III SA/KR 1632/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2025-03-20
NSAAdministracyjneWysokawsa
odwołanie dyrektorainstytucja kulturynaruszenie proceduryprawo administracyjnezarządzenieWSA Krakówustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zarządzenia Burmistrza o odwołaniu dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury z powodu naruszenia procedury, w tym braku zasięgnięcia wymaganych opinii i niewłaściwego uzasadnienia.

Sąd administracyjny rozpoznał skargi na zarządzenie Burmistrza o odwołaniu dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury. Głównymi zarzutami było naruszenie procedury odwołania, w szczególności brak zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych, a także niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność zaskarżonego zarządzenia z powodu istotnych naruszeń prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznał sprawę ze skarg J. B. i Wojewody Małopolskiego na zarządzenie Burmistrza W. odwołujące J. B. ze stanowiska Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia, uznając, że Burmistrz naruszył prawo, odwołując dyrektora bez zasięgnięcia wymaganych opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych, a także nie przedstawił należytego uzasadnienia swojej decyzji. Sąd podkreślił, że brak tych opinii stanowi istotne naruszenie procedury, a uzasadnienie zarządzenia było zbyt ogólne i nie pozwalało na weryfikację podnoszonych zarzutów. Sąd odniósł się również do kwestii rozwiązania stosunku pracy, wskazując, że zarządzenie o odwołaniu ma charakter publicznoprawny, a ewentualne roszczenia pracownicze należą do właściwości sądu pracy. W konsekwencji sąd stwierdził nieważność zarządzenia i zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak zasięgnięcia wymaganych opinii stanowi istotne naruszenie prawa, które skutkuje stwierdzeniem nieważności zarządzenia o odwołaniu dyrektora.

Uzasadnienie

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych przed odwołaniem dyrektora. Zaniechanie tego obowiązku, poza przypadkami wyłonienia kandydata w drodze konkursu, jest wadą proceduralną skutkującą nieważnością decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

ustawa art. 15 § 1

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Wymaga zasięgnięcia opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych przed odwołaniem dyrektora, z wyjątkiem wyłonienia kandydata w drodze konkursu.

ustawa art. 15 § 6

Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

Określa przesłanki odwołania dyrektora instytucji kultury powołanego na czas określony.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do stwierdzenia nieważności aktu lub czynności.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 202 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Pomocnicze

u.s.g. art. 30 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa prawna działania Burmistrza.

Kodeks pracy art. 70

Kodeks pracy

Reguluje kwestie odwołania pracownika zatrudnionego na podstawie powołania.

k.p.a. art. 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada praworządności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie procedury odwołania dyrektora poprzez niezasięgnięcie opinii związków zawodowych i stowarzyszeń twórczych. Niewłaściwe i zbyt ogólne uzasadnienie zarządzenia o odwołaniu.

Odrzucone argumenty

Argumenty Burmistrza dotyczące braku konieczności zasięgnięcia opinii i wystarczalności podanych przyczyn odwołania. Argumenty dotyczące nie stosowania przepisów KPA do zarządzenia o odwołaniu.

Godne uwagi sformułowania

brak dbałości o dobre imię instytucji, nadużywanie dozwolonej krytyki wobec działań organizatora w sposób publiczny brak współdziałania z organizatorem w dobrej wierze z poszanowaniem interesów obydwu stron brak jest przepisu prawa, z którego wynikałoby, że opinia taka jest wiążąca dla organu zarządzenie o odwołaniu (...) jest aktem o podwójnym charakterze, tj. aktem publicznoprawnym wywołującym skutki w zakresie prawa publicznego, a także aktem z zakresu prawa pracy

Skład orzekający

Jakub Makuch

przewodniczący

Katarzyna Marasek-Zybura

członek

Marta Kisielowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwoływania dyrektorów instytucji kultury, w szczególności wymogów proceduralnych (konsultacje, uzasadnienie) oraz charakteru prawnego zarządzenia o odwołaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odwołania dyrektora instytucji kultury na podstawie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Kwestie pracownicze rozstrzyga sąd pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w zarządzaniu instytucjami kultury, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i zamówieniach publicznych, a także dla samych dyrektorów i organizatorów.

Nieważne odwołanie dyrektora GOK: Sąd wskazuje na kluczowe błędy proceduralne burmistrza.

