II SA/Po 136/23

II SA/Po 136/23 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2023-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz /sprawozdawca/
Edyta Podrazik /przewodniczący/
Paweł Daniel
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 2447/23 - Wyrok NSA z 2025-06-11
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 742
art. 86 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 742
art. 93 ust. 4 i 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Dnia 6 lipca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2023 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rektora Akademii [...] w P. z dnia 25 stycznia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Akademii [...] w P. z dnia 6 stycznia 2023 r., nr [...], II. zasądza od Rektora Akademii [...] w P. na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Rektor Akademii [...] w P. , decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 93 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze. zm., dalej jako "p.s.w.n.") oraz § 3 ust. 3 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Akademii [...] w P., po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023, utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 6 stycznia 2023 r.
W dniu 14 października 2022 r. P. M. (zwana dalej "Skarżącą") złożyła do Rektora Akademii [...] w P. wniosek o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023. Wniosek wpłynął do organu w dniu 18 października 2022 r.
Rektor Akademii [...] w P. decyzją z dnia 23 listopada 2022 r. nr [...] przyznał Skarżącej stypendium rektora w wysokości [...] zł miesięcznie na okres 01.10.2022 do 30.06.2023.
W dniu 20 grudnia 2022 r. strona złożyła pismo, w którym wskazała, że w oświadczeniu o okresie na jaki przysługują świadczenia zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., w wyniku błędnego zrozumienia tekstu oświadczenia, wskazała jedynie okres studiowania na obecnym kierunku, który wynosił 5 miesięcy. Skarżąca pominęła jednak w oświadczeniu wcześniejsze okresy studiowania. Ze złożonego pisma wynika, że w latach 2012-2017 Skarżąca studiowała na Uniwersytecie [...] w P.. Skarżąca wskazała przy tym, iż studiów tych nie ukończyła ani nie pobierała na nich żadnego stypendium.
Rektor Akademii [...] w P. , decyzją z dnia 6 stycznia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 154 ust. 2 i 155 k.p.a. w związku z art. 86 ust. 4 oraz art. 93 ust. 4 p.s.w.n. oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 3 ust. 3 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Akademii [...] w P., zmienił decyzję nr [...] w taki sposób, że nie przyznał Skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023.
Pismem z dnia 15 stycznia 2023 r. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rektora. Swój wniosek Skarżąca umotywowała uzyskaniem 1 miejsca na liście rankingowej studentów ubiegających się o stypendium rektora. Co więcej, Skarżąca wskazała, że powód nieprzyznania jej stypendium jest bezzasadny, gdyż na Uczelni, na której wcześniej studiowała, nie uzyskała tytułu licencjata ani nie pobierała na niej stypendium.
Decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...] Rektor Akademii [...] w P. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 86 ust. 1 pkt 4 oraz art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., a także §3 ust. 3 Regulaminu przyznawania świadczeń dla studentów Akademii [...] w P., utrzymał w mocy decyzję z dnia 6 stycznia 2023 r.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługuje stypendium rektora wynosi 12 semestrów, bez względu na jego pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenie przysługuje na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zgodnie ze złożonym przez stronę oświadczeniem liczba studiowanych semestrów przekracza okresy wymienione w art. 93 ust. 4 p.s.w.n.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lutego 2023 r. Skarżąca zaskarżyła decyzję Rektora Akademii [...] w P. z dnia 25 stycznia 2023 r. nr [...] oraz decyzję z dnia 6 stycznia 2023 r. nr [...], zarzucając im naruszenie art. 93 ust. 2 pkt 2b p.s.w.n. Skarżąca wniosła o przyznanie jej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 oraz zwrot kosztów sądowych.
W skardze Skarżąca wskazała, że w 2012 r. podjęła studia licencjackie na kierunku [...] na Uniwersytecie [...], a ostatecznie w 2017 r. została wykreślona z listy studentów. Na tych studiach nie pobierała stypendium i wobec tego nie ma zastosowania art. 93 ust. 2 pkt 2b p.s.w.n.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że organ odmówił skarżącej prawa do stypendium rektora z przyczyn formalnych. Organ przyjął, że ustawodawca w przepisie art. 93 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. wskazał na okoliczności wyłączające uprawnienia do stypendium rektora. Organ zauważył, iż zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. "student może ubiegać się o (...) stypendium rektora". W myśl przepisu art. 93 ust. 2 pkt 4 p.s.w.n. wynika, że "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 (...) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach (...) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów (...) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów". Organ podniósł, iż według ustawodawcy nie jest w tym zakresie istotne, czy student pobierał jakiekolwiek świadczenia. Skarżąca w piśmie z dnia 20 grudnia 2022 r. przyznała, że w latach 2012-2017 studiowała na Uniwersytecie [...] w P.. Organ stwierdził, że choć Skarżąca wskazała, że nie ukończyła studiów, jak również nie korzystała w tym okresie z żadnych świadczeń, to jednak okoliczność, że w okresie tym studiowała wyłącza możliwość przyznania przez Rektora Akademii [...] w P. stypendium rektora. Ustawodawca zawarł bowiem generalne wyłączenie i nie uzależnia powyższego od okoliczności związanych z ukończeniem studiów, czy też złożeniem egzaminu dyplomowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 6 stycznia 2023 r., nr [...], zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu obligującym sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
W rozpoznawanej sprawie istotą sporu jest zasadność odmowy przyznania Skarżącej stypendium rektora w następstwie dokonanej przez organy administracji wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n.
Zgodnie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n., łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Wobec tego wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wprowadziły w jej art. 86 ust. 1 następujące rodzaje świadczeń dla studentów:
1) stypendium socjalne,
2) stypendium dla osób niepełnosprawnych,
3) zapomogę,
4) stypendium rektora,
5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego,
6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną.
Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2).
Stosownie do art. 91 ust. 1 i ust. 3 p.s.w.n., stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym, przy czym stypendium to przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi.
Zdaniem organu, w świetle art. 93 ust. 4 p.s.w.n. stypendium rektora nie może zostać przyznane studentowi, który studiował większą liczbę semestrów niż okresy wymienione w art. 93 ust. 4. Na tej podstawie, w oparciu o oświadczenia złożone przez Skarżącą, organ uznał, iż uprawnienie Skarżącej do uzyskania stypendium wygasło, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej.
Z powyższym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organ wykładnia ww. przepisu jest wadliwa. Organ uznał bowiem, że zawarte w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wyrażenie "świadczenie przysługuje" jest pojęciem tożsamym z wyrażeniem "posiada status studenta". Należy jednak wskazać, iż takie rozumienie tego wyrażenia nie wynika z treści cytowanych przepisów. W celu ustalenia znaczenia sąd w pierwszej kolejności sprawdził, czy w tekście prawnym występuje definicja legalna użytego w art. 93 ust. 4 p.s.w.n, wyrażenia "świadczenie przysługuje". Sąd ustalił, iż nie istnieje żadna definicja legalna tego wyrażenia. Sąd ustalił również, że ustawa, w której zawiera się omawiane wyrażenie, nie formułuje oddzielnego upoważnienia dla aktu wykonawczego do wprowadzenia w nim definicji terminów ustawowych. Wyrażenie to nie ma także swojego ustalonego znaczenia w języku prawniczym. Na tej podstawie sąd przyjął, iż omawiane wyrażenie należy odczytywać zgodnie z jego znaczeniem w języku powszechnym, zgodnie z którym "przysługiwać" to "należeć się komuś z mocy ustawy, prawa, przywileju" (Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego). Na tej podstawie należy stwierdzić, iż dla biegu okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. ma znaczenie to, czy dane świadczenie zostało przyznane Skarżącej po spełnieniu wszystkich warunków uprawniających do pobierania danego świadczenia.
O tym, iż wyrażenia "przysługuje świadczenie" nie należy utożsamiać z wyrażeniem "posiada status studenta" świadczy również konstrukcja przepisów omawianej ustawy. Zwrócić należy w tym kontekście uwagę na to, że zgodnie z art. 86 ust. 1 p.s.w.n., osoba posiadająca status studenta może jedynie ubiegać się o przyznanie wskazanego w nim świadczenia (m.in. stypendium rektora), ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania danego świadczenia. I tak, art. 87 p.s.w.n. wskazuje przesłanki ubiegania się o stypendium socjalne, art. 89 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium dla osób niepełnosprawnych, art. 90 p.s.w.n. warunki przyznania zapomogi, art. 91 p.s.w.n. warunki stypendium rektora, a art. 359 p.s.w.n. warunki uzyskania stypendium ministra. Oznacza to, że aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej.
Należy również zauważyć, iż nie sposób zrównać znaczenia wyrażenia "świadczenie przysługuje", o którym mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z wyrażeniem "przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie". Analogiczny pogląd został zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4304/21. Prezentowany jest w także przez wojewódzkie sądy administracyjne, np. w wyrokach: WSA w Szczecinie z 10 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 222/20; WSA w Gdańsku z 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 461/20 i z 20 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 460/20; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20; WSA w Łodzi z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 105/20 i z 3 września 2020 r., III SA/Łd 109/20; WSA w Poznaniu z 17 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 773/20; WSA w Krakowie z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt 394/20; WSA w Bydgoszczy z 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1223/20; WSA w Warszawie z 10 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2166/20 (orzeczenia dostępne w bazie CBOSA).
Powyższa wykładnia znajduje ponadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rządowego projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr VIII.2446), w którym wskazano, że "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez 6 lat". Sześcioletni okres o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. w brzmieniu obowiązującym do 17 grudnia 2021 r. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej (druk nr IX.1569) nie wynika natomiast, aby intencją ustawodawcy była zmiana dotychczasowego rozumienia pojęcia "przysługiwania świadczenia". W uzasadnieniu tym wskazano, że "celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów - w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie »rozpoczęty semestr« występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej, co wyraża jednoznacznie użyte w projektowanym przepisie sformułowanie »każdy rozpoczęty semestr«. Wskazany semestralny sposób liczenia okresu przysługiwania świadczeń jest przy tym spójny z terminologią określoną w art. 93 ust. 4 i 5 ustawy. Nieuwzględnianie przy ustalaniu okresu przysługiwania świadczeń okresu kolejnych studiów pierwszego stopnia odbywanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera lub równorzędnego jest uzasadnione ze względu na art. 93 ust. 3 pkt 2 ustawy w projektowanym brzmieniu, który stanowi, że świadczenia nie przysługują studentowi posiadającemu wymieniony tytuł zawodowy".
Dodać należy, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez zbyt długi okres. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w art. 93 ust. 3 i art. 94 ust. 2 p.s.w.n. Zgodnie z art. 93 ust. 3 p.s.w.n., świadczenia, których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy magistra, magistra inżyniera albo równorzędny; licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. Z kolei art. 94 ust. 2 p.s.w.n. łączy wygaśnięcie decyzji o przyznaniu z świadczenia z utratą przez studenta prawa do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, skreśleniem z listy studentów na kierunku studiów, na którym otrzymywał świadczenie, albo upływem okresu odpowiednio, o którym mowa w art. 93 ust. 4, 5 i 7 p.s.w.n. Tym samym ani art. 93 ust. 3, ani art. 94 ust. 2 p.s.w.n. nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania (por. wyroki NSA: z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4082/21; z 7 lipca 2021 r., III OSK 3596/21; z 8 lipca 2021 r., III OSK 3913/21; z 1 października 2021 r., III OSK 3967/21; z 3 listopada 2021 r., III OSK 4304/21, CBOSA).
Na podstawie powyższych rozważań sąd przyjął, że okres 12 semestrów, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., a także okres 9 semestrów dla studiów pierwszego stopnia oraz okres 7 semestrów dla studiów drugiego stopnia, o których mowa w powyższym przepisie, należy odnosić do okresu, w którym student spełnia wyżej wskazane przesłanki otrzymywania pomocy finansowej danego typu. Sąd przyjmuje zatem, że wskazane w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. okresy ograniczające czas przysługiwania stypendium należy liczyć od momentu uzyskania uprawnienia do pobierania świadczenia w postaci stypendium, a skoro jest to świadczenie okresowe, wypłacane co miesiąc, to okres 12 semestrów upłynie po 72 miesiącach otrzymywania stypendium, okres 9 semestrów – po upływie 45 miesięcy otrzymywania stypendium, a okres 7 semestrów – po 35 miesiącach otrzymywania stypendium. Taki sposób liczenia powyższych okresów wynika z treści art. 92 ust. 1 p.s.w.n., który wskazuje, iż stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy.
Nie można zatem, jak błędnie przyjęły w niniejszej sprawie organy administracji, wiązać okresów wskazanych w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. z momentem rozpoczęcia studiów przez studentkę ubiegającą się o przyznanie stypendium. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania świadczeń stypendialnych, to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczynają biec okresy wymienione w powyższym przepisie.
Należy przy tym zaznaczyć, że nie ma podstaw do wliczania do okresu przysługiwania studentom świadczeń, o jakich mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., świadczeń, które im przysługiwały na podstawie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) do okresu przysługiwania świadczeń. Z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wynika, że przepisy te odnoszą się wyłącznie do świadczeń uzyskanych na gruncie tej ustawy, a zatem rozpoczęcie biegu tego terminu (niezależnie od tego jak go rozumieć) nie mogło mieć miejsca wcześniej niż z dniem wejścia w życie tych regulacji, to jest z dniem 1 października 2019 r. Zauważyć należy, że zaliczanie okresów pobierania wszelkich stypendiów przyznawanych studentom na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym do okresu, od wpływu którego uzależniona jest utrata prawa do świadczeń przyznawanych na podstawie ustawy prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz, albowiem zdarzenia zaistniałe w całości pod rządami uprzednio obowiązującej ustawy z 2005 r., która tego rodzaju ograniczeń czasowych nie wprowadzała, przesądzałyby o bieżącym prawie do świadczeń na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów (por. wyrok WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., II SA/Ol 216/21). W konsekwencji za jedyną prawidłową wykładnię przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, należy uznać rozpoczęcie liczenia okresu przysługiwania świadczeń od dnia wejścia w życie przepisów o pomocy materialnej w tej ustawie (por. K. Lewecki, Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów, (w:) Doradztwo podatkowe. Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych, nr 1/2020, Warszawa 2020, Sędzia SN 1427-2008).
Odwołując się do wypracowanych przez doktrynę i orzecznictwo reguł intertemporalnych należy zaznaczyć, że zasadą jest działanie ustawy nowej na przyszłość, gdyż przy braku odmiennej regulacji (a z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku) przepisy nowe nie mogą mieć wstecznego oddziaływania (lex retro non agit). Odstępstwo od zasady niedziałania prawa wstecz stanowiącej jeden z istotnych elementów państwa prawnego, jakkolwiek dopuszczalne (por. wyrok TK z 7 lutego 2001 r., K 27/00) nie może być domniemywane, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej wypowiedzi ustawodawcy. Ponadto stypendia przewidziane w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowią świadczenia inne od przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zmianie uległo nie tylko nazewnictwo świadczeń, ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposób finansowania. Przemawia to dodatkowo przeciwko stanowisku co do domniemanego retroaktywnego działania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (por. wyrok WSA w Białymstoku z 15 czerwca 2021 r., II SA/Bk 218/21). W konsekwencji powyższego, organy administracji obliczając okres pobierania przez skarżącego stypendium, winny były uwzględnić okres pobierania tego świadczenia na podstawie przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji, badając zaistnienie przesłanek przyznania stypendium rektora, wliczył cały okres studiowania przez Skarżącą. Nie ustalił jednak, przez ile semestrów Skarżąca faktycznie studiowała, a także – co istotniejsze – czy będące przedmiotem niniejszej sprawy świadczenie rzeczywiście Skarżącej w tym czasie przysługiwało. Konsekwencją błędnej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. była odmowa przyznania skarżącej stypendium rektora tylko z tego powodu, że posiada status studenta przez czas dłuższy niż wynoszą okresy wskazane w art. 93 ust. 4 p.s.w.n. Organy dopuściły się także naruszenia przepisów procedury administracyjnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) poprzez niezebranie dowodów umożliwiających ocenę możliwości otrzymania przez skarżącego stypendium rektora i wadliwe, niepełne ustalenia faktyczne, co do spełnienia warunków otrzymania tego świadczenia. Te bowiem pozostają w ścisłym związku ze sposobem rozumienia normy materialnoprawnej. Oczywistym jest bowiem, że zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie determinuje sposób rozumienia prawa materialnego. W niniejszej sprawie w konsekwencji błędu interpretacyjnego organy administracji zaniechały realizacji ciążących na nich obowiązków.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone w sprawie decyzje.
Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu sądowego od skargi sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 15zzs ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, gdy nie można przeprowadzić posiedzenia zdalnego, a przeprowadzenie rozprawy lub posiedzenia jawnego nie jest konieczne, a żadna ze stron nie sprzeciwiła się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne; w przesyłanym zawiadomieniu należy pouczyć stronę niezastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej o prawie i terminie do złożenia sprzeciwu.