I SA/Wa 466/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, w szczególności dotyczące sytuacji małżeńskiej osoby wymagającej opieki.
Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Organy administracji uznały, że świadczenie nie przysługuje, ponieważ ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona (matka skarżącego) legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nie znacznym. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza przyznanie świadczenia w takiej sytuacji, chyba że współmałżonek ma znaczny stopień niepełnosprawności.
Sprawa dotyczyła skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący ubiegał się o świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, S. C. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że S. C. pozostaje w związku małżeńskim z B. C., która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a nie znacznym. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący argumentował, że jego matka nie jest w stanie samodzielnie sprawować opieki z uwagi na własne problemy zdrowotne, a on sam sprawuje stałą i całodobową opiekę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając decyzję organów za prawidłową. Sąd podkreślił, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, a wyjątek przewidziany dla sytuacji, gdy współmałżonek jest niezdolny do sprawowania opieki z uwagi na stan zdrowia, nie został w tej sprawie spełniony. Ustalono bowiem, że B. C., mimo posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nadal prowadzi gospodarstwo domowe, robi zakupy, przygotowuje posiłki i pomaga mężowi w czynnościach pielęgnacyjnych, co świadczy o obiektywnej możliwości sprawowania opieki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w takiej sytuacji, ponieważ przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasny i wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego synowi, gdy ojciec jest w związku małżeńskim, a jego żona ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Nawet jeśli żona ma problemy zdrowotne, ale nie są one na tyle poważne, by uniemożliwić jej sprawowanie opieki (co potwierdzają jej codzienne czynności), nie można przyznać świadczenia synowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt. 2 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Pomocnicze
k.r.o. art. 23
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki, są zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny.
k.r.o. art. 60
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, gdy współmałżonek nie posiada znacznego stopnia niepełnosprawności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego o sprawowaniu przez niego stałej i całodobowej opieki nad ojcem. Argumentacja skarżącego o braku możliwości sprawowania opieki przez matkę z uwagi na jej stan zdrowia. Argumentacja skarżącego o naruszeniu zasad konstytucyjnych (równości, sprawiedliwości społecznej) przez odmowę przyznania świadczenia. Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa.
Skład orzekający
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
sprawozdawca
Łukasz Trochym
przewodniczący
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście sytuacji rodzinnej osoby wymagającej opieki i stanu zdrowia współmałżonka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, gdzie kluczowe jest ustalenie stopnia niepełnosprawności współmałżonka oraz faktycznej możliwości sprawowania przez niego opieki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń pielęgnacyjnych i opieki nad niepełnosprawnymi, ale jej rozstrzygnięcie opiera się na ścisłej interpretacji przepisów, co czyni ją bardziej interesującą dla prawników niż dla szerokiej publiczności.
“Świadczenie pielęgnacyjne a związek małżeński: Kiedy syn może otrzymać wsparcie, gdy ojciec ma żonę?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 466/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-09-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-03-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/ Łukasz Trochym /przewodniczący/ Przemysław Żmich Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1052/22 - Wyrok NSA z 2024-02-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) grudnia 2020 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania T. C. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. z [...] października 2020 r. nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. C. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: T. C. wnioskiem z [...] października 2020 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. C., ur. [...] r., legitymującym się orzeczeniem o [...] stopniem niepełnosprawności. Pracownik socjalny MOPS w P. [...] października 2020 r. przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono m.in., że S. C. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. C. i synem T. C. B. C. legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, choruje [...]. Opiekę nad S. C. sprawuje jego żona, która m.in. prowadzi gospodarstwo domowe, zakupuje leki i żywność, przygotowuje i podaje posiłki, robi zastrzyki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej. T. C. wspomaga matkę w opiece nad niepełnosprawnym ojcem, m.in. pomaga w dojazdach i kontaktach ze służbą zdrowia. W tej sytuacji Burmistrz P. decyzją z [...] października 2020 r. odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem, wskazując, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) – dalej u.ś.r. Organ zaznaczył, że S. C. - osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą legitymującą się [...] stopniem niepełnosprawności, która sprawuje nad nim właściwą opiekę. Skarżący jedynie wspomaga matkę w takich czynnościach jak dojazdy i ewentualny kontakt ze służbą zdrowia. T. C. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że rozstrzygnięcie jest krzywdzące. Skarżący zaznaczył, że dba by ojciec, który nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, był najedzony, zadbany i korzystał ze wspólnych spacerów. Matka jest starszą i schorowaną kobietą, o którą również musi zadbać. Wskazał ponadto, że pracuje dorywczo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy zaznaczył, że rozpatrywana sprawa dotyczy tej formy pomocy, która nie ma charakteru uznaniowości, lecz przysługuje w sytuacji dokładnie określonej przepisami prawa. Sposób rozstrzygnięcia sprawy w zakresie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest pozostawiony swobodnemu uznaniu organu administracji, lecz jest ściśle uzależniony od okoliczności określonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, normujących kwestie uprawnień do świadczenia rodzinnego oraz zasad ustalania jego wysokości. SKO w O. przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b u.ś.r. i podkreśliło, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności. Powyższy przepis jednoznacznie wskazuje, że posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności przez współmałżonka osoby wymagającej opieki, jest jedynym wyjątkiem określonym przez ustawodawcę, pozwalającym na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innej uprawnionej osobie, pomimo że osoba, która wymaga opieki pozostaje w związku małżeńskim. Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że małżonek osoby wymagającej opieki, tj. B. C. nie posiada orzeczenia o [...] stopniu niepełnosprawności (posiada orzeczenie o [...] stopniu niepełnosprawności), które to umożliwiłoby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom uprawnionym w dalszej kolejności. SKO w O. wskazało, że niewykluczone jest, że B. C. boryka się z problemami zdrowotnymi, które mogą (ale nie muszą) utrudniać jej opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Jednakże organy administracji publicznej nie posiadają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Ustalenia opierają na diagnozie osób do tego wyspecjalizowanych. Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie wynika zaś, by B. C. wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji - wymaga jedynie korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Przy czym drobne problemy zdrowotne nie muszą stanowić przeszkody w prawidłowym sprawowaniu opieki nad drugą osobą. Kolegium podkreśliło, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może zostać przyznane osobom, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ odwoławczy zaznaczył, że u.ś.r. nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wyrażenie "stała" lub "długoterminowa" są wyrażeniami odnoszącymi się do czasu sprawowania opieki, zaś rozróżnienie przez ustawodawcę tych dwóch pojęć wskazuje, że opieka ta nie musi być sprawowana nieustannie (przez 24 godziny na dobę) bez jakichkolwiek przerw w ciągu dnia. Niemniej mowa tu o osobistej opiece, która jest sprawowana codziennie w sposób uniemożliwiający podjęcie przez opiekuna pracy zarobkowej. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszej sprawie, mimo problemów zdrowotnych, opiekę nad niepełnosprawnym S. C. sprawuje jego żona B. C., zaś skarżący jedynie wspomaga ją w sprawowaniu tej opieki. Ponadto opieka nad osobą niepełnosprawną winna być sprawowana w taki sposób, który uniemożliwia podjęcie przez opiekuna pracy zarobkowej. Z kolei, jak informuje skarżący w złożonym odwołaniu, pracuje on dorywczo. Tym samym Kolegium uznało, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności określone w art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. T. C. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, który miał istotny wpływ na wynik sprawy polegający na przyjęciu, że stałą opiekę nad S. C. sprawuje jego żona B. w sytuacji, gdy nie ma ona możliwości sprawowania tej opieki z uwagi na choroby [...] oraz [...], a stałą i całodobową opiekę sprawuje skarżący. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania i przyznanie mu prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wniósł ponadto o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka B. C. - na okolicznej faktycznej opieki nad niepełnosprawnym ojcem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z [...] lipca 2021 r. skarżący przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie zarzucając w szczególności, że organy dokonały wadliwej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Zdaniem skarżącego w świetle aktualnie zgromadzonego materiału dowodowego istnieją dalece uzasadnione wątpliwości co do tego, czy matka faktycznie byłaby w stanie sprawować pełną, samodzielną i nieprzerwaną opiekę nad swoim mężem. Nie można bowiem z góry założyć, że tylko współmałżonek niepełnosprawny w stopniu [...] nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym. Skarżący zaznaczył, że aktualny stan zdrowia matki, pomimo nieposiadania przez nią orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu [...], nie pozwala jej na samodzielne dokonywanie czynności pielęgnacyjnych wobec niepełnosprawnego małżonka w takim stopniu, że nie jest możliwe jednocześnie podjęcie przez skarżącego jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż absolutnie konieczne jest jego codzienne i stałe uczestnictwo w życiu niepełnosprawnego ojca i czynne sprawowanie nad nim opieki. W ocenie skarżącego w postępowaniu administracyjnym szczególnie doniosłe powinno być precyzyjne i pełne ustalenie, czy jego matka z uwagi na stan zdrowia, wiek i rodzaj posiadanych schorzeń, jest w stanie sprawować pełną i efektywną opiekę nad niepełnosprawnym w [...] stopniu małżonkiem, mając przy tym na uwadze wykładnię funkcjonalną i systemową art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ww. ustawy, z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych (m.in. zasady równości - art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, zasady sprawiedliwości społecznej - art. 2 Konstytucji RP, zasady ochrony i opieki nad rodziną w ogólności - art. 18 Konstytucji RP, zasady szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej - art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Skarżący zaznaczył, że sam fakt podejmowania tymczasowych i dorywczych prac nie może być w świetle powyższych zasad konstytucyjnych czynnikiem dyskwalifikującym dla przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w realiach niniejszej sprawy, gdyż postępowanie skarżącego w sposób oczywisty ukierunkowane było na jednoczesną najbardziej efektywną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem oraz zapewnienie swojej rodzinie bytu i utrzymania na chociażby podstawowym poziomie egzystencji - co nie byłoby możliwe przy nieposiadaniu świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z jakiegokolwiek (tak czy inaczej niepewnego i niskiego) dochodu, mogącego zapewnić jego rodzinie przetrwanie. Nieprzyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje, narusza przede wszystkim konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki państwa nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Skarżący zarzucił, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 79a § 1 i 2, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., albowiem nie ustalono i nie dano skarżącemu możliwości wykazania, czy faktycznie B. C. jest w stanie opiekować się niepełnosprawnym małżonkiem. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. winna podlegać zatem uchyleniu, a sprawa ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowią, że: 1. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1b. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ponadto zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że jedynie wspomaga on matkę w opiece nad niepełnosprawnym ojcem oraz, że zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a ustawy, gdyż osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wnioskowane świadczenie nie mogło być bowiem skarżącemu przyznane z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. Niezależnie od powyższego sprawowana przez niego opieka nad ojcem ma charakter doraźny i uzupełniający wobec codziennych czynności podejmowanych przez jego matkę. Skarżący wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Z dokonanych przez organy ustaleń wynika, skarżący pracuje dorywczo, opiekuje się ojcem pomagając mu w zakresie m.in. dojazdów oraz organizacji wizyt lekarskich. Ojciec skarżącego S. C. pozostaje w związku małżeńskim z B.C., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z unormowania art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r. wynika natomiast, że gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażone zostało stanowisko (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 599/20), że w sytuacji zawarcia związku małżeńskiego tworzy się nowa rodzina, która nakłada na małżonków obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, wyprzedzający obowiązek alimentacyjny krewnych. Co do zasady brak jest zatem podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zstępnemu z uwagi na opiekę nad niepełnosprawnym rodzicem, gdy ten pozostaje w związku małżeńskim, a jego małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oboje małżonkowie są niepełnosprawni w stopniu znacznym, co wyklucza dopełnienie przez nich obowiązku wzajemnej opieki z uwagi na stan zdrowia i niedołężność, wówczas ustawodawca wprowadza wyjątek, kiedy świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane (por. art. 17 ust.1 i 1a u.ś.r.). Pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza zatem - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest bowiem konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z unormowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), wynika, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nawet w przypadku ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, stosownie do art. 60 k.r.o., małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepis art. 130 k.r.o. wskazuje, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są wynikiem jedynie woli małżonków. Ich źródłem jest ustawa, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Okoliczność rzeczywistej, stale sprawowanej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem, nie znosi obowiązków określonych w art.23 k.r.o., ciążących na małżonce. Należy podkreślić, że z woli ustawodawcy, uprawnienie innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej aktualizuje się jedynie wówczas, gdy zapewnienie takiej opieki nie jest możliwe przez współmałżonka z uwagi na jego niepełnosprawność. W orzecznictwie sądowym wyrażano pogląd o konieczności zastosowania wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a u.ś.r., która umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wówczas, gdy współmałżonek faktycznie, mimo braku orzeczenia o niepełnosprawności, nie jest zdolny z uwagi na stan zdrowia lub wiek do sprawowania opieki nad drugim małżonkiem. Taka sytuacja w kontrolowanej sprawie jednak nie występuje. Z ustalonego stanu faktycznego wprost wynika, że B. C. , która choruje [...] prowadzi jednak gospodarstwo domowe, robi zakupy, przygotowuje i podaje posiłki oraz pomaga mężowi w zachowaniu higieny. Robi mu także zastrzyki. Wskazana okoliczność , nawet w świetle celowościowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie może zatem skutkować przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny w sytuacji, w której współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość jej sprawowania (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia). Okoliczność, że wolę rezygnacji z zatrudnienia lub pracy zarobkowej wyraża w tej sytuacji syn, który wspomaga w opiece matkę, nie uzasadnia przyznania mu świadczenia opiekuńczego. Z tej przyczyny skarga nie mogła podlegać uwzględnieniu. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd oddalił wniesioną skargę na podstawie 151 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI