III SA/Kr 1710/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie uchylił decyzję Inspektora Sanitarnego nakładającą opłatę za analizę dokumentacji projektu decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że koszty te nie były uzasadnione jako ponadstandardowe.
Sprawa dotyczyła opłaty nałożonej przez Inspektora Sanitarnego na P. sp. z o.o. za analizę dokumentacji projektu decyzji o warunkach zabudowy dla farmy fotowoltaicznej. Spółka zarzuciła, że organ nie miał podstaw do pobrania opłaty, gdyż nie przeprowadził badań laboratoryjnych ani innych czynności faktycznych, a jedynie analizę dokumentacji. WSA w Krakowie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i utrzymującą ją w mocy decyzję Inspektora Sanitarnego, stwierdzając, że opłata za analizę dokumentacji nie może być traktowana jako koszt wykraczający ponad standardowe koszty wydania postanowienia uzgadniającego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę P. sp. z o.o. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji obciążającą spółkę opłatą w kwocie 398 zł za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Czynności te polegały na analizie dokumentacji projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej. Spółka zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, twierdząc, że opłata mogła być pobrana jedynie za badania laboratoryjne lub inne czynności faktyczne, a nie za samą analizę dokumentacji. WSA w Krakowie przychylił się do skargi, wskazując na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym opłacie podlegają jedynie czynności wykraczające ponad standardowe koszty związane z wydaniem decyzji, a nie samo opracowanie i wydanie rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że organ nie wykazał, iż podjęte czynności analizy dokumentacji przekroczyły standardowe koszty związane z wydaniem postanowienia uzgadniającego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, opłacie podlegają jedynie czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnej decyzji i powstały wyjątkowo. Sama analiza dokumentacji w celu wydania postanowienia uzgadniającego nie jest taką czynnością.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo NSA, stwierdził, że opłata za czynności nadzoru sanitarnego może być pobierana tylko za czynności wykraczające ponad standardowe koszty wydania decyzji, które powstały wyjątkowo. Analiza dokumentacji w celu wydania postanowienia uzgadniającego jest czynnością standardową, a nie ponadstandardową.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.P.I.S. art. 36 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Sąd interpretuje 'inne czynności' jako te, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem decyzji i powstały wyjątkowo.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.P.I.S. art. 3 § ust. 1a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
Zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego obejmuje m.in. uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie w sprawie opłat art. 1
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
rozporządzenie w sprawie opłat art. 2
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
rozporządzenie w sprawie opłat art. 3
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
rozporządzenie w sprawie opłat art. 4
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Analiza dokumentacji przez organ Inspekcji Sanitarnej nie stanowi czynności podlegającej opłacie, jeśli nie wykracza ponad standardowe koszty wydania decyzji. Opłata może być naliczona tylko za czynności wyjątkowe, a nie za standardowe czynności proceduralne, takie jak analiza dokumentacji.
Godne uwagi sformułowania
Opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnej decyzji. Muszą to być koszty, które powstały wyjątkowo. Nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji. Zasadą bowiem jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ.
Skład orzekający
Ewelina Dziuban
sprawozdawca
Jakub Makuch
członek
Janusz Kasprzycki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie zasad pobierania opłat przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za czynności związane z nadzorem sanitarnym, w szczególności za analizę dokumentacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pobierania opłat za analizę dokumentacji w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Interpretacja może być stosowana do podobnych opłat za czynności proceduralne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak organy administracji publicznej próbują obciążać strony kosztami, które sąd uznaje za standardowe koszty prowadzenia postępowania. Jest to istotne dla przedsiębiorców i pokazuje granice możliwości pobierania opłat.
