III SA/Kr 1653/23
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję odmawiającą wydania wypisu z rejestru gruntów, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do uzyskania danych podmiotowych.
Skarżący Z.R. domagał się wydania wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych, twierdząc, że ma interes prawny związany z planowanym ustanowieniem służebności drogi koniecznej. Organy administracji odmówiły, uznając jego interes za faktyczny, a nie prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił to stanowisko, oddalając skargę, ponieważ skarżący nie wykazał konkretnego, aktualnego interesu prawnego opartego na przepisach prawa, który uzasadniałby udostępnienie danych podmiotowych z ewidencji gruntów.
Sprawa dotyczyła skargi Z.R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Wadowickiego o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów. Skarżący wnioskował o wypis dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], wskazując na swój interes prawny związany z planowanym ustanowieniem służebności drogi koniecznej na tych działkach, powołując się na art. 285 § 1 k.c. w zw. z art. 626 § 1 k.p.c. Organy administracji uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, ponieważ jego zamiar ustanowienia służebności jest jedynie interesem faktycznym, a nie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, analizując pojęcie interesu prawnego, zgodził się z organami. Sąd podkreślił, że interes prawny musi być osobisty, konkretny, aktualny i oparty na normie prawnej, a nie na hipotetycznych przyszłych zdarzeniach czy jedynie faktycznych potrzebach. Wskazał, że możliwość złożenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej do sądu cywilnego nie rodzi automatycznie interesu prawnego do uzyskania danych podmiotowych z rejestru gruntów, a sąd cywilny sam wezwie do udziału w postępowaniu osoby zainteresowane. Ponieważ skarżący nie wykazał, że wszczęto jakiekolwiek postępowanie sądowe ani nie przedstawił innych dowodów na istnienie interesu prawnego, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zamiar ustanowienia służebności drogi koniecznej, bez wszczęcia postępowania sądowego lub wykazania innych konkretnych podstaw prawnych, stanowi jedynie interes faktyczny, a nie prawny, który uzasadniałby udostępnienie danych podmiotowych z rejestru gruntów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny musi być osobisty, konkretny, aktualny i oparty na normie prawnej. Zamiar ustanowienia służebności drogi koniecznej, bez wszczęcia postępowania sądowego, nie spełnia tych kryteriów. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania, sąd cywilny sam wezwie do udziału osoby zainteresowane, co nie rodzi po stronie wnioskodawcy automatycznego interesu prawnego do uzyskania danych podmiotowych z rejestru gruntów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.g.k. art. 24 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotowe udostępnia się na żądanie podmiotów innych niż właściciele, władający czy organy administracji, tylko w przypadku wykazania się interesem prawnym.
k.c. art. 285 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość obciążenia nieruchomości na rzecz właściciela innej nieruchomości prawem służebności gruntowej.
k.c. art. 145 § § 1
Kodeks cywilny
Przewiduje możliwość ustanowienia służebności drogowej (drogi koniecznej) dla nieruchomości pozbawionej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi, gdy nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Skarżący zarzucił niezastosowanie tego przepisu, który nakazywałby uchylenie decyzji organu I instancji.
k.p.c. art. 626
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustanowienia drogi koniecznej i wskazuje obowiązki wnioskodawcy oraz sądu w tym zakresie.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi ani podstawą prawną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez skarżącego interesu prawnego do uzyskania danych podmiotowych z rejestru gruntów.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na art. 285 § 1 k.c. w zw. z art. 626 § 1 k.p.c. jako podstawie interesu prawnego do uzyskania wypisu z rejestru gruntów. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny musi być osobisty, własny i indywidualny interes ten jest konkretny czyli jest związany z daną sytuacją faktyczną podmiotu interes ten jest aktualny, a zatem jest związany z obowiązującą normą prawną i dotyczy bieżącej sytuacji faktycznej interes ten oparty jest na normie prawnej, którą da się wyodrębnić i do końca ustalić, a to oznacza, że interes ten nie jest pochodny Zamiar złożenia wniosku nie poddaje się ocenie prawnej, nie daje się prawnie zakwalifikować, a w konsekwencji nie kreuje interesu prawnego i może stanowić jedynie o interesie faktycznym skarżącego.
Skład orzekający
Elżbieta Czarny-Drożdżejko
przewodniczący sprawozdawca
Jakub Makuch
sędzia
Ewelina Dziuban
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów z powodu braku interesu prawnego, zwłaszcza w kontekście planowanych postępowań cywilnych dotyczących służebności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w kontekście przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisów cywilnych dotyczących służebności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w kontekście dostępu do informacji publicznej, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i cywilnego.
“Kiedy zamiar staje się prawem? Sąd wyjaśnia, co oznacza 'interes prawny' w dostępie do danych o nieruchomościach.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III SA/Kr 1653/23 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2024-02-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-11-06 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący sprawozdawca/ Ewelina Dziuban Jakub Makuch Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Geodezja i kartografia Skarżony organ Inne Treść wyniku oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 1752 art. 24 ust. 5 pkt 3 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 września 2023 r. znak: IG-II.7221.128.2023.AM w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów oddala skargę. Uzasadnienie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: MWINGiK) decyzją nr IG-II.7221.128.2023.AM z dnia 18 września 2023 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 775) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752, dalej: "u.p.g.k.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Z. R., utrzymało w mocy decyzję Starosty Wadowickiego z dnia 23 czerwca 2023 r. nr: NGK.6620.2.2.2023, w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Pismem z dnia 6 kwietnia 2023 r., skarżący zwrócił się do Starosty Wadowickiego o wydanie wypisu z rejestru gruntów działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], położonych w obrębie K., gmina W. Zaznaczył, że ma interes prawny do żądania informacji, które pozwolą mu na ustalenie prawa własności do działek objętych wnioskiem, gdyż stanowią one część drogi dojazdowej do jego domku letniskowego. Ponadto zaznaczył, iż jest współwłaścicielem działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. W odpowiedzi na wezwanie organu, pismem z dnia 14 kwietnia 2023 r., uzasadniając interes prawny powołał się na przepisy art. 285 § 1 Kodeksu Cywilnego oraz art. 626 1Kodeksu Postępowania Cywilnego. Starosta Wadowicki po rozpatrzeniu ww. wniosków, decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. orzekł o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów dal działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] położnych w obrębie K., gmina W. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podkreślił, że wskazany przez skarżącego art. 285 § 1 k.c. dotyczy służebności gruntowej oraz art. 626 k.p.c., dotyczący ustanowienia drogi koniecznej, które nie wskazują wymaganego interesu prawnego a jedynie interes faktyczny. Zdaniem organu I instancji chęć złożenia do sądu powszechnego wniosku o ustanowienie drogi koniecznej nie jest w żadnej wierze wykazaniem interesu prawnego, uprawniającego do otrzymania wypisu z rejestru gruntów i budynków. Przepis zawarty w art. 626 k.p.c. stanowi bowiem przepis proceduralny a nie materialny. Od powyższej decyzji odwołanie do MWINGiK, wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydanie wnioskowanego wypisu z rejestru gruntów oraz obciążenie organu kosztami nin. postępowania odwoławczego. Skarżący podkreślił, m.in., że podstawą prawną uprawniającą do otrzymania żądanych dokumentów jest art. 285 § 1 k.c. w zw. z 626 § 1 k.p.c., gdyż jestem współwłaścicielem nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr KR1 [...]; KR1 [...] i KR1 [...], które są pozbawione dostępu do drogi publicznej, a służebność drogi koniecznej może przebiegać wyłącznie przez działki nr [...] i [...]. Skarżący podkreślił, że nie zgadza się z organem I instancji, że art. 285 § 1 k.c. dotyczący służebności gruntowej, nie wykazuje wymaganego interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny. Art. 285 § 1 k.c. jest przepisem materialnym, dlatego może on być podstawą interesu prawnego, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k. Opisaną we wstępie decyzją MWINGiK utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na wstępie organ odwoławczy przytoczył przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy podkreślił, że informacje o gruntach, budynkach i lokalach, a więc informacje przedmiotowe, o których mowa wart. 20 ust. 1 u.p.g.k., są jawne i powszechnie dostępne. Natomiast informacje z ewidencji gruntów i budynków zawierające dane właścicieli i władających, czyli podmiotów wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. oraz wypisy z operatu ewidencyjnego zawierające takie dane, starosta udostępnia tylko na żądanie podmiotów wskazanych w art. 24 ust. 5 pkt 1-2a u.p.g.k., a na żądanie innych podmiotów tylko w przypadku wykazania się w tym zakresie interesem prawnym. W ocenie organu odwoławczego, skarżący w odniesieniu do objętych wnioskiem działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], położonych w obrębie K., gmina W., nie jest podmiotem wymienionym w art. 24 ust. 5 pkt 1 - 2a u.p.g.k. Nie jest on bowiem właścicielem ani władającym działką, o dane której się ubiega, nie jest również organem łub podmiotem wymienionym i w pkt 2 powyższego przepisu. Skarżący nie jest także operatorem sieci w rozumieniu ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych ani też operatorem systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne. Potwierdza to analiza odpisu z księgi wieczystej prowadzonej dla jednej z działek ewidencyjnych oraz wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków. W opinii organu odwoławczego wskazane przez skarżącego okoliczności oparte o przepis art. 285 § 1 k.c. nie kreują po jego stronie interesu prawnego do uzyskania żądanych informacji. Chociaż z treści tego przepisu wynika możliwość obciążenia nieruchomości na rzecz właściciela innej nieruchomości prawem ściśle opisanym w treści art. 285 § 1 k.c. to jednak interes wynikający z tego prawa nie jest jednak tożsamy z interesem prawnym do uzyskania danych podmiotowych z ewidencji gruntów i budynków. Właściciel nieruchomości posiada bowiem możliwość realizacji interesu prawnego do ustanowienia służebności gruntowej (w tym służebności drogi koniecznej, która jest rodzajem służebności gruntowej, a roszczenie o ustanowienie drogi koniecznej, zgodnie z art. 145 § 1 k.c., powstaje dla właściciela nieruchomości wtedy, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej) bez konieczności osobistego pozyskiwania danych ewidencyjnych. Może on bowiem właśnie na podstawie art. 626 k.p.c. złożyć do sądu cywilnego wniosek o ustanowienie drogi koniecznej. Złożenie do sądu tego wniosku nakłada na wnioskodawcę wynikający z przepisów procedury cywilnej obowiązek wskazania w treści wniosku właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, aby nieruchomość wnioskodawcy miała odpowiedni dostęp do drogi publicznej wraz z oznaczeniem ich miejsca zamieszkania lub siedziby i adresu (art. 626 oraz art. 511 w związku z art. 126 i art. 187 k.p.c.). Obowiązek ten nie wiąże się jednak z automatycznym powstaniem po stronie wnoszącego interesu prawnego do uzyskania z ewidencji gruntów i budynków wypisów z rejestru gruntów zawierających dane podmiotowe. Ponadto brak oznaczenia we wniosku uczestników postępowania nie uniemożliwi dalszego prowadzenia postępowania, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w takiej sytuacji sąd sam wezwie takie osoby - z urzędu - do udziału w postępowaniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 maja 1968 r., sygn. akt II CRN 190/67, z 19 lipca 1983 r., sygn. akt III CRN 154/83, oraz z 12 października 2011 r., sygn. akt II CSK 94/11). Dane uczestników zostaną w takiej sytuacji udostępnione z ewidencji gruntów budynków na skierowane do organu ewidencyjnego żądanie sądu. Nieznajomość danych uczestników postępowania nie powoduje więc, wbrew twierdzeniu skarżącego, iż złożenie do sądu wniosku o ustanowienie drogi koniecznej staje się niemożliwe. Organ odwoławczy podkreślił również, że z akt sprawy nie wynika, aby było prowadzone przez sąd rejonowy postępowanie w sprawie ustanowienia służebności drogi koniecznej, a już tym bardziej, aby skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniesionego podania przez przedłożenie wypisów z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Faktycznie skarżącym sygnalizuje dopiero zamiar złożenia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej. Zamiar złożenia wniosku nie poddaje się ocenie prawnej, nie daje się prawnie zakwalifikować, a w konsekwencji nie kreuje interesu prawnego i może stanowić jedynie o interesie faktycznym skarżącego. Końcowo organ odwoławczy odnosząc się do wniosku skarżącego dotyczącego obciążenia Starosty Wadowickiego kosztami postępowania odwoławczego wyjaśnił, że od każdej decyzji nieostatecznej służy prawo odwołania, a przepisy procedury administracyjnej nie przewidują możliwości obciążania organu prowadzącego postępowanie w pierwszej instancji kosztami postępowania odwoławczego. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ odwoławczy powinien był uchylić w całości decyzję organu I instancji i uwzględnić wniosek o wydanie wypisu z rejestru gruntów dla działek ewidencyjnych o numerach 8456/8 i 8466/9 położonych w obrębie K., gmina W. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie mam interesu prawnego w żądaniu wypisu z rejestru gruntów w oparciu o art. 285 § 1 k.c. w zw. z 626 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty i wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 września 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty Wadowickiego z dnia 23 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy wydania wypisu z rejestru gruntów, pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowił art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1752 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.g.k. Zgodnie z tym przepisem, starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów: a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 777 i 784), b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868, 1093, 1505 i 1642); 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie. W niniejszej sprawie jest okolicznością bezsporną to, że skarżący nie należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 24 ust. 5 pkt 1-2a u.p.g.k. Skarżący powołał się na art. 145 i 285 § 1 k.c., który jego zdaniem kreuje w tym przypadku po jego stronie interes prawny. Art. 145 k.c. przewiduje możliwość ustanowienia w stosunkach sąsiedzkich służebności drogowej (przejazdu, przechodu), którą ustawa określa jako służebności drogi koniecznej. Droga jest konieczna, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. W wypadku braku odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich dla właścicieli powstaje ex lege roszczenie o to, żeby właściciel bądź właściciele gruntów sąsiednich ustanowili dla niego służebność gruntową przejazdu lub przechodu. Treść tej normy prawnej jest jednoznaczna i oznacza, że z roszczeniem z art. 145 Kodeksu cywilnego może wystąpić właściciel nieruchomości izolowanej, nie mającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub zabudowań gospodarskich. Z kolei art. 285 § 1 k.c. stanowi, że nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa). Skarżący stwierdził, że ma interes prawny w pozyskaniu wypisu z rejestru gruntów, z uwagi na planowane uzyskanie służebności drogi koniecznej. Pojęcie interesu prawne wzbudza obecnie liczne kontrowersje, z uwagi na jego nieostre granice i ocenność definicyjną. Można przyjąć, że w systemie prawnym interes prawny to "potrzeba instytucjonalnoprawnej ochrony określonego dobra chronionego prawnie przed naruszeniem w razie zagrożenia lub też przywrócenia stanu rzeczy sprzed naruszenia, bądź uzyskania instytucjonalnoprawnych gwarancji otrzymania określonego dobra (korzyści) mieszczącego się w sferze uprawnień przysługujących danemu podmiotowi prawnemu" (H. Groszyk, A. Korybski, O pojęciu interesu w naukach prawnych (przegląd wybranej problematyki z perspektywy teoretycznoprawnej), w: Pojęcie interesu w naukach prawnych, prawie stanowionym i orzecznictwie sadowym Polski i Ukrainy, s. 19). Na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1264 z późn. zm.) w doktrynie stwierdzono, że "interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej – jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, tak wiec nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeśli związki między nimi byłyby silne i nawet jeśli związki te miałyby nie tylko faktyczny, ale i prawny charakter. Interes prawny powinien być realny, musi wiec istnieć rzeczywiście w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, nie może to być´ interes jedynie hipotetyczny ani przewidywany w przyszłości. Nie należy utożsamiać istnienia interesu prawnego tylko z takimi sytuacjami, w których konkretny przepis prawa materialnego zezwala na uzyskanie odpisu aktu stanu cywilnego, gdyż˙ taka wykładnia prowadziłaby do istotnej zmiany treści normy zawartej w przepisie art. 83 ust. 2 p.a.s.c." (P. Kasprzyk, Wydawanie odpisów aktów stanu cywilnego i zaświadczeń z ksi ˛ag stanu cywilnego uwagi de lege lata i de lege ferenda, Roczniki Nauk Prawnych Tom XVIII, numer 2 – 2008, s. 344). Stąd wskazuje się, że "w poszukiwaniu pojęcia interesu prawnego jednostki należy sięgnąć do definiowania sprowadzającego przedmiotową kategorię do obiektywnej, rzeczywistej potrzeby udzielenia zainteresowanemu ochrony prawnej" (K. Tomaszewska, Zasada pełnej i ograniczonej dostępności do CRASC , PPP 2018, nr 2, s. 9-21). Na gruncie procedury administracyjnej powszechnie akceptowane jest stanowisko J. Zimmermanna, który przyjął, że interes prawny ma charakter osobisty, własny i indywidualny, a zatem nie może to być interes osoby trzeciej. Interes ten jest konkretny czyli jest związany z daną sytuacją faktyczną podmiotu, który nim się legitymuje, nadto jest on aktualny, a zatem jest związany z obowiązującą normą prawną i dotyczy bieżącej sytuacji faktycznej. Interes ten oparty jest na normie prawnej, którą da się wyodrębnić i do końca ustalić, a to oznacza, że interes ten nie jest pochodny, czyli nie wynika z innych interesów prawnych (J. Zimmermann. Prawo administracyjne. Warszawa 2020, s. 374-375). Przenosząc powyższe rozważania na grunt ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w myśl art. 20 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (ust. 1). Ponadto w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: właściciela (a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części); miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; wartość nieruchomości (ust. 2). Stąd dokonuje się podziału informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na dane o charakterze przedmiotowym oraz dane o charakterze podmiotowym. Przedstawiony wyżej podział informacji znalazł odzwierciedlenie w przepisach art. 24 ust. 2-5 u.p.g.k., regulujących dostęp do informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. W art. 24 ust. 2 ustawodawca przewidział, że informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, przy czym stosownie do art. 24 ust. 4 u.p.g.k., co do zasady każdy może żądać udostępnienia tych informacji - z zastrzeżeniem przewidzianym w art. 24 ust. 5 u.p.g.k. W tym stanie prawnym powszechnie są dostępne - bez konieczności uzasadniania tego dostępu - jedynie te informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4 u.p.g.k., czyli dane przedmiotowe. Natomiast stosownie do wspomnianego art. 24 ust. 5 u.p.g.k., dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. (a więc także dane o miejscu zamieszkania wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 2 u.p.g.k. oraz inne dane zawierające dane osobowe), to jest dane podmiotowe oraz dane podmiotowo-przedmiotowe wydawane są jedynie na żądanie: właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Zgodzić się należy z poglądem, że źródłem interesu prawnego jest przepis prawa powszechnie obowiązującego, który kształtuje sytuację określonego podmiotu w zakresie stanu prawnego regulowanego tym przepisem. Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2013 r., I OSK 1957/11; wyrok NSA z dnia 8 września 2015 r., I OSK 2889/13, wyrok NSA z 13.04.2023 r., I OSK 746/22, LEX nr 3582234). O istnieniu interesu prawnego nie decyduje jednak wola, czy subiektywne przekonanie danego podmiotu. Nie chodzi tu bowiem wyłącznie o interes faktyczny niepoparty żadnymi przepisami mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. Interes prawny musi być indywidualny i konkretny. Jego cechą jest także realność (aktualność). Nie może być on zatem udowodniony zamiarem i okolicznościami, które mogą dopiero wystąpić w przyszłości (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1038/07, wyrok WSA w Lublinie z 27.01.2015 r., III SA/Lu 596/14, LEX nr 180227). W rozpatrywanej sprawie skarżący ma bezspornie interes w uzyskaniu informacji w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków co do nieruchomości sąsiednich, ale jest to jednak interes faktyczny, a nie interes prawny z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej oraz ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Interes ten nie może być więc traktowany jako przesłanka do żądania od organu wydania pełnego wypisu z rejestru gruntów, odnoszących się do danych osobowych właścicieli działki, co do której skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego. Skarżący, mimo wezwania, nie wykazał interesu prawnego uprawniającego go do żądania przedmiotowych wypisów jako strona postępowania o ustanowienie drogi koniecznej, np. w postaci wezwania sądu cywilnego do uzupełnienia wniosku o ustanowienie drogi koniecznej, czy w ogóle poprzez wykazanie, że złożył on stosowny wniosek do właściwego sądu powszechnego. Z akt nie wynika, aby jakakolwiek procedura w tej sprawie została wszczęta. Z art. 510 k.p.c. wynika także, że w przypadku niewskazania osoby zainteresowanej sąd nie oddala wniosku o ustanowienie służebności drogi koniecznej, ale powinien wezwać tę osobę do udziału w sprawie M. Kuchnio [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie nieprocesowe. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt. Postępowanie zabezpieczające. Komentarz aktualizowany, red. O. M. Piaskowska, LEX/el. 2023, art. 626). Stąd w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie wskazuje uczestników postępowania sąd ma obowiązek z urzędu wezwać zainteresowane osoby do udziału w sprawie. Również nie zostało wykazane przez skarżącego zainicjowanie jakiejkolwiek innej procedury sądowej, która umożliwiałaby ustanowienia służebności drogi koniecznej. Stąd twierdzeniom skarżącego brak odpowiedniej realności oraz konkretności i z tego względu Sąd uznał, że nie legitymuje się on stosownym interesem prawnym, który zobowiązywałby starostę do wydania wypisu z rejestru gruntów dla wskazanych we wniosku działek. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę