III SA/KR 1642/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję ZUS odmawiającą odroczenia terminu płatności składki, uznając, że organ nie zbadał należycie wniosku strony skarżącej.
Sprawa dotyczyła skargi G. spółki z o.o. na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą odroczenia terminu płatności składki za wrzesień 2021 r. Spółka argumentowała, że trudności finansowe wynikają z pandemii COVID-19. ZUS odmówił, twierdząc, że wnioski spółki były próbą "na zwłokę". WSA uchylił decyzję ZUS, stwierdzając, że organ nie przeprowadził wystarczającej analizy wniosku, w szczególności nie zbadał możliwości płatniczych spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał skargę G. spółki z o.o. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą odroczenia terminu płatności składki za wrzesień 2021 r. Spółka, działająca w branży gastronomicznej, powoływała się na trudności finansowe spowodowane pandemią COVID-19. ZUS odmówił ulgi, uznając, że spółka wielokrotnie korzystała z podobnych rozwiązań, co wskazywało na działanie "na zwłokę". Po wcześniejszych postępowaniach, w tym wyroku NSA nakazującym ponowne rozpoznanie sprawy, WSA stwierdził, że ZUS nie przeprowadził należytej analizy wniosku. W szczególności organ nie zbadał możliwości płatniczych spółki ani stanu finansów ubezpieczeń społecznych, ograniczając się do stwierdzenia o działaniu "na zwłokę". Sąd uznał, że akt ZUS został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, co skutkowało jego uchyleniem. Sąd podkreślił, że informacja ZUS o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, pismo ZUS o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegającym kontroli sądów administracyjnych.
Uzasadnienie
NSA w poprzednim orzeczeniu wskazał, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności. Jednakże, takie pismo jest oświadczeniem woli o charakterze publicznoprawnym, skierowanym do indywidualnego adresata, dotyczącym uprawnienia wynikającego z prawa, co czyni je zaskarżalnym do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.s.u.s. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.
u.s.u.s. art. 29 § 1a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy.
P.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Aktami z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnienia wynikającego z przepisu prawa.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie aktu lub czynności w przypadku naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. uchyla ten akt.
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną w uzasadnieniu wyroku NSA.
P.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
k.p.a. art. 63 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy wniosku.
u.s.u.s. art. 80
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 81
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pismo ZUS odmawiające zawarcia umowy o odroczenie terminu płatności składek jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. ZUS nie przeprowadził należytej analizy wniosku o odroczenie terminu płatności, w szczególności nie zbadał możliwości płatniczych strony skarżącej oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Trudności finansowe spółki spowodowane pandemią COVID-19 uzasadniają przyznanie ulgi.
Odrzucone argumenty
Pismo ZUS odmawiające zawarcia umowy nie jest decyzją administracyjną i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego (argument ZUS w piśmie z 21.03.2022 r.). Działanie spółki polegające na wielokrotnym wnioskowaniu o ulgi stanowiło działanie "na zwłokę".
Godne uwagi sformułowania
akt z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. działanie "na zwłokę" ukierunkowanym na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego brak wnikliwego rozpoznania sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego względy gospodarcze lub inne przyczyny zasługujące na uwzględnienie
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Ewelina Dziuban
sprawozdawca
Renata Czeluśniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru pisma ZUS jako aktu podlegającego kontroli sądu administracyjnego oraz obowiązków organu w zakresie analizy wniosków o odroczenie terminu płatności składek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wnioskowania o odroczenie płatności składek ZUS w kontekście przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne kontrolują działania ZUS w zakresie udzielania ulg, a także jak pandemia COVID-19 wpłynęła na interpretację przepisów dotyczących płatności składek.
“ZUS odmówił odroczenia składki, ale sąd administracyjny stanął po stronie firmy dotkniętej pandemią.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1642/24 - Wyrok WSA w Krakowie Data orzeczenia 2025-02-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Sędziowie Ewa Michna /przewodniczący/ Ewelina Dziuban /sprawozdawca/ Renata Czeluśniak Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Sygn. powiązane I GSK 923/25 - Wyrok NSA z 2025-09-04 Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 423 Art. 29 ust. 1 i ust. 1a Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 grudnia 2021 r. nr 180000/71/441524/2021-RED-KS w przedmiocie odroczenia terminu płatności składki za wrzesień 2021 r. I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżonym przez G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. (zwaną dalej stroną skarżącą), aktem z dnia 1 grudnia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wyrażenia zgody na odroczenie terminu płatności składki za miesiąc wrzesień 2021 r. Powyższy akt został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 13 października 2021 r. strona skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Krakowie (dalej w skrócie - ZUS) o odroczenie terminu płatności składki za wrzesień 2021 r. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podniosła, że działa w branży gastronomicznej i boryka się ze skutkami obostrzeń w gospodarce spowodowanych COVID-19. Wskazała, że pandemia spowodowała spadek obrotów i pogorszenie płynności finansowej, a odroczenie terminu płatności pozwoliłoby jej utrzymać płynność finansową. Ponadto dodała, że sprawozdania finansowe złożyła wraz z wnioskiem za lipiec 2021 r. ZUS pismem z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] poinformował stronę skarżącą, że "nie wyrażono zgody na odroczenie terminu płatności składki za miesiąc wrzesień 2021 r." Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wskazał, że: "Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek. Po przeanalizowaniu dotychczasowej współpracy z Państwem uznaliśmy, że podejmowane działania nie miały na celu spłaty zadłużenia, a jedynie były działaniem "na zwłokę" ukierunkowanym na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat (2020-21) wystąpili Państwo z 40 wnioskami o ulgę, z których 31 zostało zakończone podpisaniem umowy. Ulgi, w postaci odroczenia terminu płatności składek nigdy nie były realizowane, gdy zbliżał się termin odroczenia uzyskiwali Państwo zgodę na zmianę warunków umowy, a następnie zwracali się Państwo z wnioskiem o rozłożenie tego samego okresu na raty. Uznaliśmy, że jest to działanie świadome tj. brak opłacania składek bieżących, występowanie o odroczenie, a następnie o raty tego samego okresu." W piśmie tym zawarto następujące pouczenie: "Jeśli nie zgadzają się Państwo z rozstrzygnięciem sprawy, można w terminie 7 dni od dnia odebrania pisma złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo powinni Państwo wysłać pocztą na adres Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazany na dole strony lub złożyć osobiście w najbliższej placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych". Strona skarżąca, stosując się do powyższego pouczenia, pismem z dnia 9 grudnia 2021 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, pismem z dnia 5 stycznia 2022 r., strona skarżąca wniosła za pośrednictwem ZUS, Oddział w Krakowie odwołanie "od decyzji ZUS z dn. 1.12.2021 roku nr: [...]" do Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając naruszenie przepisów: - art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wnikliwego rozpoznania sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ, co skutkowało dokonaniem przez w/w błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż złożenie wniosku z dnia 13 października 2021 r. o odroczenie terminu płatności składki za wrzesień 2021 r. było działaniem "na zwłokę" ukierunkowanym na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego lub wyłącznie na uzyskanie zaświadczenia o braku wymagalnych zobowiązań, w sytuacji gdy w sposób oczywisty w/w wniosek motywowany był wolą spłaty zadłużenia powstałego wobec organu z uwagi na zły stan majątkowy strony spowodowany epidemią COVID-19, - art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz.1009, ze zm. dalej: ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w tym stanie faktycznym zaistniały okoliczności, tj. w szczególności względy gospodarcze - zły stan majątkowy strony skarżącej spowodowany epidemią COVID-19, uzasadniające uwzględnienie wniosku i odroczenie terminu płatności składki za miesiąc wrzesień 2021 r. Strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku z dnia 13 października 2021 r. i orzeczenie o odroczeniu terminu płatności składki za miesiąc wrzesień 2021 roku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpoznania organowi. Ponadto strona skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie szeregów dowodów i zasądzenie "kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wraz z należnymi w myśl art. 98 § 11 k.p.c. odsetkami". W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca podniosła m.in., że organ nie przeprowadził wnikliwej analizy stanu faktycznego niniejszej sprawy, w tym w szczególności pominął najistotniejsze z punktu widzenia art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rozważania dotyczące "względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie" odnoszących się do strony skarżącej, w konsekwencji czego w sposób błędny wydał zaskarżoną niniejszym pismem decyzję odmowną. Następnie wskazała, że "Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby korzystanie przez odwołującego z ustawowych uprawnień przysługujących mu w myśl art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych było przejawem "działania na zwłokę ukierunkowanego na odłożenie w czasie wdrożenia postępowania egzekucyjnego czy uzyskania zaświadczenia o braku wymagalnych zobowiązań". Zważyć bowiem trzeba, że począwszy od dnia 20 marca 2020 roku, czyli również we wskazanym we wniosku o ulgę okresie, na terenie tak Rzeczpospolitej Polskiej, jak i innych państw, trwa stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. W/w stan epidemii w sposób istotny wpłynął negatywnie na sytuację przedsiębiorców z branży gastronomicznej, w tym na sytuację gospodarczą strony skarżącej. Poprzez wprowadzenie licznych obostrzeń związanych z pogarszającą się sytuacją epidemiczną, w tym zakazów i ograniczeń nakładanych w szczególności na branżę gastronomiczną, na przestrzeni ostatnich dwóch lat odwołujący odnotował drastyczne spadki sprzedaży oferowanych produktów i usług, opierających się w dużej mierze na sprzedaży posiłków i obsłudze gości restauracji zlokalizowanych w większości na terenie wielkopowierzchniowych galerii handlowych. Załączone do wniosku dokumenty finansowe, obrazujące straty poniesione przez stronę skarżącą na przestrzeni ostatnich lat, które to straty jak nadmieniono powyżej, stanowią konsekwencję wprowadzonych na terenie Rzeczpospolitej Polskiej obostrzeń związanych z epidemią koronawirusa, w sposób oczywisty przemawiają za zasadnością przyznania stronie skarżącej w/w ulgi ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie, do których odwołują się art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wspomniane powyżej standardy. Analiza w/w dowodów z niewiadomych przyczyn została jednak przez organ całkowicie pominięta. W konsekwencji powyższego wydana została bezzasadna decyzja odmowna, narażająca stronę skarżącą na utratę płynności finansowej. ZUS przy piśmie z dnia 21 marca 2022 r. nr 180000/0252/582/2021/OPR przekazał ww. odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie. W piśmie tym wniósł o "odrzucenie pisma zatytułowanego jako "odwołanie od decyzji ZUS z dn. 1.12.2021 nr 180000/71/441524/2021-RED-KS" z uwagi nie wydanie przez organ rentowy decyzji o wskazanym numerze, tym samym brak drogi sądowej". W uzasadnieniu powyższego stanowiska ZUS wskazał, że: "W niniejszej sprawie, organ rentowy nie wydał żadnej decyzji administracyjnej. Dnia 14.10.2021 płatnik złożył wniosek o odroczenie terminu płatności składek za wrzesień 2021. Propozycja płatnika została odrzucona przez wierzyciela. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych jasno wskazuje że: art. 29 ust 1 Ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie Zakład może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, natomiast odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy, co jasno określa art. 29 ust 1a wskazanej ustawy. Wobec powyższego, w sprawach wniosków płatników o udzielenie ulgi w spłacie należności z tytułu składek, wierzyciel - organ rentowy, nie wydaje decyzji administracyjnej. Ustawodawca dał wierzycielowi możliwość zawarcia umowy z dłużnikiem, który proponuje dobrowolną spłatę zadłużenia w celu uniknięcia przymusowego dochodzenia należności, a tym samym uniknięcia kosztów z tym związanych. Ulga w spłacie należności składkowych jest umową zawieraną pomiędzy płatnikiem a wierzycielem. Tym samym nie ma możliwości złożenia odwołania od pisma informującego płatnika o możliwości zawarcia ugody lub o odrzuceniu propozycji płatnika. Powyższy sposób działania wynika również z dyspozycji art. 83 wskazanej ustawy. Katalog spraw wymienionych w tym przepisie jest katalogiem zamkniętym i gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość wydawania decyzji administracyjnych w takim zakresie spraw zapewne by to uczynił. Na uwagę zasługuje fakt, iż płatnik złożył ponad 40 wniosków o ulgi na przestrzeni 2 lat. Żadna ulga w postaci odroczenia terminu płatności składek mimo zgody wierzyciela nie została zrealizowana przez płatnika. Ulga w spłacie należności ma na celu poprawienie sytuacji płatnika ale nie może prowadzić do pokrzywdzenia wierzyciela." Strona skarżąca pismem procesowym z dnia 1 czerwca 2022 r., będącym repliką na pismo organu z dnia 21 marca 2022 r., podtrzymała dotychczasowe stanowisko, wniosła o dopuszczenie kolejnych dowodów oraz z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych przedstawiła argumentację za uznaniem pisma z dnia 1 grudnia 2021 r. za decyzję administracyjną. Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt VII U 739/22 orzekł: "stwierdzić niewłaściwość rzeczową Sądu Okręgowego w Krakowie i sprawę przekazać do rozpoznania właściwemu rzeczowo i miejscowo Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie". Sąd Okręgowy w Krakowie przy piśmie z dnia 6 września 2022 r. przekazał akta sprawy VII U 739/22, zgodnie z prawomocnym postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r. Sprawa została zarejestrowana Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie pod sygn. akt I SA/Kr 1094/22. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 1094/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 804/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kiedy organ administracji publicznej wykonuje określone ustawą zadania publiczne decyzje administracyjne wydaje, kiedy istnieje ku temu wyraźnie wskazana ustawowa podstawa prawna w przepisach administracyjnego prawa materialnego. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie zawiera takiej podstawy prawnej, jeśli chodzi o odmowę zawarcia umowy, o jakiej mowa w art. 29 ust. 1a. Pisemna informacja ZUS o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy jest oświadczeniem woli i nie rozstrzyga indywidualnej sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Informacja ZUS, o jakiej mowa jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest zewnętrznym działaniem władczym o charakterze publicznoprawnym skierowanym do indywidualnego adresata dotyczącym uprawnienia określonego w prawie powszechnie obowiązującym (uzyskanie ulgi), podlegającym kontroli sądów administracyjnych. Sąd administracyjny sprawujący tę kontrolę stosuje środki określone w ustawie: art. 151 P.p.s.a. lub art. 146 § 1 P.p.s.a. (Sąd, uwzględniając skargę na akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. uchyla ten akt. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio.). NSA stwierdził brak podstaw do odrzucenia skargi oraz do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznano zatem właściwy do merytorycznego rozpoznania sprawy, która należy do właściwości sądów administracyjnych. Podkreślono też, że postępowanie sądowoadministracyjne nie zostało zainicjowane złożeniem skargi przez stronę postępowania, lecz zostało zainicjowane postanowieniem sądu powszechnego o przekazaniu sprawy według właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji/aktu z zakresu administracji publicznej z przepisami prawa. Pismo strony skarżącej z dnia z dnia 5 stycznia 2022 r., które strona skarżąca wniosła za pośrednictwem ZUS, Oddział w Krakowie kwestionując powyższy akt z zakresu administracji publicznej z 1 grudnia 2021 r., jest więc skargą do sądu administracyjnego. Zauważyć należy, że problem prawny, jaki wystąpił w tej sprawie, był już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w wyroku z 3 grudnia 2024 r. (sygn. akt III SA/Kr 1597/24), wydanego na kanwie tożsamego pod względem faktycznym i prawnym stanu sprawy. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela co do zasady i za własne przyjmuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wskazanego wyroku, uznając że stanowisko to jest aktualne w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy. Kwestia charakteru kwestionowanego skargą aktu została więc przesądzona. Sąd, jak i organy są bowiem związane oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 804/23, wobec postanowień art. 190 P.p.s.a. Informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nie przyjęciu oferty zawarcia umowy o jakiej mowa w art. 29 ust. 1a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz.1009, ze zm. dalej: ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jest aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnienia wynikającego z przepisu prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Przeprowadzona w ponownym rozpatrzeniu tej sprawy kontrola według wyżej wskazanych kryteriów wydanego aktu z zakresu administracji publicznej wykazała, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co skutkować musiało uchyleniem kontrolowanego aktu. Podstawą bowiem uwzględnienia skargi na akt lub czynność o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. może być zarówno uchybienie przez organ przepisom procesowym (o ile mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy), jak i materialnoprawnym (jeżeli miało wpływ na wynik sprawy). Art. 146 § 1 in fine P.p.s.a. odsyła bowiem do odpowiedniego stosowania art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a w sprawach skarg na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 29 ust. 1 i ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ze względów gospodarczych lub innych przyczyn zasługujących na uwzględnienie ZUS może na wniosek dłużnika odroczyć termin płatności należności z tytułu składek oraz rozłożyć należność na raty, uwzględniając możliwości płatnicze dłużnika oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. Taka umowa nazywana jest układem ratalnym, jak wskazał NSA w przywołanym już wyroku. Postępowanie w przedmiocie odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty wszczynane jest zatem wyłącznie na wniosek dłużnika. Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w ww. wyroku, wniosek o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty musi zawierać wszystkie elementy wskazane w art. 63 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), tj.: wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej (wniosek taki może być złożony na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, w postaci elektronicznej na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych). Obowiązkiem natomiast dłużnika jest przede wszystkim wykazanie swoich możliwości płatniczych uzasadniających zastosowanie ulgi. Należy zwrócić też uwagę na regulację z art. 80 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W celu ustalenia prawa do świadczeń oraz ich wysokości ubezpieczeni zobowiązani są do przedstawiania stanów faktycznych mających wpływ na prawo lub wysokość świadczeń. Wyłączenie obowiązków ubezpieczonych następuje, kiedy Zakład ma możliwości mniejszym nakładem niż ubezpieczony ustalić okoliczności niezbędne do przyznania i wypłaty świadczenia (art. 81 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Na ZUS nie ciąży zatem obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy, jest on jedynie obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę, który ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy układem ratalnym. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest zastosowanie ulgi obciąża dłużnika, który wnioskuje o odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty. Zawarcie bowiem umowy w trybie art. 29 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uzależnione jest od ustalenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych właśnie możliwości płatniczych dłużnika w dacie złożenia wniosku oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, stanu aktualnego. W zależności od tych ustaleń, może dojść do zawarcia umowy, lub nie. Mając powyższe na uwadze, Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu stwierdził, że ZUS nie zawarł w nim analizy, czy wniosek strony skarżącej spełniał określone ustawą i innymi przepisami (k.p.a.) wymogi. Nie jest wiadome, czy strona skarżąca przedstawiła wszystkie niezbędne dokumenty na poparcie swego żądania i twierdzeń zawartych we wniosku, czy posiadała zadłużenie w opłacaniu składek i w jakiej wysokości zarówno tych które mają być objęte umową, jak i tych nieobjętych umową, a więc czy wykazała przesłanki do odroczenia terminu płatności składki za miesiąc wrzesień 2021 r. Co istotne, ZUS nie zawarł w ogóle rozważań dotyczących fundamentalnych kwestii dla wydania tego rodzaju aktu – mianowicie możliwości płatniczych dłużnika, w tym wypadku strony skarżącej - w dacie złożenia wniosku oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych, stanu aktualnego. Ograniczył się natomiast jedynie do stwierdzenia, że działanie strony skarżącej było świadomym działaniem polegającym na nieopłacaniu bieżących składek, a następnie występowaniu o ich odroczenie i z kolei o raty tego samego okresu, które to działanie uznał ZUS za działanie "na zwłokę". Żadna inna analiza nie znalazła się w treści kwestionowanego skargą aktu. Brak w niej oceny ZUS materiału dowodowego – dokumentów przedstawionych wraz z wnioskiem strony skarżącej. Sąd administracyjny nie może w tym względzie wyręczać organ i tym bardziej dokonywać za organ ustaleń i oceny materiału dowodowego, skoro co do zasady orzeka kasacyjnie. Wobec powyższego, akt ten, zdaniem Sądu, został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., co zobowiązywało Sąd do jego uchylenia w świetle treści art. 146 § 1 P.p.s.a. W ponownym rozpatrzeniu tej sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonego powyżej stanowiska Sądu, wobec postanowień art. 153 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), jak w punkcie II sentencji wyroku. Wobec zwolnienia strony skarżącej, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ww. ustawy, na koszty składały się jedynie koszty zastępstwa procesowego – 480 zł, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI