III SA/Kr 1716/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-02-02
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatnośćzobowiązanidochódkryterium dochodoweprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego ustalającą odpłatność za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej, uznając prawidłowość ustaleń organów co do sytuacji dochodowej skarżącego.

Skarżący J.B. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa ustalającą odpłatność za pobyt jego matki w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy społecznej, w tym brak postępowania w zakresie jego sytuacji majątkowej i dochodowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły sytuację dochodową skarżącego i zastosowały właściwe przepisy prawa, a okoliczności podnoszone przez skarżącego mogły być przedmiotem odrębnego postępowania o zwolnienie z opłaty.

Sprawa dotyczyła skargi J.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa ustalającą odpłatność za pobyt matki skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń organów, zarzucając im naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy społecznej, w szczególności brak przeprowadzenia postępowania dotyczącego jego sytuacji majątkowej i dochodowej oraz możliwości finansowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego w DPS jest zależny od sytuacji dochodowej, a organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość opłaty na podstawie dochodu skarżącego, który przekraczał 300% kryterium dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, uznał ją za prawidłową. Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w tym sytuację dochodową skarżącego, oraz zastosowały właściwe przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2. Sąd podkreślił, że okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej czy majątkowej skarżącego, a także jego wydatki (poza niezbędnymi), nie mają wpływu na ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty, ale mogą stanowić podstawę do ewentualnego zwolnienia z niej w odrębnym postępowaniu. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty za niezasadne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji prawidłowo ustalił wysokość opłaty, opierając się na sytuacji dochodowej skarżącego, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej. Inne wydatki i sytuacja majątkowa mogą być podstawą do ubiegania się o zwolnienie z opłaty w odrębnym postępowaniu.

Uzasadnienie

Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego w DPS jest zależny od sytuacji dochodowej. Organ I instancji prawidłowo ustalił dochód skarżącego i jego przekroczenie ponad 300% kryterium dochodowego, co stanowi górną granicę opłaty. Okoliczności podnoszone przez skarżącego, takie jak wydatki na pożyczkę czy leki, nie wpływają na ustalenie wysokości opłaty, ale mogą być podstawą do zwolnienia z niej w odrębnym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Przepisy te określają zasady ustalania odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych, uwzględniając kryterium dochodowe i możliwość ustalenia opłaty w drodze decyzji administracyjnej w przypadku odmowy zawarcia umowy.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający podstawę oddalenia skargi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi i uchylenia aktu administracyjnego w przypadku naruszenia prawa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy strona wykazała swoje twierdzenia.

u.p.s. art. 60 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny.

u.p.s. art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Kolejność osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Zasady ustalania opłaty przez małżonka i zstępnych, w tym ograniczenie kwotą dochodu pozostającą po wniesieniu opłaty.

u.p.s. art. 61 § ust. 2d

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Ustalanie wysokości opłaty w drodze decyzji w przypadku odmowy zawarcia umowy.

u.p.s. art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Umowa w sprawie odpłatności za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definicja dochodu na osobę w rodzinie.

u.p.s. art. 64 § pkt 7

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Przesłanka uzasadniająca zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej bez przeprowadzenia postępowania w zakresie jego sytuacji majątkowej, niezbędnych wydatków. Naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy błędnym i niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w zakresie wysokości dochodu i jego możliwości, w tym okoliczności, które stanowią podstawę zwolnienia go od tej opłaty, jak również nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt w dps jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez obowiązanego i jej wysokości. Skarżący oświadczył, że woli chować kota niż opiekować się matką, za to co mu zrobiła.

Skład orzekający

Maria Zawadzka

przewodniczący

Renata Czeluśniak

sprawozdawca

Ewa Michna

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości ustalania odpłatności za pobyt w DPS na podstawie dochodu, a także rozdzielenia postępowania o ustalenie opłaty od postępowania o zwolnienie z niej."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji dochodowej skarżącego i przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje konflikt rodzinny i trudne decyzje związane z opieką nad starszymi rodzicami oraz obowiązkami finansowymi wobec nich. Pokazuje również, jak prawo administracyjne reguluje te kwestie.

