego nie kwestionowała przebiegu granic działek oraz ich powierzchni. Wskazuje na to protokół ogłoszenia stanu władania w poz. 515 (karty 29-31 akt) z okresu zakładania ewidencji gruntów. Nie kwestionowała też wyników prac modernizacyjnych mimo przewidzianych ku temu środków pranych. Nie brała udziału w czynnościach objętych operatem [...] mimo że zawiadomienie odebrał jej córka – będąca uczestnikiem w niniejszym postępowaniu. Również skarżący oraz uczestniczka mimo prawidłowego zawiadomienia o czynnościach objętych operatem [...] nie stawili się na gruncie.
Analiza akt sprawy w pełni potwierdza prawidłowość stanowiska organów, że powołane przez skarżącego we wniosku dokumenty nie mogły odnieść pożądanego przez skarżącego skutku. Słuszne jest stanowisko organu, że postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie są podstawą wykazywania w zapisach ewidencji gruntów powierzchni działek. Podstawy żądanej zmiany nie może też stanowić mapa uzupełniająca z 1974 r. ponieważ odzwierciedla ona stan faktyczny sprzed założenia ewidencji gruntów. Dokument ten ma charakter archiwalny w stosunku do założonej w 1983 r, ewidencji gruntów i budynków.
Z orzecznictwa sądów administracyjnych, które orzekający w niniejszej sprawie sąd w pełni podziela, wynika, że organ ewidencyjny nie może "cofnąć się" do wybranych przez stronę wcześniejszych dokumentów, z pominięciem nowych dokumentów powstałych w związku z założeniem ewidencji oraz jej prowadzeniem (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 167/19, wyrok WSA w Krakowie z 13 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1499/17). Również w wyroku NSA z 26 października 2016 r. I OSK 2901/14 stwierdzono, że aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów ilustrujących stan odmienny od stanu już uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi zatem najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu. Waloru takiego dokumentu nie mają dokumenty powoływane przez skarżącego albowiem ewidencja gruntów dla B. została założona w 1983 r., a dokumenty wskazane przez skarżącego są dokumentami sprzed tego roku. Stąd też należy jeszcze raz podkreślić, że ewidencja gruntów i budynków jest rejestrem, który ma odzwierciedlać stan aktualny, dlatego też zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane na podstawie dokumentów, o których mowa w § 30 cyt. wyż. rozporządzenia, ale wydanych po ostatnim wpisie w ewidencji, a to oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. Dokumenty określające poprzedni stan działek nie mogą stanowić podstawy do zarejestrowania tego stanu, jeżeli stan późniejszy został stwierdzony kolejnymi dokumentami wprowadzonymi do ewidencji - aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną.
Zasadnie też wskazał organ odwoławczy, że podstawą aktualizacji nie mógł być sporządzony 25 wrzenia 1978 r. szkic. Dokumentacja geodezyjna stanowiąca podstawę do dokonania zmiany musi zostać przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierać informacje pozwalające na wprowadzenie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalonego w postępowaniu rozgraniczeniowym przebiegu granicy, punktów granicznych, a przede wszystkim musi być aktualna. Tymczasem sporządzający szkic mgr inż. Z. G. nie sporządził operatu technicznego, który w 1979 r. mógł stanowić podstawę żądanych zmian granic, a od tamtej pory upłynęło 45 lat.
Sąd uznał również za zasadne stanowisko organów odnośnie nieuwzględnienia żądanej przez skarżącego zmiany rodzaju budynków znajdujących się na działce nr [...], które zostały określone jako pozostałe budynki niemieszkalne, a nie jak chce tego skarżący - budynki produkcyjne, usługowe i gospodarcze dla rolnictwa. Zmiana ta nastąpiła podczas modernizacji operatu ewidencyjnego w 2008 r. i jak to już wyżej wskazano ówczesna właścicielka nieruchomości nie wniosła niej zarzutów. Ponadto podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w toku kontrolowanego postępowania skarżący nie zezwolił na pełne oględziny i dokonanie dokumentacji zdjęciowej, tak aby możliwe było rzeczywiste przeznaczenie tychże zabudowań. Słusznie też organ podnosił, że organem kompetentnym do określenia kategorii budynku w świetle przepisów prawa budowlanego jest organ administracji budowlanej, który wypowiada się w sprawie funkcji budynku w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego lub w wyrażeniu zgody na zmianę sposobu użytkowania budynku. Materiał dowodowy sprawy nie wskazuje, że istnieje dokumentacja prezentująca inny stan budynku niż określony w ramach prac modernizacyjnych oraz kontrolowanego postępowania, a przedłożony przez skarżącego materiał zdjęciowy jest niewystarczający.
Sąd zauważa też, że kontrolowane postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącego, zatem to skarżący był obowiązany dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Sąd zwraca uwagę, że w przypadku żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków konieczność dostarczenia dokumentów geodezyjnych, kartograficznych i innych niezbędnych do wprowadzenia zmian nie jest przesłanką formalną wniosku o wszczęcie postępowania, lecz przesłanką o charakterze materialnym. Złożenie stosownych dokumentów nie jest konieczne do wszczęcia postępowania, lecz do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem strony. Jeżeli strona nie złoży odpowiednich dokumentów lub przedstawione przez nią dane nie uzasadniają wprowadzenia zmian – organ wyda decyzję odmowną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt III SAB/Lu 3/12, LEX nr 1166273). Chodzi jednak o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych (zob. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 1478/01, LEX nr 156384). Stąd też w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, organy trafnie przyjęły, że przedstawione przez skarżącego dokumenty sporządzone, przed założeniem operatu ewidencji gruntów, nie mogą być podstawą aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.
Sąd podziela też stanowisko organów, że nie jest w stanie uwzględnić wniosku jeżeli żądanie wprowadzenia zmian dotyczy powierzchni działki, powierzchnia taka wynika bowiem z przebiegu granicy działki ewidencyjnej – jest funkcją przebiegu jej granic, a nie odwrotnie. Sprostowanie błędnej zdaniem skarżącego powierzchni działki nie należy do kategorii błędów oczywistych i musi wynikać z ustalonych granic i zostać odpowiednio udokumentowane przez uprawnionego geodetę. Dopiero tak sporządzone dokumenty, mogłyby być podstawą aktualizacji ewidencji, jednakże skarżący mimo stosownych pouczeń i wezwań w tym zakresie – stosownej dokumentacji nie przedłożył.
Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w sposób umożliwiający skarżącemu udział w czynnościach organów, materiał dowodowy został zebrany w sposób umożliwiający jego szczegółową ocenę i odniesienie się do przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz cyt. wyż. rozporządzenia. Uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji są rzeczowe, szczegółowe i zrozumiałe. Organy odniosły się wyczerpująco i prawidłowo do wszystkich zarzutów skarżącego. Z powyższych przyczyn zarzuty skargi okazały się niezasadne i skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.