“Czy Inspekcja Sanitarna może naliczyć opłatę za analizę dokumentów? WSA w Krakowie wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 398 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1710/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-03-25 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-10-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewelina Dziuban /sprawozdawca/ Jakub Makuch Janusz Kasprzycki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Hasła tematyczne Inspekcja sanitarna Skarżony organ Inspektor Sanitarny Treść wyniku uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji Powołane przepisy Dz.U. 1985 nr 12 poz 49 Art. 36 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1a Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w B. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 5 września 2024 r., nr NS.906.41.2024 w przedmiocie nałożenia opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz P. sp. z o.o. w B. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z 5 września 2024 r., nr NS.906.41.2024 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nr 580/NZ/364/2024 z dnia 15 lipca 2024 r., znak: NZ.90830.4.198.2024, mocą której obciążono P. Sp. z o.o. w B. (dalej strona skarżąca), opłatą w kwocie 398,00 zł (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt osiem złotych), za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego polegające na analizie dokumentacji, w celu opracowania rozstrzygnięcia w postaci postanowienia nr 206/2024 z dnia 19 czerwca 2024 r, znak: NZ.90830.4.198.2024 dotyczącego uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji Nr 24 o ustaleniu warunków zabudowy, dla budowy farmy fotowoltaicznej o mocy do 4MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na części działki ewidencyjnej nr [...], obręb R., którego inwestorem jest strona skarżąca. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) oraz w zw. z art. 36 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 416). Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Do PPIS w Limanowej wpłynął wniosek z dnia 4 czerwca 2024 r., znak: GP.6733.357.2023 w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji Nr 24 o ustaleniu warunków zabudowy dla budowy farmy fotowoltaicznej o mocy do 4MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na części działki ewidencyjnej nr [...], obręb R., którego inwestorem jest strona skarżąca. W odpowiedzi na ww. wniosek, PPIS w Limanowej w dniu 19 czerwca 2024 r. wydał postanowienie nr 206/2024, rozstrzygając o uzgodnieniu projektu decyzji będącej przedmiotem wniosku, bez zastrzeżeń, pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Organ I instancji decyzją płatniczą Nr 580/NZ/364/2024 z dnia 15 lipca 2024 r. ustalił opłaty za czynności wykonane w ramach zapobiegawczego nadzoru sanitarnego związane z wydaniem ww. postanowienia nr 206/2024 z dnia 19 czerwca 2024 r., w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji Nr 24 o ustaleniu warunków zabudowy, dla ww. zamierzenia inwestycyjnego. Podstawę materialnoprawną opłaty stanowił art. 36 ust. 1 ustawy o PIS, natomiast jej wysokość została ustalona na podstawie § 1 - 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203). Zgodnie z powyższymi przepisami PPIS w Limanowej ustalił następującą kalkulację opłat: koszty bezpośrednie - 317,67 zł (w tym średnie wynagrodzenie pracowników wykonujących kontrolę według stawki godzinowej ustalonej jako 105,48 zł/godzinę za jednego pracownika pomnożoną przez czas pracy niezbędny do wykonania czynności tj. 3 godziny oraz pozostałe koszty materiałowe w wysokości 1,23 zł); koszty pośrednie - 80,66 zł (narzut liczony jako stosunek procentowy kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich w wysokości 25,39 %). W konsekwencji suma opłat za czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w związku z postępowaniem administracyjnym zakończonym wydaniem postanowienia z dnia 19 czerwca 2024 r. nr 206/2024, znak: NZ.90830.4.198.2024 w sprawie uzgodnienia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji, bez zastrzeżeń pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych, wyniosła ogółem 398,33 zł. Kwota ta została zaokrąglona do 398,00 zł w związku z art. 63 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. W odwołaniu od decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, polegające niewłaściwym zastosowaniu i błędnym uznaniu, że w tej sprawie organ może pobrać na ww. podstawie opłatę, podczas gdy organ nie przeprowadził badań laboratoryjnych i nie podjął innych czynności faktycznych poprzedzających dokonanie przez niego uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy oraz art. 36 ust. 2 ww. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie, że opłaty o której mowa w ust. 1 nie pobiera się, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, a tym samym że taka opłata może być nałożona tylko w przypadku wykrycia uchybień w zakresie przepisów higieniczno - sanitarnych, a nie za sporządzenie postanowienia uzgadniającego projekt decyzji o warunkach zabudowy. W uzacnieniu zaskarżonej, opisanej na wstępie decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że a decyzja płatnicza winna zawierać informacje o konkretnych czynnościach będących w powiązaniu merytoryką prowadzonego postępowania i stanowiących przejaw zapobiegawczego nadzoru sanitarnego wykonanego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w następstwie których została naliczona opłata. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, PPIS w Limanowej wskazał konkretne dokumenty, które podlegały analizie, a w konkluzji stanowiły podstawę do wydania merytorycznego stanowiska w sprawie. Do czynności tych, w przedmiotowej sprawie zaliczono kontrolę kompletności przedłożonej przy wniosku dokumentacji oraz jej analizę i ocenę, tj.: analizę projektu decyzji Nr 24 o ustaleniu warunków zabudowy znak: GP.6730.357.2023, Załącznik nr 1 - ustalenia analizy urbanistyczno-architektonicznej, które zawierają: ustalenia dot. rodzaju i funkcji zabudowy oraz warunki i szczegółowe zasady zabudowy i zagospodarowania terenu wynikające z analizy funkcji, cech zabudowy i zagospodarowania terenu, a także przepisów odrębnych oraz Załącznik nr 2 obejmujący obszar lokalizacji inwestycji (kopia mapy zasadniczej). W ocenie MPWIS, koszty związane z wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie zostały szczegółowe wskazane i opisane, co spełnia wymogi dla ustalenia opłaty. Wskazana analiza polegała na ocenie informacji zawartych w przedłożonej dokumentacji, w odniesieniu do wpływu planowanych zamierzeń na życie i zdrowie ludzi oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa w odniesieniu do wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zatem opłata, o której mowa w zaskarżonej decyzji została ustalona za konkretne czynności tj. analizę, załączonej do wniosku w przedmiocie uzgodnienia dokumentacji, co wynika również z przedstawionej w decyzji kalkulacji kosztów. Wobec powyższego organ II instancji uznał, że czynności, które podjął organ pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie, pozostawały w "merytorycznym związku", a więc stanowiły przejaw nadzoru sanitarnego wykonywanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej. Wskazano także, że nałożona opłata została ustalona w oparciu o przepisy powszechnie obowiązujące jak również wewnętrzne Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Limanowej. Strona skarżąca w złożonej do Sądu skardze zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik postępowania: art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego zmierzające do wyjaśnienia kwestii czy zapoznanie się z kompletem dokumentacji przedłożonej do organu I instancji celem przygotowania postanowienia rozstrzygającego w sprawie mieści się w katalogu "innych czynności" o jakich mowa w przepisie art. 36 ust. 1 ustawy o PIS; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo, że wydana została ona z naruszeniem przepisów prawa; Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 36 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2024 r. póz. 416) poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie organ może pobrać na wyżej wskazanej podstawie opłatę, podczas gdy organ nie przeprowadził badań laboratoryjnych i nie podjął innych czynności faktycznych, poprzedzających dokonanie przez niego uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, które uzasadniałyby nałożenie żądanej opłaty. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania decyzji płatniczej oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Problem, który pojawił się na kanwie rozpoznawanej sprawy był już przedmiotem rozważań WSA w Krakowie (vide wyr. WSA w Krakowie m.in. w sprawach o sygn. akt: III SA/Kr 689/24, III SA/Kr 925/24, III SA/Kr 1029/24, III SA/Kr 1240/24, III SA/Kr 858/24, III SA/Kr 1226/24). Poglądy tam zawarte Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje za własne. Tytułem wstępu wskazać należy, że definicja zapobiegawczego nadzoru sanitarnego została zawarta w art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z treścią tego przepisu do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy w szczególności: 1) opiniowanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego województwa, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i planów ogólnych gminy; 1a) uzgadnianie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych; 2) uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących: a) budowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych, b) nowych materiałów i procesów technologicznych przed ich zastosowaniem w produkcji lub budownictwie; 3) uczestniczenie w dopuszczeniu do użytku obiektów budowlanych, statków morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych oraz środków komunikacji lądowej; 4) inicjowanie przedsięwzięć oraz prac badawczych w dziedzinie zapobiegania negatywnym wpływom czynników i zjawisk fizycznych, chemicznych i biologicznych na zdrowie ludzi. Zgodnie z powołanym w zaskarżonej decyzji art. 36 ust. 1 wskazanej ustawy za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Wyjaśnić należy, że w świetle art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie budzi wątpliwości, że wydanie postanowienia o uzgodnieniu projektu decyzji pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych stanowi czynność z zakresu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, sprawowanie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zapobiegawczego nadzoru sanitarnego może łączyć się z wydawaniem postanowień, o których mowa w art. 106 k.p.a. Tym samym, w związku z wydaniem takiego postanowienia zachodzą przesłanki do ustalenia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., II OSK 201/09). Wskazać też trzeba, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 36, poz. 203), dalej jako "rozporządzenie w sprawie opłat" wysokość opłat laboratoryjnych i opłat za inne czynności ustala się na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania. Jak stanowi § 3 rozporządzenia w sprawie opłat, do bezpośrednich kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności zalicza się koszty poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności obejmujące: 1) średnie wynagrodzenie pracowników stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne lub inne czynności, zwanych dalej "pracownikami", obliczane według godzinowych stawek osobistego zaszeregowania wraz z pochodnymi od wynagrodzenia; 2) koszty materiałowe, w tym w szczególności koszty odczynników i innych materiałów pomocniczych; 3) koszty podróży służbowych pracowników, w tym koszty należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej; 4) przeciętne koszty związane z działalnością rzeczoznawców do spraw sanitarnohigienicznych. Zgodnie z § 4 do pośrednich kosztów wykonania badań laboratoryjnych oraz innych czynności zalicza się koszty działalności stacji sanitarno-epidemiologicznych poniesione w związku z wykonaniem konkretnego badania laboratoryjnego oraz innej czynności, obejmujące: 1) średnie wynagrodzenie pracowników administracji i obsługi wraz z pochodnymi od wynagrodzenia; 2) koszty usług pocztowych, telekomunikacyjnych i pralniczych; 3) koszty zużytej energii elektrycznej, wody i gazu; 4) koszty zakupu, zużycia i konserwacji aparatury i sprzętu laboratoryjnego; 5) koszty transportu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w zakresie kosztów innych czynności wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego mogą mieścić się koszty postępowania administracyjnego, rozumiane jako wydatki poniesione przez organy, związane z wydaniem postanowienia lub decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., II OSK 1071/15). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II OSK 1360/20), że nie oznacza to, iż każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania. Opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnej decyzji. Muszą to być koszty, które powstały wyjątkowo. Nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji. Opłaty nie mogą obejmować tak podstawowej czynności, jak czas poświęcony na samo przygotowanie, napisanie i wydanie decyzji. Zasadą bowiem jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ. Odstąpienie od tej zasady może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego, który wyraźnie i jednoznacznie nałoży na stronę obowiązek pokrycia wskazanych w nim kosztów postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r., sygn. I OSK 3458/15). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że zawarte w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. sformułowanie: "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi, czy też innymi czynnościami specjalistycznymi, nie stanowiącymi badań laboratoryjnych, ale wymagającymi specjalistycznej wiedzy i dodatkowego nakładu sił i środków ze strony organów inspekcji sanitarnej, tak jak to podnosi skarżący. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016 r., sygn. II OSK 2281/14, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie jest zatem możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. Dla zastosowania tego przepisu istotne jest natomiast to, czy dane czynności służą celowi kontroli, a więc zmierzają do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy. Organ, prowadząc postępowanie kontrolne, może dokonywać dowolnych czynności kontrolnych pod warunkiem, że służyć one będą realizacji celu postępowania kontrolnego i będą mieścić się w zakresie upoważnienia oraz postanowienia o wszczęciu postępowania. Czynnością kontrolną może być w zasadzie wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem, ale jest związane ze sprawowanym w danej sprawie nadzorem sanitarnym. Z podanych wyżej przyczyn, ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. czynności, za jakie pobierane są opłaty posłużył się pojęciem "inne czynności". Nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie w samej ustawie wszystkich czynności wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego nadzoru sanitarnego. Przyjąć zatem należy, że na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. można pobierać opłaty za "inne czynności", które nie są badaniami laboratoryjnymi, ani też czynnościami związanymi z przeprowadzanymi badaniami wymagającymi wiedzy specjalistycznej i szczególnych nakładów. Opłaty pobierane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej za "inne czynności", wykonywane w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s., mogą obejmować również np. koszty dojazdu pracowników inspekcji sanitarnej na miejsce wykonywanej kontroli, czas poświęcony przez pracowników na przeprowadzenie oględzin (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 366/07, opubl. w CBOSA). Zatem nie każda czynność podejmowana przez organy nadzoru sanitarnego w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego powoduje powstanie kosztów, do których uiszczenia zobowiązana może być strona postępowania. Opłacie takiej podlegać powinny tylko tego typu czynności, które wykraczają ponad standardowe koszty związane w wydaniem konkretnej decyzji. Muszą to być koszty, które powstały wyjątkowo. Nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo wydanie decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. II OSK 1360/20, opubl. w CBOSA). Zasadą bowiem jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ. Odstąpienie od tej zasady może nastąpić tylko na podstawie przepisu szczególnego, który wyraźnie i jednoznacznie nałoży na stronę obowiązek pokrycia wskazanych w nim kosztów postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r., sygn. I OSK 3458/15, opubl. w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie w decyzji wskazano, że opłata obejmuje "analizę dokumentacji w celu opracowania rozstrzygnięcia w postaci postanowienia nr 206/2024 z dnia 19 czerwca 2024 r, w sprawie uzgodnienia w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy", nie wskazano natomiast aby podjęte w tym zakresie czynności wykraczały ponad standardowe koszty związane z wydaniem konkretnego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że na nałożoną na stronę skarżącą opłatę składa się analiza załączonej do wniosku w przedmiocie uzgodnienia dokumentacji, co wynika również z przedstawionej w decyzji kalkulacji kosztów. W decyzji wskazano, że na nałożoną przez organy na skarżącą opłatę składają się: analiza dokumentacji w celu opracowania rozstrzygnięcia w kwocie 316,44 zł (105,48 zł x 3 godz.); koszty materiałowe (w tym szczególności koszty odczynników, papieru i innych materiałów pomocniczych) w kwocie 1, 23 zł, narzut liczony jako stosunek procentowy kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich wymienionych w pozycji 1.1.-1.3. w wysokości 80,66 zł. Łączna opłata wyniosła po zaokrągleniu 398 zł. Nie wyjaśniono natomiast, czy i w jaki sposób podjęte w ramach merytorycznego opracowania i analizy dokumentacji czynności przekraczały standardowe koszty związane z wydaniem postanowienia w przedmiocie uzgodnienia. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie, muszą to być koszty, które powstały wyjątkowo. Nie można natomiast żądać od strony zwrotu kosztów za samo opracowanie i wydanie rozstrzygnięcia, oczywistym jest przy tym, że wydanie rozstrzygnięcia nie jest możliwe bez co najmniej uprzedniej analizy dokumentacji, zatem jest to podstawowa, a nie ponadstandardowa czynność w każdym postepowaniu administracyjnym, bez której wydania rozstrzygnięcia w sprawie nie można uznać za prawidłowe. Zaskarżona w sprawie decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca, zostały sporządzone w sposób wadliwy, bowiem odbiorca tej decyzji jest pozbawiony możliwości zapoznania się z rozstrzygnięciem w sprawie oraz motywami jakimi kierował się organ rozpoznając sprawę i uznając podjęte czynności za ponadstandardowe. Decyzja organu, jako akt prawny, jest wynikiem przeprowadzonych przez ten organ działań, analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, ustaleń w szczególności faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Tym samym, decyzja organu powinna być spójna, logiczna i poukładana, bowiem odbiorca tej decyzji, jako również Sąd w przypadku jej zaskarżenia, musi mieć możliwość zapoznania się z jej treścią i możliwością dokonania oceny przeprowadzonego postępowania. Bowiem to właśnie wynik tego postępowania znajduje odzwierciedlenie w treści decyzji i zawartego w niej uzasadnienia. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji zawierają istotne wadliwości, które wymuszającą wyeliminowanie tych decyzji z obrotu prawnego, albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, wykluczają możliwość ich merytorycznej oceny w postępowaniu sądowym. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku, a podjęte rozstrzygnięcie uzasadni w sposób, który czytelnie i jednoznacznie odzwierciedli stanowisko organu w oparciu o mające zastosowanie przepisy prawa, zgodnie z wykładnią zaprezentowaną przez Sąd. W przypadku uznania, że określony w decyzji czas pracy pracownika poświęcony na analizę przedłożonej przez stronę dokumentacji przekroczył czas niezbędny do merytorycznego opracowania wydawanego postanowienia, organ wskaże w jakiej to nastąpiło części i uzasadni swoje stanowisko, a także szczegółowo uzasadni sposób naliczania kosztów pośrednich. Natomiast w razie przyjęcia, że czas poświęcony na analizę przedłożonej przez stronę dokumentacji całkowicie mieści się w zakresie merytorycznego opracowania wydanego postanowienia, organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania w przedmiocie kosztów. W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI