III SA/Kr 1683/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając brak udowodnionego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad matką, z uwagi na istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organy administracji odmówiły, wskazując na niespełnienie przesłanki rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między swoją nieaktywnością zawodową a opieką nad matką, zwłaszcza w kontekście istnienia drugiej córki zobowiązanej do alimentacji oraz zasady subsydiarności pomocy państwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wnioskowała o świadczenie z tytułu opieki nad matką legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły, wskazując na niespełnienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (niepełnosprawność powstała po 25. roku życia), a następnie, po uwzględnieniu wyroku TK, na brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z pracy a opieką nad matką. Kolegium argumentowało, że rozmiar obowiązków skarżącej nie uniemożliwiał jej podjęcia pracy, a jej nieaktywność zawodowa od 2011 r. wynikała z opieki nad mężem i wychowania dzieci, a nie nad matką. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że skarżąca nie uprawdopodobniła związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad matką. Zwrócono uwagę na zasadę subsydiarności pomocy społecznej, wskazując, że obowiązek alimentacyjny spoczywa przede wszystkim na dzieciach. Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż nie może uzyskać pomocy od siostry, która również jest zobowiązana do alimentacji matki. Dodatkowo, sąd zasugerował możliwość wykorzystania mieszkania matki w Warszawie do generowania dochodów na opiekę. Sąd stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie było oparte na prawidłowej analizie materiału dowodowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Sąd podziela stanowisko, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności, powinien być uwzględniany, a przepis ten pomijany w zakresie różnicującym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na wyrok TK K 38/13 stwierdzający niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W związku z tym, przepis ten powinien być pomijany w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Należy go pomijać w tym zakresie.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje m.in. innym osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeśli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Wymienia przesłanki dotyczące niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Reguluje obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodziców.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak udowodnionego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją skarżącej z pracy a opieką nad matką. Istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji (siostra skarżącej) i zasada subsydiarności pomocy społecznej. Skarżąca nie wykazała, że nie może uzyskać pomocy od rodzeństwa. Możliwość wykorzystania mieszkania matki w Warszawie do uzyskania środków na opiekę.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie braku związku przyczynowo-skutkowego. Naruszenie art. 79a §1 k.p.a. w zw. z art. 10 §1, 2 k.p.a. przez niezapewnienie stronie możliwości wykazania okoliczności faktycznej. Naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Wadliwa wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1-3 tej samej ustawy poprzez uznanie, że świadczenie nie przysługuje dziecku, jeśli istnieją inne dzieci mogące finansować opiekę.
Godne uwagi sformułowania
Środki z dziedziny finansów publicznych powinny być przeznaczone na utrzymanie niepełnosprawnego, dopiero gdy obiektywnie niemożliwe jest zapewnienie pomocy rzeczowej lub finansowej przez osoby zobowiązane do alimentacji. Państwo winno więc interweniować tylko wtedy, gdy obywatele lub społeczności same nie są w stanie rozwiązać problemu. Doprowadziłoby to też do - z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (...) oraz - z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków (...)
Skład orzekający
Maria Zawadzka
przewodniczący
Renata Czeluśniak
członek
Ewa Michna
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji oraz zastosowanie zasady subsydiarności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście obowiązku alimentacyjnego i zasady subsydiarności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia pielęgnacyjnego i pokazuje, jak sąd interpretuje przesłanki jego przyznania, zwłaszcza w kontekście obowiązków rodzinnych i zasady subsydiarności.
“Świadczenie pielęgnacyjne: czy musisz zrezygnować z pracy, by je dostać? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1683/22 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2023-03-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna /sprawozdawca/ Maria Zawadzka /przewodniczący/ Renata Czeluśniak Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 615 Art. 17 ust. 1 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr SKO.ŚR/4111/727/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala. Uzasadnienie Pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. M. P. (skarżąca) złożyła wniosek do Prezydenta Miasta K. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoją matką. Do wniosku skarżąca dołączyła orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznane na czas nieokreślony. Zgodnie z ustaleniami wywiadu z dnia 8 marca 2022 roku, skarżąca mieszkała razem z niepełnosprawną matka, której źródłem utrzymania było świadczenia ZUS. Z uwagi na swój stan zdrowia, matka skarżącej wymagała całodobowej opieki i w żaden sposób nie była w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. W wywiadzie matka skarżącej opisana została jako osoba niemal stale leżąca, nie wychodząca z domu, wymagająca karmienia. Matka skarżącej chorowała na nadciśnienie tętnicze, chorobę Parkinsona oraz miała wstawiony rozrusznik, wymagała całodobowej pomocy gospodarczej i pielęgnacyjnej. Skarżąca zgodnie z relacja pracownika opieki socjalnej opiekowała się matką właściwie całodobowo, musiała do niej wstawać w nocy, opieka ta była ciągła i stała. Matka skarżącej jest osobą pampersowaną. W Warszawie mieszka druga córka matki skarżącej tj. siostra skarżącej, jednak nie pozostawała ona w kontakcie z rodziną, nie odwiedzała siostry i matki. Wedle relacji skarżącej, nie ma możliwości uzyskania od niej pomocy na rzecz matki. Skarżąca zadeklarowała świadomą rezygnację z pracy zarobkowej w celu poświęcenia się w pełni opiece nad matką. Decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 roku Prezydent Miasta K. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że w sprawie wystąpiła przesłanka negatywna, w postaci niespełnienia wymagań określonych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) – dalej "u.ś.r.". Zgodnie ze wskazanym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Prezydent Miasta K. wskazuje, że niepełnosprawność powstała po 25 roku życia. W wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę na niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 22 sierpnia 2022 r. utrzymało w całości w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium zgodziło się z argumentacją odnośnie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r., natomiast wskazało na inne podstawy utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy. Kolegium oceniło, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą pracy zarobkowej a sprawowaniem przez nią opieki nad matką. Według Kolegium, rozmiar obowiązków skarżącej nie uniemożliwiał jej podjęcia pracy, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Zdaniem Kolegium, matka skarżącej nie wymagała stałej, permanentnej opieki i pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życia codziennego. Organ odwoławczy podkreślił, że analiza okresów zatrudnienia skarżącej i powodów zakończenia zatrudnienia oraz ich daty w zestawieniu z datą ustalenia znacznego stopniu niepełnosprawności matki skarżącej. Z dowodów tych wynikało, ze skarżąca w okresie poprzedniego zatrudnienia korzystała z urlopu wychowawczego, a następnie rozwiązała umowę o pracę za porozumieniem stron i posiadała ubezpieczenie zdrowotne męża. W dodatkowych oświadczeniach skarżąca wyjaśniła, że przez wiele lat wykonywała prace we Francji w charakterze gospodyni domowej. Praca ta była podejmowana na zasadzie poleceń kolejnych rodzin, a skarżąca nie korzystała z żadnych agencji pośrednictwa pracy za granicą. Z pracy we Francji skarżąca zrezygnowała w drugiej połowie 2011 r., gdy zachorował jej mąż, sprawując nad chorym opiekę przed i po transplantacji szpiku kostnego. Nadto skarżąca oświadczyła, że po powrocie do Polski nie podejmowała zatrudnienia wskutek wychowania dzieci i właśnie opieki nad mężem. Zatem aktywność zawodowa skarżącej zdaniem Kolegium ustała w 2011 r., lecz nie z powodu opieki nad matką, a wskutek konieczności opieki nad chorym mężem i wychowania dzieci (w 2011 r. dwoje z trójki dzieci było małoletnich). W ocenie Kolegium nie było żadnych podstaw faktycznych, aby przyjąć, że w dacie składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyczyny niepodejmowania pracy przez skarżącą uległy zmianie. Kolegium nie dało wiary oświadczeniu skarżącej z 3 sierpnia 2022 r. w zakresie twierdzeń, że stan matki (choroba Parkinsona) zaczął się pogarszać i od ok. 2015 r. skarżąca samodzielnie sprawowała opiekę nad matką, która przestała się poruszać swobodnie i wychodzić z domu, a skarżąca dojeżdżała do Warszawy celem pomocy matce. Nie kwestionując tego, że skarżąca mogła pomagać matce w ocenie Kolegium, pomoc ta nie miała charakteru opieki ciągłej i absorbującej w takim zakresie, że uniemożliwiało to podjęcie pracy. Dowodził tego przede wszystkim fakt znacznej odległości miejsca zamieszkania matki i córki oraz brak w aktach sprawy dowodu na to, że matka skarżącej znajdowała się w takim stanie zdrowia, który wymagał stałej pomocy osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu chorej. Z zalegającego w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynikało wprost, że matka skarżącej była niepełnosprawna w znacznym stopniu od 8 listopada 2021 r. Kolegium podkreśliło, że skarżąca jest nieaktywna zawodowo od 2011 r. – z przyczyn nie związanych z opieką nad matką - nie zachodził więc bezpośredni związek przyczynowo -skutkowy pomiędzy rezygnacją z podejmowania zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad chorą matką. Odnosząc się do zakresu czynności opiekuńczych to zdaniem Kolegium wywiad nie potwierdził, aby matka skarżącej była niesamodzielna w załatwianiu swoich potrzeb fizjologicznych i higienicznych. Skarżąca również w żadnym z oświadczeń nie wskazała, jakie konkretnie czynności opiekuńcze świadczy na rzecz matki i ile zajmują jej godzin, choć podczas wywiadu stwierdziła, że opiekuje się matką całodobowo. Nie wyjaśniła jednak, co konkretnie robi w ramach opieki nad chorą matką, ograniczając się do podania, że karmi matkę. Taka czynność jednak, podobnie jak: przygotowywanie posiłków, dawkowanie leków - nie może być uznana za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności. W ocenie Kolegium wskazane czynności mogły być wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym lub też stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego, co tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwania skarżącej z matką nie może usprawiedliwiać jej w powstrzymywaniu się (niepodejmowaniu) z wykonywania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i wiązania braku aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Kolegium podkreśliło również, że pismem z dnia 22 lipca 2022 r. na podstawie art. 79a k.p.a. i art. 10 k.p.a. skarżąca została zawiadomiona o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w sprawie oraz istnieniu przesłanek negatywnych zależnych od strony, które nie zostały spełnione w sprawie. Pomimo tego skarżąca nie złożyła w wyznaczonym terminie dowodów, które świadczyłyby o tym, że zakres opieki uniemożliwia Jej podjęcie pracy i że występował związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a koniecznością opiekowania się chorą matką. W wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji naruszenie: - art. 7, 77, 80 kpa poprzez błędne ustalenie, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy przez Skarżącą, gdyż rzekomo nie istnieje związek przyczynowo skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego niepodejmowaniem przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad osobą niepełnosprawną a zakres przedmiotowej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia co skutkowało wadliwym zastosowaniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych; - art. 79 §1 kpa w zw. z art. 10 §1, 2 kpa przez niezapewnienie stronie możliwości wykazania zakwestionowanej dopiero w decyzji odwoławczej okoliczności faktycznej a to, iż w niniejszej sprawie wymiar i charakter sprawowanej opieki nie jest na to jest znaczny, że uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia a gdyby Skarżąca miała rzeczoną możliwość to podjęłaby ona stosowną inicjatywę dowodową celem wykazania rzeczonej przesłanki co miało istotny wpływ na wydanie i treść zaskarżonej decyzji gdyż doprowadziło do bezpodstawnego nieustalenia, iż wymiar i charakter sprawowanej opieki uniemożliwia Skarżącej podjęcie zatrudnienia; - art. 138 §1 pkt 1 kpa przez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji podczas gdy spełnione były wszystkie przesłanki do pozytywnego rozpatrzenia przedmiotowego odwołania co skutkowałoby podstawowym niezastosowaniem art. 138 §1 pkt 2 kpa. Pełnomocnik zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1-3 tej samej ustawy poprzez ich wadliwą wykładnię a to rozumienie rzeczonych przepisów w sposób nieprawidłowy w odniesieniu do przyjętych reguł, w tym orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego polegające na uznaniu, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, jeśli istnieją inne dzieci osoby wymagającej opieki lub mogą one finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem podczas gdy w ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest jakiegokolwiek przepisu warunkującego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od rzeczonych okoliczności, ergo świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dziecku osoby wymagającej opieki, nawet jeżeli pozostałe jej dzieci istnieją lub mogą sprawować bądź finansować opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie rzeczonych przepisów. Do skargi zostało dołączone m.in. zaświadczenie lekarskie z 2 września 2022 r. o stopniu sprawności matki skarżącej. W swojej odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie ponieważ na etapie postępowania administracyjnego nie został uprawdopodobniony związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacja skarżącej z pracy, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Sąd nie mógł przy tym uwzględnić dowodu z zaświadczenia z 2 września 2022 r. dołączonego do skargi ponieważ na etapie postępowania administracyjnego skarżąca takiego zaświadczenia nie przedłożyła. Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Trafnie należy ocenić opinię organu II instancji co do niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy. Niekonstytucyjność przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. stwierdzona została wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn.. akt: K 38/13). Zgodnie z treścią orzeczenia, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a więc zasadą równości obywateli wobec prawa. Mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianego orzeczenia, Ustawodawca nie wprowadził żadnych zmian legislacyjnych mających skorygować istniejący stan prawny. Orzekać o przyznaniu albo nieprzyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego należy więc z pominięciem tego przepisu w zakresie w którym różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji stanowiłoby utrzymanie w obrocie decyzji obarczonej wadą niekonstytucyjności. Sąd podziela stanowisko skarżącej, że organ l instancji orzekając o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443), jednak błąd ten dostrzegł organ II instancji, podkreślając - z czym Sąd się w pełni zgadza, że powyższe rozważania prawne jakkolwiek wskazują na błędną interpretację przepisów prawa przez organ l instancji, to jednak nie powodują, na konieczność eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Istotne jest zdaniem Sądu, że skarżąca zawiadamiana wyraźnie w trybie art. 79a k.p.a. o przyczynach niewykazania przesłanek przyznania świadczenia skupiła się w złożonym oświadczeniu na wykazywaniu braku wiedzy o miejscu zamieszkania swojej siostry i braku z nią kontaktu. W ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy nie dał wiary temu oświadczeniu logicznie argumentując, że skoro jednocześnie znane są skarżącej informacje o stanie zdrowia siostry (leczenie onkologiczne) i sytuacji rodzinnej (nagła śmierć męża) to oznacza to, że skarżąca ma jednak kontakt z siostrą. Co więcej skoro to skarżąca nie podała adresu siostry to tym samym uniemożliwiła organowi weryfikację tej części twierdzeń, z których wynikałoby, że z przyczyn obiektywnych nie może skorzystać z pomocy osoby zobowiązanej do alimentacji w równym stopniu. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a rezygnacją przez nią z podjęcia zatrudnienia nie istniał tego typu związek. Podkreślenia w tym wypadku wymaga zasada subsydiarności pomocy społecznej. Zasada subsydiarności (pomocniczości) jest jedną z konstytucyjnych zasad ustroju Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tą zasadą, każdy szczebel władzy powinien podejmować tylko tyle działań ile jest niezbędne, ze względu na brak zdolności rozwiązania problemu przez niższe szczeble władzy, bądź samych obywateli. Państwo winno więc interweniować tylko wtedy, gdy obywatele lub społeczności same nie są w stanie rozwiązać problemu. W tym kontekście zasadnie organ badał obiektywne możliwości uzyskania pomocy od siostry skarżącej. Należy więc zwrócić uwagę, że na siostrze skarżącej zamieszkałej w Warszawie, w myśl ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny względem swojej matki. Tak więc to ona, razem z siostrą, powinna przede wszystkim ponosić koszty utrzymania swojej matki, a nie państwo, poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Środki z dziedziny finansów publicznych powinny być przeznaczone na utrzymanie niepełnosprawnego, dopiero gdy obiektywnie niemożliwe jest zapewnienie pomocy rzeczowej lub finansowej przez osoby zobowiązane do alimentacji. W ocenie Sądu, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie udowodniła, że nie ma możliwości uzyskania środków na utrzymanie swojej matki od siostry. Co więcej, istotna jest kwestia mieszkania, będącego matki skarżącej. W ocenie Sądu, skoro skarżąca mieszka razem z matką w K. to potencjalnie mogłaby wynająć mieszkanie w W. należące do matki (k. 12 akt administracyjnych) celem uzyskania dodatkowych środków na sfinansowanie czynności opiekuńczych - co w myśl zasady subsydiarności winno być zastosowane w pierwszej kolejności – przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że pomimo niekwestionowanego złego stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności pomocy przez córkę (do czego była zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), samo sprawowanie opieki, jak wyżej podkreślono, nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podsumowując, zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją z) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącego z zatrudnienia. Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do - z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz - z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują. Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców. Dlatego, zdaniem Sądu, wsparcia Państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże, że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (por. wyroki WSA w Krakowie z 24 października 2022 r. III SA/Kr 669/22, oraz z 5 grudnia 2022 r., III SA/Kr 918/22). Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. Dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji skarżąca przedstawiła zaświadczenie lekarskie sprawności matki skarżącej - stan zdrowia matki skarżącej i zakres potencjalnych czynności opiekuńczych datowany jest jednak z 2 września 2022 r. (k. 25), a wiec nie mógł mieć wpływu bezpośredniego na dokonana ocenę przez Kolegium. Z tych to powodów Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art 80 oraz art. 79a i art. 10 a także art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI