III SA/KR 1604/21

III SA/Kr 1604/21 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2022-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Jakub Makuch /sprawozdawca/
Katarzyna Marasek-Zybura /przewodniczący/
Marta Kisielowska
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 1954/22 - Wyrok NSA z 2024-01-09
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 510
Art. 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2021 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. zasądza na rzecz adwokata M. P. wykonującego zawód w kancelarii adwokackiej przy ul. [...] w K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie w kwocie 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wojewoda decyzją z dnia 4.10.2021 r. (znak [...]) wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. 2021 r., poz. 510), po rozpoznaniu odwołania K. O. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. (znak [...]) orzekającej o wymeldowaniu K. O. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S w K – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Prezydent Miasta decyzją z [...] 2021 r. (znak [...]) orzekł o wymeldowaniu K. O. z pobytu stałego ze wskazanego wyżej lokalu. W uzasadnieniu podał m.in., że postępowanie w sprawie wymeldowania zostało wszczęte w dniu 31.05.2021 r. na wniosek A. W. Z wniosku tego wynikało, że K. O., od dnia 13.05.2021 r. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, gdyż postanowieniem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27.01.2021 r., został on umieszczony w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w K. Organ I instancji powołał art. 35 ustawy o ewidencji ludności i wyjaśnił wynikające z tego przepisu przesłanki uprawniające do wymeldowania. Przesłankami tymi jest opuszczenie miejsca pobytu mające cechy trwałości i dobrowolności. Prezydent Miasta podkreślił, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że K. O. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej, pomimo braku jego zgody, w związku ze wskazanym wyżej postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 27.01.2021 r. MOPS w piśmie z dnia 13.07.2021 r. poinformował organ I instancji, że K. O., zgodnie z powyższym postanowieniem, został umieszczony w DPS bez określenia czasookresu trwania tego pobytu. Również J. O. - brat K. O. - w piśmie z dnia 23.06.2021 r. potwierdził, że od połowy maja 2021 r., uczestnik przebywa w DPS. K. O. miał przy tym opuścić mieszkanie dobrowolnie, bez stawiania oporów, w asyście policji. Jednocześnie J. O. wskazał, że jego brat zabrał swoje najpotrzebniejsze rzeczy oraz dokumentację medyczną z przedmiotowego lokalu. Organ I instancji zwrócił uwagę na zły stan lokalu, jaki istniał w momencie jego opuszczania przez K. O. W toku postępowania uczestnik K. O. nie wyrażał zgody na wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu. Twierdził, że po zakończeniu pobytu w DPS, i po zakończeniu leczenia, zamierza powrócić do tego lokalu. K. O. podkreślał, że w DPS przebywa od 13.05.2021 r. i został w tej placówce umieszczony bez swojej zgody, na wniosek brata. Jak wskazał, nie posiada on wiedzy o możliwej dacie opuszczenia DPS. Podkreślał, że przebywa w tam czasowo. Twierdził, że ma możliwość wychodzenia poza placówkę i z tego korzysta, chodząc między innymi do spornego lokalu. Nie wie natomiast, kto jest aktualnie właścicielem tego mieszkania. Ponadto K. O. oświadczył, że część jego rzeczy osobistych zostało wyniesione z mieszkania przez jego brata i "jego koleżankę". Wskazał, że nie partycypuje w kosztach utrzymania tego lokalu ale wcześniej pokrywał te koszty. K. O. oświadczył, że po zakończeniu pobytu w DPS z Programem Readaptacyjno – Rehabilitacyjnym, zamierza wrócić do przedmiotowego lokalu. W ocenie organu I instancji, wyjaśnienia te nie pokrywają się z oświadczeniem złożonym przez uczestniczkę A. W., która zaprzeczyła, aby K. O. przychodził do lokalu przy ul. S w K. Nie jest to możliwe, z uwagi na zamontowanie dodatkowego zamka w drzwiach wejściowych, do którego uczestnik nie ma klucza. A. W. oświadczyła, że mieszkanie zostało wystawione na sprzedaż i zaprzeczyła możliwości powrotu uczestnika do tego lokalu.
W ocenie organu I instancji zeznania A. W. zasługiwały na uwzględnienie, a nadto sam K. O. potwierdził, że obecnie nie zamieszkuje w lokalu położonym przy ul. S w K. Zdaniem Prezydenta Miasta, opuszczenie przez K. O. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, będące następstwem orzeczenia Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej bez zgody, należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W przypadku, gdy o umieszczeniu w Domu Pomocy Społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do odpowiedniego typu domu pomocy społecznej. Organ I instancji podkreślał, że jeżeli opuszczenie miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu, czy też jak w przypadku K. O. umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej bez jego zgody), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów państwa najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10). Nadto, organ zauważył, że z wyjaśnień złożonych przez K. O. wynika, że zwrócił się on do Sądu Rejonowego o zmianę postanowienia z dnia 27.01.2021 r., ale sprawa ta nie została zakończona. Nadto K. O. wskazywał, że jego pobyt w DPS ma trwać rok, ale o tym jeszcze ma zadecydować sąd, gdyż toczy się sprawa o zmianę decyzji co do skierowania go do wskazanej placówki bez jego zgody. Nadto, akcentował organ I instancji, zdaniem zainteresowanego, akt notarialny na podstawie którego A. W. stała się właścicielem lokalu przy ul. S w K został sfałszowany, a fakt ten zgłosi na Policję. Organ I instancji podał, że w aktach znajdują się dwa postanowienia Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich sygnatura akt: [...] z dnia 27 stycznia 2021 r. oraz sygnatura akt [...] z dnia 26 maja 2021 r. Nadto, w aktach zalega opinia sądowo-psychiatryczna odnośnie ustalenia stanu zdrowia psychicznego K. O. oraz tego, czy jest on zdolny do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Z opinii tej wynika, że wymaga on stałej opieki i pielęgnacji. Ze względu zaś na swój stan psychiczny jest niezdolny do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie wymaga on leczenia w szpitalu psychiatrycznym, a jedynie opieki i pielęgnacji, zaś brak takiej opieki może zagrażać jego życiu. W ocenie organu, K. O. opuścił lokal w przy S w K w sposób dobrowolny i trwały, a przez to w sprawie spełnione zostały przesłanki do jego wymeldowania.
Odwołanie od opisanej wyżej decyzji wniósł K. O., kwestionując jej prawidłowość.
Wojewoda decyzją z dnia 4.10.2021 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedstawił stan tej sprawy, który zasadniczo pokrywa się z przyjętym przez organ I instancji. Zwrócił także uwagę, że A. W. nabyła spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. S w K w dniu 25.06.2020 r. od matki K. O. w oparciu o umowę dożywocia. Matka K. O. zmarła na przełomie września/października 2020 r., a po jej śmierci, K. O. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Obecnie, w związku z prawomocnym postanowieniem sądu przebywa on w DPS (od 13.05.2021 r.). Organ odwoławczy wskazał na znajdujące się w aktach sprawy postanowienie będące przedmiotem umieszczenia odwołującego się w DPS oraz na postanowienie Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z 26.05.2021 r. (sygn. akt [...]) o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego specjalisty psychiatry, co do istnienia przesłanek do zmiany decyzji o skierowaniu K. O. do DPS, bez jego zgody. Ze sporządzonej w powyższym przedmiocie opinii z dnia 8.06.2021 r. wynika, że u odwołującego się stwierdzono zespół psychoorganiczny z nastawieniami urojeniowymi w przebiegu uzależniania od alkoholu. Zaburzenia te są znacznie nasilone i mają walor choroby psychicznej. Wyżej wymieniony wymaga nadal stałej opieki i pielęgnacji. Ze względu na swój stan psychiczny jest niezdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Opinia wskazywała, że w aktualnym stanie zdrowia psychicznego odwołujący się nie wymaga leczenia w szpitalu psychiatrycznym, a jedynie opieki i pielęgnacji, gdyż jej brak może zagrażać życiu odwołującego się. Organ II instancji podkreślił, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Jeżeli jednak opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że takie działania organów państwa najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma dany lokal opuścić. Wykonanie orzeczenia sądu stanowi wyegzekwowanie przez organ państwa prawomocnego nakazu umieszczenia uczestnika w DPS. Organ odwoławczy akcentował, ze prawomocne postanowienie sądu wiąże nie tylko stronę i sąd, który ten wyrok wydał, lecz również inne sądy oraz organy administracji publicznej. Wojewoda wskazał, że nie miał podstaw do uznania, że przedmiotowe postanowienie sądu było wadliwe. W postępowaniu o wymeldowanie organy administracji publicznej nie mogą badać prawidłowości orzeczenia sądu powszechnego, a także prawidłowości jego wykonania.
W związku z powyższym Wojewoda uznał, że K. O. nie mieszka pod adresem przy ul. S w K, gdyż od 13.05.2021 r. przebywa w DPS na podstawie prawomocnego postanowienia sądu, które zastąpiło jego zgodę na pobyt w tej placówce. Z przedstawionej zaś opinii wynika, że uczestnik wymaga, stałej opieki i pielęgnacji i ze względu na swój stan psychiczny jest niezdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Wymaga opieki i pielęgnacji, a jej brak może zagrażać jego życiu. Nie ma on przy tym realnej szansy powrotu do przedmiotowego lokalu i ponownej koncentracji spraw życiowych, gdy mieszkanie to stanowi własność A. W., która nie wyraża zgody na jego powrót do tego mieszkania. W związku z powyższym organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta zawarte w decyzji objętej odwołaniem.
Skargę na opisaną wyżej decyzję wniósł K. O. Wskazał, że mieszkania przy ul. S nie opuścił dobrowolnie. Został bowiem przymusowo umieszczony w DPS, gdzie może przebywać jedynie przez 18 miesięcy. W ocenie skarżącego, powyższe oznacza, że jego pobyt w tej placówce jest pobytem wyłącznie czasowym.
W uzupełnieniu skargi (pismo z dnia 15.01.2021 r.) skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 35 w zw. z art. 25 ustawy o ewidencji ludności akcentując, że opuszczeniu przedmiotowego lokalu nie towarzyszył zamiar stałej zmiany miejsca pobytu;
- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący ma zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, a nadto że skarżący został umieszczony w DPS na czas 12 miesięcy z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy, co oznacza, że nie jest to opuszczenie trwałe;
- art. 8 par. 1 i 2 k.p.a. poprzez brak ustalenia faktu zerwania przez skarżącego więzi z miejsce pobytu;
- art. 107 par. 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zamiaru skarżącego powrotu do mieszkania przy ul. S w K.
W piśmie z dnia 9.02.2022 r. skarżący żądał dopuszczenia dowodu w postaci:
- aktu notarialnego z dnia 25.06.2020 r. – umowy dożywocia – na okoliczność treści tej umowy;
- postanowienia Sądu Okręgowego z 17.11.2021 r. o udzielenie skarżącemu zabezpieczenia poprzez zakazanie A. W. zbywania i obciążenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. S w K oraz zobowiązania skarżącego do wniesienia pozwu o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia;
- pozwu o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia;
- wniosku z 19.05.2021 r. o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27.01.2021 r. o umieszczeniu skarżącego w DPS bez jego zgody.
Zarzucił także naruszenie art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania o wymeldowanie w sytuacji, gdy skarżący zamierzał wystąpić do sądu o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia.
W piśmie tym domagał się uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego, jak również zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda żądał jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonych decyzji wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno, co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i odnośnie do zastosowania przepisów prawa materialnego. Z tego też powodu sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510; dalej u.e.l.). Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Stosownie do art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na gruncie tej regulacji, o pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy:
- fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz
- zamiar przebywania w tym miejscu w sposób stały.
Wobec powyższego, badając zasadność wniosku o wymeldowanie, ustalenia wymaga to, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego przy czym, przesłanka ta jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i było dobrowolne. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w art. 35 ustawy, nie oznacza bowiem jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem. Ma to kluczowe znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny przy tym istnienia zamiaru opuszczenia miejsca pobytu, ważne jest jednak to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in. sposób opuszczenia lokalu, czy obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może bowiem nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyrok WSA w Opolu z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 5/19). Opuszczeniem lokalu jest więc nie tylko fizyczne w nim nieprzebywanie ale i zamiar opuszczania tego miejsca i założeni w innym miejscu ośrodka życia. Zamiar ten, winien zostać zbadany i oceniony w postępowaniu. Sam zamiar osoby opuszczającej lokal ma znaczenie, choć jego ocena wymaga ustalenia na podstawie obiektywnie istniejących i konkretnych okoliczności faktycznych sprawy, nie zaś tylko samych oświadczeń zainteresowanej osoby, w których formułuje ona subiektywnie swoją wolę. Musi on wynikać z całokształtu okoliczności faktycznych sprawy i jej uwarunkowań prawnych, takich jak koncentracja interesów życiowych w danym miejscu i obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, nie może być bowiem oparte na dosłownym rozumieniu trwałości jako stanu, który nie ulega zmianie i być pojmowane jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Wystarczające jest, jeżeli okres ten jest dostatecznie długi, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwe wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa albo przyjeżdża do niego jedynie okazjonalnie (por. wyroki NSA z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 519/17, z 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 863/17, z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1177/17 i z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 531/17).
Podkreślić zarazem trzeba, że postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie wymogom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza zatem w sferę stosunków cywilnoprawnych.
W kontrolowanej sprawie bezsporny był fakt, że skarżący nie przebywa w miejscu, gdzie jest zameldowany (lokal nr [...] przy ul. S w K). Z uwagi bowiem na orzeczenie Sądu Rejonowego z dnia 27.01.2021 r. (sygn. akt [....], k. 59 a.a.) przebywa on w Domu Pomocy Społecznej. Z treści tego postanowienia wynika także, iż sąd orzekając o potrzebie umieszczenia skarżącego w DPS, zastąpił tym postanowieniem zgodę uczestnika na pobyt w tej placówce. Co przy tym istotne, powyższe postanowienie nie określiło czasu trwania pobytu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej. Z akt sprawy wynika, że pobyt skarżącego we wskazanej placówce, związany jest z występującymi zaburzeniami mającymi walor choroby psychicznej (np. k. 62). Zwrócić przy tym należy uwagę, że stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 19.08.1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. 2020 r., poz. 685), przyjęcie do domu pomocy społecznej osoby niezdolnej do zaspokajania swoich potrzeb życiowych – wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego. Z wnioskiem o takie orzeczenie może wystąpić organ pomocy społecznej (art. 38 ust. 1 cyt. ustawy). Sąd zaś z urzędu może zarządzić doprowadzenie tej osoby do DPS przez Policję (art. 40 ust. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego). Z bezspornych ustaleń organów administracji w tej sprawie wynika zarazem, że skarżący został doprowadzony do DPS przez Policję w dniu 13.05.2021 r., właśnie w wyniku realizacji powołanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27.01.2021 r. Jak wyżej już wskazano, w powyższym orzeczeniu nie określono czasu trwania pobytu skarżącego w placówce. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 3.12.2015 r. (sygn. akt I OSK 1297/14) wskazał, że orzeczenie sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 39 w zw. z art. 38 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego w przedmiocie umieszczenia danej osoby bez jej zgody w domu pomocy społecznej zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej. Ma ono przy tym charakter bezterminowy. Zatem, dopóki orzeczenie nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 tej ustawy, postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe. Jak podkreślał NSA we wskazanym wyroku, odmienne w tym zakresie sugestie należy uznać za całkowicie nieuprawnione.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że trafnie wskazały orzekające organy administracji, iż badanie dobrowolności opuszczenia lokalu nie ogranicza się do kwestii mentalnych, przekonania zainteresowanego co do woli powrotu do lokalu, ale ma wymiar zobiektywizowany, związany z oceną całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych. W tej zaś sprawie, ocena możliwości powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu została odniesiona przez orzekające organy administracji do okoliczności bezterminowego umieszczenia skarżącego przez sąd rodzinny w DPS, jak też i stanu zdrowia, pozwalającego ośrodek ten opuścić. Ustalenie oceny stanu zdrowia psychicznego skarżącego, w tym m.in. tego, czy jest on zdolny do zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych, było przedmiotem zlecenia przez Sąd Rejonowy przeprowadzenia opinii biegłego psychiatry w postanowieniu z dnia 26.05.2021 r. (sygn. akt [...]; k. 60 a.a.). Wnioski tej opinii (k. 61 a.a.) wskazują, że K. O. nadal (w dniu sporządzania opinii) wymaga stałej opieki i pielęgnacji. Ze względu na swój stan psychiczny, jest on niezdolny do zaspokajania swoich podstawowych potrzeb życiowych. Nie wymaga leczenia w szpitalu psychiatrycznym, lecz opieki i pielęgnacji, a ich brak, może zagrażać jego życiu. Konstatacje te jednoznacznie wskazują, że woli skarżącego powrotu do lokalu przy ul. S w K, nie towarzyszy realna możliwość przebywania w tym lokalu z uwagi na stwierdzony stan jego zdrowia. Podkreślić należy, że brak przebywania w spornym mieszkaniu, nie jest związany z brakiem tytułu prawnego do tego lokalu, lecz właśnie ze stanem zdrowia, który, w dacie orzekania przez organy administracji, stwierdzony był kategoryczną w tym zakresie opinią biegłego psychiatry, wykluczająca możliwość opuszczenia DPS. Podejmowane zatem przez skarżącego próby podważania umowy dożywocia lokalu przy ul. S, nie mają w tej sprawie kluczowego znaczenia przy ocenie trafności decyzji o wymeldowaniu. Przesłanką wymeldowania nie była bowiem utrata tytułu prawnego do lokalu, czy też brak posiadania lokalu, lub przeszkody czynione przez aktualnego właściciela - lecz fakt opuszczenia tego mieszkania i nieprzebywania w nim, z uwagi na stan zdrowia skarżącego, wymagający umieszczenia go w DPS na stałe. Powyższego przesądza o obiektywnej niemożności powrotu skarżącego do tegoż lokalu. Zatem kwestia podważania umowy dożywocia lokalu, nie mogła rzutować na przyjęty kierunek rozstrzygnięcia sprawy.
Zajmując stanowisko odnośnie do ponoszonej w skardze kwestii dotyczącej "czasowości" przebywania skarżącego w DPS (12 miesięcy z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy) i wykazywaniem tego, że pobyt ten jest ograniczony wskazanym czasookresem – zwrócić należy uwagę, że zaprezentowane wyżej rozważania przeczą temu stanowisku. Z wydanego w stosunku do skarżącego postanowienia sądu rejonowego z dnia 27.01.2021 r. wynika, że pobyt skarżącego w DPS jest pobytem bezterminowym. Podkreślić należy, że stosownie do art. 56 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2021 r., poz. 2268) jednym z typów domu pomocy społecznej – jest dom dla osób uzależnionych od alkoholu. Zgodnie z art. 59 ust. 7 wskazanej wyżej ustawy, decyzję o skierowaniu oraz o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 56 pkt 7, wydaje się na czas określony nie dłuższy niż 12 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 18 miesięcy w uzasadnionych przypadkach. Podawany przez skarżącego czasookres pobytu w DPS, pokrywa się z możliwym czasem pobytu w placówce dla osób uzależnionych od alkoholu. Stwierdzić jednak należy, że wskazany okres pobytu (12 lub maksymalnie 18 miesięcy) dotyczy wyłącznie pobytu w tym konkretnym typie domu pomocy społecznej. Nie oznacza to jednak, że po zakończeniu tego okresu, skarżący będzie mógł opuścić DPS. Po tym okresie ulec może zmianie typ domu pomocy społecznej do którego zostanie on skierowany, oczywiście, o ile nie zostanie zmienione orzeczenie sądu rodzinnego o potrzebie umieszczenia skarżącego w takiej placówce. Do tego czasu, wydane w stosunku do skarżącego postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 27.01.2021 r. (sygn. akt [...]) traktować należy jako bezterminowe umieszczenie w domu pomocy społecznej.
Powyższe rozważania wskazują, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowanie skarżącego, gdyż opuszczenie przez niego lokalu przy ul. S w K miało cechy trwałości i dobrowolności. Jak zasadnie bowiem wskazał Prezydent Miasta w wydanej decyzji, opuszczenie przez K. O. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, będące następstwem orzeczenia Sądu Rejonowego o umieszczeniu go w Domu Pomocy Społecznej bez jego zgody, należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Orzeczenie to zarazem bezterminowo określało pobyt skarżącego w DPS, a więc opuszczenie tego lokalu, ma charakter trwały. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę ponieważ oczywistym jest, że te działania organów państwa najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal (por. wyrok NSA z dnia 18.01.2011 r.; sygn. akt II OSK 46/10).
Zatem stwierdzić należy, że nietrafnie zarzucała skarga, iż organy administracji nie odniosły się do kwestii zamiaru skarżącego odnośnie deklarowanego powrotu do spornego mieszkania. Orzekające organy trafnie zwróciły uwagę na trwałość umieszczenia skarżącego w DPS oraz na fakt, że w ocenianym przypadku dobrowolność opuszczenia lokalu zastąpiona została przymusem państwowym (orzeczeniem sądu o umieszczeniu w DPS). W tych okolicznościach, zarzut naruszenia art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. odnośnie braku zawieszenia postępowania o wymeldowanie do czasu zakończenia sprawy o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia, nie był trafny, gdyż utrata (odzykanie) tytułu prawnego do spornego mieszkania, nie stanowiło przesłanki wymeldowania. Nadto, przedstawione wyżej rozważania stanowią zarazem odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.