Sektor

kultura

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1632/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Marta Kisielowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność zaskarżonego zarządzenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 87
Art. 15 ust. 6  pkt 4
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skarg J. B. i Wojewody Małopolskiego na zarządzenie Burmistrza W. z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr 217/2024 w przedmiocie odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia; II. zasądza od Burmistrza W. na rzecz skarżącego J. B. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. zasądza od Burmistrza W. na rzecz skarżącego Wojewody Małopolskiego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem z 23 sierpnia 2024 r. nr 217/2024 Burmistrz W. odwołał J. B. (dalej: "skarżący") ze stanowiska Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. z uwagi na odstąpienie od umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych Ośrodka Kultury w W. oraz programu działania z dnia 8 września 2023 r. (§1). W zarządzeniu wskazano, że odwołanie jest równoważne z ustaniem stosunku pracy na podstawie powołania z dniem wejścia w życie zarządzenia (§2), zarządzenie wchodzi w życie z dniem wydania, tj. 23 sierpnia 2024 r.
Podstawę prawną zarządzenia stanowił art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm., dalej: "u.s.g."), art. 15 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 87, dalej: "ustawa") oraz art. 70 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465, dalej: "Kodeks pracy").
Zarządzenie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
31 sierpnia 2023 r. Burmistrz W. powołał skarżącego na stanowisko Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. na czas określony od 8 września 2023 r. do 7 września 2030 r.
Pismem z 11 września 2024 r. Wojewoda Małopolski zwrócił się do Burmistrza W. z informacją o interwencji w przedmiocie zaskarżonego zarządzenia. Wezwał organ do przedłożenia oryginału, względnie odpisu zarządzenia wraz z uzasadnieniem, celem oceny jego legalności.
Pismem z 25 września 2024 r. Burmistrz W. przekazał organowi nadzoru zaskarżone zarządzenie oraz rozwiązanie stosunku pracy. Podniósł, że przyczyną odwołania skarżącego ze stanowiska był brak dbałości o dobre imię instytucji, nadużywanie dozwolonej krytyki wobec działań organizatora w sposób publiczny, co negatywnie wpłynęło zarówno na wizerunek instytucji, jak i organizatora. Przyczyną odwołania był również brak współdziałania z organizatorem w dobrej wierze z poszanowaniem interesów obydwu stron, co negatywnie wpłynęło na wizerunek instytucji, a także stanowiło naruszenie łączącej strony umowy. Odwołanie nastąpiło na podstawie art. 15 ust. 6 pkt 4 ustawy. Burmistrz W. podniósł, że zaniechał zwrócenia się do właściwych stowarzyszeń działających na terenie Gminy celem uzyskania ich opinii. Zdaniem Burmistrza nie jest to jednak naruszenie, które może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności zarządzenia. Opinie te nie są wiążące, ani nie wpływają na decyzję organizatora. W ocenie organu odwołanie skarżącego bez zasięgnięcia przedmiotowych opinii, dało możliwość w najmniej dotkliwy sposób dla instytucji, odwołać jej dyrektora. Zdaniem organu wybór takiej drogi okazał się trafiony z uwagi na powiązania skarżącego z Dyrektorem CEA w W. Burmistrz W. zaprzeczył, aby przyczyną odwołania skarżącego był udział w wyborach burmistrza.
1 października 2024 r. Wojewoda Małopolski zawiadomił Burmistrza W. o wszczęciu postępowania nadzorczego.
Pismem z 21 października 2024 r. Burmistrz W. udzielił wyjaśnień. Wskazał, że na terenie Gminnego Ośrodka Kultury w W. nie działają związki zawodowe. Wyjaśnił, że skarżący obrażał Burmistrza oraz mieszkańców, zorganizował Dożynki Gminne w sposób odbiegający od dotychczas przyjętych standardów. Skarżący publikował obraźliwe filmiki na swoim Facebooku, wprowadzał Burmistrza w błąd co do siedziby GOK, skarżący zorganizował odpłatne zajęcia dla mieszkańców w Domu G., mimo sprzeciwu Burmistrza oraz wbrew temu, że z uwagi na sposób finansowania remontu Domu G., wszystkie zajęcia powinny być nieodpłatne, a ich pobieranie grozi koniecznością zwrotu dotacji. Skarżący złożył ponadto zawiadomienie do organów ścigania wobec Burmistrza, zarzucając mu bezczeszczenie zwłok jego ojca i nękanie rodziny. Dodatkowo, skarżący podawał nieprawdziwe informacje w czasie kampanii wyborczej, twierdząc że dzięki niemu uzyskano środki na renowację Pałacu D. w W., podczas gdy zostały one uzyskane staraniem Gminy. Organ wskazał, że skarżący naruszył § 3 umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych działalności Gminnego Ośrodka Kultury w W. oraz programu działania z dnia 8 września 2023 r. poprzez brak dbałości o dobre imię instytucji, nadużywanie dozwolonej krytyki, autorytetu organizatora, a także przez brak współdziałania z organizatorem w dobrej wierze. Organ potwierdził brak uzyskania opinii, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, jednakże w ocenie organu nie stanowi to istotnego naruszenia prawa. Organ podkreślił, że nawet gdyby został spełniony wymóg zasięgnięcia opinii, treść zarządzenia byłaby tożsama.
Pismem z 28 października 2024 r. Burmistrz W. wskazał na stowarzyszenia, które według jego wiedzu działania na terenie GOK: Fundacja Kultury i Sztuki – "I."; Stowrzyszenie na Rzecz Rozwuju Zespołu Szkół Licealnych i Technicznych w W. – E.; Stowarzyszenie "M."; Stowarzyszenie "P."; W. Towarzystwo Fotograficzne F.; W. Stowarzyszenie S. w W., Towarzystwo Przyjaciół Ziemi W., Stowarzyszenie W. [...], Stowarzyszenie S. , Stowarzyszenie Ł. Aktywni Razem; Stowarzyszenie Inicjatyw Samorządowych Gminy W., Stowarzyszenie im. [...], Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Gminy W., Stowarzyszenie Edukacji i Rozwoju "P." w G., Stowarzyszenie Działalności [...], Koło Gospodyń Wiejskich w Ł., "K." Koło Gospodyń Wiejskich w O., Koło Gospodyń Wiejskich w B., Koło Gospodyń Wiejskich "W." w W., Koło Gospodyń Wiejskich [...], Koło Gospodyń Wiejskich [...] w W1.
Zarządzenie Burmistrza W. o odwołaniu skarżącego z funkcji Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez skarżącego oraz organ nadzoru – Wojewodę Małopolskiego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił zaskarżonemu zarządzeniu naruszenie:
- art. 15 ust. 1 ustawy poprzez odwołanie dyrektora instytucji kultury bez zasięgnięcia opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez Gminny Ośrodek Kultury w W.;
- art. 2 i art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasadą państwa prawa, w sytuacji gdzie organ zaniechał uzyskania opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez Gminny Ośrodek Kultury w W.;
- art. 8 w zw. art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego zarządzenia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego zarządzenia;
- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie zarządzenia sprzecznego z zasadą demokratycznego państwa prawa, w zakresie w jakim organ w sposób arbitralny, budzący wątpliwości i dowolny, bez transparentnego i jasnego uzasadnienia wydał zaskarżone zarządzenie;
- art. 15 ust. 6 pkt 3 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący jako dyrektor instytucji kultury odstąpił od realizacji umowy określającej warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz programu jej działania oraz dopuścił się naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem, w sytuacji gdy zarzucane skarżącemu nieprawidłowości nie zostały w sposób szczegółowy wskazane, ani też przekonywująco umotywowane, w szczególności w zakresie wypełnienia ustawowych przesłanek;
- art. 15 ust. 6 pkt 3 w zw. żart. 15 ust. 5 ustawy poprzez uznanie, że podstawą odwołania może być własna ocena organu wykonywania przez skarżącego umowy w sprawie warunków organizacyjno-finansowych działalności, bez wskazania także dokładnie jakich warunków umowy skarżący nie dopełnił i realizacji jakiej części programu nie dokonał;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na odstąpieniu od realizacji zasady prawdy obiektywnej, co doprowadziło do zaniechania podjęcia działań, zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji do wydania zaskarżanego zarządzenia w oparciu o arbitralnie ustalony stan faktyczny sprawy, bez prawidłowego uzasadnienia i bez wiarygodnych dowodów na poparcie twierdzeń, podnoszonym w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojewoda Małopolski zarzucił zaskarżonemu zarządzeniu istotne naruszenie prawa:
- art. 15 ust. 1 ustawy poprzez naruszenie trybu odwołania Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. poprzez niezasięgnięcie opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez tę instytucję, jak również poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia, którego elementem powinno być rozważenie uprzednio powziętych opinii;