Czy można odmówić płacenia za matkę w DPS, bo woli się kota? Sąd rozstrzygnął.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III SA/Kr 1716/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna
Maria Zawadzka /przewodniczący/
Renata Czeluśniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 901
Art. 61 ust. 2  pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103  ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1716/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2024 r., sprawy ze skargi J. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 12 września 2023 r. Nr SKO.PS/4110/487/2023, w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej, skargę oddala.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 7 czerwca 2023 r. nr DN.R.5020.119.2023.AK ustalił skarżącemu J. B. opłatę za pobyt matki A. B. w Domu Pomocy Społecznej w K. w okresie od 14 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości 471,60 zł miesięcznie, od 1 września 2019 r. do 31 maja 2023 r. w wysokości 812,09 zł miesięcznie oraz postanowił, że opłaty te w łącznej wysokości 37 015,09 zł należy wnieść do dnia 31 lipca 2023 r.
W uzasadnieniu organ wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt ww. w domu pomocy społecznej, ich dochody, w tym ustalił składniki dochodu skarżącego, poszczególne okresy, za które zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej należna jest opłata, a także obliczył jej wysokość.
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki
w domu pomocy społecznej bez przeprowadzenia postępowania w zakresie
jego sytuacji majątkowej, niezbędnych wydatków;
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przy błędnym i niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w zakresie wysokości dochodu i jego możliwości, w tym okoliczności, które stanowią podstawę zwolnienia go od tej opłaty, jak również nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego w zakresie okoliczności podniesionych w piśmie z 26 stycznia 2023 r.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonej umowy pożyczki z 23 stycznia 2023 r. na wykazanie wysokości ponoszonej przez niego raty miesięcznej pożyczki oraz o uchylenie w całości decyzji i umorzenie postępowania przed organem I instancji, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 12 września 2023 r. nr SKO.PS/4110/487/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że matka skarżącego została skierowana do domu pomocy społecznej, gdzie przebywa począwszy od dnia 14 sierpnia 2019 r. Ponieważ nie pokrywa ona pełnego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, organ I instancji ustalił osoby zobowiązane do pokrycia kosztów pobytu i przeprowadził postępowania administracyjne. Ustalił, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są - oprócz matki skarżącego - jej synowie: A. B. oraz skarżący, a także wnuki: M. B., A. B.1 i Ł. B.
Odnosząc się do wysokości opłaty należnej od skarżącego, SKO wskazało, że zgodnie z zarządzeniami Prezydenta Miasta Krakowa średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańców w Domu Pomocy Społecznej w K. - przy ul. R. [...] kształtował się następująco: 1) 5440,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2019 r. do 31 marca 2020 r.; 2) 5660,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.; 3) 6200,00 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2021 r. do 31 marca 2022 r.; 4) 7000,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r.; 5) 8200,00 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2023 r. Organ I instancji na mocy decyzji ustalił dla matki skarżącego odpłatność za pobyt w DPS począwszy od daty przyjęcia do tej placówki w następujących wysokościach: 1) 1207, 10 zł miesięcznie od 14 sierpnia 2019 r. do 31 lipca 2020 r.; 2) 1263,52 zł miesięcznie od 1 sierpnia 2020 r. do 31 lipca 2021 r.; 3) 1316,06 zł miesięcznie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 lipca 2022 r.; 4) 1411,96 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r.; 5) 1510,80 zł miesięcznie od 1 lipca 2020 r. do 31 maja 2023 r. Tak więc opłata wnoszona przez ww. nie pokrywa w całości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Kolegium wyjaśniło, że pozostałe osoby zobowiązane do ponoszenia odpłatności, tj. M. B., A. B.1 nie kwalifikują się do ponoszenia odpłatności z uwagi na dochód nie przekraczający 300% kryterium dochodowego, A. B. zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. zawarł umowę w sprawie odpłatności (636,75 zł miesięcznie), zaś w odniesieniu do Ł. B. wydana została decyzja ustalająca ww. odpłatność (w kwocie 1 847,14 zł). Wskazało przy tym, że organ zastosował zasadę określoną w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą opłata nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64, art. 64a albo art. 64b i przyjął, że kwota przypadająca na skarżącego wynosi: 471,60 zł w okresie od 14 sierpnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r., 812,09 zł miesięcznie w okresie od 1 września 2019 r. do 31 maja 2023 r.
SKO wyjaśniło, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo. Na jego dochód składa się świadczenie emerytalne w kwocie 3 140,09 zł. Dochód ten przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, czyli kwotę 2 328,00 zł (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 776 zł, a wiec 300% tej kwoty to 2 328 zł). Kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 812,09 zł, tak więc należna od skarżącego opłata za pobyt matki w DPS nie może przekroczyć tej kwoty.
Kolegium wskazało, że zgodnie z ugruntowaną już linią orzecznictwa obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej przez osoby wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., jest zależny wyłącznie od ich sytuacji dochodowej. Zatem podejmując decyzję objętą odwołaniem organ I instancji prawidłowo wziął pod uwagę wyłącznie sytuację dochodową stron postępowania.
W ocenie organu odwoławczego zastosowany przez organ I instancji (przy obliczaniu należnej od skarżącego opłaty za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej) algorytm jest poprawny. Jak wskazało SKO, prawidłowy sposób ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej powinien polegać na obliczeniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie podmiotu zobowiązanego w sposób określony w art. 8 ust. 3 u.p.s., to jest poprzez podzielenie sumy dochodów członków rodziny przez ilość członków rodziny, a następnie odjęciu od tej kwoty sumy odpowiadającej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wynik powyższego działania matematycznego (o ile stanowi liczbę dodatnią) stanowić będzie górną granicę opłaty, jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną. Osoba zobowiązana do uiszczania opłat za pobyt uprawnionego w dps, po potrąceniu ww. kosztów musi dysponować kwotą dochodu na osobę w rodzinie nie niższą niż 300% kryterium dochodowego.
W odniesieniu się do zarzutów odwołania organ wskazał, że wysokość odpłatności może zostać ustalona w dwojaki sposób - w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s., bądź na podstawie decyzji administracyjnej, w przypadkach, o których mowa w art. 61 ust. 2d i 2e ww. ustawy. Z uwagi na odmowę partycypowania w kosztach odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, organ I instancji prawidłowo zastosował tryb decyzji administracyjnej. Ponadto postępowanie o zwolnienie z opłaty za pobyt w dps jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, czy majątkowej, w tym obciążeń związanych z codziennym funkcjonowaniem, nie mają znaczenia dla ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez obowiązanego i jej wysokości. Mogą one stanowić podstawę do wydania przez organ decyzji o zwolnieniu z ponoszenia w całości lub w części ustalonej opłaty na podstawie art. 64 u.p.s. w odrębnym postępowaniu. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek ponoszenia opłaty w określonej wysokości, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku. SKO podkreśliło przy tym, że z mocy u.p.s. obowiązek partycypacji osób bliskich w ponoszeniu kosztów pobytu w dps, ciąży od daty umieszczenia danej osoby w placówce.
Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, ustalenia faktyczne organu I instancji są prawidłowe. Wysokość opłaty jest zgodna z przepisami art. 60 ust. 1 i 2 oraz art. 61 u.p.s., a ustalenie owej opłaty może stanowić podstawę dla pozostałych rozstrzygnięć, o których mowa w art. 64 u.p.s., tj. zwolnienia z opłaty częściowo lub całkowicie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7, 77, 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym niewyjaśnienie rzeczywistej wysokości jego dochodu i możliwości finansowych oraz okoliczności podniesionych w piśmie z 26 stycznia 2023 r.
- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej bez przeprowadzenie postępowania w zakresie możliwości jego sytuacji majątkowej, niezbędnych wydatków.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W protokole rozprawy z dnia 2 lutego 2024 r. skarżący oświadczył, że woli chować kota niż opiekować się matką, za to co mu zrobiła. Na pytanie Sądu wyjaśnił, że nie ma żadnego orzeczenia o tym, że matka się nad nim znęcała. Zaprzeczył także, że w wywiadzie środowiskowym powiedział, iż ma pozytywny stosunek do matki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone
w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach
(art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Skarga podlega natomiast oddaleniu na podstawie
art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno
co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, ustalenia organu dotyczące wysokości jego dochodu i możliwości finansowych, przy uwzględnieniu także okoliczności podniesionych w piśmie z 26 stycznia 2023 r. pozwoliły organowi I instancji na prawidłowe zastosowanie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a oraz pkt 2d w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Ww. ocenę podzielił organ odwoławczy. Ww. ustalenia i ocena nie budzą wątpliwości Sądu gdyż mają podstawę w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji w nin. sprawie stanowiły powołane i omówione przez organy przepisy ustawy o pomocy społecznej( w skrócie "UPS").
Zastosowane przez organy w przedmiotowej sprawie przepisy nie nastręczają większych trudności interpretacyjnych. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wyrażoną w art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej (w skrócie: DPS) jest odpłatny. Ponoszenie opłat przez zstępnych (co do zasady) rozstrzyga bezpośrednio ustawa, wskazując wprost krąg oraz kolejność osób zobowiązanych. Regulacja ta wywodzi się z prawa rodzinnego i odpowiada kręgowi osób zobowiązanych do alimentacji. Zasada kolejności przyjęta w przepisie art. 61 ust. 1 omawianej ustawy oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponieść kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w dalszej kolejności na zstępnych, następnie na wstępnych, a na końcu na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Obowiązek wnoszenia opłat przechodzi zatem na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. W związku z tym dalsze przepisy określają m.in. sposób obliczenia opłat za ten pobyt.
Jak wynika z art. 61 ust. 1 UPS, obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 UPS, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:
1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu;
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.
Stosownie do art. 61 ust. 2d UPS, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że skarżący jako zstępny jest z mocy przepisów obowiązującego prawa zobligowany partycypować w kosztach utrzymania matki przebywającej w DPS. Ponieważ nie był zainteresowany umownym określeniem wysokości odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej prawidłowo organy uznały, że w związku z tym wystąpiły podstawy do określenia wysokości opłat w formie decyzji z art. 61 ust. 2d UPS, przy uwzględnieniu kryterium dochodowego (art. 61 ust. 2 pkt 2 UPS), wysokości dochodów i możliwości (art. 103 ust. 2 UPS).
Jak już wyżej stwierdzono, organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację dochodową skarżącego biorąc pod uwagę regulację z art. 8 ust. 2 i 3 UPS definiującą pojęcie "dochodu". Prawidłowo uznał, że przekraczał on 300% ustawowego kryterium dochodowego. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma stałe źródło utrzymania (emeryturę w wysokości ponad 3.000 zł), nie ma nikogo na utrzymaniu. Po odliczeniu naliczonej opłaty pozostawała skarżącemu kwota 2 328,00 zł, która pozwala mu na uiszczenie niezbędnych wydatków, takich jak opłaty za mieszkanie, leki i in. wymienione przez niego w piśmie z dnia 26 stycznia 2023 r., przy czym pamiętać należy, że zakres możliwości finansowych osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej limitowany może być wyłącznie wydatkami "niezbędnymi", a więc takimi, które są konieczne do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wszystkie pozostałe wydatki mogą być ponoszone, pod warunkiem wywiązania się z należności publicznoprawnych, które przed takimi wydatkami mają pierwszeństwo. Dlatego prawidłowo organ I instancji ustalił ww. opłatę, a organ odwoławczy tę ocenę podzielił. Sąd dostrzega, że ze względu na zarzuty odwołania, organ powinien szerzej się ustosunkować do "możliwości" skarżącego, ale braki w uzasadnieniu nie zmieniają oceny dokonanej na podstawie akt sprawy, że przedstawiona w nich sytuacja skarżącego wskazuje, że ma on finansowe możliwości ponoszenia odpłatności za pobyt matki w DPS.
Jeżeli natomiast chodzi o sytuację otwarcia okna przez matkę skarżącego, w czym upatruje on przyczyny swojej choroby, czy też inne opisane przez skarżącego, to wskazać należy, że będą mogły być one przedmiotem oceny w ramach przesłanki uzasadniającej zwolnienie z opłaty, o której mowa w art. 64 pkt 7 USP. Podnoszone okoliczności nie mogły natomiast uzasadniać odstąpienia od obliczenia ww. opłaty. Również większe emocjonalne związanie skarżącego z kotem (na którego skarżący przeznacza 250 zł ) niż z matką (na którą proponował przeznaczenie w negocjowanej umowie 50 zł miesięcznie) nie może mieć wpływu na wysokość opłaty za przebywanie matki w DPS. Podobnie wydatki skarżącego i ich wysokość (z wyjątkiem wydatków niezbędnych do życia), jak i spłacanie zaciągniętej w trakcie postępowania pożyczka na remont mieszkania nie miały znaczenia dla obliczenia przedmiotowej opłaty. Ponadto okoliczności te – jak trafnie zwróciły uwagę organy – mogą zostać rozważone w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie zwolnienia w całości lub części z ustalonej opłaty.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania Sąd stwierdza, że sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie budzi zastrzeżeń Sądu i nie potwierdza naruszeń zarzuconych w skardze. Organy w sposób wyczerpujący i dokładny przeprowadziły postępowanie dowodowe na okoliczność sytuacji dochodowej skarżącego i jego możliwości finansowych oraz prawidłowo zastosowały obowiązujące w tym zakresie przepisy.
Pamiętać należy, że organ miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia, tak też uczyniono, bez naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., trafnie wywodząc wystąpienie przesłanek prowadzących do wydania zaskarżonej decyzji.
Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę