III SA/Kr 1680/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2024-03-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo geodezyjneewidencja gruntówwypis z rejestru gruntówwyrys z mapy ewidencyjnejopłatazwolnienie z opłatygminaksięga wieczystaujawnienie prawa własności

WSA w Krakowie uchylił decyzję organu nadzoru geodezyjnego, uznając, że Gmina Wieliczka jest zwolniona z opłaty za wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej, gdy celem jest ujawnienie jej prawa własności w księdze wieczystej.

Sprawa dotyczyła opłaty za wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej dla działki nabytej przez Gminę Wieliczka w drodze podziału. Organy administracji naliczyły opłatę, argumentując, że zwolnienie z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie dotyczy sytuacji, gdy nieruchomość ma już założoną księgę wieczystą lub gdy prawo własności przechodzi między podmiotem prywatnym a gminą. WSA w Krakowie uchylił decyzje, stwierdzając, że zwolnienie obejmuje każde pierwsze ujawnienie prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, niezależnie od tego, czy wymaga to założenia nowej księgi, czy wpisu do istniejącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę Gminy Wieliczka na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Wielickiego o naliczeniu opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej. Gmina Wieliczka wnioskowała o te dokumenty w celu ujawnienia swojego prawa własności do działki nabytej w wyniku podziału nieruchomości, która wcześniej należała do osób fizycznych i posiadała założoną księgę wieczystą. Organy administracji uznały, że zwolnienie z opłaty, przewidziane w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego (P.g.i.k.), nie ma zastosowania, ponieważ nieruchomość posiadała już księgę wieczystą, a przeniesienie własności nastąpiło między podmiotem prywatnym a jednostką samorządu terytorialnego. Gmina argumentowała, że przepis powinien być interpretowany szerzej, obejmując każde pierwsze ujawnienie jej prawa własności w księdze wieczystej. WSA przychylił się do stanowiska Gminy, podkreślając, że przepis art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. nie zawiera dodatkowych warunków dotyczących rodzaju nabycia nieruchomości ani tego, czy księga wieczysta jest nowo zakładana, czy istniejąca. Sąd uznał, że kluczowe jest, aby dokumenty miały na celu ujawnienie prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, co miało miejsce w tej sprawie, nawet jeśli wiązało się to z odłączeniem działek z istniejącej księgi i urządzeniem dla nich nowej. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził koszty postępowania na rzecz Gminy Wieliczka.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, zwolnienie z opłaty obejmuje takie sytuacje.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. nie zawiera dodatkowych warunków dotyczących rodzaju nabycia nieruchomości ani tego, czy księga wieczysta jest nowo zakładana, czy istniejąca. Kluczowe jest, aby dokumenty miały na celu pierwsze ujawnienie prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, co miało miejsce w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (5)

Główne

u.p.g.i.k. art. 40b § ust. 2 pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zwolnienie z opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego przysługuje jednostkom samorządu terytorialnego, gdy dokumenty te są niezbędne do ujawnienia prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Zwolnienie to ma zastosowanie również w przypadku, gdy nieruchomość posiada już założoną księgę wieczystą, a prawo własności przechodzi między podmiotem prywatnym a jednostką samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że jest to pierwsze ujawnienie prawa własności tej jednostki w księdze wieczystej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.k.w.h. art. 35

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a P.g.i.k. powinna obejmować każde pierwsze ujawnienie prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, niezależnie od tego, czy księga jest nowo zakładana, czy istniejąca, oraz niezależnie od podmiotu, od którego prawo zostało nabyte.

Odrzucone argumenty

Organy administracji argumentowały, że zwolnienie z opłaty nie przysługuje, gdy nieruchomość posiada już księgę wieczystą lub gdy prawo własności przechodzi między podmiotem prywatnym a jednostką samorządu terytorialnego.

Godne uwagi sformułowania

warunkiem zwolnienia jednostki samorządu terytorialnego z opłaty (...) jest, aby uzyskanie wnioskowanych dokumentów miało na celu ujawnienie prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Ustawa nie przewiduje dodatkowych warunków zwolnienia, w tym w szczególności nie wskazuje, aby zwolnieniem objęte było wyłącznie nabycie nieruchomości od innej jednostki samorządu terytorialnego, czy od Skarbu Państwa, nie przewiduje również, aby zwolnienie przysługiwało wyłącznie przy zakładaniu księgi wieczystej, a nie obowiązywało przy wpisach do istniejących ksiąg wieczystych. Pierwsze ujawnienie prawa własności gminy w księdze wieczystej, co z kolei aktualizuje zwolnienie z opłat w oparciu o art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k.

Skład orzekający

Tadeusz Kiełkowski

przewodniczący

Katarzyna Marasek-Zybura

sędzia

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego w kontekście zwolnienia z opłat za dokumenty geodezyjne przy ujawnianiu prawa własności jednostek samorządu terytorialnego w księgach wieczystych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ujawnianiem prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej po podziale nieruchomości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa geodezyjnego i opłat, który może być interesujący dla samorządowców i prawników zajmujących się nieruchomościami. Wyjaśnia ważną kwestię interpretacji przepisów dotyczących zwolnień.

Gmina Wieliczka wygrała spór o opłatę za dokumenty geodezyjne – kluczowa interpretacja prawa!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1680/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Katarzyna Marasek-Zybura
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1752
Art. 40b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Sentencja
|Sygn. akt III SA/Kr 1680/23 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura, Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.), , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2024 r., sprawy ze skargi Gminy Wieliczka na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 27 września 2023 roku, nr IG-I.7220.1.25.2023.AZ w przedmiocie wysokości należnej opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza na rzecz Gminy Wieliczka od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę 190 (sto dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 września 2023 r. IG-I.7720.1.25.2023.AZ Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Wielickiego z dnia 14 lipca 2023 r. orzekającą o wysokości należnej opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki numer [...] obręb ewidencyjny D., jednostka ewidencyjna Wieliczka-obszar wiejski, powiat wielicki, w wysokości 150 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752, dalej: "u.p.g.i.k.").
Wnioskiem z dnia 23 maja 2023 r. Gmina Wieliczka (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Starosty Wielickiego o wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu mapy ewidencyjnej dla nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna [...] obręb ewidencyjny D., jednostka ewidencyjna Wieliczka – obszar wiejski, powiat wielicki. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości, organem administracji publicznej, realizującym zadania publiczne związane z budynkami, gruntami, lokalami, których dotyczy wniosek. W dodatkowych wyjaśnieniach wskazano, że dokumenty są niezbędne do ujawnienia prawa własności Gminy Wieliczka w księdze wieczystej.
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy Wieliczka zatwierdził m. in. podział nieruchomości położonej w D., gm. Wieliczka, obj. KW [...], stanowiącej współwłasność M. D., Ł. D., J. D., B. S., składającej się z działek: nr [...] o pow. 0,6232 ha i [...] o pow. 0.0145 ha. na działki nr [...] o pow. 0,2365 ha nr [...] o pow. 0,1413 ha nr [...] o pow. 0,0599 ha nr [...] o pow. 0,1927 ha nr [...] o pow. 0,0070 ha nr [...] o pow. 0,0003 ha. 2. Stwierdzono, że powstała w wyniku podziału działka nr [...] została wydzielona pod poszerzenie drogi publicznej (drogi gminnej) i z mocy prawa przechodzi na własność skarżącej z dniem w którym decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna.
Z dołączonego do akt wypisu z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działki [...] jest Gmina Wieliczka. Z wykazu zmian ewidencyjnych wynika, że działka [...] powstała w wyniku podziału działek [...] i [...].
Pismem z dnia 15 czerwca 2023 r. Gmina Wieliczka wniosła sprzeciw wobec naliczenia opłaty za udostępnienie materiałów z zasobu geodezyjnego i kartograficznego obliczonej dokumentem obliczenia opłaty nr 9002/2023, z dnia 07.06.2023, identyfikator wniosku GK.6621.3.2440.2023.
Decyzją z dnia 14 lipca 2023 r. Starosta Wielicki orzekł o wysokości należnej opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki ewidencyjnej nr [...] obręb ewidencyjny D., jednostka ewidencyjna Wieliczka-obszar wiejski, powiat wielicki, w wysokości 150 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że generalna zasada udostępniania materiałów zasobu została wyrażona w art. 40a ust. 1 p.g.i.k. i wskazuje, że organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. W art. 40b ust. 1 p.g.i.k. wskazano za jakie czynności organ pobiera opłaty. Jest to m.in. za sporządzanie i wydawanie wypisów oraz wyrysów z operatu ewidencyjnego (pkt 2). Ustawodawca w art. 40b ust. 2 p.g.i.k. określił katalog wyjątków od ogólnej zasady odpłatności za sporządzane oraz wydawane wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego. W