III SA/Kr 1612/24

III SA/Kr 1612/24 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kisielowska
Renata Czeluśniak
Symbol z opisem
6260 Statut
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Rada Gminy~Wójt Gminy
Treść wyniku
stwierdzono nieważność załączników do uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
Art. 35  ust. 1  i ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak Asesor WSA Marta Kisielowska Protokolant sekretarz sądowy Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Wadowicach na uchwałę Rady Gminy Tomice z dnia 23 grudnia 2016 r. nr XXII/158/2016 w sprawie nadania statutów sołectwom Gminy Tomice I. stwierdza nieważność § 5 statutów stanowiących załączniki od 1 do 6 do zaskarżonej uchwały w zakresie sformułowania "w szczególności"; II. w pozostałym zakresie skargę oddala.
Uzasadnienie
Rada Gminy Tomice, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 7 i art. 40 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 35 ust.1 i art. 48 ust.1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 1465) podjęła 23 grudnia 2016 r. uchwałę nr XXII/158/2016 w sprawie nadania statutów sołectwom Gminy Tomice.
Załącznik nr 1 do tej uchwały stanowił Statut Sołectwa Lgota.
Załącznik nr 2 – Statut Sołectwa Radocza.
Załącznik nr 3 – Statut Sołectwa Tomice
Załącznik nr 4 – Statut Sołectwa Witanowice.
Załącznik nr 5 – Statut Sołectwa Woźniki.
Załącznik nr 6 – Statut Sołectwa Zygodowice.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Rejonowy w Wadowicach domagając się stwierdzenia nieważności uchwały w części, tj. w zakresie sformułowania "w szczególności" użytego w § 5, § 6 i § 17 ust.1 statutów sołectw oraz w zakresie § 8 ust. 2 pkt 1 i § 22 ust. 3-5 statutów sołectw, to jest w jakim wymienione przepisy przyznawały Zebraniu Wiejskiemu kompetencje do wyboru Sołtysa i Rady Sołeckiej.
Prokurator zarzucił Radzie Gminy naruszenie:
1. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 35 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o samorządzie gminnym przez przyjęcie w § 5, § 6 i § 17 ust. 1 statutów sołectw zwrotu "w szczególności", w zakresie, w jakim przepisy te określały zadania i kompetencje Sołectwa oraz Sołtysa, podczas gdy zadania te i kompetencje powinny być uregulowane w statucie w sposób wyczerpujący i w formie zamkniętego katalogu;
2. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 35 ust. 1 i 3 oraz art. 36 ust. 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym przez przyznanie w § 8 ust. 2 pkt 1 i § 22 ust. 3-5 statutów sołectw Zebraniu Wiejskiemu kompetencji do wyboru Sołtysa oraz Rady Sołeckiej, podczas gdy organy te powinny być wybierane przez mieszkańców sołectwa.
Zdaniem Prokuratora użycie zwrotu "w szczególności" w zakresie określenia zadań i uprawnień Sołectwa oraz Sołtysa stwarzało szerokie pole do interpretacji, pozwalając wykonawcy uchwały na poszerzenie zakresu zadań i kompetencji jednostek pomocniczych gminy oraz jej organów. Tymczasem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszono, że zadania przekazywane jednostce pomocniczej muszą być określone w sposób zamknięty (pełny), nie pozwalający na ich kreowanie przez organy samej jednostki pomocniczej, a rada gminy ma obowiązek w sposób enumeratywny określić zadania jednostki pomocniczej w jej statucie (wyroki NSA z 21 grudnia 2021 r., III OSK 4037/21 oraz z 6 października 2021 r., III OSK 3903/21). Z kolei w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych wskazano, że przez użycie zwrotu "w szczególności" zadania sołectwa czy jego organów nie zostają określone w sposób wyczerpujący, przez co istnieje prawna możliwość powierzenia im zadań przekraczających statutowe i ustawowe kompetencje (wyrok WSA w Poznaniu z 7 lipca 2020 r., IV SA/Po 573/20). Zadania sołectwa, sposób ich realizacji, zadania sołtysa i zadania rady sołeckiej powinny być uregulowane w statucie sołectwa w sposób wyczerpujący, w formie zamkniętego katalogu zadań i form działania sołectwa, jego organów i aparatu pomocniczego. Przyjęcie innego założenia umożliwiałoby także przekazywanie sołectwu i jego organom zadań w trybie pozastatutowym, zarówno przez radę gminy, jak i przez organ wykonawczy gminy. Taki porządek ustrojowy sołectwa jest sprzeczny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 35 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o samorządzie gminnym. Stanowi to także istotne naruszenie art. 7 Konstytucji. Brak jest kompetencji rady gminy do przyjęcia w statucie sołectwa otwartego katalogu zadań sołectwa i jego organów z otwartego katalogu zadań gminy, przyjętego w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten dotyczy bowiem zadań gminy, a nie zadań jej jednostek pomocniczych (wyrok WSA w Krakowie z 5 kwietnia 2018 r., III SA/Kr 1451/17, wyrok WSA we Wrocławiu z 5 czerwca 2012 r., III SA/Wr 111/12). Użycie w zaskarżonej uchwale zwrotów "w szczególności", w zakresie w jakim przepisy uchwały określały zadania i kompetencje sołectwa oraz sołtysa, stanowiło w ocenie Prokuratora, istotne naruszenie prawa.
Ponadto jak zarzucał Prokurator, § 8 ust. 2 pkt 1 oraz § 22 ust. 3-5 statutów, w zakresie, w jakim przyznawały Zebraniu Wiejskiemu prawo do wyboru sołtysa i rady sołeckiej, również istotnie naruszały prawo. Przyznanie zebraniu wiejskiemu charakteru elekcyjnego pozostawało w sprzeczności z regulacją art. 36 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w którym ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze. Gdyby bowiem ustawodawca zechciał, aby wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonywało zebranie wiejskie to stosowany zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o kompetencje elekcyjne (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Go 140/19). Skoro art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym przesądził, że prawo wybierania sołtysa oraz członków rady sołeckiej przysługuje osobom fizycznym (mającym status stałego mieszkańca sołectwa, uprawnionym do głosowania), to tym samym prawo to nie przysługiwało organowi sołectwa, jakim jest zebranie wiejskie (wyrok WSA w Krakowie z 10 października 2023 r., III SA/Kr 981/23).
Opisane powyżej naruszenia prawa miały charakter naruszeń istotnych, co powodowało konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały we wskazanej części.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Tomice wniósł o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej.
Według organu niesłuszny był zarzut Prokuratora odnoszący się do użycia sformułowania "w szczególności" poprzedzającego wyliczenie statutowych zadań sołectwa oraz sołtysa. Zadania te są wykonywane przez organ jednostki pomocniczej - sołtysa, stosownie do jego kompetencji jako organu wykonawczego. Zaskarżony § 17 ust. 1 statutów określa w sposób uszczegółowiony jedynie istotniejsze zadania sołtysa. Określenie kompetencji organu jednostki pomocniczej w sposób wskazany przez skarżącego jest natomiast niemożliwe do wykonania. Nie da się bowiem przewidzieć ani wymienić wszelkich zadań sołtysa. Prawny charakter statutu jednostki pomocniczej jako aktu prawa miejscowego wyklucza możliwość wymieniania w jego treści poleceń wykonywania konkretnych zadań. Unormowanie takie naruszałoby powagę tego aktu prawnego. Stanowiłoby to także naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 7 i art. 35 w zw. z art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym. Otwarty katalog zadań pozwala uniknąć sporów kompetencyjnych o charakterze pozytywnym lub negatywnym. Użycie sformułowania "w szczególności" odnośnie zadań sołectwa i katalogu zadań sołtysa, wskazuje na istnienie domniemania kompetencji sołectwa i sołtysa jako organu wykonawczego w sprawach nieuregulowanych.
Z kolei kwestie prawa do głosowania na zebraniu wiejskim uregulowano w § 8 ust.2 pkt 1 i § 22 ust. 3-5 oraz § 24 ust. 1 poszczególnych statutów sołectw. Zostały one zaczerpnięte z treści art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. W myśl § 9 ust. 1 statutów sołectw Zebranie Wiejskie tworzą pełnoletni, stale zamieszkujący na terenie danego sołectwa mieszkańcy. Zatem czynne prawo wyborcze na zebraniu wiejskim podczas wyborów organów jednostki pomocniczej mają wyłącznie stali mieszkańcy sołectwa, uprawnieni do głosowania, a definicja "zebrania wiejskiego" oznacza ogół pełnoletnich, stałych mieszkańców sołectwa. Ustawa nie uregulowała natomiast kwestii prawa do głosowania podczas podejmowania przez zebranie wiejskie innych rozstrzygnięć niż wyborcze. Oznacza to pozostawienie właściwemu organowi gminy swobody w kształtowaniu unormowań w tym zakresie. Wójt powołał się na wyrok WSA w Opolu z 4 marca 2008 r., II SA/Op 561/07. Tym samym, korzystając ze swobody wynikającej z braku regulacji ustawowej, Gmina rozciągnęła zasady dotyczące prawa do głosowania obowiązujące podczas wyboru organów jednostki pomocniczej na wszelkie sprawy podejmowane w drodze głosowania przez Zebranie Wiejskie.
Z przepisów prawa nie wynikało wprost kto tworzy zebranie wiejskie, jednakże jako punkt wyjścia do rozstrzygnięcia tej kwestii przyjmuje się pogląd, że uczestnicy takiego zebrania powinni mieć zdolność do podejmowania uchwał objętych zakresem zadań sołectwa. Takiej zdolności nie mają niewątpliwie wszyscy mieszkańcy sołectwa, zatem aby ustalić krąg osób uprawnionych, należy powołać przepisy ustawowe, tj. art. 11 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 10 § 1 pkt 3 i pkt 5, art. 10 § 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, art. 2, art.11 ustawy z 15 września 2000 r. o referendum lokalnym Z powołanych przepisów wynikało jasno, że wykonywanie władzy w ramach wspólnoty gminnej za pośrednictwem organów gminy odbywa się na podstawie wyników wyborów. Organy gminy dysponują bowiem bezpośrednią legitymacją demokratyczną pochodzącą od mieszkańców gminy posiadających czynne prawo wyborcze. Wykonywanie władzy w gminie bezpośrednio przez członków wspólnoty jest także zastrzeżone dla jej mieszkańców posiadających czynne prawo wyborcze.
Organ podkreślił też, że ustanowienie jednostek pomocniczych w gminie nie jest obligatoryjne. Ustawa o samorządzie gminnym nie określa zadań tych jednostek i kompetencji ich organów. O tym decyduje rada gminy tworząc takie jednostki, ustalając ich zadania oraz kompetencje ich organów. Te zadania i kompetencje są wyodrębniane z dotychczasowych zadań gminy kompetencji jej organów. W konsekwencji przekazane zadania i kompetencje powinny być wykonywane przez ten sam podmiot personalny sprawujący władzę w gminie, czyli przez mieszkańców gminy posiadających prawa wyborcze, z tym, że usytuowanych przestrzennie przez miejsce zamieszkania na terenie utworzonych pomocniczych jednostek podziału wewnętrznego gminy. Poszerzenie tego kręgu osób byłoby rażącym naruszeniem prawa. Przepisy ustawy o samorządzie gminnym w powiązaniu z przepisami Kodeksu wyborczego ustanawiają zatem podział członków wspólnoty samorządowej - mieszkańców gminy, na takich, którzy mogą decydować pośrednio czy bezpośrednio o sprawach gminy i na takich, którzy tego nie mogą czynić. Jest to tradycyjny w prawie samorządowym podział mieszkańców gminy na obywateli gminy i na innych mieszkańców. Wspólnota samorządowa działa na rzecz dobra wszystkich jej członków, ale nie wszyscy jej członkowie mają prawo rozstrzygania czy wyrażania opinii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga tylko była w części zasadna.
Przedstawione poniżej argumenty prawne Sądu stanowią powtórzenie w znacznej mierze stanowiska wyrażonego w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 30 grudnia 2024 r., III SA/Kr 1568/24 oraz z 22 stycznia 2025.r III SA/Kr 1580/24. Oba wyroki odnoszą się do analogicznych zagadnień prawnych dlatego Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za usprawiedliwione przytoczenie ponownie tego typu argumentacji.
Na wstępie należy zaznaczyć, że rację miał, co do zasady organ, że art. 35 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym posługując się określeniem "w szczególności" w zakresie przedmiotu regulacji objętych statutem jednostki pomocniczej gminy, powoduje, że wymienione w tym przepisie elementy statutu, nie są katalogiem zamkniętym. Powołany przepis stanowi bowiem, że Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności:
1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej;
2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej;
3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej;
4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji;
5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej.
W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że zakres zadań jednostki pomocniczej tj. sołectwa, który jest pochodną uprawnień przekazanych mu przez radę gminy (jak wskazuje art. 35 ust. 3 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym) – będzie niedookreślony. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, ustawodawca zadecydował, o domniemaniu generalnej kompetencji rady gminy. Oznacza to, że przekazywanie tych kompetencji innym jednostkom (tu: sołectwu) musi być precyzyjne.
Zasada działania organów publicznych na podstawie prawa, co wynika z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. wymaga, aby podstawy prawne do działania organu władzy publicznej były wyraźnie określone. W przeciwnym razie może dojść do wykonywania zadań przez sołectwo w zakresie nie przekazanym mu przez radę gminy. Rzeczą radnych jest więc takie skonstruowanie katalogu przekazywanych zadań i określenie sposobu ich realizacji, aby podstawa prawna do podejmowania określonych rozstrzygnięć była jasna i oczywista. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, byt jednostki pomocniczej gminy jest uzależniony od nadanych jej statutem konkretnych uprawnień, gdyż poza statutem brakuje innej podstawy prawnej do podejmowania przez nią działań (por. P. Chmielnicki, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, Warszawa 2022).
W ocenie orzekającego Sądu, powoływane w skardze wyroki (WSA w Krakowie oraz WSA we Wrocławiu) nie przekonują o automatycznej konieczności stwierdzenia nieważności kolejnych zapisów (§ 6 i §17 ust. 1) statutów. W ocenie Sądu wystarczającym dla prawidłowego, zgodnego z zasadami legalizmu, brzmienia statutów będzie stwierdzenie nieważności jedynie w części dotyczącej zwrotu "w szczególności" zawartej w § 5 wszystkich (jednobrzmiących) statutów. Pozostałe bowiem (wymienione w skardze) przepisy są już pochodną zadań sołectwa określonych w tym przepisie. Wymienione w § 6 wyrażenie "w szczególności" dotyczy przykładowych form realizacji przekazanych sołectwu zadań, które skoro zostaną ściśle określone w § 5 statutów, to nie można twierdzić, że kompetencje sołectwa zostaną sklasyfikowane poprzez otwarty katalog
Podobnie, skoro sołtys jest organem wykonawczym sołectwa (§ 16 ust. 1; statutów) to nie narusza również wskazanych w skardze przepisów – określenie zasad jego działania w tak szeroki sposób (poprzez użycie w §17 ust. 1 określenia "w szczególności") ponieważ ograniczeniem zasad i kompetencji sołtysa, będzie zamknięty katalog zadań całego sołectwa. Dodać przy tym należy, że analogiczny zabieg zastosował ustawodawca, określając zadania organu wykonawczego rady gminy (w ustawie o samorządzie gminnym: wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) w katalogu otwartym (poprzez użycie w art. 30 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym) wyrażenia "w szczególności". Zdaniem Sądu, jeżeli zadania powierzone sołectwu będą ściśle określone przez radę gminy, to nie stanowi naruszenia art. 35 ust. 1-3 ustawy o samorządzie gminnym wskazanie "w szczególności" zadań zebrania wiejskiego i sołtysa. Niezasadne więc z tego powodu są wniosku Prokuratora co do potencjalnych problemów w interpretacji i poszerzaniu zadań i kompetencji organów jednostek pomocniczych.
Powołane natomiast przez Prokuratora wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2021 r., III OSK 4037/21 oraz z 6 października 2021 r., III OSK 3903/21 potwierdzają w istocie stanowisko orzekającego Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny formułując ogólną tezę ("Nie budzi wątpliwości, że zadania przekazywane jednostce pomocniczej muszą być określone w sposób zamknięty (pełny), nie pozwalający na ich kreowanie przez organy samej jednostki pomocniczej. Rada gminy ma obowiązek w sposób enumeratywny określić zadania jednostki pomocniczej w jej statucie") skupił się na przekazaniu w sposób ściśle określony zadań jednostce pomocniczej tj. Dzielnicy. Podobnie, orzekający w niniejszej sprawie Sąd, nie zaakceptował otwartego katalogu przekazywanych sołectwu zadań, ale otwarty katalog form i zasad działania sołtysa w ściśle określonym zakresie zadań sołectwa – Sąd uznał za dopuszczalne.
Pozostałe zarzuty skargi Sąd również uznał za niezasadne. Odnosząc się bowiem do zarzutów dotyczących nieważności § 8 ust. 2 pkt 1 i § 22 ust. 3-5 statutów sołectw należy podkreślić, że zebranie wiejskie jest formą demokracji bezpośredniej, w której uczestniczą wszyscy mieszkańcy sołectwa (posiadający czynne prawo wyborcze do rady gminy). Należy zatem rozważyć, czy powierzenie w statutach dokonania wyboru sołtysa i rady sołeckiej Zebraniu Wiejskiemu, w sytuacji gdy zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym wyboru mają dokonać stali mieszkańcy sołectwa, mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego oraz nie narusza norm ustawowych.
W doktrynie zwraca się uwagę na dwie okoliczności – że formalnie pojęcia zebranie wiejskie i ogół mieszkańców sołectwa pokrywają się, jednakże mają odrębne kompetencje (por. P. Chmielnicki (red.) Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, Warszawa 2022). Judykatura jednak przyznaje, że w praktyce rozróżnienie obu gremiów jest kwestią stricte formalną. Nie jest przecież wykluczone, że wyboru sołtysa lub członków rady sołeckiej dokonają wyłącznie uprawnieni mieszkańcy sołectwa w dacie i miejscu zwołanego zebrania wiejskiego (por. P. Chmielnicki, jw.).
Ocena, czy uchwały nie naruszają norm ustawowych wymagała ustalenia, czy zaskarżone postanowienia statutów zapewniają dokonywanie wyboru sołtysa i rady sołeckiej przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (zgodnie z art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Zdaniem Sądu zasady te zostały zrealizowane w zaskarżonych uchwałach, wyboru sołtysa i rady sołeckiej dokonuje bowiem ogół mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania w wyborach do Rady Gminy Tomice (choć w formie Zebrania Wiejskiego).
Sąd podziela w pełni i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2023 r., III OSK 6684/21, w którym sąd kasacyjny wskazał: "Wprawdzie zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtysa oraz członków rady sołeckiej wybiera się w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, tym niemniej nie oznacza to, że jedynym możliwym trybem wyboru sołtysa jest jego wybór przez stałych mieszkańców sołectwa. Regulacja trybu wyboru osób pełniących określone funkcje w organach jednostek pomocniczych stanowi zakres regulacji wewnętrznego ustroju gminy. Potwierdza to art. 35 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Rada gminy decydując się na utworzenie jednostki pomocniczej korzysta ze znacznego zakresu samodzielności przy regulacji statutu takiej jednostki. Ograniczona jest jedynie wyraźną treścią przepisów ustawowych oraz koniecznością uwzględnienia zasady, że jednostka pomocnicza nie jest jednostką samorządu terytorialnego. Samodzielność samorządu terytorialnego jest, w odróżnieniu od administracji rządowej, jedną z podstawowych zasad kreujących taki samorząd. Bez samodzielności nie byłoby samorządu terytorialnego, co wyraźnie zauważył ustawodawca wpisując zasadę samodzielności samorządu do Konstytucji RP (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). Jednym z zakresów owej samodzielności jest także samodzielność w określaniu ustroju danej jednostki samorządu, a w przypadku gmin dodatkowo także ustroju jednostki pomocniczej. W zakresie wykonywania zadania polegającego na określeniu ustroju wewnętrznego gminy, organy gminy (a w szczególności organ stanowiący gminy) korzystają z władztwa i mają prawo do przyjmowania takiej regulacji, która nie jest sprzeczna z przepisami ustaw. Wniosek ten wynika z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące, a podstawową ustawą regulującą ustrój samorządu jest ustawa o samorządzie gminnym. Powyższe prowadzi do wniosku, że przepisy regulujące tryb wyborów organów sołectwa pozostawione zostały w znacznej mierze samodzielności organów stanowiących gmin, które same decydują w jakim trybie następuje ich powołanie. Jeżeli są jakieś w tym zakresie ograniczenia, to muszą one wynikać z przepisów rangi ustawowej (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1495/17). Jeżeli wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym, bezpośrednim i spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania to dopuszczalnym było doprecyzowanie w Statucie, czy następuje on w drodze uchwały zebrania wiejskiego respektującego powyższe zasady, czy też w drodze głosowania mieszkańców sołectwa. O dopuszczalności uregulowania w statucie jednostki pomocniczej uprawnienia zebrania wiejskiego do wyboru sołtysa lub rady sołeckiej wypowiedziały się także sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2473/13; wyrok NSA z 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2591/16)".
Mając na względzie powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez § 8 ust. 2 pkt 1 i § 22 ust. 3-5 statutów.
W ocenie Sądu regulacje te wskazujące na prawo udziału w zebraniu wiejskim wszystkich uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy mieszkańcom Sołectwa. Podkreślić przy tym należy, że sam statut rozróżnia tryby zwoływania zebrania wiejskiego jako organu sołectwa (§7 pkt 1 statutów) oraz odrębny tryb - gdy zwoływani są przez Wójta mieszkańcy sołectwa w celu przeprowadzenia wyboru sołtysa i rady sołeckiej (§22 statutów). Powyższe rozróżnienie dokonane w statutach co do charakteru i trybu działania zebrania wiejskiego daje podstawy orzekającemu Sadowi do stwierdzenia, że wybór sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie w pełni realizuje art. 36 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.
Z tych to powodów Sąd stwierdził nieważność § 5 załączników: 1, 2,3, 4,5 i 6 do zaskarżonej uchwały w zakresie zwrotu "w szczególności" na podstawie art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). W pozostałej zaś części Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 powołanej ustawy.