III SA/Kr 1643/23

III SA/Kr 1643/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch
Janusz Kasprzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Gawlikowska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
Art.17  ust. 1  pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 103
Art. 26
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7, 77, 80 i 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c, art. 135, art. 206
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Sygn. akt III SA/Kr 1643/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie: WSA Jakub Makuch Asesor WSA Magdalena Gawlikowska po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 sierpnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/608/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną przez T. S., zwaną dalej skarżącą, decyzja z dnia 28 sierpnia 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/608/2023, działając na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Wadowic z dnia 28 kwietnia 2023 r., znak: MOPS.ŚR.5211.156.4.2023, orzekającej o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym wnukiem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją 28 kwietnia 2023 r., znak: MOPS.ŚR.5211.156.4.2023, Burmistrz Wadowic odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym wnukiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym czasowo do dnia 31 stycznia 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał treść przepisów art. art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz podał, że w niniejszej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w ww. przepisach. Zdaniem organu pomocowego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje skarżącej, bowiem to na rodzicach niepełnosprawnego wnuka skarżącej w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca zarzucając organowi pierwszej instancji błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nieprzeprowadzenie celowościowej, systemowej i prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, w wyniku czego jej niepełnosprawnego wnuk, którym skarżąca będąca jego babką, chce się opiekować, został pozbawiony tej opieki.
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Kolegium wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad osobą, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium ustaliło, że wnioskiem z dnia 1 marca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym wnukiem, urodzonym w 2014 r., posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane do dnia 31 stycznia 2025 r. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wadowicach III Wydział Rodzinny i Nieletnich (sygn. akt [...]) skarżąca została ustanowiona opiekunem tymczasowym dla małoletnich wnuków: I. I., S. S. i A. S., celem reprezentowania oraz sprawowania opieki nad osoba i majątkiem małoletnich. Organ ustalił ponadto, że rodzice małoletniego I. I. nie zostali pozbawieni praw rodzicielskich oraz, że nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Jak podało Kolegium ponieważ skarżąca jako babka, nie jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki (wnukiem) w pierwszym stopniu, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia wskazanych przepisów nie była jednak jednolita.
W dniu 14 listopada 2022 r., na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, sygn. akt I OPS 2/22 następującej treści:
1. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);
2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.).
W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 378/16).
Według Kolegium w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy poza sporem pozostaje fakt, że rodzice małoletniego I. I. żyją, nie mają ograniczonych praw rodzicielskich oraz nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, będąc związanym dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnią prawa materialnego wyrażoną w ww. uchwale, wystąpiła negatywna przesłanka przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad wnukiem, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W pierwszej kolejności to na rodzicach małoletniego ciąży bowiem obowiązek alimentacyjny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że zalicza się ona do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a.
Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji
z przepisami prawa.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z wnioskiem pełnomocnika skarżącej i postanowień art. 119 pkt 2 P.p.s.a.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej ustawą o świadczeniach rodzinnych), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z kolei art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przewiduje, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Mając powyższe regulacje na względzie podkreślić należy, że powołane przepisy zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bezspornie przyznaje świadczenie osobom spokrewnionym, ale wyłącznie tym, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, a więc też nie każdemu krewnemu.
Z kolei pojęcie obowiązku alimentacyjnego zostało uregulowane w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 zwanej dalej: "k.r.o.") i polega on na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustalają też kolejność zobowiązanych stanowiąc, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Innymi słowy w świetle tych przepisów obowiązek alimentacyjny rodziców (w stosunku do dzieci) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych, co wynika z treści art. 87, art. 128, art. 129 § 1 i art. 132 k.r.o.
Zaznaczyć również należy, że art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza swoistą "hierarchię" wśród mogących potencjalnie ubiegać się oświadczenie pielęgnacyjne krewnych zobowiązanych do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej. Skoro w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało powiązane z obowiązkiem alimentacyjnym, a obowiązek ten ciąży na krewnych w kolejności przewidzianej przez art. 129 i art. 130 k.r.o., to logiczną konsekwencją jest ustanowienie odpowiadającej tym przepisom hierarchii osób mogących skutecznie ubiegać się o przedmiotowe świadczenie tak, by z jednej strony uniknąć zbiegu prawa do świadczenia, a z drugiej uwzględnić fakt, że obowiązek alimentacyjny ma charakter osobisty i jest nieprzenoszalny na dalszych krewnych. Taką funkcję pełni dyspozycja art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie jest natomiast rolą tego przepisu rozszerzanie kręgu osób uprawnionych do świadczenia ponad te, które wskazano w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. (M. Pułło, Granice "prokonstytucyjnej" wykładni norm przez sądy administracyjne. Glosa do wyroku NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1873/10, GSP-Prz.Orz. 2012/3/23-36).
Przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zestawieniu z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie zatem określają katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji, według kolejności tego zobowiązania.
Istotnie, jak trafnie zauważyło Kolegium, orzekające jako organ drugiej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 (dostępna w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA), w odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w pkt 1 stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Podjęcie uchwały abstrakcyjnej ma ten skutek, że uchwała ta wiąże sądy administracyjne, co wynika z art. 269 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie pozwala bowiem żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. II GSK 3773/17, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się również, że dokonana w uchwale składu poszerzonego interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla zwykłych, jak i rozszerzonych składów orzekających. Skutkiem takiego związania jest to, że składowi sądu administracyjnego rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 378/16, CBOSA).
Z poczynionych w niniejszej sprawie administracyjnej ustaleń wynika, że rodzice niepełnosprawnego, jak oświadczyła w piśmie z dnia 27 marca 2023 r.(odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji) skarżąca - nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz nie zostali pozbawienia praw rodzicielskich - to jednak by zaktualizował się obowiązek alimentacyjny babki (skarżącej) względem jej niepełnosprawnego wnuka, po stronie rodziców dziecka muszą wystąpić niezależne od nich okoliczności uniemożliwiające realizację ich obowiązku alimentacyjnego. Do takich sytuacji należy zaliczyć - zgodnie z powołaną wyżej uchwałą NSA - posiadanie znacznego stopnia niepełnosprawności lub całkowitej niezdolności do pracy.
Ze wskazanego pisma skarżącej wynika też, że rodzice niepełnosprawnego wnuka skarżącej przebywają na terenie Ukrainy. Wprawdzie zamieszkiwanie rodziców poza granicami państwa, w którym znajduje się ich dziecko, nie jest co do zasady obiektywną przeszkodą uniemożliwiającą wypełnianie obowiązku alimentacyjnego względem ich dziecka oraz, że wypełnienie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać tylko na osobistych staraniach osób zobowiązanych do alimentacji względem członka rodziny, ale może przybrać także inną formę pomocy, np. poprzez partycypowanie w kosztach związanych z utrzymaniem i sprawowaniem opieki, to należy jednak zauważyć, iż w art. 26 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2022 r., o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej "specustawa"), uregulowano prawo obywateli Ukrainy do świadczeń rodzinnych.
W świetle ust. 1 art. 26 specustawy obywatelowi Ukrainy, co do zasady, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium RP jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje m. in prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium RP.
W ust. 4 tejże ustawy uregulowano, że przysługujące na dziecko świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1, z wyłączeniem świadczenia rodzicielskiego, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, oraz świadczenia lub dofinansowanie, o których mowa w ust. 1 pkt 2,3 i 5, przysługują także opiekunowi tymczasowemu, o którym mowa w art. 25. Ustalając prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przepisy art. 5 ust. 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio.
Żaden jednakże z orzekających w niniejszej sprawie organów, nie przeprowadził wykładni co dopiero wskazanych przepisów specustawy. Wskutek tego na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego Sąd zwolniony jest z tego obowiązku. Powinien dokonać oceny prawidłowości przeprowadzonej wykładni i zastosowania przepisów wówczas, gdy wykładnię taką uprzednio przeprowadziły orzekające w danej sprawie organy i zajęły określone stanowisko wynikające z konsekwencji prawnych, jakie odczytały i zastosowały w wyniku procesu interpretacyjnego. Wtedy sąd administracyjny ocenia, czy organy dokonały prawidłowej, czy też błędnej wykładni i zastosowania przepisów, które mogą mieć znaczenie dla treści rozstrzygnięcia w sprawie, zwłaszcza, że z akt sprawy wynika, że skarżąca na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wadowicach, III Wydział Rodzinny i Nieletnich została na podstawie art. 25 specustawy ustanowiona opiekunem tymczasowym dla małoletniego wnuka (postanowienie z dnia 20 maja 2022 r., sygn. akt [...]). Zgodnie z art. 25 ust. 1 specustawy, uprawnienia opiekuna tymczasowego ustanowionego dla małoletniego obywatela Ukrainy, który przebywa na terytorium RP, bez opieki osób dorosłych odpowiedzialnych za niego zgodnie z prawem obowiązującym w RP, obejmują prawo do reprezentowania małoletniego oraz sprawowania pieczy nad jego osobą i majątkiem. Opiekuna tymczasowego ustanawia sąd opiekuńczy właściwy ze względu na miejsce pobytu małoletniego (art. 25 ust. 4 specustawy), kiedy nie ma osoby sprawującej władzę rodzicielską. W przypadku dzieci uciekających z Ukrainy, taka sytuacja ma miejsce, kiedy rodzice często wciąż są opiekunami prawnymi dzieci, jednak nie mogą realizować swoich uprawnień, z uwagi na pozostanie na terenie Ukrainy, gdzie trwają działania wojenne.
Wobec powyższego organy orzekające zobowiązane były odczytać normy prawne wynikające z przepisów specustawy, zwłaszcza z ust. 4 art. 26 tej ustawy, czy przedmiotowe świadczenie należy do tych, o których mowa w tym przepisie i czy ustanowionemu opiekunowi tymczasowemu (w niniejszej sprawie w osobie skarżącej) mogą być one w świetle tej ustawy przyznane w związku z postanowieniami art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz postanowieniami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustalającymi kolejność zobowiązanych do realizacji obowiązku alimentacyjnego, w świetle których obowiązek ten zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi, lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Odpowiedz na te kwestie z uwzględnieniem celu specustawy pozwoli dopiero na stwierdzenie, czy rzeczywiście zastosowanie ma wspomniana uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, wykluczająca taką możliwość.
Wobec powyższego orzekające organy podjęły przedwcześnie decyzje o odmowie przyznania skarżącej żądanego świadczenia naruszając postanowienia artykułów 7, 77 § 1, a zwłaszcza 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), zobowiązujące organy do realizacji prawdy obiektywnej, a przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie do uzasadnienia podstawy prawnej podjętych rozstrzygnięć. Uzasadnienie prawne
nie może być rozumiane jedynie przez przytoczenie treści przepisów, lecz należy przedstawić ich wykładnię, a więc ich rozumienie, tj. wskazanie normy prawnej obowiązującej, czy tez norm prawnych i ich znaczenia ustalonego w drodze wykładni w świetle uprzednio ustalonych w sprawie faktów.
Skarga musiała więc wywrzeć zamierzony skutek.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten obejmuje swoim zakresem także uprawnienie Sądu do określenia wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika strony, w ramach oceny czynności tego pełnomocnika podejmowanych w postępowaniu sądowym. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika uwzględniać trzeba bowiem każdorazowo szereg okoliczności, wśród których wymienić należy m.in. stopień zawiłości sprawy, jak też wkład pełnomocnika, w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Sądowi z urzędu jest wiadome, że pełnomocnik skarżącej wnosi jednobrzmiącej treści skargi na decyzje wydawane w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargi te zwierają przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych bez odniesienia ich do okoliczności faktycznych danej sprawy, nie zawierają także zindywidualizowanych zarzutów odniesionych do okoliczności faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w tej sprawie wpisywała się w przyjętych schemat treściowy i nie zawierała żadnych elementów indywidualizujących kontrolowany przypadek, pozostając w istocie bez bliższego związku z realiami kontrolowanej sprawy (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1394/22). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego w Olsztynie, w świetle którego sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, niewątpliwie uprawnia sąd do zastosowania art. 206 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Ol 3/20). Wywiedziona skarga nie przyczyniła się więc do wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza jej prawnych aspektów. W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (tj. w tej sprawie, z uwagi na zwolnienie skarżącej z wpisu sądowego, w istocie w rachubę wchodziłyby jedynie koszty zastępstwa procesowego zawodowego pełnomocnika) – nie mógł zostać uwzględniony, przez co Sąd. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), odstąpił od zasądzenia zwrotu tych kosztów w całości, orzekając o tym w punkcie II sentencji wyroku.