II SA/Go 521/23

II SA/Go 521/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 541
art. 7 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2022 poz 988
art. 130 ust. 1
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant referent Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) w zw. z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) orzekł o zatrzymaniu elektronicznie (poprzez wprowadzenie danych do Centralnej Ewidencji Kierowców) prawa jazdy kategorii B ([...]) numer [...] na druku seria [...] wydanego dla A.K. w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji skierował wniosek nr [...] o sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym wobec wielokrotnego naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w okresie od dnia [...] stycznia 2022 r. do dnia [...] grudnia 2022 r. A.K. otrzymała łącznie 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Organ odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że liczba punktów za naruszenie przepisów w ruchu drogowym, obliczona przez komendanta wojewódzkiego policji jako organ prowadzący ewidencję jest wiążąca, gdyż organ administracji nie dysponuje samodzielną kompetencją do ustalania liczby punktów karnych (wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12, z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 777/15, z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1389/18).
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A.K..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 1-2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 570 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, decyzję Prezydenta Miasta utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że na mocy przepisu art. 7 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającym termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 (ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy z Prawo o ruchu drogowym. Kolegium wyjaśniło, że art. 130 uchylony został przez art. 125 pkt 13 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r. Nr 30, poz. 51) z dniem 4 czerwca 2018 r. (art. 139 pkt 3 tej ustawy). Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 957), przepis art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym (ust. 1). Minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust. 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie (ust. 2). Z dniem 17 września 2022 r. wszedł w życie art. 14 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2328), zgodnie z którym w ustawie z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw wprowadzono następujące zmiany: 2) uchyla się art. 16; 3) art. 16a otrzymuje brzmienie: Art. 16a. Do dnia wskazanego w komunikacie, o którym mowa w art. 14 ust. 2, policjant zatrzyma prawo jazdy w razie przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Przepisy art. 135 ust. 4, art. 135 a ust. 5, art. 135b i art. 136 ust. 1-3 oraz art. 139 ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się odpowiednio.
We wniosku sporządzonym na podstawie art. 18 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw Komendant wskazał, że w okresie od dnia [...] stycznia 2022 r. do dnia [...] grudnia 2022 r. A.K. wielokrotnie naruszyła przepisy ruchu drogowego, za które przypisano jej łącznie 30 punktów.
Kolegium podkreśliło, że zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej sformułowanie "wydaje decyzję" świadczy o obligatoryjnym charakterze wydania decyzji o zatrzymaniu kierowcy prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W postępowaniu o zatrzymanie prawa jazdy nie bada się, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy, ani też czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano w ewidencji kierowców naruszających przepisy właściwą liczbę punktów. Przypisywanie punktów karnych w ewidencji należy do organów Policji. Organy orzekające o zatrzymaniu prawa jazdy nie są uprawnione do weryfikacji prawidłowości ich naliczenia, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Starosta rozpatrujący wniosek organu Policji jest związany danymi zawartymi w ewidencji. Z powyższych przyczyn - w ocenie Kolegium - nie miały znaczenia dla sprawy inne podnoszone w odwołaniu okoliczności, w tym m.in.: możliwość utraty pracy, posiadane wykształcenie, czy też fakt, iż poza sporadycznymi mandatami odwołująca nie popełniła żadnego ciężkiego przestępstwa ani wykroczenia.
Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. przez A.K., w której reprezentujący skarżącą pełnomocnik profesjonalny sformułował zarzuty błędnych ustaleń faktycznych poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż skarżąca wielokrotnie naruszyła przepisy o ruchu drogowym, gdy tymczasem przekroczenie ilości 24 punktów karnych nastąpiło wskutek nieprawidłowo naliczonej ilości punktów karnych za zdarzenie z dnia [...] grudnia 2022 r., poprzez zaniechanie skorzystania z nadzwyczajnego złagodzenia kary i odstąpienia od kumulacji punktów karnych za dwa przewinienia. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że A.K. jest osobą spokojną, nie wchodzącą wcześniej w konflikt z prawem. Poza sporadycznymi mandatami (wynikającymi z częstotliwości poruszania się po drogach) nie popełniła żadnego ciężkiego wykroczenia, ani przestępstwa. Od ponad 20 lat pracuje na stanowisku przedstawiciela handlowego, więc posiadanie prawa jazdy jest kluczowe z punktu widzenia jej pracy. Bez prawa jazdy zostanie zwolniona, albowiem nie będzie w stanie tejże pracy świadczyć. Konsekwencje, jakie ją spotkają, będą zatem niewspółmierne do przewinienia, jakiego się dopuściła. Skarżąca jest świadoma, iż wykroczenie objęte wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego r., w sprawie [...] było niebezpieczne, ale nie popełniła go świadomie. W realiach niniejszej sprawy uzasadnione było nałożenie 15 punktów za popełnione wykroczenie i odstąpienie od zasady kumulacji punktów karnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania skarżonej decyzji stanowił art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającym termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, jak to przytoczono wyżej, została wyczerpująco i prawidłowo omówiona kwestia związana z obowiązywaniem przepisu art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynikająca ze zmieniającego się stanu prawnego w związku z obowiązywaniem przepisów przejściowych. Należy podkreślić, że do dnia orzekania przez organy Minister Cyfryzacji nie określił terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach. Z tego względu okoliczność przekroczenia przez skarżącą liczby 24 punktów w wyniku naruszeń przepisów ruchu drogowego stanowiła przesłanką do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
Podkreślenia wymaga, że organ wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy opiera swoje rozstrzygnięcie o informację przekazaną przez komendanta wojewódzkiego policji, która ma charakter dokumentu urzędowego, stanowiącego dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Tym samym starosta rozpatrując sprawę o zatrzymanie prawa jazdy nie jest uprawniony do kwestionowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym, jak i badania okoliczności, w których skarżący dopuścił się tego wykroczenia. Rozstrzygnięcie, które zapada w trybie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej ma charakter związany i starosta ma obowiązek zatrzymać prawo jazdy wobec przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a ustawodawca - jak trafnie stwierdziło Kolegium - nie pozostawił organom administracji żadnej dowolności w tym zakresie. Kwestia prawidłowości dokonanych wpisów może być podnoszona przez osobę naruszającą przepisy ruchu drogowego w postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji. Natomiast wysokość wpisu punktów karnych w ewidencji i prawidłowość ich usunięcia może być kwestionowania w odrębnym postępowaniu, a wydana w tym postępowaniu czynność podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Kwestia ta nie może natomiast być rozpatrywana ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, jest przesłanką rozstrzygnięcia, ani też w postępowaniu sądowym kontrolującym decyzje wydane w takich sprawach. Przyjęcie poglądu, że organ administracji jest uprawniony do samodzielnego weryfikowania liczby punktów karnych prowadziłoby w rezultacie do tego, że to ten organ, a nie właściwy organ Policji, ustalałby ilość przypisanych danemu kierowcy punktów karnych. Tym samym brak było podstaw do przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy oceny okoliczności podnoszonych w powyższym zakresie przez skarżącą. Pogląd ten ugruntowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zostało trafnie przytoczone przez organy.
W sprawie nie miał zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2022 r., K 4/21, który co do zasady dotyczył art. 7 ust. 1 pkt 2, a nie powołanego przez organy art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej z dnia 20 marca 2015 r., rozumiany w ten sposób, że podstawę wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, stanowi wyłącznie informacja organu kontroli ruchu drogowego o ujawnieniu popełnienia czynu opisanego w art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Należy podkreślić, na co zwrócił uwagę sam Trybunał w uzasadnieniu, iż wyrok ten nie odnosi się do wszystkich stanów faktycznych, w których starosta wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie informacji właściwego organu. Trybunał zakwestionował możliwość wydania przez starostę decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy wyłącznie na podstawie informacji przekazanej przez Policję bez zapewnienia kierującemu prawa do przedstawienia swoich racji w toku postępowania administracyjnego, bądź gdy prawo do przedstawienia dowodów zostało co prawda zagwarantowane, ale wyłącznie formalnie. Trybunał zwrócił uwagę, że jeśli w ramach tego postępowania strona kwestionuje fakt popełnienia naruszenia prawa, wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia powinny być rozstrzygnięte zanim nałożona zostanie sankcja.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżąca nie kwestionowała faktu popełnienia wykroczeń, a jedynie ilość zaewidencjonowanych punktów. Jak to już wskazano wyżej, w judykaturze ugruntowany jest pogląd, który podziela skład orzekający w sprawie, że przypadkach spornych sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do ewidencji, lecz następuje to w odrębnym postępowaniu (por. wyroki NSA: z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2358/15; z 9 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 855/12; z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13; z 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1203/11 i sygn. akt I OSK 1306/11; z 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 413/11; z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11; z 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10; z 15 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1456/09; z 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1451/09). Zagadnienie to nie mogło zatem być rozpatrywane, jak oczekuje tego skarżąca, ani w postępowaniu administracyjnym, w którym ilość punktów uwidocznionych w prowadzonej przez Policję ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest przesłanką rozstrzygnięcia w sprawie zatrzymania prawa jazdy, ani też w postępowaniu sądowym prowadzonym ze skargi na decyzje wydane w takim postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe rozważania, bezzasadność podniesionych w skardze zarzutów oraz brak okoliczności podważających zaskarżoną decyzję, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.).