III SA/KR 1617/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Fundacji na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego, uznając ocenę projektu dofinansowanego ze środków europejskich za prawidłową.
Fundacja złożyła skargę na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego, które nieuwzględniło jej protest dotyczący negatywnej oceny formalnej projektu "STOP Bierności - START Aktywności" w ramach Funduszy Europejskich. Projekt nie uzyskał wymaganej liczby punktów w kryterium "Adekwatność doboru zadań". Sąd administracyjny, analizując zarzuty skargi, uznał ocenę projektu za zgodną z prawem i procedurami naboru, oddalając tym samym skargę fundacji.
Sprawa dotyczyła skargi Fundacji [...] P. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego, które utrzymało w mocy negatywną ocenę formalną projektu "STOP Bierności - START Aktywności" w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027. Projekt nie spełnił obligatoryjnego kryterium "Adekwatność doboru zadań", uzyskując 5 z wymaganych 6 punktów. Fundacja wniosła protest, zarzucając błędy w ocenie, nieścisłości w regulaminie konkursu oraz brak uwzględnienia jej argumentów. Zarząd Województwa Małopolskiego, po rozpatrzeniu protestu, nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, podtrzymując negatywną ocenę projektu. W skardze do WSA skarżąca podniosła szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów ustawy wdrożeniowej, zasad przejrzystości, rzetelności i proporcjonalności oceny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po analizie akt sprawy i argumentacji stron, uznał, że ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami naboru. Sąd podkreślił, że kontrola sądowoadministracyjna nie polega na weryfikacji merytorycznej wniosku, lecz na badaniu legalności procedury. W ocenie Sądu, argumentacja oceniającego oraz organu była logiczna, spójna i zgodna z dokumentacją konkursową. W związku z brakiem stwierdzenia naruszeń prawa, które miałyby istotny wpływ na wynik oceny, Sąd oddalił skargę fundacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy oraz dokumentami regulującymi nabór.
Uzasadnienie
Sąd zbadał, czy procedura konkursowa i ocena projektu nie naruszały reguł określonych w ustawie i dokumentach naboru. Stwierdzono, że argumentacja oceniającego i organu była logiczna, spójna i zgodna z dokumentacją konkursową, a zarzuty skargi dotyczące naruszeń prawa nie znalazły potwierdzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
ustawa art. 73 § ust. 8
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Określa kompetencje sądu w przypadku skargi na rozstrzygnięcie w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
ustawa art. 45 § ust. 1
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Nakłada obowiązek prowadzenia postępowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny.
ustawa art. 50 § ust. 1
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Określa warunki przeprowadzenia naboru wniosków o dofinansowanie.
Pomocnicze
ustawa art. 6 § ust. 2
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Określa podstawę systemu realizacji programu.
ustawa art. 69 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
ustawa art. 69 § ust. 4 pkt 2
Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Dotyczy negatywnej ponownej oceny.
u.p.u.s.a. art. 1 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 art. 73 § ust. 1
Dotyczy zasady przejrzystości w stosowaniu kryteriów i procedur przy wyborze operacji.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 art. 125 § ust. 3 iit. a)
Dotyczy kryteriów wyboru ustanowionych przez instytucje.
Karta Praw Podst. UE art. 41 § ust. 1 i 2
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Dotyczy prawa do dobrej administracji.
TUE art. 5 § ust. 4
Traktat o Unii Europejskiej
Dotyczy zasady proporcjonalności.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 63 w zw. art. 56 ust. 5 ustawy wdrożeniowej poprzez dowolną ocenę wniosku, stawianie wymagań nie wynikających z dokumentacji konkursowej, wybiórczą lekturę wniosku, nieuzasadnione odjęcie punktów, niekorzystną interpretację nieostrych postanowień, stawianie wymogów nieujętych w dokumentacji, brak przypisania wagi uchybieniom, nieproporcjonalne odjęcie punktów, pomijanie argumentów świadczących o braku logiki i niezgodności z prawem krajowym. Naruszenie art. 63 w zw. art. 56 ust. 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez nierzetelne i nieprzejrzyste rozpoznanie protestu, brak wszechstronnego odniesienia się do zarzutów, brak samodzielnej oceny projektu, braki w uzasadnieniu utrudniające weryfikację. Naruszenie art. 51 ust 1 ustawy wdrożeniowej poprzez stworzenie w regulaminie niejasnych, nieprecyzyjnych kryteriów wyboru. Naruszenie art. 73 ust. 1 rozporządzenia UE 2021/1060 poprzez naruszenie zasady przejrzystości w stosowaniu kryteriów i procedur. Naruszenie art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych UE przez nierzetelną ocenę protestu, niepełne i fragmentaryczne odniesienie się do zarzutów. Naruszenie art. 125 ust. 3 iit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 2 TUE poprzez błędną wykładnię i uznanie, że kryteria wyboru stanowią wadliwość systemową. Naruszenie art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 77, 80, k.p.a. poprzez niezbadanie stanu faktycznego sprawy.
Godne uwagi sformułowania
ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza reguł określonych w ustawie oraz dokumentach regulujących nabór sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu) argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna
Skład orzekający
Jakub Makuch
przewodniczący
Katarzyna Marasek-Zybura
sprawozdawca
Ewelina Dziuban
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości procedury oceny projektów dofinansowanych ze środków europejskich i zakresu kontroli sądu administracyjnego w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki oceny projektów w ramach funduszy UE i procedury protestacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy procedury oceny projektów unijnych, co jest istotne dla beneficjentów, ale sam przebieg postępowania i argumentacja sądownicza mają charakter techniczny.
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII SA/Kr 1617/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban
Jakub Makuch /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 840/25 - Wyrok NSA z 2025-08-21
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2167
Art. 1 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1079
Art. 73
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban Protokolant specjalista Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] P. w S. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 2 października 2024 r., nr MW-V.432.1.88.2024.AR w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Uzasadnienie
Rozstrzygnięciem z dnia 2 października 2024 r. Zarząd Województwa Małopolskiego – Instytucja Zarządzająca Programem Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027, poinformował Fundację [...] P. (dalej: skarżąca), że formalna ocena jego projektu pn. "STOP Bierności - START Aktywności" w ramach Priorytetu 6., Działanie 6.16 Aktywizacja społeczno- zawodowa, typ projektu B: Aktywizacja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz osób biernych zawodowo w podmiotach reintegracyjnych (numer naboru FEMP.06.16-IP.02-024/23), przeprowadzona przez Komisję Oceny Projektów zakończyła się wynikiem negatywnym.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 19 stycznia 2024 r., skarżąca w odpowiedzi na nabór wniosków o dofinansowanie projektów ogłoszony przez Zarząd Województwa Małopolskiego jako Instytucji Zarządzającej programem Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-0207, za pośrednictwem Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie jako Instytucji Pośredniczącej, złożyła wniosek o dofinansowanie projektu nr FEMP.06.16-IP.02-0109/24 pn. "STOP Bierności - START Aktywności" w ramach Priorytetu 6., Działanie 6.16 Aktywizacja społeczno- zawodowa, typ projektu B: Aktywizacja społeczna i zawodowa osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz osób biernych zawodowo w podmiotach reintegracyjnych, któremu został nadany numer FEMP.06.16-IP.02-0109/24.
Pismem z dnia 30 lipca 2024 r, skarżąca została poinformowana, że w wyniku oceny formalnej, ww. projekt został oceniony negatywnie, ponieważ nie spełnił obligatoryjnego kryterium formalno-merytorycznego wyrażonego punktowo tj. Adekwatność dobru zadań.
Od negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie przedmiotowego projektu, skarżąca wniosła protest. W proteście skarżąca przedstawiła zarzuty do kryteriów punktowych. Podniosła, że wniosek spełnia wszystkie kryteria formalno-merytoryczne i powinna uzyskach nie tylko wymagane minimum, ale również punkty dodatkowe ze wiele ważnych obszarów wskazanych we wniosku za które wielokrotnie uzyskiwała jedne z najwyższych ocen. W opinii skarżącej, ocena ekspertów zawiera nieścisłości, wzajemne rozbieżności, a przede wszystkim sprzeczności z Regulaminem konkursu oraz informacjami uzyskiwanymi w ramach punktów informacyjnych. W samym Regulaminie również pojawia się omyłka pisarska, która wprowadziła skarżącą w błąd oraz brak precyzyjnych wyjaśnień, które w kluczowych kwestiach powodują dezorientację i brak możliwości przyjęcia właściwego a przede wszystkim oczekiwanego rozwiązania (np. w kwestii realizacji usług rehabilitacyjnych). Ponadto do tej pory we wszystkich projektach podobne uwagi miały wymiar kosmetyczny i były kierowane do poprawy w ramach negocjacji. Tym razem stały się przyczyną obniżenia punktacji i nieuzyskania wymaganego minimum, z czym skarżąca się nie zgadza, ponieważ ich charakter nie ma wpływu na jakość i cele projektu. Co więcej – zdaniem skarżącej - część ocen ekspertów świadczy o braku wiedzy na temat kluczowych dokumentów strategicznych dla niniejszego konkursu tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz.U. z 2012 r., poz. 850 z późn. zm.) czy krajowych przepisów odnośnie zakładania i funkcjonowania ZAZ. Skarżąca podkreśliła, że rozumie, że osoby oceniające nie mogą mieć wiedzy we wszystkich aspektach, a oceniają różnorodne wnioski, niemniej kluczowe dokumenty i rozporządzenia w danym obszarze projektowym są niezbędne dla prawidłowego zrozumienia wniosku. Szczególnie, iż Regulamin projektu wymaga tego od wnioskodawców. W tym zakresie standard powinien być ujednolicony dla beneficjentów i ekspertów oceny.
W uzasadnieniu protestu, skarżąca szczegółowo odniosła się nie tylko do tej części projektu, która została negatywnie oceniona i nie uzyskała minimalnej liczby punktów, ale również do tych jego aspektów, które uzyskały niską ocenę.
Skarżąca wniosła o ponowne przeliczenie punktacji lub ponowną ocenę wniosku.
Zarząd Województwa Małopolskiego nie znalazł podstaw do uwzględnienia protestu i wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie z dnia 2 października 2024 r.
W motywach rozstrzygnięcia, Zarząd Województwa Małopolskiego wskazał, że projekt otrzymał na etapie oceny formalno-merytorycznej średnią punktację na poziomie 26,5 pkt na 74 pkt możliwe o otrzymania. W kryterium Adekwatność doboru zadań, projekt nie uzyskał wymaganego minimum punktowego, tj. 6 pkt (otrzymał 5 pkt).
Podkreślił, że ocena projektów ma charakter konkurencyjny i indywidualny, opierając się ściśle na kryteriach zatwierdzonych Uchwałą Nr 49/23 Komitetu Monitorującego FEM 2021-2027 z dnia 18 października 2023 r. Argumenty skarżącej dotyczące jej wcześniejszych sukcesów w innych naborach oraz strategicznego znaczenia projektu dla regionu, organ uznał za bezpodstawne i niemające wpływu na ocenę zgodności wniosku z kryteriami przedmiotowego naboru. Ponadto organ podkreślił, że protest nie służy uzupełnianiu wniosku o nowe informacje, a ocena bazuje wyłącznie na treści wniosku złożonego na etapie oceny.
Analizując kryterium "Adekwatność doboru grupy docelowej", organ wyjaśnił, że jest to kryterium punktowe, gdzie ocenie podlegają dwa subkryteria: Adekwatność doboru grupy docelowej oraz Opis sposobu rekrutacji. W kryterium tym projekt skarżącej otrzymał 6 pkt od każdego z oceniających, na 10 pkt możliwych do otrzymania (przed pomnożeniem przez wagę 2). W subkryterium "Adekwatność doboru grupy docelowej" projekt otrzymał od każdego z oceniających 2 pkt, na 4 pkt możliwe do uzyskania.
Organ zgodził się z oceniającymi, że opis spotkań badawczo-informacyjnych był mało precyzyjny, albowiem brakowało informacji o ich celu. Ponadto spotkania te dotyczyły do powiatu bocheńskiego, podczas gdy projekt miał obejmować całe województwo małopolskie. Ponadto uznano za nieracjonalne kierowanie wsparcia do osób z całego województwa przy lokalizacji Zakładu Aktywności Zawodowej (ZAZ) w powiecie bocheńskim, zwłaszcza w kontekście zdiagnozowanych barier grupy docelowej (m.in. problemy z mobilnością, lęk, brak środków na dojazd). Argument skarżącej o rzekomych zaleceniach Punktu Informacyjnego co do zasięgu wojewódzkiego został odrzucony z braku potwierdzenia w oficjalnych wyjaśnieniach. Organ podkreślił, że skarżąca zgodziła się z argumentem oceniającego, który dotyczył wzajemnego wykluczenia się grupy docelowej (wskazanie ok. 70% biernych zawodowo i ok. 60% bezrobotnych) oraz sprzeczności tej deklaracji z częścią wskaźnikową wniosku. Zatem, trudno jest stwierdzić, do jakich osób ostatecznie skierowany jest projekt, czy są to osoby bierne zawodowo, czy tylko bezrobotne.
W opinii organu, wskazana argumentacji skarżącej w proteście, że była to oczywista omyłka pisarska nie potwierdza, że nieścisłość tą należy traktować jako oczywistą omyłkę pisarską, poza tym regulamin naboru nie przewiduje możliwości poprawiania takich błędów przez WUP.
W subkryterium "Opis sposobu rekrutacji" projekt uzyskał 4 pkt od każdego z oceniających, na 6 pkt możliwych do zdobycia. Organ zwrócił uwagę, że skarżąca we wniosku podała zbyt ogólnie dokument potwierdzający miejsce zamieszkania i nauki, wskazując, że regulamin wymagał bardziej precyzyjnego określenia (np. zaświadczenie z OPS, PCPR, placówki oświatowej). Z kolei argument skarżącej o limicie znaków, organ uznał za niewystarczające usprawiedliwienie. Organ zwrócił również uwagę, na brak jasnego opisu celu przeprowadzania rozmów rekrutacyjnych i ich wpływu na kwalifikację do projektu. Organ zgodził się jednak ze skarżącą, że weryfikowanie predyspozycji do pracy w ZAZ na etapie rekrutacji byłoby przedwczesne i sprzeczne z logiką wsparcia (diagnoza potrzeb następuje po rekrutacji). Niemniej za zasadne uznano uwagi dotyczące braku racjonalnego uzasadnienia dla podziału rekrutacji na dwie tury odbywające się w kolejnych miesiącach (grudzień 2024, styczeń 2025), co podważyło argumentację skarżącej o korzyściach płynących z tur (np. czas na monitoring, elastyczność). Organ zwrócił również uwagę na brak adekwatnych kryteriów preferencyjnych, które odpowiadałyby na zdiagnozowane problemy grupy docelowej (np. przemoc, alkoholizm, bariery kobiet związane z opieką nad osobami zależnymi), a więc kryteria formalne uznano za niewystarczające.
W odniesieniu do kryterium "Adekwatność doboru zadań", organ podkreślił, że jest to kryterium punktowe, gdzie ocenie podlegają takie kwestie jak: adekwatność doboru zadań w kontekście osiągnięcia celu projektu, zdiagnozowanych problemów i potrzeb grupy docelowej; poprawność opisu merytorycznego zadań (z uwzględnieniem rodzaju i charakteru wsparcia, liczby podmiotów, uczestników poszczególnych zadań) wraz ze wskazaniem podmiotu realizującego działania, spójność i logika zadań w kontekście celu projektu, zdiagnozowanych problemów i potrzeb grupy docelowej, racjonalność harmonogramu realizacji projektu.
W kryterium tym projekt skarżącej otrzymał 3 pkt od każdego z oceniających (przed przemnożeniem przez wagę 2), tj. projekt nie uzyskał wymaganego minimum punktowego. Organ uznał część argumentów skarżącej. Niemiej jednak wskazał, że nieracjonalnym i nieoptymalnym założeniem w projekcie jest transport uczestników z całego województwa do ZAZ-u, który zlokalizowany jest w powiecie bocheńskim, co jest sprzeczne ze zdiagnozowanymi barierami grupy docelowej (m.in. lęk, brak środków, ograniczenia fizyczne). Ponadto organ wskazał, na brak uzasadnienia wyboru profilu działalności ZAZ (pracownie stolarska i ślusarska) w kontekście zdiagnozowanych potrzeb, potencjału i predyspozycji grupy docelowej. Wybór ten oparto głównie na analizie rynku usług reklamowych, a nie na diagnozie potencjalnych uczestników i ich możliwości, co jest sprzeczne z zasadą indywidualizacji wsparcia. Organ zwrócił również uwagę na wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa pracy w tych branżach dla osób z niepełnosprawnościami, uznając deklaracje skarżącej o zakupie bezpiecznych maszyn za niewystarczające bez głębszego uzasadnienia wyboru profilu w kontekście bezpieczeństwa.
Za zasadny uznano zarzut eksperta dotyczący nieracjonalności harmonogramu realizacji zadań nr 6 (Trening Kompetencji i Umiejętności Społecznych) i 7 (Szkolenia), zaplanowanych na krótki okres (4 miesiące: styczeń-kwiecień 2025) przy jednocześnie dużym wymiarze godzin (80h/osobę dla każdego zadania) i późnej turze rekrutacji (styczeń 2025). Potwierdzono także brak zaplanowania działań odpowiadających na specyficzne bariery kobiet (np. związane z opieką nad osobą zależną).
Jednocześnie organ uznał za niezasadne lub mało istotne niektóre uwagi oceniających tj. argument dotyczący ogólnego opisu kadry (uznano, że należy go oceniać w innym kryterium), drobną omyłkę pisarską wnioskodawcy w powołaniu się na wytyczne MFiPR, krytykę wymiaru 80 godzin treningu kompetencji (uznano za potencjalnie uzasadniony specyfiką grupy docelowej, odrzucając porównania do innych projektów z bazy konkurencyjności) oraz nieistotną niespójność w dacie rozpoczęcia funkcjonowania ZAZ ("przełom marca i kwietnia" vs "01.04.2025"). Organ zgodził się również ze skarżącą, że brak literalnego wpisania deklaracji o stosowaniu ustaw i standardów dotyczących ZAZ nie powinien obniżać punktacji, gdyż skarżąca złożyła ogólne oświadczenia o znajomości i stosowaniu dokumentacji. Mimo uwzględnienia części argumentów protestu i podniesienia punktacji z 3 do 5, projekt nadal nie spełniał wymogu minimum 6 punktów w tym kryterium.
W kryterium "Zdolność do efektywnej realizacji projektu" projekt skarżącej uzyskał 5 pkt od oceniającego nr 1 i 4 pkt od oceniającego nr 2.
Organ podtrzymał ocenę niższą, zwłaszcza w subkryterium "Potencjał Wnioskodawcy/partnerów" (oceny 5 i 4 pkt). W ocenie organu, skarżąca nie wykazała w wystarczającym stopniu dysponowania istniejącym potencjałem kadrowym (opierając się głównie na osobach, które miały być dopiero "zaangażowane" lub na zleceniu zadań podmiotom zewnętrznym, zamiast na osobach zatrudnionych na umowę o pracę). Organ wskazał również na braki potencjału technicznego – wniosek opisywał zasoby (wyposażenie ZAZ, sale szkoleniowe), które miały być dopiero nabyte lub wynajęte ze środków projektu, a nie stanowiły zasobów posiadanych przez skarżącą na etapie składania wniosku. Z kolei skarżąca nie kwestionowała oceny w subkryterium "Doświadczenie Wnioskodawcy/partnerów" (ocena 4 pkt).
Odnosząc się do zarzutów dotyczących kryteriów zerojedynkowych, gdzie oceniający wskazali status "Do poprawy", organ wyjaśnił, że taki status nie jest oceną negatywną i nie stanowił podstawy odrzucenia wniosku. Uwagi te nie miały wpływu na punktację i nie byłyby przedmiotem negocjacji punktacji, gdyby projekt przeszedł dalej.
Końcowo, organ odnosząc się do zarzutu dotyczącego nierzetelności ocen, stwierdził, że chociaż nie wszystkie argumenty oceniających były w pełni trafne (co częściowo skorygowano, podnosząc punktację w jednym kryterium), to ocena została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi kryteriami, a przyznana punktacja była adekwatnie uzasadniona w odniesieniu do treści wniosku.
Podsumowując, po dokonaniu ponownej weryfikacji, organ uznał większość pierwotnych zastrzeżeń oceniających za zasadne. Mimo podniesienia punktacji w kryterium "Adekwatność doboru zadań" do 5 punktów, projekt nadal nie osiągnął wymaganego minimum 6 punktów w tym kluczowym kryterium. Ostateczna punktacja projektu wyniosła 30,5 pkt. W związku z powyższym, protest skarżącej został uznany za niezasadny i nie został uwzględniony.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 63 w zw. art. 56 ust. 5 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie oceny Wniosku w sposób dowolny, stawianie wymagań względem wnioskodawcy nie wynikających z dokumentacji konkursowej oraz wybiórczą, a nie całościową lekturę Wniosku, co skutkowało brakiem rzetelnej i obiektywnej oceny Projektu w ramach następujących kryteriów merytorycznych punktowych: Kryterium nr 2.1 "Adekwatność doboru grupy docelowej", Kryterium nr 2.2 "Adekwatność doboru zadań", Kryterium 2.3 "Zdolność do efektywnej realizacji projektu", przejawiającej się w szczególności w:
a) nieuzasadnionym odjęciem punktów przez oceniających w ramach ww. kryteriów i w konsekwencji przyznaniu projektowi mniejszej liczby punktów;
b) niekorzystnym dla strony skarżącej interpretowaniu nieostrych postanowień dokumentacji konkursowej oraz nie wzięcia pod uwagę przy ocenie wniosku i protestu błędów w Regulaminie konkursu;
c) stawianiem projektowi wymogów nieujętych w dokumentacji konkursowej;
d) braku przypisania wagi poszczególnym uchybieniom stwierdzonym przez oceniających i w konsekwencji dowolnej ocenie kryteriów ocenianych punktowo polegającej na przypisaniu nieokreślonej liczby punktów w ramach tych kryteriów bez stosownej gradacji rangi i wagi stwierdzonych uchybień;
e) nieproporcjonalnym do stwierdzonych uchybień odjęciu punktów w poszczególnych kryteriach przez oceniających;
f) pomijaniem w ocenie protestu argumentów strony skarżącej świadczących o braku logiki i niezgodności wskazanych przez IP i IZ uchybień z prawem krajowym, co skutkowało błędnym uznaniem, iż ocena projektu przez organ była zgodna z prawem, mimo że naruszała zasady przejrzystości, rzetelności, proporcjonalności i pewności prawnej,
2. art. 63 w zw. art. 56 ust. 5 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez nierzetelne i nieprzejrzyste rozpoznanie protestu, w szczególności brak wszechstronnego odniesienia się do podniesionych zarzutów, brak samodzielnej oceny Projektu i braki w uzasadnieniu Protestu utrudniające, a nawet uniemożliwiające weryfikację jego prawidłowości; co skutkowało tym, że argumentacja oceniających nie była zrozumiała dla skarżącej, nie prezentowała w precyzyjny sposób przesłanek wyboru ani dokonanej oceny punktacji oraz pomijała obowiązek przypisania wagi (odjęciu punktów) poszczególnym uchybieniom stwierdzonym przez oceniających, co należy uznać za naruszenie zasad ujętych w ustawie wdrożeniowej,
3. art. 51 ust 1 ustawy wdrożeniowej poprzez stworzenie w regulaminie niejasnych, nieprecyzyjnych kryteriów wyboru. Kryteria wyboru mają na tyle charakter ocenny i na tyle ogólny, który uniemożliwia porównanie wszystkich zgłoszonych projektów. W sytuacji gdzie Kryteria powinny być jednakowe dla wszystkich potencjalnych beneficjentów projektów zgłoszonych w ramach danego konkursu.
4. art. 73 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, Funduszu Spójności, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji i Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury, a także przepisy finansowe na potrzeby tych funduszy oraz na potrzeby Funduszu Azylu, Migracji i Integracji, Funduszu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Instrumentu Wsparcia Finansowego na rzecz Zarządzania Granicami i Polityki Wizowej poprzez naruszenie przewidzianej w tym przepisie zasady przejrzystości w stosowaniu kryteriów i procedur przy wyborze operacji do dofinansowania przez Instytucję Zarządzającą;
5) art. 5 ust. 4 TUE w zw. z art. 41 ust. 1 i 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej przez nierzetelną ocenę protestu Skarżącej w zakresie kryteriów wskazanych powyżej i rozpatrzenie protestu Skarżącej polegające na niepełnym i fragmentarycznym odniesieniu się do zarzutów Skarżącej przejawiającym się w szczególności m.in. w:
a. braku logiczności oceny argumentów strony Skarżącej w odniesieniu do obowiązującego prawa,
b. niekorzystnym interpretowaniu nieostrych postanowień dokumentacji konkursowej,
c. stawianiu projektowi wymogów nieujętych w dokumentacji konkursowej;
d. braku przypisania wagi poszczególnym uchybieniom stwierdzonym przez oceniających i w konsekwencji dowolnej ocenie kryteriów ocenianych punktowo polegającej na przypisaniu bliżej nieokreślonej liczby punktów w ramach tych kryteriów bez stosownej gradacji rangi i wagi stwierdzonych uchybień co narusza zasadę przejrzystości i rzetelności, budzi wątpliwości co do reguł bezstronności i równości dokonywanej oceny.
e. nieproporcjonalnym do stwierdzonych uchybień odjęciu punktów w poszczególnych kryteriach przez oceniających. Tym samym IP i IZ narusza prawo do dobrej administracji przejawiające się w sprawiedliwym rozpatrzeniu sprawy a także prawidłowym uzasadnieniu negatywnej decyzji oraz zasadę proporcjonalności stosując przy ocenie poszczególnych uchybień w ramach oceny kryteriów sankcje nieproporcjonalne do tych uchybień, co znajduje odzwierciedlenie w dokonywanych przez IZ wybiorczym i nieuzasadnionym wyborom, co w ich opinii było kluczowym argumentem przy ocenie danego kryterium, a co nim nie było.
Powyższe skutkowało tym, ze organ nierzetelnie i nieprzejrzyście dokonał rozpoznania protestu, w szczególności nie dokonał rzetelnej oceny projektu w zakresie przedstawionych zarzutów odnośnie kryteriów merytorycznych punktowych, co należy uznać za naruszenie zasad ujętych w ustawie ustawy wdrożeniowej;
5. art. 125 ust. 3 iit. a) rozporządzenia nr 1303/2013 w zw. z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że kryteria wyboru ustanowione przez właściwe instytucje, stanowią wadliwość systemową, treść lub sposób interpretacji przez organ naruszają zasady przejrzystości i pewności prawnej;
6. art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 77, 80, k.p.a. tj. naruszenia przepisów postępowania poprzez niezbadanie stanu faktycznego sprawy, które miało wpływ na wynik postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2 oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu obszernej skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 73 ust. 8 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021 – 2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079, dalej: ustawa) w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę właściwej instytucji w celu ponownego rozpatrzenia podjętego przez nią rozstrzygnięcia w przedmiocie nieuwzględnienia protestu, o którym mowa w art. 69 ust. 1 pkt 2, albo w przedmiocie negatywnej ponownej oceny, o której mowa w art. 69 ust. 4 pkt 2, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, która pozostawiła protest bez rozpatrzenia; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe.
W ocenie Sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ ocena projektu została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa.
W niniejszej sprawie okolicznością sporną było spełnienie obligatoryjnego kryterium formalno-merytorycznego wyrażonego punktowo tj. Adekwatność dobru zadań.
Postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy oraz dokumenty (dostępne na stronie internetowej Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027) dotyczące naboru FEMP.06.16-IP.02-024/23.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy podstawę systemu realizacji programu mogą stanowić w szczególności przepisy prawa, wytyczne, szczegółowy opis priorytetów programu, opis systemu zarządzania i kontroli oraz instrukcje wykonawcze zawierające procedury działania właściwych instytucji.
Jak stanowi art. 45 ust. 1 ustawy, właściwa instytucja przeprowadza postępowanie w zakresie wyboru projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny. Właściwa instytucja zapewnia równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania oraz równe traktowanie wnioskodawców (ust. 2). Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy, w celu wyboru projektów do dofinansowania właściwa instytucja przeprowadza nabór wniosków o dofinansowanie projektu, zwany dalej "naborem". Warunkiem przeprowadzenia naboru przez właściwą instytucję jest: 1) przyjęcie regulaminu wyboru projektów oraz 2) udostępnienie regulaminu wyboru projektów potencjalnym wnioskodawcom (ust. 2). Udostępnienie regulaminu wyboru projektów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, w przypadku konkurencyjnego sposobu wyboru projektów następuje w formie ogłoszenia o naborze upublicznianego na stronie internetowej właściwej instytucji oraz na portalu (ust. 3). Ogłoszenie o naborze zawiera nazwę właściwej instytucji, wskazanie przedmiotu naboru, informację o potencjalnych wnioskodawcach, termin składania wniosków o dofinansowanie projektu, regulamin wyboru projektów oraz dane do kontaktu (ust. 4).
Zgodnie z pkt 1.1 ust. 4 regulaminu: "Przystąpienie do konkursu jest równoznaczne z akceptacją przez Wnioskodawcę postanowień Regulaminu oraz ze zgodą na doręczanie pism za pomocą systemu IGA, z wyłączeniem przypadków określonych w pkt 1 Podrozdziału 1.6.".
Wskazać należy, że we wniosku o dofinansowanie projektu skarżąca oświadczyła, że zapoznała się z regulaminem wyboru projektów, w tym ze wzorem umowy o dofinansowanie oraz oświadczyła, że akceptuje postanowienia w nich zawarte.
Wnioskodawca może zostać wezwany przez IZ, w trakcie postępowania, do przedstawienia wyjaśnień/uzupełnień lub poprawy w odniesieniu do ujętych we wniosku o dofinansowanie projektu informacji w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów oraz do korekty drobnych błędów. Kryteria, których spełnienie przez projekt może podlegać wyjaśnieniom/uzupełnieniom/poprawie wskazane są w Załączniku nr 1 do regulaminu. Uzupełnienie lub poprawa wniosku odbywa się wyłącznie na etapie negocjacji i następuje tylko w odniesieniu do projektów, które spełniły warunki zakwalifikowania do etapu negocjacji tj.: a) uzyskały co najmniej minimalną liczbę punktów określoną dla danego kryterium punktowego oraz b) spełniły kryteria zero-jedynkowe lub oceniający stwierdził, że co najmniej jedno kryterium zero-jedynkowe wymaga poprawy lub uzupełnienia.
Należy wskazać, że projekt skarżącej został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej ze względu na fakt niespełnienia kryterium Adekwatność doboru zadań, projekt nie uzyskał wymaganego minimum punktowego, tj. 6 pkt (otrzymał 5 pkt) Należy wskazać, że zgodnie z postanowieniami powołanego regulaminu, uzyskanie oceny negatywnej w zakresie co najmniej jednego kryterium formalnego skutkuje negatywną oceną całego projektu.
W niniejszej sprawie sporne było, czy projekt skarżącej spełnia warunki określone w FEM 2021-2027 i wpisuje się w kryteria SzOP aktualne na dzień ogłoszenia naboru. Sporną okolicznością było również ustalenie, czy IZ miała obowiązek wezwać skarżącą o uzupełnienie, czy poprawienie wniosku, tak aby umożliwić skarżącej spełnienie kryteriów formalnych.
Mając na względzie powyższe, należy wskazać, że kontrola sądowoadministracyjna w niniejszej sprawie sprowadza się do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza reguł określonych w ustawie oraz dokumentach regulujących nabór. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz zarządu w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji. Nadto sąd administracyjny rozpoznając skargę na wydane rozstrzygnięcie, posiada jedynie kompetencję do badania, pod kątem legalności, tylko tego rozstrzygnięcia. Nie może odnosić się do generalnych założeń całego postępowania konkursowego, zasad jego przeprowadzania, a także sposobu sformułowania kryteriów oceny projektów przedłożonych przez strony. Ponadto sąd administracyjny nie ma kompetencji, aby ocenić i podważyć wiedzę eksperta dokonującego oceny w sprawie. Tylko naruszenie prawa procesowego lub materialnego, które mogły mieć wpływ na wynik oceny, może skutkować uchyleniem określonego aktu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 sierpnia 2024 r., sygn. I SA/Ke 261/24, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Ocenie w ramach kryterium Adekwatność doboru zadań podlega w szczególności, czy adekwatność doboru zadań w kontekście osiągnięcia celu projektu, zdiagnozowanych problemów i potrzeb grupy docelowej; poprawność opisu zakresu merytorycznego zadań (z uwzględnieniem rodzaju i charakteru wsparcia, liczby podmiotów, uczestników/uczestniczek zadań) wraz ze wskazaniem podmiotu realizującego działania w ramach zadania; spójność i logika zadań w kontekście celu projektu, zdiagnozowanych problemów i potrzeb grupy docelowej; racjonalność harmonogramu realizacji projektu, w tym wskazanie terminów rozpoczęcia i zakończenia działań, kolejność realizowanych działań. W celu potwierdzenia spełnienia kryterium dopuszczalne jest wezwanie wnioskodawcy do przedstawienia wyjaśnień, jak również do uzupełnienia lub poprawy projektu wyłącznie na etapie negocjacji i następuje tylko w odniesieniu do projektów, które spełniły warunki zakwalifikowania do etapu negocjacji. Niespełnienie kryterium natomiast skutkuje negatywną oceną projektu.
W kryterium tym projekt skarżącej otrzymał 3 pkt od każdego z oceniających (przed przemnożeniem przez wagę 2), tj. projekt nie uzyskał wymaganego minimum punktowego. Organ uznał część argumentów skarżącej. Niemiej jednak wskazał, że nieracjonalnym i nieoptymalnym założeniem w projekcie jest transport uczestników z całego województwa do ZAZ-u, który zlokalizowany jest w powiecie bocheńskim, co jest sprzeczne ze zdiagnozowanymi barierami grupy docelowej (m.in. lęk, brak środków, ograniczenia fizyczne). Ponadto organ wskazał na brak uzasadnienia wyboru profilu działalności ZAZ (pracownie stolarska i ślusarska) w kontekście zdiagnozowanych potrzeb, potencjału i predyspozycji grupy docelowej. Wybór ten oparto głównie na analizie rynku usług reklamowych, a nie na diagnozie potencjalnych uczestników i ich możliwości, co jest sprzeczne z zasadą indywidualizacji wsparcia. Organ zwrócił również uwagę na wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa pracy w tych branżach dla osób z niepełnosprawnościami, uznając deklaracje skarżącej o zakupie bezpiecznych maszyn za niewystarczające, bez głębszego uzasadnienia przez nią wyboru profilu w kontekście bezpieczeństwa.
Za zasadny uznano zarzut eksperta dotyczący nieracjonalności harmonogramu realizacji zadań nr 6 (Trening Kompetencji i Umiejętności Społecznych) i 7 (Szkolenia), zaplanowanych na krótki okres (4 miesiące: styczeń-kwiecień 2025 r.) przy jednocześnie dużym wymiarze godzin (80h/osobę dla każdego zadania) i późnej turze rekrutacji (styczeń 2025 r.). Potwierdzono także brak zaplanowania działań odpowiadających na specyficzne bariery kobiet (np. związane z opieką nad osobą zależną).
Jednocześnie organ uznał za niezasadne lub mało istotne niektóre uwagi oceniających tj. argument dotyczący ogólnego opisu kadry (uznano, że należy go oceniać w innym kryterium), drobną omyłkę pisarską wnioskodawcy w powołaniu się na wytyczne MFiPR, krytykę wymiaru 80 godzin treningu kompetencji (uznano za potencjalnie uzasadniony specyfiką grupy docelowej, odrzucając porównania do innych projektów z bazy konkurencyjności) oraz nieistotną niespójność w dacie rozpoczęcia funkcjonowania ZAZ ("przełom marca i kwietnia" vs "01.04.2025"). Organ zgodził się również ze skarżącą, że brak literalnego wpisania deklaracji o stosowaniu ustaw i standardów dotyczących ZAZ nie powinien obniżać punktacji, gdyż skarżąca złożyła ogólne oświadczenia o znajomości i stosowaniu dokumentacji.
Mimo uwzględnienia części argumentów protestu i podniesienia punktacji z 3 do 5, projekt nadal nie spełniał wymogu minimum 6 punktów w tym kryterium.
W ocenie Sądu ocena projektu przedłożonego przez skarżącego została przeprowadzona zgodnie z przepisami ustawy, oraz aktów regulujących postępowanie w sprawie wniosków o dofinansowanie projektów. Skarżąca przystępując do konkursu zaakceptowała kryteria mające zastosowanie do oceny wniosków.
Odnosząc się do zakresu i treści zarzutów skargi kwestionujących merytoryczną weryfikację wniosku, należy zaznaczyć, że przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej sprowadza się nie do weryfikacji merytorycznej wniosku, a do zbadania, czy przeprowadzona procedura konkursowa oraz dokonana w jej trakcie ocena projektu nie naruszają reguł określonych w ustawie oraz dokumentach regulujących nabór. Zmierza w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz Instytucji Zarządzającej nie jest dowolna, czy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny i przyznanej punktacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. II GSK 4048/17, opubl. w CBOSA).
Zgodnie z art. 73 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy, tylko stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na wynik oceny, mogłoby skutkować uchyleniem kontrolowanego przez sąd aktu. W rozpoznawanej sprawie Sąd – wbrew zarzutom skargi – takich nieprawidłowości nie stwierdził. W ocenie Sądu ocena mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiadająca generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, niebudzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny i przyznanej punktacji.
Mając na względzie powyższe, w ocenie Sądu ocena projektu zgłoszonego przez skarżącego została dokonana zgodnie z ustawą i regulaminem, a zatem Sąd na podstawie art. 78 ust. 8 pkt 2 ustawy oddalił skargę.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI