III SA/Kr 1612/23

III SA/Kr 1612/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Jakub Makuch /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
Art. 7, 8, 9, 10, 11, 77, 80 , 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2024 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/303/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w postaci dodatku dyferencyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej A. C. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 16 sierpnia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/303/2023, po rozpatrzeniu odwołania A. C. od decyzji Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2023 r. nr WP-XIV.9950.4.16417.2020 w przedmiocie odmowy przyznania A. C. (noszącej wcześniej nazwisko M.) prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w postaci dodatku dyferencyjnego w okresie od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 9 stycznia 2011 r. – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 2, art. 3, art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) art. 68 ust. 2 rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L Nr 166/1 z dnia 30.04.2004 r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 poz. 775 t.j.).
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda Małopolski decyzją z 7 lutego 2013 r. odmówił przyznania A. C. (noszącej wcześniej nazwisko M.) prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w postaci dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 listopada 2010 r. do 9 stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zgodnie z dyspozycją art. 68 rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Organ I instancji ustalił, że A. M. wypłacono świadczenie rodzinne w instytucji austriackiej w wysokości 195, 20 Euro miesięcznie w okresie od dnia 1.11.2010 do 31.12.2010 (z potrąceniem jedynie wysokości zasiłku rodzinnego w kwocie 95,00 PLN miesięcznie) zaś za styczeń 2011 r. kwota należnego wypłaconego świadczenia wzrosła do 192,69 Euro.
Organ wskazał dalej, iż zasiłek pielęgnacyjny stanowi świadczenie rodzinne w rozumieniu przepisów unijnych zaliczanych do koszyka świadczeń klasycznych. Tym samym, zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 68 Rozporządzenia nr 883/2004, dodatek dyferencyjny jest przyznawany w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczeń rodzinnych przysługujących na podstawie ustawodawstwa wyznaczonego jako mające pierwszeństwo, a kwotą świadczeń przewidzianą przez ustawodawstwo polskie. Porównanie wysokości świadczeń na terenie Polski i świadczeń przewidzianych przez ustawodawstwo austriackie wyznaczone jako mające pierwszeństwo wskazuje, iż kwoty polskich świadczeń na poszczególne miesiące nie przekraczają kwot świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo austriackie wyznaczone jako pierwszeństwo. Zatem, zdaniem organu I instancji, należało odmówić przyznania dodatku dyferencyjnego.
Odwołując się od powyższej decyzji, A. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na brak podstaw do jego prowadzenia. W uzasadnieniu odwołania podała, że "w analogicznej sprawie, znak sprawy: WP-XIV.995.3.2860&.2019 (w załączeniu) Małopolski Urząd Wojewódzki wskazał, iż brak jest podstaw do prowadzenia tożsamej sprawy. Jak wskazał wówczas organ, wniosek, którego dotyczyło postępowanie, obejmował sprawy przyznania świadczeń rodzinnych za okres sprzed 10 lat i więcej. Zgodnie z dyspozycją art. 30 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania minęło więcej niż 10 lat. Jak wykazał organ, konsekwencją tego przepisu, jest niecelowość prowadzenia niniejszego postępowania. Nawet bowiem w przypadku teoretycznego stwierdzenia (czemu skarżąca zaprzecza), iż osoba nie powinna pobierać świadczenia w Polsce z uwagi na ich otrzymywanie w innym państwie, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, brak byłoby podstawy do wydania decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Podejmowane przez organ czynności w terminie po upływie 10 lat od wypłaty świadczeń nie jest zasadne z punktu widzenia słusznego interesu obywatela ani też interesu społecznego. Prawidłowe rozstrzygnięcie organu w tożsamej sprawie powinno zostać przeniesione na grunt niniejszej sprawy. Zasada zaufania obywateli do Państwa wyrażona w art 9 k.p.a przejawia się również tym, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym."
Nadto zaskarżonej decyzji zarzucono:
1.naruszenie art. 7,8, 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: - brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego
- brak realnego zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.
Zarzucono, że materiał dowodowy zebrany w sprawie spowodował duży stopień wątpliwości. Brak choćby informacji, jak w 2011 r. tj. w momencie podejmowania pierwotnej decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego był weryfikowany wniosek, czy organ wówczas zgromadził wszelkie informacje, dotyczące przyznania świadczeń rodzinnych i z czego wynikały inne ustalenia (przyznanie zasiłku). Nie wskazano również jako istotnej okoliczności faktu (ani nie zebrano w tym celu żadnej dokumentacji), iż w Austrii odmówiono A. C. zasiłku pielęgnacyjnego, za okres objęty postępowaniem (w załączeniu dokument wraz z tłumaczeniem przysięgłym). Zasiłek pielęgnacyjny w Austrii to kwota od 150€ - 1600€ i jest zależny od grupy niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny nie jest powiązany z zasiłkiem rodzinnym, można go otrzymać w każdym wieku, w przeciwieństwie do zasiłku rodzinnego, który jest ograniczony wiekiem 26 lat oraz określonymi dochodami. Nadto warunkiem otrzymania w Austrii zasiłku pielęgnacyjnego jest uzyskanie przed komisją lekarską lub lekarzem orzecznikiem jednej z siedmiu grup niepełnosprawności. Ponadto, przed komisją należy przedłożyć nabyte w Austrii ubezpieczenie niepełnosprawnego, dokumentację o przebiegu choroby i podjętego leczenia, a także przedstawiającą powód zaistnienia choroby.
2. Naruszenie art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Autor odwołania wskazał, że zgodnie z poprzednią decyzją, wydaną w sprawie uznano za zasadne przyznanie wnioskującej świadczenia w okresie podanym w decyzji. Po zgromadzeniu a następnie zweryfikowaniu dokumentacji uznano, że wnioskodawczyni spełnia wszelkie warunki do przyznania zasiłku. Na żadnym etapie postępowania nie zostały zatajone żadne okoliczności sprawy, a organ miał pełną świadomość przebywania męża wnioskującej zagranicą.
3. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez niepoinformowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej prawa do świadczenia, podczas gdy organ był zobligowany czuwać nad tym, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uchylenie prawa skarżącej do świadczenia prowadzić będzie do tego, że skarżąca może ponosić winę za uchybienia pracownika organu, który pozytywnie rozpatrzył jej wniosek o prawo do świadczenia.
Na koniec podkreślono, że wnioskodawcy (przedstawiciele ustawowi skarżącej) nigdy nie zatajali, ani nie kwestionowali pobieranych na terenie Austrii świadczeń rodzinnych. Stosowne dokumenty potwierdzające te okoliczności były każdorazowo przedkładane przed organem i to organ decydował na tej podstawie, jakie świadczenia przysługują (bądź nie) na terenie Polski.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji wskazało, co następuje:
Zgodnie z art. 68 ust. 1 rozporządzenia Nr 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla A. C. (poprzednio M.) został przekazany do austriackiej instytucji właściwej, której ustawodawstwo ma pierwszeństwo celem wydania rozstrzygnięcia, zaś polska instytucja -jako właściwa w drugiej kolejności podjęła działania w celu ustalenia czy w sprawie zasadnym będzie przyznanie dodatku dyferencyjnego.
Jak stanowi art. 68 ust 1 rozporządzenia w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:
a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z
różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania;
b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych:
i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym;
ii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie otrzymywania emerytur lub rent: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że emerytura lub renta jest wypłacana na
podstawie jego ustawodawstwa i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najdłuższy okres ubezpieczenia lub zamieszkania na podstawie kolidujących ustawodawstw;
iii) w przypadku świadczeń uzyskiwanych na podstawie miejsca zamieszkania; miejsce zamieszkania dzieci.
Natomiast zgodnie z art. 68 ust. 2 tegoż rozporządzenia: w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i, w odpowiednim przypadku, określany jest dodatek dyferencyjny dla sumy, która przekracza te kwotę. Jednakże taki dodatek dyferencyjny nie musi być przewidziany dla osób zamieszkujących w innym Państwie Członkowskim, kiedy uprawnienie do przedmiotowego świadczenia wynika wyłącznie z miejsca zamieszkania.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy, organ II instancji wskazał, iż A. M. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (wpływ do organu właściwego w zakresie koordynacji świadczeń rodzinnych w dniu 28.01.2011 r.).
W postępowaniu tym ustalono, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i wniosek strony został przekazany do właściwej instytucji austriackiej, której ustawodawstwo miało zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa celem wydania stosownego rozstrzygnięcia, zaś instytucja polska, jako właściwa w drugiej kolejności podjęła działania zmierzające do wypłaty dodatku dyferencyjnego. Zasiłek pielęgnacyjny na terenie Polski dla celów wypłaty dodatku dyferencyjnego należało porównać z wysokością tego rodzaju świadczenia otrzymywanego w instytucji austriackiej.
Dalej podano, że zgodnie z art. 90 rozporządzenia nr 987/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz pkt 3 lit b decyzji nr H3 Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego z dnia 15 października 2009 r. przy obliczaniu wysokości otrzymanych za granicą świadczeń brany jest pod uwagę kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny dla pierwszego dnia miesiąca bezpośrednio poprzedzającego miesiąc, za który przyznano świadczenie.
W związku z tym, że kwota świadczenia przysługującego za granicą w przeliczeniu na PLN wynosi we wskazanych okresach miesięcznych kwotę większą od zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego w Polsce, to w ocenie SKO, świadczenie wskazane we wniosku nie może zostać przyznane. Wysokość świadczenia na terenie Austrii (768,48 zł - 758,60 zł) przekracza bowiem wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, które wynosi – 153 zł.
W odpowiedzi na zarzuty strony zawarte w odwołaniu, Kolegium wyjaśniło, iż zasiłek pielęgnacyjny należący do świadczeń rodzinnych podobnie jak świadczenia wychowawcze jest zaliczany do klasycznego koszyka świadczeń rodzinnych w rozumieniu art. 1 lit z rozporządzenia nr 8883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2014 r. (określenie "świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne. które maja odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych oraz świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I.).
Tym samym musi być porównywany przy obliczaniu dodatku dyferencyjnego do świadczeń rodzinnych. Należy również podkreślić, że w niektórych państwach objętych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przyznanie i wypłata świadczeń rodzinnych nie jest poprzedzane wydawaniem decyzji przez odpowiednie organy -wypłata określonych świadczeń następuje bez aktów prawnych w formie decyzji administracyjnej. Natomiast to przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego regulują które Państwo członkowskie wypłaca jako państwo pierwszeństwa należne stronie świadczenie- nie ma tu znaczenia czy strona informowała o zatrudnieniu członka rodziny czy nie , czy były lub nie zatajane okoliczności sprawy. Jest poza sporem, że odwołującej się w spornym analizowanym stanie przysługiwały świadczenia na gruncie ustawodawstwa austriackiego i ze zostały one wypłacone. Wymienione wyżej rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa strony postępowania, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisami obowiązującymi w tych państwach . Zgodnie z ogólną regułą wyartykułowaną w art. 1 ust. 2 i 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Za "przepisy o koordynacji" - w myśl art. 3 pkt 15a u.ś.r. uznaje się oba wyżej wymienione rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady. Wymienione akty normatywne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Należy przyznać organowi l instancji rację, iż świadczenie to tj. zasiłek pielęgnacyjny należy do pakietu świadczeń rodzinnych o jakich mowa w art. 68 cytowanego rozporządzenia. Tym samym w postępowaniu pozostawało jedynie ustalenie, czy świadczenia wypłacane na terenie Austrii nie stanowią kwoty niższej niż ta, która przysługiwałaby skarżącej na gruncie polskiego prawa. Kwesta ta została przez organ prawidłowo ustalona w oparciu o dostępne mu możliwości tj. system informatyczny, którym dysponuje, a ustalenia te nie budzą wątpliwości. Odnosząc się do zarzutów braku wydania decyzji organów austriackich w sprawie przyznania jej świadczeń należy zauważyć, że właściwość organów austriackich nie jest alternatywna, zatem organy polskie nie mogłyby działać w ich miejsce, a tym bardziej ich kontrolować. Ponadto jak wyżej wskazano, wiele systemów prawnych państw należących do UE nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej w sprawach świadczeń rodzinnych. Odwołująca się zgłaszając zastrzeżenia natury ogólnej, co do postępowania nie przestawia żadnych zarzutów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do faktu, że przysługujące jej na terenie Austrii w spornym okresie świadczenia rodzinne są niższe niż te które mogłaby uzyskać w Polsce.
Ponadto nie jest możliwe odniesienie wyraźnej regulacji art. 30 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych odnoszącej się do orzekania w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych do samego ustalania prawa do świadczenia. W tym zakresie zresztą żądania odwołującej są sprzeczne - z jednej strony bowiem wniesiono o umorzenie postępowania, a dodatkowo o przyznanie dodatku dyferencyjnego.
W piśmie z 20 września 2023 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła skargę na ww. decyzję SKO, w której w całości powtórzyła zarzuty oraz argumentację zawarta w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1.Naruszenie art. 7,8, 9 i 10 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez: - brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
- brak realnego zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.
2. Naruszenie art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
3. Naruszenie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez niepoinformowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej prawa do świadczenia, podczas gdy organ był zobligowany czuwać nad tym, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uchylenie prawa skarżącej do świadczenia prowadzić będzie do tego, że skarżąca może ponosić winę za uchybienia pracownika organu, który pozytywnie rozpatrzył jej wniosek o prawo do świadczenia.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) - dalej określanej, jako p.p.s.a., kontrola sądowa działalności administracji publicznej sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji lub postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, sprawowanej w oparciu o powyższe kryteria, była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 16 sierpnia 2023 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Małopolskiego z 7 lutego 2023 r. nr WP-XIV.9950.4.16417.2020 w przedmiocie odmowy przyznania A. C. (noszącej wcześniej nazwisko M.) prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w postaci dodatku dyferencyjnego.
Skarga jest zasadna. Stanowi ona powtórzenie odwołania, do którego argumentów i zarzutów organ administracyjny nie odniósł się należycie.
Spór dotyczy oceny, czy w tej spełnione zostały przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie wnioskowanego dodatku. Zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena tych przesłanek jest przedwczesna. Nie ustalano bowiem wszystkich istotnych z punktu widzenia tych przesłanek okoliczności faktycznych.
W aktach sprawy nie ma dokumentów, które potwierdziłyby: czy, kiedy, w jakiej wysokości i jakie świadczenia zostały wypłacone skarżącej przez instytucję austriacką.
W aktach brak jest uzyskanej od strony austriackiej informacji 29 listopada 2022 r., na którą powołuje się organ I instancji w swoim uzasadnieniu. Ponadto podkreślenia w tym miejscu wymaga, że organ powinien dysponować przetłumaczoną wersją tego dokumentu, żeby można było skontrolować czy organ prawidłowo zinterpretował jego treść. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 672 ze zm.), podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Wymóg ten stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom. Powołana regulacja nie wyklucza oczywiście posłużenia się w postępowaniu administracyjnym dokumentem sporządzonym w języku obcym. Warunkiem jednak nadania mocy dowodowej takiemu dokumentowi jest dokonanie jego tłumaczenia na język polski (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 253/16).
W aktach sprawy brak jest także wniosku inicjującego postępowanie w tej sprawie.
Następnie organ administracyjny nie odniósł się należycie do podnoszonego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 7,8,9,10 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. Odwołująca się wskazała, iż "materiał dowodowy zebrany w sprawie spowodował duży stopień wątpliwości. Brak choćby informacji, jak w 2011 r. tj. w momencie podejmowania pierwotnej decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego był weryfikowany wniosek, czy organ wówczas zgromadził wszelkie informacje, dotyczące przyznania świadczeń rodzinnych i z czego wynikały inne ustalenia (przyznanie zasiłku). Nie wskazano również jako istotnej okoliczności faktu (ani nie zebrano w tym celu żadnej dokumentacji), iż w Austrii odmówiono A. C. zasiłku pielęgnacyjnego, za okres objęty postępowaniem (w załączeniu dokument wraz z tłumaczeniem przysięgłym). Zasiłek pielęgnacyjny w Austrii to kwota od 150€ - 1600€ i jest zależny od grupy niepełnosprawności. Zasiłek pielęgnacyjny nie jest powiązany z zasiłkiem rodzinnym, można go otrzymać w każdym wieku, w przeciwieństwie do zasiłku rodzinnego, który jest ograniczony wiekiem 26 lat oraz określonymi dochodami. Nadto warunkiem otrzymania w Austrii zasiłku pielęgnacyjnego jest uzyskanie przed komisją lekarską lub lekarzem orzecznikiem jednej z siedmiu grup niepełnosprawności. Ponadto, przed komisją należy przedłożyć nabyte w Austrii ubezpieczenie niepełnosprawnego, dokumentację o przebiegu choroby i podjętego leczenia, a także przedstawiającą powód zaistnienia choroby."
Do powyższych kwestii, mogących mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, nie ustosunkował się organ odwoławczy, milczeniem pominął także załączoną do odwołania dokumentację.
Nadto organ nie odniósł się prawidłowo do zawartego w odwołaniu wniosku strony o umorzenie postępowania z uwagi na brak podstaw do jego prowadzenia. Skarżąca podała, że "w analogicznej sprawie, znak sprawy: WP-XIV.995.3.2860&.2019 (w załączeniu) Małopolski Urząd Wojewódzki wskazał, iż brak jest podstaw do prowadzenia tożsamej sprawy. Jak wskazał wówczas organ, wniosek, którego dotyczyło postępowanie, obejmował sprawy przyznania świadczeń rodzinnych za okres sprzed 10 lat i więcej. Zgodnie z dyspozycją art. 30 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania minęło więcej niż 10 lat. Jak wykazał organ, konsekwencją tego przepisu, jest niecelowość prowadzenia niniejszego postępowania (...).
To wszystko powinno zostać dokładnie wyjaśnione przez organ odwoławczy poprzez m.in. wskazanie do jakiej analogicznej sprawy nawiązuje skarżąca.
Analiza uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego prowadzi do wniosku, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7,8,9,10, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji w omawianym zakresie wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jest to element niezbędny do trafnego zastosowania normy prawa materialnego. Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k p a ), wynika obowiązek organu do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego wymaga wyczerpującego zebrania i zbadania całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie dokonania oceny znaczenia i wartości tego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji nasuwających się wątpliwości co do okoliczności, które posłużyły organowi dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do z art. 107 § 6 k.p.a., decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak wynika z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja organu II instancji nie zawiera takiego uzasadnienia. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z zasadą przekonywania uzasadnienie decyzji powinno stanowić uzewnętrznienie motywów kierujących organem przy podejmowaniu decyzji, powinno być pokazaniem rozumowania organu, a nie tylko wykazem zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania organu (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., II OSK 110/15, LEX nr 2258826, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie uzasadnienia decyzji organu II instancji zostało sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a., w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium brak jest należytego odniesienia się przez organ do zarzutów odwołania, co stanowi naruszenie określonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej.
Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, 8, 9, 10 11, 77 § 1 i 80, 107 § 3 oraz 79a k.p.a. ponieważ nie zostały wyjaśnione i właściwie ocenione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak wynika z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, podobnie pozycję ustrojową sądów administracyjnych określa art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola, następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu (por. wyrok NSA z 10.02.1981r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej jest ona niemożliwa z uwagi na uprzednio wskazane uchybienia przepisom.
Sąd uchylił się od oceny prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, z uwagi m.in. na to, że decyzja została wydana na podstawie niepełnego materiału dowodowego.
Przeprowadzając ponowne postępowanie, organ administracyjny zastosuje się do wytycznych i poglądów prawnych, przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu.
Z powyższych względów zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, zostały uchylone w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty postępowania składa się kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).