III SA/KR 1681/22

III SA/Kr 1681/22 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2023-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Jakub Makuch /przewodniczący sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
Art. 7 i 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 615
Art. 30 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 14 września 2022 r., SKO.ŚR/4111/140/2022 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. K. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 14 września 2022 r. (znak SKO.ŚR/4111/140/2022) utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. z 4 stycznia 2022 r. (nr [...]) ustalającą wysokość nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
W stanie faktycznym sprawy decyzją z 7 grudnia 2020 r. skarżącej zostało przyznane świadczenie w formie zasiłku rodzinnego na córkę w kwocie 124 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na syna w kwocie 135 zł – na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r., dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna i córkę w kwotach po 100 zł jednorazowo we wrześniu 2021 r., a także dodatki do zasiłku rodzinnego w kwocie 113 zł miesięcznie na córkę na pokrycie wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła oraz 69 zł na syna na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła – na okres od 1 listopada 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. i od 1 września 2021 r. do 31 października 2021 r.
Pismem z 20 grudnia 2021 r. organ I instancji poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. Organ wskazał, że powodem wszczęcia postępowania jest informacja, że mąż skarżącej w dniu 1 kwietnia 2021 r. rozpoczął pracę w Urzędzie Miejskim w W. i uzyskał z tego tytułu dochody, o których skarżąca nie poinformowała organu.
Decyzją z 4 stycznia 2022 r. organ ustalił, jako nienależnie pobrane, świadczenia rodzinne, tj. zasiłki rodzinne na syna i córkę wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego – za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz dodatkami na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do i zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła – za okres od 1 czerwca 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. i od 1 września 2021 r. do 31 października 2021 r. Organ określił wysokość należności głównej nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na kwotę 2 041 zł. Wskazał, że w dniu 16 listopada 2021 r. pozyskał informację, że mąż skarżącej rozpoczął pracę. Następnie pozyskał zaświadczenie o dochodzie uzyskanym przez męża skarżącej za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, tj. maj 2021 r. (1947,55 zł). Po uwzględnieniu tej zmiany ustalono, że dochód rodziny skarżącej w okresie od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. w przeliczeniu na osobę wynosi 890,54 zł i przekracza kwotę dochodu uprawniającego do pobierania świadczeń wynoszącą 647 zł. Organ obliczył, że za okres od czerwca do października 2021 r. skarżąca pobrała nienależnie 2041 zł i jest obowiązana do zwrotu tej kwoty.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wskazała, że jej mąż nie mieszka już z nią od 3 lat, nie ma z nim żadnego kontaktu. Skarżąca podkreśliła, że nie miała konkretnej wiedzy o podjęciu przez niego pracy. Zaznaczyła, że mąż w październiku 2018 r. wyprowadził się z domu, zostawiając ją samą z trójką dzieci.
Decyzją z 14 września 2022 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza W. Wskazał, że skarżąca była pouczona o obowiązku powiadomienia organu I instancji o każdej zmianie sytuacji rodziny, mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym uzyskaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stosowne pouczenie znalazło się we wniosku o ustalenie świadczeń i w decyzji o ich przyznaniu. Dochód męża skarżącej należało uwzględnić w dochodzie rodziny. Kolegium podkreśliło, że mąż skarżącej jest członkiem rodziny, niezależnie od tego czy wraz z rodziną zamieszkuje czy nie.
W skardze na opisaną wyżej decyzję SKO w Krakowie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
a. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, to jest uznanie, że świadczenia rodzinne objęte niniejszą sprawą są nienależnie pobrane, w sytuacji, gdy nie mogą one być tak kwalifikowane, jako że osoba pobierająca te świadczenia nie została skutecznie pouczona o braku prawa do ich pobierania; oraz poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie w procesie wykładni treści art. 25 ust. 1 u.ś.r., a w konsekwencji uznanie, że kwestia świadomości osoby otrzymującej świadczenia rodzinne o wystąpieniu okoliczności, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, nie ma znaczenia dla ustalenia, czy świadczenia rodzinne są nienależnie pobrane, w sytuacji, gdy obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy nie tylko osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach (co zresztą w tej sprawie jest kwestionowane), ale też która nie miała wiedzy, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła;
b. art. 25 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie dla oceny, czy pobrane świadczenia rodzinne mogą być uznane za nienależnie pobrane, podczas gdy nie można dokonywać wykładni art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. w oderwaniu od treści art. 25 ust. 1 u.ś.r. i trzeba uznać, że chwila, w której świadczeniobiorca dowiedział się o okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczenia oraz z którą powinien i mógł on powiadomić organ o tej okoliczności ma znaczenie dla uznania świadczenia za nienależnie pobrane.
c. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. niezbadanie kiedy skarżąca dowiedziała się, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła;
d. art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 u.ś.r., jakie mogły powstać przy rozważaniu problemu, czy pobrane świadczenia należy uznać za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy przepis ten miał zastosowanie, bo przedmiotem postępowania było nałożenie na stronę obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych;
e. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie całego materiału dowodowego i niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego już zebranego w ten sposób, że nie oceniono prawidłowo faktu niezamieszkiwania skarżącej z mężem i nieprowadzanie z nim gospodarstwa domowego, ani nie powzięto czynności w celu zebrania materiału dowodowego mającego tę kwestię wyjaśnić;
f. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, opartą na części, a nie całokształcie materiału dowodowego, poprzez nieuwzględnienie oświadczeń skarżącej zawartych w odwołaniu, co do faktu jej niezamieszkiwania z mężem oraz nieuznanie, że fakt niezamieszkiwania z mężem i nieutrzymywania z nim kontaktów przemawia za tym, że skarżąca mogła nie wiedzieć o tym, że jej mąż podjął pracę zarobkową;
g. art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść strony wątpliwości co do stanu faktycznego, jakie mogły powstać przy rozważaniu problemu, czy skarżąca wiedziała o tym, że jej mąż podjął pracę zarobkową, w sytuacji, gdy przepis ten miał zastosowanie, bo przedmiotem postępowania było nałożenie na stronę obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.
Skarżąca wskazała, że pouczenie, które znalazło się w decyzji o przyznaniu świadczeń, jest tylko wymienieniem przepisów, nie jest dla niej przystępne, zrozumiałe, jasne i właściwie skonkretyzowane. Skarżąca podkreśliła, że jest osobą o wykształceniu zawodowym, pracuje jako sprzedawca w sklepie i zrozumienie języka prawniczego nie jest dla niej łatwe. Skarżąca zaakcentowała, że informację o podjęciu przez męża pracy zarobkowej uzyskała dopiero od MOPS. Zdaniem skarżącej, skoro nie wiedziała ona o pracy męża, to nie mogła o tym zawiadomić organu. Od 2018 r. pozostaje w separacji faktycznej, a od 2021 r. w separacji sądowej. Od 2018 r. nie utrzymuje z mężem żadnych kontaktów, nie interesuje się jego życiem. Skarżąca podkreśliła, że w 2018 r. od męża zasądzono alimenty na dzieci. Alimenty te nie były płacone, bo egzekucja komornicza była bezskuteczna, mąż nie miał żadnych dochodów, a skarżąca pobierała świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego. Skarżąca skonstatowała, że organy pominęły istotę sprawy, a więc kwestię tego, czy wiedziała, że jej mąż podjął pracę zarobkową.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Dodał, że skarżąca może złożyć wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń.
Za pismem z 23 lipca 2023 r. skarżąca przedłożyła odpisy wyroków Sądu Rejonowego w W. z 30 lipca 2018 r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej między nią a mężem oraz z 31 października 2018 r. o zasądzeniu od męża alimentów na rzecz dzieci, decyzji Burmistrza W. z 19 listopada 2019 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącej, a także odpis skrócony aktu małżeństwa, w którym wskazano, że Sąd Okręgowy w K. 12 kwietnia 2022 r. orzekł separację małżeństwa. Skarżąca wskazała, że przedłożone dokumenty powinny pozwolić Sądowi na umorzenie postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskami skarżącej i organu, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2023 r. poz. 259; dalej: P.p.s.a.).
Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu kontrolowanych decyzji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji stanowił art. 30 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2022 r., poz. 615; dalej u.ś.r.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Z kolei jak stanowi ust. 2 pkt 1, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Dla orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń kluczowe jest zatem zrozumienie pojęcia "świadczenia nienależnie pobranego", które należy odróżnić od pojęcia "nienależnego świadczenia". Jak podkreśla się w orzecznictwie, "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r., I OSK 826/09, wyrok NSA z 21 marca 2019 r., I OSK 3417/18, wyrok WSA w Gliwicach z 15 maja 2023 r., II SA/Gl 1385/22 wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 września 2019 r., II SA/Bd 549/19). Nawet zatem ustalenie przez organ administracji, że wypłacone świadczenie rodzinne, w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 30 u.ś.r. Określona w art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. podstawa uznania świadczenia za nienależnie pobrane wymaga ustalenia przez organ tego, czy osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony, a więc czy miała świadomość obowiązku powstrzymania się od odebrania wypłaty nienależnego świadczenia. Jest to element subiektywny, tj. szczególny stan świadomości (woli) osoby pobierającej takie świadczenie rodzinne, że świadczenie jej się nie należy.
W realiach kontrolowanego przypadku należy stwierdzić, że rację ma organ, iż fakt pozostawania przez skarżącą w separacji faktycznej z mężem w okresie pobierania świadczenia nie ma wpływu na uznawanie męża skarżącej za członka rodziny w myśl art. 3 pkt. 16 u.ś.r. Jednak trafnie skarżąca podnosi, że nie to jest istotą sporu w niniejszej sprawie. Organy bowiem nie dokonały oceny, czy skarżąca miała świadomość, że zaistniały okoliczności wpływające na jej uprawnienie do pobierania świadczenia. Istota kontrolowanej sprawy sprowadzała się zatem do tego, czy w realiach ocenianego przypadku uzasadnione jest przyjęcie, że skarżąca wiedziała, że jej mąż podjął pracę zarobkową i że winna ona poinformować o tym fakcie organ przyznający świadczenia rodzinne. W ocenie Sądu, aprioryczne przyjęcie przez orzekające organy administracji, że świadczenia pobrane przez skarżąca po podjęciu pracy zarobkowej przez jej męża są świadczeniami nienależnie pobranymi, a zatem, że świadomość skarżącej w powyższym zakresie nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., świadczy o niewątpliwie błędnej wykładni tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy. Błędna wykładnia powołanego przepisu doprowadziła bowiem do wydania przez organy decyzji o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych przez skarżącą świadczeń mimo, że poza ich zainteresowaniem pozostała jedna z przesłanek warunkujących takie rozstrzygnięcie. Błędne rozumienie art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. doprowadziło również do tego, że organy nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w powyższym zakresie, czym naruszone zostały art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ustalenie, że skarżąca nie wiedziała o zaistnieniu okoliczności powodujących ustanie przysługujących świadczeń, mogło doprowadzić do korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że już na etapie postępowania administracyjnego skarżąca jednoznacznie wskazywała, że nie mieszka z mężem, nie ma z nim kontaktu i nie wiedziała o podjętej przez niego pracy zarobkowej w Urzędzie Miasta, a tym bardziej o wysokości uzyskanego z tego tytułu dochodu. Dostrzec trzeba, że w pozyskanym przez organ I instancji zaświadczeniu o dochodzie męża skarżącej (k. 72 akt administracyjnych) jako adres zamieszkania męża skarżącej wskazany został inny adres, niż adres zamieszkania skarżącej. Z akt sprawy wynika przy tym, iż oba orzekające organy administracji miały również wiedzę o wydanym wyroku zasądzającym alimenty od męża skarżącej na dzieci (k. 2 akt administracyjnych) i dacie tego wyroku oraz, że – wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych – skarżąca pobierała na dzieci świadczenia z funduszu alimentacyjnego (kolejne decyzje organu w tym przedmiocie na kartach 3-6 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu, już powyżej przedstawione dowody wskazują, że orzekające organy administracji publicznej dysponowały wystarczająco dużą ilością przesłanek, aby stwierdzić konieczność poczynienia wyjaśnień w niniejszej sprawie tego czy – z uwagi na wskazane wyżej okoliczności - skarżąca miała świadomość, że jej mąż rozpoczął pracę zarobkową, tj. czy zaistniały okoliczności wpływające na ocenę zmiany jej uprawnienia do pobierania przyznanych świadczeń. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd (wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 549/19), że okoliczność prowadzenia oddzielnych gospodarstw domowych może mieć znaczenie w procesie ustalania prawdy materialnej odnośnie do świadomości beneficjenta świadczenia co do zarobków małżonka, a co za tym idzie - decydującej kwestii dotyczącej istnienia lub nieistnienia po stronie tego beneficjenta obowiązku poinformowania organu o zmianach w stanie faktycznym osób pobierających świadczenia (art. 25 ust. 1 u.ś.r.). W zakresie akcentowanego aspektu tej sprawy, orzekające organy administracji w ogóle się nie wypowiedziały, co świadczy o braku rozpoznania istoty tej sprawy, a zatem o wadliwości wydanych decyzji.
Zajmując natomiast stanowisko odnośnie zarzutu skargi dotyczącego braku skutecznego pouczenia skarżącej o przesłankach uznania otrzymywanych świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane zauważyć trzeba, że skarżąca formułując ten zarzut nie wskazała nawet, którego fragmentu pouczeń przedstawionych jej przez organ administracji w decyzji przyznającej jej świadczenia nie zrozumiała lub która ich część nie była czytelna lub była niejasna. Treść przy tym złożonej przez skarżącą do sądu skargi oraz innych pism formułowanych w postępowaniu sądowym jak też administracyjnym nie pozwala przyjmować, aby skarżąca była osobą nieporadną, czy mającą problemy ze zrozumieniem kierowanych do niej wypowiedzi organu, a przez to wymagającą odmiennych od standardowych pouczeń udzielanych przez organ przyznający świadczenia. Wniosek ten potwierdza okoliczność, iż skarżąca jest w stanie w pełni skutecznie inicjować procedury zmierzające do uzyskania świadczeń rodzinnych na dwoje dzieci, jak też brać udział w charakterze strony w licznych sprawach przed sądami powszechnymi (dot. alimentów, rozdzielności majątkowej, separacji, upadłości konsumenckiej). Fakt zatem wszczynania przez skarżącą szeregu sformalizowanych postępowań i udziału w nich oraz akcentowana wyżej okoliczność samodzielnego składania (za pośrednictwem internetowej platformy E-puap) rzeczowych i popartych szeroką argumentacją pism do sądu administracyjnego, podpisywanych elektronicznym podpisem zaufanym (tj. skargi, pisma z 23 lipca 2023 r. z wnioskami dowodowymi, żądania z 2 stycznia 2023 r. udostępnienia akt w systemie Passa), nie pozwala przyjmować, że stopień percepcji przez skarżącą treści zawartych w pismach urzędowych (pouczeń) jest niższy niż przeciętnego świadczeniobiorcy. To zaś uprawniało do wniosku, że nie zaktualizował się obowiązek organu dokonywania pouczeń skarżącej w innej, niż standardowa, formie. Analizowany więc zarzut skargi, nie został przez Sąd podzielony. Jednakże powyższa kwestia nie rzutowała na stwierdzenie wadliwości kontrolowanych decyzji. Czym innym jest bowiem wynikający z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., ciążący na organie administracji obowiązek pouczeń, czym innym zaś ustalenie świadomości beneficjenta świadczeń rodzinnych o wystąpieniu okoliczności aktualizujących jego obowiązek poinformowania o tychże okolicznościach organu przyznającego świadczenia. Analiz i ocen w zakresie ostatnio wskazanego aspektu, zaniechały orzekające organy administracji, o czym Sąd wyżej już się wypowiedział.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy ustalą zatem, czy skarżąca miała świadomość, że zaistniały okoliczności wpływające na jej uprawnienie do pobierania świadczenia. W tym względzie organy ocenią okoliczności i dowody, które były im znane na etapie postępowania administracyjnego, a także dokumenty przedłożone przez skarżącą w postępowaniu sądowym, a w razie potrzeby, przeprowadzą inne (dalsze) środki dowodowe celem ustalenia wskazanych wyżej, miarodajnych dla sprawy okoliczności.
Końcowo należy zwrócić uwagę na występującą w sprawie kwestię proceduralną. Ze złożonej przez skarżącą skargi wynikało, iż w stosunku do niej ogłoszona została upadłość konsumencka (k. 13 akt sądowych, k. 6 skargi). Zauważyć należy, iż ogłoszenie upadłości wywołuje skutek procesowy w postaci utraty legitymacji procesowej upadłego w odniesieniu do postępowań dotyczących masy upadłości. Choć upadły pozostaje stroną tych postępowań w znaczeniu materialnym, to w aspekcie formalnym, stroną jest syndyk (por. np. wyrok NSA z 7 października 2022 r., sygn. akt I OSK 984/19). Podjęte przez Sąd z urzędu czynności wyjaśniające (k. 30) doprowadziły do ustalenia, że postępowanie upadłościowe względem skarżącej zakończyło się wydaniem w dniu 26 lipca 2022 r. postanowienia o umorzeniu jej zobowiązań bez ustalenia planu spłaty (k. 34), które stało się prawomocne 9 sierpnia 2022 r. (k. 34v). Powyższe oznaczało, że zarówno w dacie wniesienia skargi (2 listopada 2022 r.), jak też w dacie orzekania przez organ odwoławczy (19 września 2022 r.) nie toczyło się już postępowanie upadłościowe względem skarżącej, bowiem zostało ono prawomocnie zakończone, a to z kolei wykluczało udział syndyka, tak przed sądem administracyjnym, jak i przed SKO w Krakowie w dacie wydania kontrolowanej obecnie decyzji. Skierowanie przy tym rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławczego do skarżącej, było działaniem zgodnym z prawem.
W odniesieniu zaś do wniosku skarżącej o umorzenie postępowania administracyjnego Sąd nie stwierdził podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Należy wyjaśnić, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nie stanowią wprost o bezprzedmiotowości postępowania tak o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym, zaś ocena tych dokumentów – wobec kasacyjnego modelu orzekania sądów administracyjnych w Polsce – należy do organów administracji publicznej.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a.