myśl tego przepisu, nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy sporządzane i wydawane m.in. na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu: ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, przeniesienie praw do nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub przeniesienie praw do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego na rzecz Skarbu Państwa ewidencyjna Wieliczka – obszar wiejski, powiat wielicki, w łącznej wysokości 150 zł. Organ wskazał, że zwolnienie z opłaty nie dotyczy sytuacji, gdy dochodzi do przeniesienia prawa własności pomiędzy osobą fizyczną a jednostką samorządu terytorialnego, w przypadku gdy nieruchomość ma założoną księgę wieczystą.
W odwołaniu od decyzji Starosty Wielickiego skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 40 ust. 2 pkt 4 lit a p.g.i.k. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przewidziane w przepisie zwolnienie z opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu i wyrysu operatu ewidencyjnego dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy materiały mają być wykorzystane przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do założenia księgi wieczystej dla nieruchomości, podczas gdy przepis powinien być interpretowany jako dotyczący każdego pierwszego wpisu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela określonej nieruchomości, niezależnie czy wpis taki wymaga założenia księgi wieczystej.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie o braku obowiązku uiszczenia opłaty.
Decyzją z dnia 27 września 2023 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotem sporu w postępowaniu jest ocena prawidłowego zastosowania art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. Zdaniem organu należy ocenić, czy zwolnienie dotyczy tylko nieruchomości niemającej urządzonej księgi wieczystej, czy obejmuje też przypadek zamiaru założenia księgi wieczystej dla działki odłączonej z dotychczasowej księgi wieczystej, z którym związane jest ujawnienie prawa do tej nieruchomości. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podzielił stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym w przypadku przenoszenia własności pomiędzy Skarbem Państwa, jednostką samorządową a podmiotem trzecim, w przypadku, gdy nieruchomość już ma założoną księgę wieczystą, zwolnienie z opłat nie przysługuje. Dodatkowo wskazał, że czym innym jest ujawnienie prawa własności w rozumieniu przepisów ustawowych tworzących powinność właściciela założenia księgi wieczystej (art. 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) dla nieruchomości nieposiadającej dotychczas księgi wieczystej, a czym innym ujawnienie prawa będące pochodną wpisania jednej z działek tworzących wspólnie nieruchomość do oddzielnej księgi wieczystej. W tym drugim przypadku wpis prawa własności nie tyle ujawnia prawo do tej pory nieujawnione, lecz stanowi konieczny element wyodrębnienia przedmiotu już ujawnionego prawa. Nie zakłada się ksiąg wieczystych bez wpisania prawa własności. Gdy ustawodawca przynagla jednostki samorządu terytorialnego do zakładania ksiąg wieczystych i ułatwia im to działanie poprzez zwolnienie od opłat geodezyjnych, to po osiągnięciu zamierzonego celu ustawowego nie ma już podstaw do stosowania tych mechanizmów ustawowych. Późniejsze działania wieczystoksięgowe ujawnionego już właściciela nieruchomości podejmowane są w jego własnym interesie. Organ podniósł, że zasadą jest odpłatne udostępnianie wypisów i wyrysów z operatu ewidencyjnego. Tylko w stosunku do przeniesienia praw pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego i odwrotnie, ustawodawca przewidział zwolnienie z opłat, natomiast nie przewidział go w przypadku przenoszenia prawa z udziałem podmiotu trzeciego. W razie dokonywania fizycznego podziału nieruchomości, sporządzona przez uprawnionego geodetę mapa podziału ze stosownym wykazem zmian oznaczenia nieruchomości oraz potwierdzeniem przez organ prowadzący ewidencję gruntów dokonania w niej zmian zgodnych z tym dokumentem, może stanowić podstawę dokonania wpisów w dziale pierwszym księgi wieczystej, ponieważ mapa z projektem podziału nieruchomości jest dokumentem źródłowym, na podstawie którego są wprowadzane w ewidencji gruntów i budynków stosowne zmiany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego:
- art. 40b ust. 2 pkt 4 lit a p.g.i.k. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przewidziane w ww. przepisie zwolnienie z opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego dotyczy wyłącznie sytuacji gdy materiały te mają wykorzystane być przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do założenia księgi wieczystej dla nieruchomości, w sytuacji gdy przepis ten powinien być interpretowany w ten sposób, że zwolnienie z opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu i wyrysu z operatu ewidencyjnego dotyczy każdego pierwszego wpisu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela określonej nieruchomości w księdze wieczystej, w miejsce innego właściciela, niezależnie od tego czy wpis taki wymaga założenia księgi wieczystej, która to błędna wykładnia doprowadziła do błędnego nie zastosowania ww. przepisu i w konsekwencji do bezpodstawnego obciążenia Gminy Wieliczka opłatą.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu oraz wyrysu z operatu ewidencyjnego, zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 27 lutego 2024 r. skarżąca przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie, wskazując, że innych sprawach toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie uzyskała uchylenie zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na pismo skarżącej Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, wskazał, że wyroki, na które powołuje się skarżąca zapadły w odmiennych stanach faktycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie istotą sporu pomiędzy skarżącą a Małopolskim Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz Starostą Wielickim jest interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k., a przede wszystkim udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy zwolnienie z opłaty, o której mowa w powołanym przepisie, obejmuje również sytuację, w której jednostka samorządu terytorialnego wnioskuje o wydanie dokumentów w celu ujawnienia prawa własności do nieruchomości nabytej w drodze podziału nieruchomości stanowiącej uprzednio własność osoby fizycznej, w sytuacji gdy nieruchomość miała założoną księgę wieczystą.
Zgodnie z art. 40a ust. 1 p.g.i.k. organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. Zgodnie z art. 40b ust. 2 pkt 4 p.g.i.k. nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie: organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu: a) ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, b) przeniesienie praw do nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, c) przeniesienie praw do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego na rzecz Skarbu Państwa.
Na wstępie należy wskazać, że interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 p.g.i.k. była już przedmiotem wypowiedzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, m. in. w wyrokach z dnia 21 września 2023 r. sygn. III SA/Kr 872-876/23 oraz 18 października 2023 r., sygn. III SA/Kr 996-998/23, Sąd podziela stanowisko zawarte w tych orzeczeniach i przyjmuje je za własne.
W niniejszym postępowaniu skarżąca wystąpiła do Starosty Wielickiego z wnioskiem o sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla działki numer [...] obręb ewidencyjny D., jednostka ewidencyjna Wieliczka-obszar wiejski, powiat wielicki wskazując, że jest właścicielem działki, a dokumenty są jej niezbędne do ujawnienia prawa własności do nieruchomości w księdze wieczystej.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną było, że skarżąca jest właścicielem działki nr [...] objętej wnioskiem (decyzja Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka z dnia 23 sierpnia 2022 r. wraz ze stwierdzeniem ostateczności).
W orzecznictwie wskazuje się, że zwolnienie z opłat, o którym mowa w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.k., nie aktualizuje się w przypadku, gdy dokumenty z operatu są niezbędne dla etapu poprzedzającego ujawnienie prawa w księdze wieczystej, tj. np. dla wydania decyzji o nabyciu prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. I OSK 888/19 oraz z dnia 27 czerwca 2023 r. sygn. I OSK 535/20, a także z dnia 31 sierpnia 2022 r. sygn. I OSK 1264/19). Prawo, które jednostka samorządu terytorialnego zamierza ujawnić w księdze wieczystej, musi więc podmiotowi temu przysługiwać, aby można było w ogóle rozważać skorzystanie ze zwolnienia z opłat, o którym mowa we wskazanym wyżej przepisie.
Sąd nie podziela stanowiska przyjętego w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, w świetle którego w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do zwolnienia skarżącej z opłat za żądane dokumenty.
Zdaniem Sądu z treści powołanego przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. wynika, że warunkiem zwolnienia jednostki samorządu terytorialnego z opłaty za sporządzenie i wydanie wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej jest, aby uzyskanie wnioskowanych dokumentów miało na celu ujawnienie prawa do nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Ustawa nie przewiduje dodatkowych warunków zwolnienia, w tym w szczególności nie wskazuje, aby zwolnieniem objęte było wyłącznie nabycie nieruchomości od innej jednostki samorządu terytorialnego, czy od Skarbu Państwa, nie przewiduje również, aby zwolnienie przysługiwało wyłącznie przy zakładaniu księgi wieczystej, a nie obowiązywało przy wpisach do istniejących ksiąg wieczystych.
W ocenie Sądu z treści powołanego przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k., wystarczające do zwolnienia z opłat jest to, aby żądane przez skarżącą dokumenty miały stanowić podstawę ujawnienia prawa własności nieruchomości jednostki samorządu terytorialnego księdze wieczystej. Przy czym chodzić tu musi o pierwsze ujawnienie tego prawa na rzecz wskazanej jednostki samorządu terytorialnego. Z przepisu art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. nie wynika (jak twierdzą organy), że zwolnienie z opłat aktualizuje się jedynie przy ujawnieniu prawa własności gminy mającego miejsce przy zakładaniu księgi wieczystej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. III SA/Kr 1250/18). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2023 r. (sygn. I OSK 535/20) NSA wskazał, że skoro gmina nie była dotychczas wpisana do księgi wieczystej jako właściciel działek, to nie można uznać, by wykorzystała już zwolnienie przysługujące jej z mocy art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. Sąd zwrócił uwagę, że gdy chodzi o pierwsze ujawnienie prawa własności gminy w księdze wieczystej, to zwolnienie z opłat ma zastosowanie i dotyczy to też takiej sytuacji (rozważanej przez organy w niniejszej sprawie), gdy gminie chodzi o wydanie dokumentów w zakresie działek celem odłączenia ich z dotychczasowej księgi wieczystej, w której jako właściciele wpisane były osoby fizyczne i urządzenie dla tych działek nowej księgi wieczystej, w której jako właściciel wpisana zostałaby gmina. Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie wskazał, że skoro odłączenie (działek z księgi wieczystej) jest następstwem zmiany podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, to czynności podejmowane przez gminę w takiej sytuacji, zmierzają właśnie do ujawnienia przysługującego jej prawa, a więc chodzi tu o pierwsze ujawnienie w księdze wieczystej prawa własności gminy, co z kolei aktualizuje zwolnienie z opłat w oparciu o art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k.
Sąd nie podziela stanowiska organów przyjętych w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, że zwolnienie z opłat nie jest przewidziane w sytuacji przeniesienia prawa własności między gminą, a osobą fizyczną, gdy nieruchomość ma założoną księgę wieczystą. Jeżeli bowiem odłączenie działek jest właśnie następstwem zmiany podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, to w takiej sytuacji, czynności podejmowane przez gminę ocenione winny zostać jako zmierzające do ujawnienia jej prawa, a uzyskanie niezbędnych do osiągnięcia tego celu dokumentów, zwolnione jest z opłaty, w oparciu o analizowaną regulację. Interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k.
Rozstrzygając dalej kwestię prawidłowej wykładni art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. Sąd podkreśla, że nie było też trafne stanowisko organów administracji, jakoby w niniejszym przypadku – przez wzgląd na lit. b i c powołanego przepisu, z uwagi na przenoszenie prawa własności niezachodzące między Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego, lecz między podmiotem prywatnym a jednostką samorządową – z góry wyłączone było zastosowanie ustawowego zwolnienia z opłat. Powołany przepis art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a p.g.i.k. nie zawiera bowiem ograniczeń podmiotowych, istotne jest jedynie, czy dokumenty mają zmierzać do ujawnienia prawa własności jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej, niezależnie od tego, od jakiego podmiotu zostały nabyte. Równocześnie, interpretacja art. 40b ust. 2 pkt 4 p.g.i.k. daje podstawę do stwierdzenia, że lit. a, b i c regulują odmienne, niezależne podstawy zwolnienia z opłat za wydanie dokumentów z zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Sąd nie znalazł podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wnioskiem skarżącej, ponieważ brak jest podstaw do stwierdzenia jego bezprzedmiotowości w oparciu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Ponownie rozpatrując sprawę organ bowiem powinien ustalić, czy żądane dokumenty zmierzają do ujawnienia prawa własności skarżącej w księdze wieczystej zgodnie z wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2023, poz. 1935) zasądzając na rzecz skarżącej od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego kwotę 190 złotych, na którą składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika 90 zł.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI