III SA/Kr 1635/21

III SA/Kr 1635/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Elżbieta Czarny-Drożdżejko /sprawozdawca/
Ewa Michna /przewodniczący/
Tadeusz Kiełkowski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 1704/22 - Wyrok NSA z 2026-02-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. skargę oddala; II. zwraca skarżącej spółce A Sp. z o.o. w S. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 21 września 2021 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 195) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2013 r. poz. 1367) po rozpatrzeniu odwołania A z o.o. Oddział A 1 (dalej: strona skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Powiatowy Inspektor Sanitarny, w związku z postępowaniem prowadzonym na wniosek Ośrodka Medycyny, w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u B. S., ustalił, że pracowała w narażeniu na ruchy monotypowe w:
- od 22 września 2009r. do 15 marca 2011 r. w B Sp. z o.o. w W na stanowisku operatora produkcji, gdzie wykonywała prace na liniach montażowych w A Sp. z o.o. Oddział A1 w C takich jak: [...], [...], [...], [...], [...], Wtryski [...], [...], [...] ,STOPY. Wykonywała czynności zawodowe polegające na montażu podzespołów lamp w gotowy wyrób, ręcznie i przy udziale maszyn montażowych, sprawdzaniu działania i pakowaniu gotowego wyrobu. Montaż, sprawdzanie działania oraz pakowanie gotowego wyrobu do kartonów lub pudeł wymagało wielokrotnego wykonywania powtarzalnych ruchów, związanych m. in. z pobieraniem komponentów, łączeniem poszczególnych komponentów ze sobą ręcznie, potrząsaniem w celu sprawdzenia funkcji świecenia i działania, znaczeniu sprawdzonej lampy kredką lub pisakiem, odkładaniem do kartonu lub pudła, a później na paletę. W ciągu godziny montowała, sprawdzała i pakowała od 65 do 112 gotowych wyrobów, wykonując przy tym od 390 do 1344 ruchów, a w ciągu zmiany roboczej było to od 2925 do 10080 ruchów monotypowych w obrębie stawów nadgarstkowych i barków z naciskiem na montowany komponent;
- od 16 marca 2011 r. do 3 listopada 2015 r. w A Sp. z o.o. Oddział A1 w C na stanowisku operatora produkcji, gdzie do roku 2012 wykonywała prace montażowe na tych samych liniach produkcyjnych jak opisane powyżej podczas zatrudnienia w B Sp. z o.o. w W. Wykonywała czynności zawodowe polegające na montażu podzespołów lamp w gotowy wyrób, ręcznie i przy udziale maszyn montażowych, sprawdzaniu działania i pakowaniu gotowego wyrobu. Montaż, sprawdzanie działania oraz pakowanie gotowego wyrobu do kartonów lub pudeł wymagało wielokrotnego wykonywania powtarzalnych ruchów, związanych m. in. z pobieraniem komponentów, łączeniem poszczególnych komponentów ze sobą ręcznie, potrząsaniem w celu sprawdzenia funkcji świecenia i działania, znaczeniu sprawdzonej lampy kredką lub pisakiem, odkładaniem do kartonu lub pudła, a później na paletę. W ciągu godziny montowała, sprawdzała i pakowała od 65 do 112 gotowych wyrobów, wykonując przy tym od 390 do 1344 ruchów, a w ciągu zmiany roboczej było to od 2340 do 8960 ruchów monotypowych w obrębie stawów nadgarstkowych z naciskiem na montowany komponent. Od roku 2012 pracowała w [...] na wtryskach takich jak: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Pracując na liniach wtryskowych wykonywała czynności polegające na odbieraniu komponentów z wtryskarek, sprawdzeniu komponentu z obydwu stron i obcięciu wypływki (rework). W ciągu godziny odbierała od 240 do 292 sztuk komponentów: housingów, reflektorów, masek, a także tyleż samo oglądała z obydwu stron i obcinała wypływkę, wykonując przy tym od 1168 do 1920 ruchów, a w ciągu zmiany roboczej było to od 7300 do 13760 ruchów monotypowych w obrębie stawów nadgarstkowych z obciążeniem.
Sposób wykonywania przez B. S. czynności zawodowych wykazuje seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka, które były długotrwale powtarzane i spełniały kryteria ruchów monotypowych.
Od 4 listopada 2015r. do 26 kwietnia 2017r. przebywała na świadczeniu chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym. Od 27 kwietnia 2017r. do nadal pracuje na stanowisku operatora produkcji, gdzie wykonuje prace polegającą na szukaniu komponentów, wynoszeniu skrapów, przynoszeniu i zanoszeniu lamp do laboratorium, pomocy przy produkcji reflexów, przygotowywaniu pianek, składaniu kartonów, liczeniu komponentów, są to prace różnorodne bez cech monotypowych.
B. S. badana była w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu [...] 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u niej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, zgodnie z wiedzą medyczną kanał nadgarstka ograniczony jest przez dłoniowe powierzchnie kości nadgarstka i przez niepodatny na rozciąganie troczek zginaczy. Przez kanał nadgarstka przechodzą między innymi ścięgna mięśni palców, ścięgna zginaczy nadgarstka oraz nerw pośrodkowy. Ta topografia anatomiczna kanału nadgarstka czyni tę przestrzeń ciasną, co wpływa na zwiększone ryzyko ucisku szczególnie wrażliwego na niedokrwienie nerwu pośrodkowego.
Ciśnienie w kanale nadgarstka pozostaje w ścisłym związku ze stanem napięcia mięśni i pozycją przedramienia, nadgarstka oraz palców. Seryjne (monotypowe, wielokrotnie powtarzalne) ruchy zginania i prostowania nadgarstka w ciągu dnia pracy, dodatkowo połączone z koniecznością zamykania dłoni lub chwytania narzędzia pracy palcami, używanie siły nacisku na narzędzia przez zginacze palców powodują podwyższone ciśnienie w kanale nadgarstka. Wiedzie to do powstania ciasnoty w kanale i niedokrwienia nerwu pośrodkowego, wiodące do powstania zespołu cieśni kanału nadgarstka. Ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego potwierdza, że pracownik w trakcie czynności zawodowych na stanowisku operatora produkcji w latach 2009-2015, wykonywał pracę związaną z obciążeniem stawów nadgarstkowych ruchami monotypowymi. Obustronny zespół cieśni nadgarstka w stadium początkowym potwierdzono badaniem EMG (z dnia 06.10.2016r.) w określonym rozporządzeniem, rocznym okresie od ustania narażenia na ruchy monotypowe nadgarstków.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, Powiatowy Inspektor Sanitarny, decyzją Nr [...] z dnia [...] 2021 r. orzekł o stwierdzeniu u B. S. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, schorzenia wymienionego w pozycji 20/1 wykazu chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosła strona skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a., poprzez nieustalenie prawidłowego kręgu stron postępowania. Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy, ze wskazaniem na ewentualną konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Strona skarżąca zarzuciła, iż organ I instancji nie uznał firmy C sp. z o. o w L za stronę postępowania, ponieważ z pisma OMP z dnia 7 czerwca 2021 r. wynika, że 300 ruchów w ciągu zmiany roboczej przy równoczesnym obciążeniu do 3kg nie jest ujęte w tabeli umieszczonej w piśmie, a prace polegające na pakowaniu wyrobów z tworzyw sztucznych nie są ruchami precyzyjnymi. Z oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez PIS w firmie C sp. z o.o. w L na stanowisku pakowacz wyrobów z tworzyw sztucznych wynika, iż B. S. nie wykonywała ruchów monotypowych pozwalających uznać to zatrudnienie za pracę w narażeniu. Tym samym organ I instancji uznał, że stronami postępowania są B sp. z o.o. w W oraz A sp. z o.o. Oddział A1 w C, tj. zakłady pracy w których B. S. wykonywała pracę w narażeniu na ruchy monotypowe, z pominięciem C sp. z o. o w L. Strona skarżąca twierdzi, że jeśli ruchy monotypowe w ilości 300 powtórzeń z ciężarem do 3 kg związane z pakowaniem były wykonywane przez pracownicę przez 4 godziny (czyli co najmniej połowę 8-godzinnej zmiany roboczej), to oznacza, że na stanowisku pracy występowało istotne narażenie zawodowe.
W ocenie strony skarżącej organ I instancji w swojej decyzji nie odniósł się do wszystkich okoliczności mogących potwierdzić wysokie prawdopodobieństwo pomiędzy narażeniem zawodowym B. S., a stwierdzoną chorobą zawodową.
Opisaną we wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W swoich rozważaniach przytoczył treść art. 2351 kodeksu pracy i podał, aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej, schorzenie tej osoby powinno być wykazane w wykazie chorób zawodowych załączonym do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz powinno być spowodowane narażeniem zawodowym, przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt. 3-6 i § 11 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.2013.1367) określa sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. Osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie winna być skierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do właściwej jednostki orzeczniczej. Następstwem wykonanego tam badania jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej rozpoznania wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Bez wskazanych wyżej opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, co nie oznacza zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej lakonicznej treści, nie zawierającej przekonującego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa.
Z kolei zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W przedmiotowej sprawie wzięto pod uwagę uzasadnienie orzeczenia lekarskiego wydanego przez jednostkę l szczebla diagnostycznego właściwego do rozpoznawania chorób zawodowych tj. Ośrodka Medycyny Pracy. U pacjentki jednostka orzecznicza rozpoznała obustronny zespół cieśni nadgarstka. Uznała, że charakter pracy, jaka wykonywała B. S., na stanowisku operatora produkcji stwarzała ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej układ nerwowego w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W trakcie czynności zawodowych wykonywała prace monotypowe, wielokrotnie powtarzane w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowania nadgarstka.
W przedmiotowej sprawie wszystkie warunki konieczne do stwierdzenia choroby zawodowej u B. B. zostały spełnione tj.: upoważniona jednostka orzecznicza rozpoznała schorzenie, które figuruje pod poz. 20.1 obowiązującego wykazu chorób zawodowych, analiza narażenia zawodowego wykazała, iż sposób wykonywania pracy wiązał się z monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych oraz udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w trakcie zatrudnienia (badanie EMG z 6 października 2016 r. - obustronnego zespołu cieśni nadgarstka w stadium początkowym).
W ocenie organu w rozpatrywanej sprawie ustalony został związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sposobem wykonywania pracy, a rozpoznanym u B. S. obustronnego zespołu cieśni nadgarstka.
Następnie organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, iż w karcie oceny narażenia zawodowego z dnia 1 lipca 2020 r. szczegółowo opisano chronometraż pracy pakowacza wyrobów z tworzyw sztucznych, z którego wynika, że 40 minutowe okresy pakowania, w trakcie których B. S. wykonywała 50 ruchów w obrębie stawów nadgarstkowych przy równoczesnym obciążeniu ich do 3 kg, były przeplatane pracami różnorodnymi bez cech monotypowych, które trwały od 10 do 35 minut (uzupełnianie materiału bazowego, usuwanie odpadów, pomiar prób, przygotowanie opakowań). Ponadto z zebranego materiału dowodowego wynika, iż zakres czynności wykonywanych przez B. S. w firmie "C" sp. z o.o. był różnorodny i obejmował: pakowanie i konfekcjonowanie produktów gotowych i półproduktów na linii produkcyjnej, wkładanie gotowych opakowań do kartonów lub na palety, obsługiwanie urządzeń pakujących, etykietowanie produktów gotowych i oznaczanie według przyjętych zasad, rozliczanie się z magazynem z niewykorzystanych materiałów używanych do pakowania, przygotowanie dokumentacji dotyczących pobranych materiałów i produktów, przygotowanie produktów do wysyłki oraz prace związane z utrzymaniem standardów 5S i TPM.
Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że B. S. w piśmie złożonym do PIS w dniu 27 stycznia 2020 r. potwierdziła, iż w jej ocenie praca wykonywana w firmie "C" sp. z o.o. w L nie nosiła znamion ruchów monotypowych. Ponadto po zakończeniu pracy u ww. pracodawcy nie miała żadnych objawów charakterystycznych dla zespołu cieśni nadgarstka. Badania wstępne przed podjęciem pracy w A sp. z o. o nie wykazały również żadnych przeciwskazań do jej wykonywania. W ramach tych badań przeprowadzono u Pani B. S. szereg testów wymagających sprawności obu rąk, których w jej ocenie osoba z zespołem cieśni nadgarstka, nie miałaby możliwości przejścia.
Z kolei z karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez PIS w dniu 26 kwietnia 2021 r. jednoznacznie wynika, że B. S. wykonywała czynności zawodowe nadmiernie obciążające kończyny górne w obrębie stawów nadgarstkowych w zakładzie strony skarżącej. Ponadto w protokole przesłuchania z dnia 14 marca 2019 r. B. S. zeznała, że pracowała na stanowisku operatora produkcji w A sp. z o.o. Oddział A1, ul. E, C, czynności wymagały wykonywania z dużą częstotliwością powtarzalnych ruchów rąk w obrębie nadgarstków i barków pod naciskiem. Natomiast praca wykonywana w firmie "C" sp. z o.o., L, ul. W była różnorodna bez ruchów monotypowych. Pierwsze objawy rozpoznanej u B. S. choroby zawodowej pojawiły się w 2013 r., zatem ok. 2 lata od zatrudnienia w zakładzie strony skarżącej oraz 4 lata od zakończenia pracy w "C" sp. z o.o. Okres zatrudnienia B. S. w firmie "C" Sp. z o.o. wynosił tylko 2 miesiące, tj. od 1 października 2009 r. do 30 listopada 2009 r.
W ocenie organu odwoławczego dokonana ocena narażenia zawodowego potwierdziła, iż B. S. w okresie zatrudnienia od 22 września 2009 r. do 15 marca 2011 r. (B sp. z o.o. w W) oraz 16 marca 2011 r. do nadal (A sp. z o.o. Oddział A1 w C) wykonywała czynności wymagające seryjnych ruchów zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych. Ustawodawca wyraźnie wskazał, iż do stwierdzenia zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego konieczne jest spełnienie następujących warunków: fakt istnienia schorzenia widniejącego w obowiązującym wykazie chorób zawodowych u osoby zainteresowanej, sposób wykonywania pracy (prawa w narażeniu na ruchy monotypowe) oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej, tj. od 1 roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym.
Na powyższe rozstrzygnięcie A sp. z o.o. Oddział A1, reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów:
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 10 §1, , 77 § 1, 78, 80, 84, 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 i § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm. dalej: "Rozporządzenie), polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że organ ten wydał decyzję bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, pomijając dowód zgłaszany przez Stronę oraz nie zastosował się do wytycznych wskazanych w decyzji WIS z [...] 2020 r. z , co skutkowało tym, że orzekł nie wyjaśniając wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod uwagę, tj. nie miał możliwości rzetelnego zbadania całokształtu okoliczności kwalifikujących możliwość wystąpienia choroby zawodowej co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że organ ten nie ustalił prawidłowego kręgu stron postępowania;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., 80 i 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu 1 instancji w sytuacji, gdy organ ten nie wskazał w uzasadnieniu pełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji:
- art. 2351 kodeksu pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba B. S. wymieniona w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy;
Mając powyższe zarzuty na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.)
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 września 2021r., a także - z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019.2325 ze zm. – dalej nazywanej p.p.s.a). – poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2021r., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a.
Należy przy tym stwierdzić, że stroną w niniejszej sprawie jest A Sp. z o.o. w S, a nie A Sp. z o.o. Oddział A1 w C. Wynika to ze złożonej informacji z Krajowego Rejestru Sądowego. Oddział skarżącej spółki nie ma bowiem zdolności sądowej.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Z chorobą zawodową mam więc do czynienia, gdy zostaną spełnione następujące dwie przesłanki: występowanie schorzenia odpowiadającego schorzeniu zamieszczonemu w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić po przeprowadzeniu postępowania na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym, które odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania (Wyrok NSA z 19.03.2021 r., II GSK 52/21, LEX nr 3195523). W niedawno wydanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że na gruncie art. 2351 k.p. nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym") a stwierdzonym schorzeniem. Uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy zatem od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (Wyrok NSA z 22.02.2022 r., II OSK 567/19, LEX nr 3327922).
Z kolei zgodnie z art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej zostało uregulowane w rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn. zm.), zwanym dalej rozporządzeniem. Podejrzenie wystąpienia choroby zawodowej należy zgłosić odpowiedniemu organowi państwowemu, którym jest miedzy innymi państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, w szczególności przeprowadza ocenę narażenia zawodowego oraz sporządza kartę oceny narażenia zawodowego, którą wraz ze skierowaniem na badania przekazuje do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych. Z kolei jednostkami orzeczniczymi I stopnia są:
1) poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
2) kliniki i poradnie chorób zawodowych uniwersytetów medycznych (akademii medycznych)
- w zakresie wszystkich chorób zawodowych;
3) poradnie chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy albo przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego - w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i pasożytniczych;
4) podmioty lecznicze, w których nastąpiła hospitalizacja - w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.
Właściwy lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W przypadkach uznanych przez lekarza za uzasadnione stanem zdrowia pracownika, byłego pracownika albo w przypadku śmierci pracownika albo byłego pracownika lekarz wydaje orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.
Z kolei narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do:
1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego;
2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie kontaktu, okresu utajenia oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;
3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, narzędziach pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;
4) czynników o działaniu rakotwórczym - substancje chemiczne, ich mieszaniny, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym określone w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizacje nowotworu i okres latencji;
5) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.
Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym dominuje pogląd, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a organ prowadzący postępowanie nie może jej odrzucić. Organ administracji nie jest - co do zasady - upoważniony do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, która mogłaby prowadzić do odmiennego rozpoznania czy zaklasyfikowania schorzenia. Orzeczenie lekarskie stanowi bowiem jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Organy inspekcji sanitarnej mogą więc odstąpić od ustaleń lekarskich wyłącznie wtedy, gdy ustalenia te budzą wątpliwości w świetle pozostałych zgromadzonych dowodów. Innymi słowy, skoro organy administracji publicznej nie mogą samodzielnie czynić ustaleń wymagających wiadomości specjalnych, to są związane orzeczeniami lekarskimi (Wyrok NSA z 21.01.2021 r., II OSK 1408/18, LEX nr 3124099.). Trafnie Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia (Wyrok NSA z 28.09.2021 r., II GSK 451/21, LEX nr 3252495).
W niniejszej sprawie bezsporne jest istnienie choroby prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka u Pani B. S. Choroba ta została wymieniona w rozporządzeniu jako choroba zawodowa wśród przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Schorzenie to jest między innymi wynikiem ruchów monotypowych.
B. S. pracowała zaś w narażeniu na ruchy monotypowe w:
B Sp. z o.o. w W w okresie 22.09.2009r. - 15.03.2011r. na stanowisku operatora produkcji, gdzie wykonywała prace na liniach montażowych w A Sp. z o.o. Oddział A1 w C.
A Sp. z o.o. Oddział A1 w C w okresie 16.03.2011 r. - 03.11.2015r.
Postępowanie dowodowego wykazało, że sposób wykonywania przez B. S. czynności zawodowych wykazywał seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstka, które były długotrwale powtarzane i spełniały kryteria ruchów monotypowych.
Od 04.11.2015r. do 26.04.2017r. B. S. przebywała na świadczeniu chorobowym i świadczeniu rehabilitacyjnym. Pani B. S. od 27.04.2017r. pracuje na stanowisku na którym wykonuje prace różnorodne bez cech monotypowych.
Ponadto w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wcześniej B. S. pracowała w:
"S" [...] Spółdzielni [...] w O w okresie 15.10.1987r. - 28.02.1989r., na stanowisku młodszego kucharza-deseranta, młodszego kelnera,
Przedsiębiorstwie [...] "C" Oddział w O (zlikwidowane) w okresie 24.04.1989r. - 17.06.1989r., na stanowisku młodszego sprzedawcy,
C Sp. z o.o. w L w okresie 01.10.2008r. - 30.11.2008r., na stanowisku pakowacza wyrobów z tworzyw sztucznych,
- Przedsiębiorstwie [...] " J" w K w okresie 15.06.2009r. - 30.09.2009r. na podstawie umowy zlecenia na przygotowywanie produktów do produkcji wyrobów garmażeryjnych.
Stwierdzono, że pracując w wyżej wymienionych zakładach B. S. nie była narażona na ruchy monotypowe.
W ramach postępowania administracyjnego przeprowadzono także dowód z przesłuchania stron oraz zebrano karty oceny narażenia zawodowego z zakładów pracy, w których była zatrudniona Pani B. S. Z oceny narażenia zawodowego przeprowadzonego przez PIS wynika, że pracownica w trakcie czynności zawodowych na stanowisku operatora produkcji w B Sp. z o.o. w W w okresie 22.09.2009r. - 15.03.2011r. a także w A Sp. z o.o. Oddział A1 w C w latach 2011-2015 wykonywała seryjne ruchy zginania i prostowania nadgarstków, które wymagały długotrwałej powtarzalności i spełniały kryteria ruchów monotypowych. W pozostałych okresach pracy narażenie na ruchy monotypowe nie występowało. Stąd stwierdzono, w orzeczeniu lekarskim, że z uwagi na to, że sposób pracy mógł wiązać się z obciążeniem stawów nadgarstkowych ruchami monotypowymi istnieją podstawy do uznania z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy schorzeniem a narażeniem zawodowym i rozpoznania choroby zawodowej –zespół cieśni nadgarstka. Należy przy tym podkreślić, że po uchyleniu pierwszej decyzji stwierdzającej u B. S. chorobę zawodową, zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego postępowanie dowodowe zostało uzupełnione, jak również jednoznacznie ustalono wszystkie stron y postępowania administracyjnego. Ponownie zebrano karty narażenia zawodowego, które nie wykazały większych zmian we wcześniej ustalonym stanie faktycznym. Jedynie w odniesieniu do skarżącej spółki ustalono odmienne przerwy postojowe, to jest na liniach montażowych od 1 godziny i 20 minut do 2 godzin, a na wytryskach [...] do 50 minut do 1 godziny i 45 minut. Ośrodek Medycyny Pracy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] 2019r.
Bezsporne jest więc wystąpienie choroby stanowiącej chorobę zawodową oraz wykonywanie pracy w narażeniu zawodowym. Zasadniczy spór w sprawie dotyczy kwestii, czy powyższe ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy w skarżącej spółce, czy też jest wynikiem czynników o charakterze pozazawodowym.
Skarżąca spółka podniosła bowiem, że B. S. w czasie pracy w spółce C sp. Z o.o. w L również wykonywała ruchy monotypowe, jak również, że częstotliwość wykonywania ruchów monotypowych musi być większa niż 40 x 1 min. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że okres pracy B. S. w spółce C wynosił 2 miesiące i stąd trafnie uznano, że praca u tegoż pracodawcy nie mogła spowodować choroby zawodowej. Jest to bowiem zbyt krótki okres narażenia, który nie mógł wywołać takich skutków.
Art. 2351 K.p. wyraźnie zakłada konieczność występowania związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem. Zatem w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (tak wyrok WSA z 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 538/11, z 12 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 134/12, publ.: orzeczenia. nsa.gov). Zgodnie z orzecznictwem naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok NSA z 21.10.2020 r., II OSK 2217/18, LEX nr 3106836) dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej występuje, nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem. Przesłanka wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem, a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Stąd zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w powołanym orzeczeniu istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest więc ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był on narażony na powstanie tej choroby. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2020 r., sygn akt II OSK 3175/19 oraz z 9 maja 2018 r. sygn akt II OSK 1502/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 13 marca 2019 r., sygn akt II OSK 993/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak słusznie podnosi się w judykaturze współistnienie czynników pozazawodowych - przy uznanym przez organy narażeniu zawodowym - nie jest bowiem wystarczające do wzruszenia domniemania związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt IV SA./Gl 183/15, LEX nr 1927148). Szczegółowa analiza czynników pozazawodowych ma jedynie znaczenie w przypadku krótkotrwałego narażenia, czy też w przypadku gdy narażenie występuje co prawda przez długi czas, ale charakter pracy powoduje, że w ciągu dnia pracy pracownik częściowo pracuje w narażeniu, a częściowo wykonuje prace w warunkach, które nie narażają na chorobę. W niniejszej sprawie B. S. przez kilka lat pracy dla skarżącej spółki była narażona na wystąpienie choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Stąd zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie istniał związek przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy, a ujawnionym schorzeniem u B. S.
Nie ma także znaczenia zarzut dotyczący częstotliwości wykonywania ruchów monotypowych, gdyż nie jest możliwe dokładne ustalenie tego elementu, a wystąpienie samego narażenia w środowisku pracy oraz choroby zawodowej stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy, a chorobą.
Niezasadne jest także zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej, albowiem w trakcie postępowania organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i podjął wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w sposób wyczerpujący uzasadniły swoją decyzję. Organ prowadzący nie ma bowiem obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów zawnioskowanych przez stronę. Organ prowadzi postępowanie dowodowe tylko w takim zakresie jaki jest konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Skoro organ w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdził, że dysponuje materiałem dowodowym w oparciu, o który zostaną wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, to nie musi zbierać dodatkowych dowodów na potwierdzenie dokonanych już wcześniej ustaleń w postaci dodatkowej opinii biegłego co do występowania czynników pozazawodowych, które mogły się przyczynić do powstania schorzenia prawostronnego zespołu cieśni nadgarstka.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.