- art. 70 § 2 Kodeksu pracy poprzez ustalenie w § 2 zaskarżonego zarządzenia, iż odwołanie jest równoznaczne z ustaniem stosunku pracy na podstawie powołania z dniem wejścia w życie zarządzenia.
W oparciu o podniesione zarzuty Wojewoda Małopolski wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczność ustalenia twierdzeń podnoszonych w uzasadnieniu skargi, zasądzenie na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi skarżącego oraz Wojewody Małopolskiego Burmistrz W. wniósł o ich oddalenie oraz zasądzenie na rzecz Burmistrza W. zwrotu kosztów postępowania. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym zarządzeniu. Organ podkreślił, że niezasadne są zarzuty podniesione przez skarżącego, a dotyczące naruszenia przepisów k.p.a., ponieważ w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, a zatem nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu. Organ zgodził się, że nie poprzedził wydania zarządzenia zasięgnięciem opinii związków zawodowych działających w instytucji kultury, ani stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. W ocenie organu brak zasięgnięcia tej opinii nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności zarządzenia. Brak jest bowiem przepisu prawa, z którego wynikałoby, że opinia taka jest wiążąca dla organu, a zatem w żaden sposób nie wpływa ona na decyzję organu przedmiocie odwołania z funkcji dyrektora. Burmistrz W. podkreślił, że nawet przy negatywnej opinii związków zawodowych, czy stowarzyszeń co do odwołania skarżącego z funkcji dyrektora, podjąłby identycznej treści rozstrzygnięcie, ponieważ z uwagi na brak dbałości o dobre imię instytucji, nadużywanie dozwolonej krytyki, podważanie autorytetu organu w sposób publiczny, w mediach społecznościowych, zachowania skarżącego miały negatywny wpływ na wizerunek Gminnego Ośrodka Kultury w W., jak i samej Gminy W. Brak współdziałania skarżącego z organizatorem w dobrej wierze stanowił naruszenie łączącej strony umowy, a zatem zostały spełnione przesłanki odwołania skarżącego z funkcji dyrektora.
W piśmie procesowym z 11 listopada 2024 r. skarżący podtrzymał zarzuty podniesione w skardze, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") połączył sprawy ze skargi skarżącego oraz Wojewody Małopolskiego do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, ponieważ przedmiotem zaskarżenia w obydwu sprawach jest ten sam akt - zarządzenie Burmistrza W.
Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił dowód z dokumentów dołączonych do skargi Wojewody Małopolskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas określony, z zastrzeżeniem ust. 3, po zasięgnięciu opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Odwołanie dyrektora następuje w tym samym trybie. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu, o którym mowa w art. 16. Dyrektora instytucji artystycznej powołuje się na okres od trzech do pięciu sezonów artystycznych, o których mowa w art. 11a ust. 2. Dyrektora instytucji kultury innej niż instytucja artystyczna powołuje się na okres od trzech do siedmiu lat (ust. 2). Organizator odwołuje dyrektora samorządowej instytucji kultury, o której mowa w art. 16 ust. 2, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust. 4). Organizator przed powołaniem dyrektora zawiera z nim odrębną umowę w formie pisemnej, w której strony określają warunki organizacyjno-finansowe działalności instytucji kultury oraz program jej działania. Umowa wchodzi w życie z dniem powołania dyrektora. Odmowa zawarcia umowy przez kandydata na stanowisko dyrektora powoduje jego niepowołanie na to stanowisko (ust. 5).
Zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może być odwołany przed upływem tego okresu: 1) na własną prośbę; 2) z powodu choroby trwale uniemożliwiającej wykonywanie obowiązków; 3) z powodu naruszenia przepisów prawa w związku z zajmowanym stanowiskiem; 4) w przypadku odstąpienia od realizacji umowy, o której mowa w ust. 5; 5) w przypadku przekazania państwowej instytucji kultury w trybie art. 21a ust. 2-6. Jak stanowi ust. 7 w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisy art. 68 - 72 Kodeksu pracy.
W skardze wniesionej przez skarżącego i Wojewodę Małopolskiego podniesiono zarzut braku poprzedzenia wydania zaskarżonego zarządzenia zasięgnięciem przez Burmistrza W. opinii związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Okoliczność braku zasięgnięcia opinii jest bezsporna. Sporne jest natomiast, czy brak zasięgnięcia przedmiotowych opinii przez Burmistrza W. stanowi istotne naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego zarządzenia.
Ocena wpływu braku zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających w instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję przed odwołaniem dyrektora gminnego ośrodka kultury była już przedmiotem wypowiedzi sądów administracyjnych.
Podzielić należy stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r., II OSK 2381/21), w którym wskazano, że przepis art. art. 15 ust. 6 ustawy dla skutecznego odwołania dyrektora wymagane jest uprzednie uzyskanie opinii związków zawodowych działających w tej instytucji oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez instytucję. Zasięganie opinii związków zawodowych oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych nie jest konieczne w przypadku wyłonienia kandydata na dyrektora w drodze konkursu. Prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż zaniechanie opiniowania dotyczy jedynie wyłonienia dyrektora w drodze konkursu. Ratio legis takiego uregulowania wynika z procedury wyłaniania kandydata na dyrektora (konkursowej), zapewniającej udział przedstawicieli organizacji związkowych i stowarzyszeń zawodowych lub twórczych. W przypadku odwołania dyrektora (bez względu na sposób jego powołania) ustawa wymaga natomiast każdorazowo opiniowania przez związki zawodowe (o ile działają na terenie instytucji) oraz stowarzyszenia zawodowe i twórcze.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się znaczenie procedury zasięgnięcia opinii w postępowaniu o odwołanie dyrektora ośrodka kultury. Ustawodawca bowiem – określając ramy czasowe, na jakie następuje powołanie dyrektorów placówek - dążył do zapewnienia stabilności i niezależności tych podmiotów od organów je powołujących. W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązek zasięgnięcia opinii stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj działalności prowadzonej przez daną instytucję nie może być traktowany jedynie w kategoriach pozorności (wyrok NSA z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt II OSK 1535/20; wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1190/20). Brak jest również podstaw do zawężającej wykładni art. 15 ust. 1 ustawy, poprzez przyjmowanie, że chodzi w nim jedynie o stowarzyszenia, do których należy dyrektor, bądź działające w tej instytucji (wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1190/20). Taki warunek nie wynika z przepisu ustawy (wyrok NSA z 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1295/12).
Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wskazał, że całkowite pominięcie przez organizatora wymaganych działań konsultacyjnych stanowi istotne naruszenie prawa. Zasięgnięcie opinii wybranych stowarzyszeń zawodowych i twórczych właściwych ze względu na rodzaj prowadzonej przez instytucję działalności nie stanowi naruszenia prawa o charakterze istotnym, skutkującym stwierdzeniem nieważności zaskarżonego zarządzenia/ uchwały (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II OSK 717/18). W niniejszej sprawie, Burmistrz W. zaniechał obowiązku zasięgnięcia opinii, a zatem już z tej przyczyny należało stwierdzić nieważność zaskarżonego zarządzenia.
Kolejną wadą, jaką dotknięte zaskarżone zarządzenie jest brak uzasadnienia. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 września 2024 r., III OSK 4702/21), w którym wskazano: "na organie spoczywa obowiązek takiego sformułowania rozstrzygnięć, by były one zgodne z literą prawa, transparentne i wyjaśniały powody odwołania. Takie rozstrzygnięcie nie może być arbitralne. Wymóg należytego uzasadnienia władczego aktu w sprawie z zakresu administracji publicznej wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz z zasady praworządności i legalności (art. 7 Konstytucji RP). Wskazane przez organ w takim zarządzeniu okoliczności powinny dać się zweryfikować w świetle dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Dowody te mają być skonfrontowane z wywodem przeprowadzonym w uzasadnieniu, ukazując jego związek ze stanem faktycznym sprawy, nie mogą jednak tego wywodu zastąpić. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania motywów zarządzenia w oparciu o podaną podstawę prawną i udostępnioną im dokumentację. Jego funkcja sprowadza się do oceny rzeczywistego stanowiska organu uprawnionego do podjęcia zarządzenia, czyli tego, któremu organ dał wyraz w przewidziany prawem sposób, nie zaś do odtwarzania stanowiska, jakie mogło leżeć u jego podstaw. Samodzielna rekonstrukcja przesłanek odwołania byłaby wyjściem poza dopuszczalne granice kontroli sądowej, będącym jednocześnie w istocie wkroczeniem w kompetencje kontrolowanego organu.".
Tymczasem, w zaskarżonym zarządzeniu wskazano jedynie, że przyczyną odwołania skarżącego ze stanowiska Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w W. jest odstąpienie przez skarżącego od realizacji umowy w sprawie warunków organizacyjno- finansowych działalności Gminnego Ośrodka Kultury w W. oraz programu działania z 8 września 2023 r. W zarządzeniu Burmistrz W. nie uzasadnił na czym polegają powołane naruszenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela podkreśla się, że w uzasadnieniu aktu odwołania dyrektora muszą zostać szczegółowo wskazane zarzucane mu nieprawidłowości oraz winno zostać przekonująco umotywowane wypełnienie przez niego ustawowych przesłanek. Wymóg należytego uzasadnienia władczego aktu w sprawie z zakresu administracji publicznej wynika z ogólnych zasad ustrojowych zawartych w Konstytucji RP, w tym zwłaszcza z zasady demokratycznego państwa prawnego - art. 2 oraz z zasad praworządności i legalności - art. 7 (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r., III OSK 4702/21).
Wskazać równocześnie należy, że z przedłożonych w toku postępowania nadzorczego dokumentów, ani z treści zaskarżonego zarządzenia nie wynika, w czym organ upatruje naruszenia przez skarżącego postanowień umowy. Podnieść ponadto należy, że dopiero na etapie postępowania nadzorczego prowadzonego przez Wojewodę Małopolskiego - z wymiany korespondencji między Wojewodą Małopolskim a Burmistrzem W. wynika, jakie Burmistrz W. miał zastrzeżenia do działalności skarżącego, jednakże w przedstawionych pismach zawarte są jedynie twierdzenia i opinie organu, równocześnie w aktach brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających zarzuty Burmistrza W.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 70 § 2 Kodeksu pracy poprzez przyjęcie w zaskarżonym zarządzeniu, że odwołanie jest równoznaczne z ustaniem stosunku pracy na podstawie powołania z dniem wejścia w życie zarządzenia, należy wskazać, że zgodnie z treścią powołanego przepisu: odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ma prawo do wynagrodzenia w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Równocześnie, zgodnie z § 1 pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie - odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika, który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas określony. Stosunek pracy z pracownikiem odwołanym ze stanowiska rozwiązuje się na zasadach określonych w przepisach niniejszego oddziału, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (§ 1). Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2024 r., II SA/Sz 154/24), w którym przyjęto: "zarządzenie o odwołaniu (jak i powołaniu) danej osoby na stanowisko dyrektora instytucji kultury jest aktem o podwójnym charakterze, tj. aktem publicznoprawnym wywołującym skutki w zakresie prawa publicznego, a także aktem z zakresu prawa pracy wywołującym skutki w sferze prawa pracy. Wobec tego, przedmiotem badania sądu administracyjnego dokonującego oceny zarządzenia o odwołaniu nie będą ewentualne roszczenia pracownicze odwołanego dyrektora, do rozpatrzenia których właściwy jest sąd pracy, ale zachowanie wymaganej przepisami publicznoprawnymi formy tego odwołania. Odwołanie dyrektora przez organ wykonawczy samorządu terytorialnego jest czynnością służącą realizacji zadań tego samorządu, mającą znamiona działań z zakresu publicznej administracji samorządowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. III SA/Kr 829/16 ). W związku z powyższym, sądowa kontrola musi umożliwić zbadanie przesłanek, leżących u podstaw wydania omawianego aktu, rozstrzygającego o prawach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa".
Zaznaczyć należy, że w aktach sprawy znajduje się dokument "Rozwiązanie stosunku pracy" z pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. Rację ma bowiem Burmistrz W., że postępowanie w sprawie odwołania dyrektora gminnego ośrodka kultury nie jest postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym, do którego zastosowanie mają przepisy k.p.a.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 1 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego od Burmistrza W. kwotę 200 zł, a na rzecz Wojewody Małopolskiego 480 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI