III SA/Kr 1627/21

III SA/Kr 1627/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-11-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Marta Kisielowska
Tadeusz Kiełkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1867/22 - Wyrok NSA z 2023-10-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 877
Art. 27 ust. 1, art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 października 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 2 pkt 10, art. 12, art. 25, art. 27 i art. 30 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. N. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...], którą organ orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych B. N., P. N. i R. N. reprezentowanych przez ojca P. N., w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r., od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. oraz od dnia 1 października 2014 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od dnia 1 października 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. w łącznej wysokości 135.313,84 zł – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Decyzją z dnia [...] 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta orzekł o odmowie umorzenia K. N. zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych B. N., P. N. i R. N., reprezentowanych przez ojca P. N., w okresie od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r., od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. oraz od dnia 1 października 2014 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od dnia 1 października 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. w łącznej wysokości 135.313,84 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 5 maja 2021 r. wpłynęło pismo, w którym pełnomocnik K. N., wskazując na trudną sytuację materialną oraz zdrowotną uniemożliwiającą spłatę zadłużenia, wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych B. N., P. N. i R. N. reprezentowanych przez ojca P. N. w okresach od dnia 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r., od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r., od dnia 1 października 2013 r. do 31 sierpnia 2018 r. oraz od dnia 1 października 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. – wniósł o umorzenie zadłużenia. Zaznaczono, że nie można rozpatrywać wniosku o umorzenie zadłużenia wynikającego z wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., gdyż należności te zostały umorzone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego, znak: [...], z dnia [...] 2016 r. Dodatkowym argumentem po stronie wnioskodawczyni ma być fakt, że jej obowiązek alimentacyjny wobec dzieci został uchylony orzeczeniem sądu. Okolicznością przemawiająca za umorzeniem zadłużenia ma być również fakt, że takie umorzenia miały już miały miejsce i były orzekane decyzjami Kolegium z dnia [...] 2012 r., sygn. akt [...], z dnia [...] 2014 r., znak: [...] oraz z dnia [...] 2015 r., znak: [...]. Umorzenia zadłużeń alimentacyjnych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych dotyczyły w okresów od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2010 r., od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r.; w oparciu o decyzję z dnia [...] 2015 r., znak [...], zostało K. N. umorzone zadłużenie z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Wysokość umorzonego zadłużenia orzeczonego przez Kolegium wynosi 59.957,13 zł i jest to jedynie należność główna, a dodatkowo została umorzona kwota zadłużenia wynikająca z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej w wysokości 23.205,00 zł. Podkreślono, że stan zdrowia wnioskodawczyni się pogarsza, a jednym źródłem utrzymania jest zasiłek stały. Uznano, że gdyby wniosek o zmniejszenie bądź uchylenie obowiązku alimentacyjnego nie został wycofany w 2013 r., to sąd miałby szansę zapoznać się z możliwościami alimentacyjnymi strony i wydać stosowny wyrok. Podkreślono, że gdyby sąd rozpatrzył wówczas sprawę strony, przedmiot sporu mógłby być mniejszy lub wcale nie istnieć. Strona swoim postępowaniem uniemożliwiła sądowi ocenę i tym samym strona wyraziła zgodę na alimenty w zasądzonej wysokości i powinna ponieść konsekwencje swoich działań. W ocenie organu I instancji nie można też tłumaczyć postępowania strony w ten sposób, że jako osoba chora nie umiała podjąć racjonalnej decyzji, gdyż wokół siebie ma rodzinę, jak również pełnomocnika, który występuje w imieniu strony.
Na skutek odwołania K. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 18 października 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, że swoje rozstrzygnięcie w przeważającej mierze opiera na argumentacji przedstawionej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 853/19. W wyroku tym oddalono skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych B. N., P. N. i R. N. od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. oraz od dnia 1 października 2014 r. do dnia 31 lipca 2018 r. w łącznej wysokości 112.221,96 zł. Biorąc pod uwagę dodatkowo należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych za okres od dnia 1 października 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. zadłużenie strony wzrosło do łącznej wysokości 135.313,84 zł. Niemniej od chwili wydania tamtego wyroku w sytuacji faktycznej i prawnej K. N. niewiele się zmieniło.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.). Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Nie ulega zatem wątpliwości, że hipotezą ust. 2 art. 30 cyt. ustawy uprawnienie organu do umarzania należności alimentacyjnych i należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest realizowane w ramach uznania administracyjnego i jest uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych – jak wskazuje przepis – ze skutecznością egzekucji lub z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Celem regulacji z art. 30 ust. 2 u.p.o.a. jest pomoc dłużnikom, którzy są w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Jest to zarazem, jak z podanych wyżej przepisów wynika, instytucja o charakterze wyjątkowym, której zastosowanie wymaga zaistnienia pewnych szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. Użycie przez ustawodawcę w powołanym art. 30 ust. 2 u.p.o.a. sformułowania "może" oznacza, że wybór sposobu rozpoznania wniosku strony należy do prowadzącego postępowanie organu, który rozstrzyga w sprawie w ramach tzw. uznania administracyjnego. Posiadając możliwość wyboru organ nie może jednak popaść w dowolność, co skutkuje koniecznością poprzedzenia decyzji kończącej postępowanie w sprawie dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy tj. z uwzględnieniem przewidzianych w regulacji materialnej (tj. art. 30 ust. 2 u.p.o.a.) przesłanek oraz przy poszanowaniu zasad procedury administracyjnej. Zadaniem organu jest więc dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) i wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia (art. 11 k.p.a.). Przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań alimentacyjnych przewidzianej w art. 30 ust. 2 u.p.o.a. może nastąpić w okolicznościach wyjątkowych, kiedy sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika nie pozwala mu na wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego. Brak realizacji tego obowiązku winien być przy tym skutkiem okoliczności niezależnych od dłużnika. Co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 278/18). Umorzenie należności dłużnika, również w części, nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Do swobodnego uznania organu ustawodawca pozostawił bowiem odmowę lub uwzględnienie wniosku dłużnika.
Organ odwoławczy ocenił, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw decyzji organu pierwszej instancji, nie dawały podstaw do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony, że każdorazowy wniosek, zawierający te same argumenty w ostatnich kilku latach, będzie skutkował umorzeniem powstałego zadłużenia. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy w ostatnich latach Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło K. N. kwotę zadłużenia w łącznej wysokości 83.162,13 zł (świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 59.957,13 zł plus zaliczka alimentacyjna w kwocie 23.205,00 zł). Słusznie wskazał organ I instancji, że mimo iż sytuacja zdrowotna, dochodowa i życiowa K. N. nie uległa zmianie, wcześniejsze decyzje Kolegium nie mogą stanowić podstawy umorzenia kolejnego zadłużenia, które nadal jest bardzo wysokie. Z obszernych, 5-tomowych akt sprawy wynika, że K. N. była zobowiązana od 30 marca 2009 r. (wyrok zaoczny) do łożenia na rzecz dzieci (synów B. N., P. N. i R. N.) tytułem alimentów łącznie w kwocie 1.400,00 zł miesięcznie. Wnioskodawczym utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego w wysokości 645,00 zł miesięcznie. Zestawienie powyższych kwot nasuwa od razu stwierdzenie, że kwota zasądzonych alimentów na rzecz dzieci zdecydowanie przewyższała możliwości finansowe zobowiązanej, tym bardziej, że K. N., z uwagi na chorobę (schizofrenia), nie jest (i nie była wówczas) osobą zdolną do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W tym zakresie zasadnie organ I instancji podniósł, iż wysokość alimentów jest uzależniona nie tylko od uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych, ale również od możliwości majątkowych i zarobkowych osoby zobowiązanej (art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy). K. N. złożyła w 2013 r. wniosek do właściwego sądu o zmniejszenie kwoty alimentów do 300,00 zł na wszystkich trzech synów. Niemniej, w dniu 22 listopada 2013 r. wniosek ten wycofała, co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt [...], o umorzeniu postępowania o zmniejszenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Każde z postępowań w sprawie umorzenia należności toczy się z udziałem profesjonalnego pełnomocnika, zatem również postępowanie przed właściwym sądem o obniżenie bądź chylenie obowiązku alimentacyjnego mogłoby toczyć się z pełnomocnika udziałem.
Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji zwrócił się w dniu 25 lipca 2016 r. do Sądu Rejonowego o wskazanie, czy na moment wydania orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym K. N. z dnia 30 marca 2009 r., sygn. akt [...], była znana sądowi sytuacja zdrowotna zobowiązanej. Pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. Sąd Rejonowy Wydział Rodzinny i Nieletnich poinformował organ I instancji, że w dniu wydania wyroku zaocznego w sprawie K. N. (30.03.2009 r.) nie była Sądowi znana sytuacja zdrowotna pozwanej. Powyższe oznacza, że argument, iż Sąd wydał wyrok zasądzający alimenty, mimo sytuacji zdrowotnej K. N., nie zasługuje na aprobatę. Wniosek do właściwego sądu o zmianę wysokości zasądzonych alimentów lub o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem synów, w przypadku, gdy nie była znana Sądowi sytuacja zdrowotna K. N., może odnieść skutek w postaci obniżenia, bądź uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Sytuacja K. N. od kilku lat nie zmieniła się, bowiem nadal mieszka z rodzicami (od 2002 r.), utrzymuje się z pomocy społecznej (od 2011 r.), choruje na schizofrenię (od 2009 r. – rozpoznanie choroby). Na podstawie powyższych okoliczności Kolegium już czterokrotnie umarzało K. N. należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej w łącznej kwocie 83.162,13 zł. Powyższe nie oznacza, że kolejne wnioski (odwołania) będą w ten sam sposób rozpatrywane. Okoliczną przemawiającą za odmową umorzenia powstałego zadłużenia jest fakt, iż praktycznie od 2009 r. (zdiagnozowanie schizofrenii) było wiadomo, iż zobowiązana do łożenia alimentów na rzecz dzieci K. N. nie będzie w stanie płacić kwoty 1.400,00 zł miesięcznie, a mimo to nie wnioskowano (poza wycofanym w dniu 22.11.2013 r. wnioskiem) o obniżenie bądź uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem dzieci. Obniżenie lub zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego leżało nie tylko w interesie K. N., lecz również w interesie wszystkich obywateli, którzy "przejmują" obowiązek alimentacyjny dłużnika poprzez wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym, a w konsekwencji godząc się na umorzenie powstałego zadłużenia.
Pismem z dnia 16 listopada 2021 r. K. N. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 7 i art. 8 par 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania obywateli od organu i wydanie odmiennej decyzji pomimo tożsamego stanu faktycznego i prawnego; 2) naruszenie art 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie nierzetelnej analizy materiału dowodowego skutkującego pominięciem, że wyrokiem Sądu Rejonowego alimenty na rzecz wierzycieli zostały uchylone – zgodnie ze wskazaniem poprzedniego orzeczenia WSA w Krakowie (III SA/Kr 853/19); 3) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 30 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i odmowę umorzenia zadłużenia w sytuacji, gdy sytuacja życiowa skarżącej przemawia za zastosowaniem w/w przepisu z uwagi na wyjątkowe okoliczności. Skarżąca wniosła u uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art. 30 ust. 2 powołanej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Organ odwoławczy prawidłowo zidentyfikował tę podstawę decyzji i dokonał prawidłowej wykładni przepisów wchodzących w jej skład, akcentując wyjątkowy charakter ewentualnego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Tenże uznaniowy charakter rozstrzygnięcia ma też zasadnicze znaczenie w toku sądowej, a zatem legalnościowej kontroli decyzji. Wybór konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego należy tu zasadniczo do organu administracji, bowiem z woli ustawodawcy to on jest beneficjentem uznania. Sąd władny jest zweryfikować pod kątem zgodności z prawem aspekty proceduralne czynności jurysdykcyjnych (w tym prawidłowość ustalenia stanu faktycznego), a gdy idzie o treść rozstrzygnięcia – rozważyć, czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, z uwzględnieniem zasad ogólnych, w szczególności zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a.
W ocenie Sądu, stan faktyczny w niniejszej sprawie zostały ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący; stan ten generalnie jawi się jako bezsporny. Najistotniejsze okoliczności wyeksponował organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przez wskazanie, że K. N. była zobowiązana od dnia 30 marca 2009 r. (wyrok zaoczny) do łożenia na rzecz dzieci (synów B. N., P. N. i R. N.) tytułem alimentów łącznie w kwocie 1.400,00 zł miesięcznie. K. N. utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego w wysokości 645,00 zł miesięcznie, mieszka z rodzicami (od 2002 r.), choruje na schizofrenię (od 2009 r. – rozpoznanie choroby). Bezsporne są także opisane w decyzjach obu instancji okoliczności związane z umorzeniem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za inne okresy tudzież okoliczność, że K. N. w 2013 roku wycofała wniosek o zmniejszenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Trafne jest przy tym spostrzeżenie organu odwoławczego, że odnośne okoliczności na przestrzeni lat nie uległy zmianie. W kontekście stanu faktycznego sprawy wypada też zauważyć, że wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt [...], obowiązek alimentacyjny K. N. został uchylony ze skutkiem od 11 grudnia 2019 r.
Z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – jak trafnie podkreślił organ odwoławczy – nader istotne znaczenie ma to, że kwestia ewentualnego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za ten sam okres była jest przedmiotem ostatecznego, a nawet prawomocnego rozstrzygnięcia (ściśle biorąc, okres objęty obecnym rozstrzygnięciem jest nieco dłuższy, obejmuje dodatkowo sierpień 2018 roku oraz październik – kwiecień 2019 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę na decyzję odmowną, wskazał, co następuje: "Nie można odmówić trafności wyrażonemu przez organy stanowisku, że argumenty dotyczące sytuacji zdrowotnej, dochodowej, zwłaszcza w kontekście możliwości poprawy tej sytuacji, przemawiają za wystąpieniem przez skarżąca do sądu powszechnego o obniżenie zasądzonych od niej na rzecz dzieci alimentów. Choroba skarżącej niewątpliwie ogranicza jej możliwości zarobkowe, które uwzględniane są przy ustalaniu wysokości alimentów. Natomiast nie podejmowanie działań zmierzających do obniżenia alimentów może świadczyć o tym, że skarżąca odmiennie postrzega swoja sytuację, bądź jej działanie zmierza do uzyskania wyższych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W obu przypadkach brak jest podstaw do przyjęcia, że istotnie spełnia przesłanki do udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności stanowiących dług publiczny w stosunku do Funduszu Alimentacyjnego. Skarżąca nigdy nie realizowała zobowiązań wobec Funduszu i nie podjęła żadnych starań celem zmniejszenia zadłużenia poprzez choćby złożenie pozwu o zmniejszenie alimentów. Nie można takiej postawy łączyć z chorobą skoro równocześnie składa kolejne wnioski o umorzenie zadłużenia. Postawy tej nie uzasadnia stan zdrowia. Nie kwestionując trudnego położenia skarżącej zarówno pod względem zdrowotnym jak i materialnym, wskazać trzeba, ze ocena legalności zaskarżonej decyzji nie dostarcza żadnych podstaw do jej eliminacji z obrotu prawnego" (wyrok z dnia 18 października 2019 r., III SA/Kr 853/19). Ze zreferowanego przez Sądu stanu faktycznego wynika, że Sąd miał na względzie wszystkie te same okoliczności, które są podnoszone obecnie – poza, co oczywiste, okolicznością następczą w postaci uchylenia obowiązku alimentacyjnego wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt [...], ze skutkiem od dnia 11 grudnia 2019 r.
Ponowienie wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest wprawdzie dopuszczalne, jednak – aby mogło odnieść skutek – musi opierać się na nowych okolicznościach faktycznych; nie może zmierzać do odmiennej oceny i kwalifikacji tych samych okoliczności, które legły u podstaw i były rozważane w związku z poprzednim wnioskiem, co do którego zapadło ostateczne (prawomocne) rozstrzygnięcie. A taka sytuacja w istocie występuje w niniejszej sprawie (również w odwołaniu zaznaczono, że sytuacja skarżącej "niezmienna jest od lat"). Nową okolicznością jest tak naprawdę jedynie owo uchylenie obowiązku alimentacyjnego ze skutkiem od dnia 11 grudnia 2019 r. – jednak, jak słusznie uznały organy, jest to okoliczność pobawiona doniosłości w niniejszej sprawie. Wszak jest ona zrelatywizowana do późniejszego okresu niż okres objęty zaskarżoną decyzją. Argumentacji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zawartej w powołanym wyroku z dnia 18 października 2019 r., niepodobna rozmieć tak, że wystąpienie do sądu powszechnego o zniesienie lub miarkowanie obowiązku alimentacyjnego – niezależnie od tego, kiedy nastąpi – będzie podstawą do umorzenia wszystkich należności powstałych wcześniej. Wspomniana argumentacja wskazuje jedynie na to, że dotychczasowe niepodejmowanie działań zmierzających do obniżenia alimentów daje podstawy do określonego wnioskowania ("że skarżąca odmiennie postrzega swoją sytuację, bądź jej działanie zmierza do uzyskania wyższych świadczeń z funduszu alimentacyjnego"). Z argumentacji tej można też wysnuć wskazanie naprowadzające na zasadność wystąpienia do sądu powszechnego o zniesienie lub miarkowanie obowiązku alimentacyjnego – ale nie w celu stworzenia podstawy do umorzenia już powstałych należności, lecz w celu zapobieżenia dalszemu narastaniu zadłużenia. W tym też kontekście – wbrew zarzutom skargi – zrozumiałe są rozważania organu odwoławczego, w których organ ten wprawdzie odnotowuje fakt późniejszego uchylenia obowiązku alimentacyjnego, ale zarazem koncentruje się na tym, że wcześniej – w okresie istotnym z punktu widzenia podejmowanego rozstrzygnięcia – to nie nastąpiło i że skarżąca nie podejmowała działań w tym kierunku.
Okoliczności, które w swoim czasie mogły być podstawą miarkowania lub zniesienia obowiązku alimentacyjnego, z jednej strony, i okoliczności, którą mogą być podstawą umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z drugiej strony – stanowią kategorie rozłączne. Innymi słowy, wspomniane umorzenie może być motywowane zasadniczo tylko takimi okolicznościami, których – z uwagi na ich charakter bądź czas wystąpienia – nie można było podnieść z wnioskiem o miarkowanie lub zniesienie obowiązku alimentacyjnego. Tylko w przypadku takich okoliczności można bowiem uznać, że związana z zadłużeniem sytuacja powstała w sposób nieprzewidywalny i niezależny od zobowiązanego. Takie też stanowisko zaprezentowały organy w niniejszej sprawie. Jest ono zasadne. Gdyby zaś nawet podać je w wątpliwość, to w jego przyjęciu nie można upatrywać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W tym miejscu wypada ponownie podkreślić, że zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter uznaniowy.
Sąd nie podziela stanowiska zaprezentowanego w skardze, jakoby pozytywne dla skarżącej decyzje o umorzeniu części należności (należności za inne okresy) implikowały konieczność takiego samego rozstrzygnięcia co do należności objętych niniejszym postępowaniem. W szczególności zaś wspomniane decyzje nie tworzą "utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym" w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a.
Powyższe rozważania zawierają już odniesienie się do zarzutów skargi, które Sądu uznał za niezasadne. W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione, toteż nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego statuujących zasadę prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów prawa materialnego powołanych w skardze (art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.