III SA/Kr 1611/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca H. N. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (choć później wyrok TK unieważnił to kryterium) oraz na fakt pobierania przez skarżącą emerytury z Ukrainy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że choć kryterium daty powstania niepełnosprawności jest niekonstytucyjne, to nadal istnieją inne przeszkody. Kolegium uznało, że zakres opieki nad mężem nie wymaga całodobowej dyspozycyjności skarżącej i obejmuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które nie uniemożliwiają podjęcia pracy. Ponadto, pobieranie emerytury z Ukrainy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie można kumulować tych świadczeń. WSA w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd potwierdził, że wyrok TK dotyczący daty powstania niepełnosprawności jest wiążący, ale nie rozwiązał problemu pozostałych przesłanek. Sąd uznał, że pobieranie emerytury z zagranicy jest równoznaczne z pobieraniem emerytury krajowej w kontekście wykluczenia świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo, skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, a zakres opieki nie był na tyle absorbujący, by uniemożliwić podjęcie zatrudnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście pobierania emerytury zagranicznej oraz zakresu opieki uniemożliwiającego podjęcie pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy, ale zasady dotyczące kumulacji świadczeń i zakresu opieki mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pobieranie emerytury z zagranicznego systemu emerytalnego (Ukrainy) wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pobieranie emerytury z Ukrainy stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie jest możliwe kumulowanie tych świadczeń, a przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stosuje się również do obywateli Ukrainy na zasadach równości z obywatelami polskimi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja emerytury w ustawie o świadczeniach rodzinnych ma ogólne zastosowanie i nie wyłącza świadczeń zagranicznych. Kumulacja świadczeń byłaby sprzeczna z zasadą równości wobec osób pobierających emeryturę w Polsce, które musiałyby zawiesić jej wypłatę.
Czy zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem był na tyle absorbujący, aby uzasadniać rezygnację z zatrudnienia i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zakres opieki obejmował czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i codzienną pomocą, które nie wymagały całodobowej dyspozycyjności skarżącej i nie uniemożliwiały podjęcia zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że czynności takie jak sprzątanie, zakupy, przygotowywanie posiłków, pomoc w higienie nie są na tyle absorbujące, by uniemożliwić pracę zarobkową. Brak było również wykazania bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 38/13) dotyczący niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie daty powstania niepełnosprawności ma zastosowanie w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK jest wiążący i wyłącza kryterium daty powstania niepełnosprawności jako podstawę do odmowy przyznania świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją nie może stanowić podstawy rozstrzygnięć, a organy mają obowiązek stosować ustawę z wyłączeniem niekonstytucyjnej części.
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, pod warunkiem, że zakres opieki uniemożliwia podjęcie pracy.
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Wyłącza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego m.in. w przypadku prawa do emerytury lub renty (pkt 1 lit. a) oraz gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek ma znaczny stopień niepełnosprawności (pkt 2 lit. c).
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Sąd stosuje go z wyłączeniem tego kryterium.
u.ś.r. art. 3 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Definicja emerytury i renty, która ma ogólne zastosowanie i nie wyłącza świadczeń zagranicznych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 26 § 1
Obywatelom Ukrainy przebywającym legalnie w RP przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych na zasadach polskich przepisów.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wyroki Trybunału Konstytucyjnego są powszechnie obowiązujące.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobieranie emerytury z Ukrainy stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. • Zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle absorbujący, by uniemożliwić podjęcie zatrudnienia. • Brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką. • Wyrok TK dotyczący daty powstania niepełnosprawności nie rozwiązuje problemu pozostałych przesłanek negatywnych.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia wyroku TK K 38/13. • Błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do emerytury zagranicznej. • Uznanie, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki.
Godne uwagi sformułowania
nie można kumulować świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, nawet jeśli jest ona pobierana z zagranicznego systemu emerytalno-rentowego • zakres sprawowanej opieki nie wymaga całodobowej dyspozycyjności • czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia • brak bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudniania/ jego niepodejmowaniem a koniecznością sprawowania opieki
Skład orzekający
Ewa Michna
przewodniczący
Renata Czeluśniak
sprawozdawca
Marta Kisielowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście pobierania emerytury zagranicznej oraz zakresu opieki uniemożliwiającego podjęcie pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji obywatelki Ukrainy, ale zasady dotyczące kumulacji świadczeń i zakresu opieki mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i porusza kwestie transgraniczne (emerytura z Ukrainy) oraz interpretacji przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla wielu opiekunów.
“Emerytura z Ukrainy blokuje świadczenie pielęgnacyjne w Polsce? WSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.